Epizyotomi Nedir? Nasıl Yapılır ve Ne Zaman İyileşir?

Doğum sırasında hem annenin hem de bebeğin sağlığını korumak amacıyla bazı tıbbi müdahaleler gerekebilir. Epizyotomi, bu müdahalelerden biri olup, vajinal doğum sırasında bebeğin çıkışını kolaylaştırmak için perine bölgesine uygulanan kontrollü bir kesidir. Genellikle bebeğin çıkışı zorlaştığında ya da yırtık riski fazla ise tercih edilir.
Epizyotomi lokal anesteziyle yapılır ve doğumdan hemen sonra dikiş atılarak kapatılır. Epizyotominin iyileşmesi 2 ila 4 haftayı bulabilir.
- Epizyotomi Türleri Nelerdir?
- Epizyotomi Nasıl Yapılır?
- Epizyotomi Sonrası İyileşme Süreci
- Epizyotominin Riskleri ve Komplikasyonları Nelerdir?
- Epizyotomi Alternatifleri Nelerdir?
- Epizyotomi Hakkında Sıkça Sorulan Sorular
Epizyotomi Nedir?
Epizyotomi,normal doğumsırasında bebeğin daha kolay doğabilmesi için vajina ile anüs arasındaki perine adı verilen bölgeye yapılan küçük, kontrollü bir kesidir. Ani yırtıkları önlemek ve doğumu kolaylaştırmak için yapılır. Doğumdan sonra dikişle kapatılır ve genellikle birkaç hafta içinde iyileşir.
Epizyotomi Neden Yapılır?
Epizyotomi yapılmasının çeşitli nedenleri bulunur. Epistomi bebeğin büyük olması veya doğum kanalının dar olması,doğum yaralanmalarıönlemek, doğumun uzaması ve bebeğin sıkışması, vakum veya forseps gibi müdahaleli doğumlar, perine dokusunun esnememesi ve yırtık riskinin yüksek olması gibi durumlarda tercih edilebilir.
Bu sayede hem annenin dokuları korunur hem de bebeğin doğumu güvenli şekilde tamamlanır.
Epizyotomi Türleri Nelerdir?
Doğum sırasında uygulanan epizyotomi, kesi yönüne göre farklı türlere ayrılır.Epizyotomi türlerişunlardır:
- Medyan (Orta Hat) Epizyotomi
- Mediolateral Epizyotomi (Yan Kesim)
Her iki türün de avantajları ve riskleri vardır. Hekim, doğumun durumuna göre en uygun epizyotomi şeklini belirler.
Medyan (Orta Hat) Epizyotomi
Medyan epizyotomidoğum sırasında vajinal açıklıktan anüse doğru düz bir şekilde yapılan kontrollü bir kesidir. Genellikle en sık tercih edilen epizyotomi türlerindendir. Teknik olarak basittir, damarlar ve kaslar daha az zarar görür ve daha az kanama gerçekleşir. Dikiş sonrası toparlanma süresi daha kısadır.
Mediolateral Epizyotomi (Yan Kesim)
Mediolateral epizyotomi, doğum sırasında vajinanın alt kısmından başlayarak yan ve aşağı doğru eğimli şekilde yapılan bir kesidir. Genellikle anüs yırtığı riskinin yüksek olduğu durumlarda tercih edilir. Bebeğin başının çıkışı için daha fazla alan yaratır.
Epizyotomi Nasıl Yapılır?
Epizyotomi, bebeğin başı çıkmak üzereyken yapılan bir işlemdir ve anneninperine bölgesilokal anesteziyle uyuşturulur. Bu sayede işlem sırasında ağrı hissedilmez.Anestezietkisi başladıktan sonra doktor steril bir makas yardımıyla küçük bir kesik yapar.
Bebek doğduktan sonra epizyotomi bölgesi temizlenir ve kendiliğinden eriyen dikiş iplikleriyle kapatılır. Doğumdan sonra annenin dikiş bölgesi düzenli olarak kontrol edilir, hijyen ve bakım ileiyileşme süreci desteklenir.
Epizyotomi Uygulama Aşamaları
Epizyotomi perine adı verilen vajina ile anüs arasındaki bölgeye yapılır ve genellikle doğumun ikinci evresinde, bebeğin başı vajina girişine baskı yaparken gerçekleştirilir. Epizyotomi işlemi aşamaları kısaca şöyledir:
- Doğumun gidişatına göre değerlendirme
- Anestezi uygulaması
- Kesik işlemi
- Bebeğin doğumunun gerçekleştirilmesi
- Dikiş ve onarım
- Kontroller ve bakım önerileri
Bu aşamalar sayesinde epizyotomi işlemi güvenli, kontrollü ve hızlı bir şekilde tamamlanır.
Epizyotomi Hangi Durumlarda Yapılır?
Epizyotomi yalnızca gerekli görülen özel durumlarda tercih edilir. Bebeğin başı büyükse ve annenin doğum kanalındaki dokular yeterince esnemiyorsa doğumun daha fazla zorlanmadan tamamlanabilmesi için yapılır. Doğum çok uzamışsa ya da bebeğin kalp atışlarında düşme gibistresbelirtileri varsa, hızlıdoğum kesisigerekebilir ve bu durumda epizyotomi yapılabilir.
Bazı doğumlarda da vakum ya da forseps gibi müdahaleli yöntemler kullanılacaksa bebeğin başının zarar görmemesi ve doğum kanalından rahat çıkabilmesi adına kesi gerekebilir.
Epizyotomi Sonrası İyileşme Süreci
Epizyotomi sonrası iyileşme süreci kişiye bağlı olarak değişmekle birlikte genellikle 2 ila 4 hafta içinde iyileşir. Fakat tam iyileşme 6 haftayı bulabilir. İlk günlerde bölgede ağrı, yanma ve otururken rahatsızlık hissi oluşabilir.
Bu dönemde bölgenin temiz tutulması, ılık suyla nazik temizlik yapılması ve pamuklu, rahat iç çamaşırı tercih edilmesi önemlidir. Dikişler kendiliğinden eridiğinden alınmasına gerek kalmaz.
Epizyotomi İyileşme Süresi
Epizyotomi iyileşme süresigenellikle 2 ila 4 hafta arasında değişir.Tam iyileşme ise çoğu kadında yaklaşık 6 haftayı bulur.İyileşme süreci boyunca hijyen kurallarına dikkat edilmesi, bölgenin kuru tutulması ve doktor önerilerine uyulması oldukça önemlidir.
Dikişlerin İyileşmesi ve Bakımı
Epizyotomi sonrası bakımsürecinde atılan dikişler 2 ila 4 hafta içinde çözülmeye başlar. Bu süreçte dikişlerin hijyenine dikkat edilmesienfeksiyonriskini azaltır ve iyileşmeyi hızlandırır. İyileşme sürecinde sentetik olmayan pamuklu iç çamaşırı tercih edilmeli ve bölgenin hava alması sağlanmalıdır.
Ayrıca kabız olmamak için lifli beslenmek ve bol su içmek de dikişlerin zarar görmesini önler. Bölgeyi her tuvalet sonrası ılık suyla yıkayıp kurulamak, parfümsüz ve kimyasal içermeyen ürünler kullanmak da ayrıca önem taşır.
Epizyotomi Sonrası Ağrı Yönetimi
Epizyotomi sonrası hafif ya da orta şiddette ağrı ve hassasiyet olması normaldir. Bu dönemde ağrıyı hafifletmek için doktorun önerdiği ağrı kesiciler düzenli olarak kullanılabilir. Doktorun izni ile bölgeye günde birkaç kez 10–15 dakika süreyle buz torbası uygulanması şişliği ve ağrıyı azaltabilir.
Epizyotomi Sonrası Yapılabilecek Egzersizler
Epizyotomi sonrası iyileşme sürecinde egzersiz yapmak kan dolaşımını artırmak hem de pelvik kasları güçlendirmek için faydalıdır. Fakat egzersizlere başlamadan önce mutlaka doktor onayı alınmalıdır.
Epizyotomi uygulanan kadınlar için en iyi egzersizlerden biri kegel egzersizidir. Bu egzersizde idrarı tutuyormuş gibi pelvik kaslar birkaç saniye sıkılır ve sonra gevşetilir. Günde birkaç kez tekrarlanarak kasların güçlenmesi ve iyileşmenin hızlanması sağlanabilir.
Yavaş tempoluyürüyüşde hem genel hareketliliği artırır hem de dikiş bölgesine fazla baskı yapmadan formda kalmanıza yardımcı olur.
Epizyotominin Riskleri ve Komplikasyonları Nelerdir?
Epizyotomi kontrollü bir kesik olsa da bazı riskler ve komplikasyonlar taşıyabilir. Riskler başlıca şunlardır;
- Ağrı ve rahatsızlık
- Enfeksiyon riski
- Derin yırtık riski
- Skarlaşma
- Pelvikkas zayıflığı
- Cinsel ilişki sırasında rahatsızlık
Epizyotomi kararı doktor tarafından doğumun gidişatına göre dikkatle verilir ve riskler minimize edilmeye çalışılır.
Enfeksiyon Riski
Enfeksiyon riski kesi yapılan bölgenin bakteriye maruz kalması sebebiyle ortaya çıkabilir. İyileşme süresini uzatarak ağrı ve şişlik yaratır. Enfeksiyon belirtileri arasında keside kızarıklık, sıcaklık artışı, kötü koku, irinli akıntı ve şiddetli ağrı gözlemlenebilir.
Enfeksiyon riskini azaltmak için bölgenin temiz ve kuru tutulması, tuvalet sonrası ılık suyla nazikçe yıkanması, pamuklu iç çamaşırı tercih edilmesi önemlidir. Doktorun verdiği antibiyotik veya bakım önerilerine uyulmalıdır.
Kanama ve Şişlik
Epizyotomi sonrası kanama ve şişlik sık görülen durumlardır. Hafif kanamalar normal sayılır ancak aşırı veya sürekli kanama var ise vakit kaybetmeden doktorunuza başvurmanız gerekir. Şişlik ise dokuya oluşan travma ve doğumun etkisiyle ortaya çıkar.
Kanama ve şişliğin azalması için mümkün ise yüksekte dinlendirilmesi önerilir. Buz uygulaması şişliği hafifletmeye yardımcı olurken ağır kaldırmaktan ve uzun süre ayakta durmaktan kaçınmak iyileşmeyi destekler.
Ağrı ve Rahatsızlık
Kesinin iyileşme sürecinde, dikişler ve bölgedeki hassasiyet nedeniyle otururken, yürürken veya tuvalete giderken ağrı oluşabilir. Bu durum genellikle birkaç hafta içinde azalır. Ağrıyı hafifletmek için doktorun önerdiği ağrı kesiciler kullanılabilir ve ek olarak bölgeye buz uygulamak ve ılık oturma banyoları yapmak rahatlama sağlar.
Uzun Vadeli Etkiler
Epizyotomi sonrasında bazı kadınlarda iyileşme tamamlandıktan sonra da bazı uzun vadeli etkiler görülebilir. İyileşen bölgede kalıcı yara izi (skarlasma) oluşabilir. Bazı kadınlar özellikle dikiş yerinde veya etrafında uzun süreli ağrı ve hassasiyet yaşayabilir.
Pelvik kaslarda zayıflama veya gevşeme nadiren idrar ya da dışkı kontrolü sorunlarına yol açabilir. Bazı kadınlarcinsel ilişki sırasında ağrıhissedebilir. Uzun vadeli sorunlar nadir olsa da bu tür şikayetler varsa mutlaka doktorla paylaşmak ve uygun tedavi almak gerekir.
Epizyotomi Alternatifleri Nelerdir?
Epizyotomiye gerek kalmadan doğumu kolaylaştırmak için şu yöntemler tercih edilebilir:
- Perine masajı
- Sıcak kompres
- Konrollü ıkınma
- Dik veya çömelme pozisyonları
Bu yöntemler kesi ihtiyacını azaltabilir ancak her durumda epizyotominin tamamen önüne geçemeyebilir.
Doğal Yırtılma
Doğal yırtılmavajinal doğumsırasında perine bölgesinin kendiliğinden esnemesi ile oluşan doğumun doğal bir parçası olan yırtıklardır. Genellikle bebek başı çıkarken meydana gelir. Doğal yırtılmalar epizyotomiye göre genellikle daha yüzeysel olur ve daha az ağrılıdır ve iyileşme süreci de çoğu zaman daha kısa sürer.
Perine Masajı
Perine masajı, perine bölgesinin (vajina ileanüsarasındaki bölge) doğum öncesinde esnetilerek doğuma hazırlanması için yapılan bir uygulamadır. Genellikle hamileliğin 34. haftasından itibaren haftada birkaç kez düzenli olarak yapılır. Bu masaj sayesinde perine bölgesinin elastikiyeti artar ve doğal yırtık veya epizyotomi ihtimali azalabilir.
Kontrollü Doğum Teknikleri
Kontrollü doğum teknikleri doğum sırasında annenin kaslarını ve nefesini doğru şekilde kullanarak bebeğin daha yavaş ve güvenli bir şekilde ilerlemesini sağlamayı amaçlar. Bu sayede perine bölgesine binen ani baskı azaltılır, doğal yırtık ve epizyotomi ihtimali düşer. Bu teknikler şöyledir:
- Doğru nefes alma verme
- Ilık kompres uygulama
- Yavaş ve sabırlı ıkınma
- Doğru doğum pozisyonları
Epizyotomi Hakkında Sıkça Sorulan Sorular
Epizyotomi Acıtır mı?
Epizyotomi işlemi sırasında lokal anestezi uygulandığı için genellikle kesme anı hissedilmez. Fakat doğumdan sonra dikişler nedeniyle bölgede ağrı, yanma ve rahatsızlık hissi olabilir.
Epizyotomi Sonrası İyileşme Kaç Gün Sürer?
Epizyotomi sonrası iyileşme genellikle 2 ila 4 hafta içinde başlar. Tam iyileşme süreci ise çoğu kadında yaklaşık 6 haftayı bulabilir.
Epizyotomi Sonrası Nasıl Oturulur?
Epizyotomi sonrası otururken dikiş bölgesine baskı yapmamak için dikkatli olunmalıdır. En rahat yöntemlerden biri, yumuşak bir yastık veya simitle oturma yastığı kullanmaktır.
Epizyotomi enfeksiyon kapar mı?
Epizyotomi bölgesi enfeksiyon kapabilir. Bu durum genellikle yetersiz hijyen, nemli ortam, dikişlere iyi bakılmaması ya da bağışıklığın zayıf olması gibi nedenlerle ortaya çıkar.
Epizyotomi Her Doğumda Uygulanır mı?
Epizyotomi her doğumda uygulanmaz. Bebeğin sıkışması veya doğumun zor olması halinde doktorun doğumun gidişatına bakarak epizyotomiyi tercih edebilir.
Epizyotomi Olmamak Mümkün mü?
Epizyotomi olmadan doğum yapmak mümkündür. Uygun doğum teknikleri ve önlemlerle epizyotomi olmadan doğum yapılabilir.
Epizyotomi Dikişleri Ne Zaman Düşer?
Epizyotomi dikişleri genellikle 7-14 gün içinde kendiliğinden erir veya iyileşme sürecinde dökülür.
Epizyotomi Sonrası Tuvalet İhtiyacı Nasıl Giderilir?
Epizyotomi sonrası tuvalet ihtiyacını giderirken karşılarken, tuvalet sonrası bölgeyi ılık suyla nazikçe temizlemek enfeksiyon riskini azaltır ve rahatlama sağlar.
Epizyotomi Sonrası Egzersiz Ne Zaman Başlanmalı?
Epizyotomi sonrası egzersizlere genellikle doktorun onayından sonra ve dikişlerin iyileşip ağrının azaldığı 4-6 hafta sonra başlanması önerilir.
Epizyotomi Sonrası İlişkiye Ne Zaman Girilir?
Epizyotomi sonrası cinsel ilişkiye genellikle dikişlerin tamamen iyileştiği ve ağrı ya da rahatsızlığın kalmadığı 6 hafta sonra başlanması önerilir.