Արուսյակի փոքր տունը... Գարնանից ի վեր քանի՜, քանի՜ անգամներ էր նա մտածել այդ տան մասին որպես հանգրվանի։ Այդ հիշողությանն էր ինքը դիմել, երբ հուսահատվում էր՝ տեսնելով ճամփեզրերին կիտված ոսկորները, որոնք կառավարությունը փորձում էր վերացնել, երբ տեսնում էր դատարկված հայկական թաղերը, այրված կամ աղքատ մահմեդականների կողմից գրավված գյուղերը, որոնց եկեղեցիները գոմի էին վերածված, որոնց պտղատու ծառերը հատված էին օջախները վառելու համար, իսկ դաշտերը, որոնք հայերի անհամար սերունդները սիրով մշակել էին, վերածվել էին խոպանի։ Նա հոգնել էր լսել այն սարսափելի պատմությունները, որոնք կրկնվում էին և որոնք իրեն էին պատմում, որպեսզի նա դրանց հաղորդակից դարձներ աշխարհին իր հոդվածների միջոցով։ Այդ պատմությունները դարձել էին իր էության մասը, ծանրաբեռնում էին նրա հիշողությունը, և նրան երբեմն թվում էր, որ ինքն անձամբ քսան-երեսուն անգամ ապրել էր տեղահանության սարսափները, և նա գիտեր, որ քանի դեռ ինքը ողջ էր, չէր կարողանալու ազատվել այդ հիշողություններից։