Այս ամենը իսլամական նոր ձեւավորվող հասարակարգը ժառանգել էր նախամուսուլմանական հասարակարգից: Որոշակի բարեփոխումների միջոցով մարգարեն փորձեց շտկել իրավիճակը եւ հաջողություն արձանագրեց: Իհարկե, 7-րդ դարի նախամուսուլմանական Արաբիայի պայմաններում ապրող ցեղերի համար դա մեծագույն նվաճում էր: Բայց Իսլամի հիմքի վրա ի հայտ եկած արդիականացման գործընթացը շուտով հապաղեց, հարյուրամյակներ անց հանրության զարգացման բնականոն ընթացքը արգելակվեց: Ահա այսպիսի հապաղած ու զարգացման տեսանկյունից սահմանափկված տեսքով է Իսլամը հասել 21-րդ դար, բայց դրանից չի կարելի ենթադրել, որ հետագայում փոփոխություններ և զարգացման նոր միտումներ չեն կարող ի հայտ գալ: Չի բացառվում, որ 100 տարի անց իսլամական հանրույթում կինը հայտնվի բոլորովին այլ կարգավիճակում: Շարիաթը իրականում քարացած համակարգ չէ, ֆեթվայի ինստիտուտի միջոցով նույնիսկ կարելի է հասնել բազմակնության արգելմանը: Պարզապես նման գործընթացները կտրուկ կերպով չեն կարող կյանքի կոչվել: Մենք գործ ունենք հապաղած հասարակարգի հետ, որն ապրել է Օսմանյան հետադիմական տիրապետություն, այնուհետեւ գաղութացվել է՝ զրկվելով զարգանալու հնարավորությունից: