Ամէնը սկսուեց Սումկայիթից: Պաշտօնական տուեալների համաձայն, այդ քաղաքում երեք օր տեւած հայերի ջարդերին զոհ գնացին 32, իսկ անկախ աղբիւրների համաձայն` հարիւրաւոր հայեր: Ատրպէյճանի իշխանութիւնների բացայայտ աջակցութեան եւ թողտուութեան արդիւնքում հակահայկական ատելութեամբ լցուած խուժանի կողմից կանայք, տղամարդիկ, տարեցներ դաժանաբար սպանուեցին իրենց բնակարաններում եւ քաղաքի փողոցներում: 30 տարի անց էլ, կարդալով ականատեսների սահմռկեցուցիչ վկայութիւնները, անհնար է համակերպուել այն գաղափարին, որը մարդ արարածը կարող է նման կերպ վարուել մէկ այլ մարդ արարածի հետ, որը դեռեւս երէկ հարեւան էր, գործընկեր, ծանօթ: Այդ օրերին ոտնահարուեց մարդու իրաւունքներից ամենահիմնարարը` կեանքի իրաւունքը: Մարդիկ թիրախաւորուեցին եւ սպանուեցին իրենց ազգային պատկանելիութեան պատճառով: Գազազած ամբոխի համար հայն ապրելու իրաւունք չունէր: