Օտար եւ հայ աղ­բիւր­ներ կը վկա­յեն, թէ Մեծն Տիգ­րա­նի Հայ­կա­կան Կայս­րու­թեան (Ք.Ա. 64-84) հա­րա­ւա­յին սահ­ման­նե­րը հա­սած են մին­չեւ Պա­ղես­տին, եւ Անտի­ոք դար­ձած է հա­յոց Կայ­սեր մայ­րա­քա­ղաք­նե­րէն մէ­կը: Այդ ըն­դար­ձակ կայս­րու­թեան բո­լոր ժո­ղո­վուրդ­նե­րը իրա­րու հետ ուղ­ղա­կի յա­րա­բե­րու­թեան մէջ եղած են, մի­ա­ժա­մա­նակ` Տիգ­րա­նա­կերտ (հիմն­ուած Ք.Ա 77ին) որ­պէս մշա­կու­թա­յին ու վա­ճա­ռա­կա­նա­կան մեծ եւ կա­րե­ւոր կեդ­րոն մը, Հա­յաս­տա­նը կամր­ջած է Սուր­իոյ ու Մի­ջա­գետ­քի հետ. ուս­տի, Հա­յաս­տան յա­ջո­ղած է իշ­խել վա­ճա­ռա­կա­նա­կան հա­մաշ­խար­հա­յին ճա­նա­պարհ­նե­րուն: Մեծն Տիգ­րան քա­ջա­լե­րած է հա­յե­րու ար­տա­գաղ­թը դէ­պի գրա­ւած եր­կիր­նե­րը, եւ փո­խա­դար­ձա­բար Ար­քայ­ից Ար­քան` եւ յա­ջոր­դը` Ար­տա­ւազդ Բ. (Ք.Ա. 55-34) հա­զա­րա­ւոր գաղ­թա­կան­ներ առաջ­նոր­դած են Հա­յաս­տան: