Էսպես	օրինակներ	հազարները	կան, բայց	էլի	մենք	մեր	պատմության	տուտն	սկսենք: Բարեխնամ	կառավարությունը	տեսնելով, որ	աշխարքն	Էսպես	ոտի	տակ	ընկավ, հրամայեց, որ Փամբակ, Շորագյալ	քոչին, գան	Լոռի, որ	իրանց	պրծացնեն: Աստված	հեռու	տանի, ինչ	խալխի հալն	էր: Որի	ախպերը	չկար, որի	հերը, որի	որդիքը, որի	մերը: Ղարաքիլիսեն, ինչ	տեղ	որ	իշխանն Սավարզամիրզա	կենում	էր, դառել	էր	սգատուն, գողադարան: Անօրեն	պարսիկքն	ու	թուրքերը ձորից, սարից, օրը	ճաշին, մեր	աչքի	առաջին, մեկ	թվանքի	մանգզիլ	տեղ, վրա	էին	տալիս գազանի	պես	ու	տավար, մարդ	եսիր	անում՝ կամ	տանում, կամ	գլուխը	կտրում: Ո՛չ	ցերեկն ունեինք	քուն, ո՛չ	գիշերը: Մեկ	ձիու	ոտի	կամ	թվանքի	ձեն	մերուցը	գալիս` աշխարքն	աշխարքով էր	դիպչում: Հերը	որդին	ուրանում	էր	ու	աչքը	ջուր	կտրած, շլինքը	ծուռը՝ մտիկ	անում, թե	հրես, որտեղ	որ	ա, հարամին	կգա, նրան	սուրը	կքաշի: Մեկ	դաստա	սալդաթ	ու	մեկ	քանի	ղազախ, որ գնացել	էին	ճամփեն	բռնեն, Էնպես	ջարդված, յարալու-փարալու	ետ	Էկան, որ	մարդի	գլխին կրակ	էր	վառվում: Մեկ	օր	Նաղի	խանը	էսպես	վրա	տվեց, Ղշլաղ	ասած	գեղն	էրեց	ու Ղարաքիլիսու	վրա	էկավ: էլած-չէլած	ղոնշունը	թոփերն	առած՝ քաղաքի	առաջը	կտրեց, խալխն	էլ տուն	ու	տեղ	բաց	թողին	ու	իրանց	էրեխեքանց	ձեռը	բռնած՝ գնացին, թոփի	տակը	մտան: Ռուսաց քաջ	հոգին	էր, որ	մեզ	ազատեց: — Վաղուց	էինք	սրբություն	առել	ու	մեր	սև	օրին	աչքըներս	կթել: Խալխը	քոչիլ	չէր	ուզում, չունքի	սրի	ձեռիցը, սովի	ձեռը	պետք	է	ընկնեին, ու	չէին	ուզում	էլ, որ իրանց	քաղցր	հողիցը	բաժանվին: Մըտքիցս	չի	գնալ	էն	դառն	օրը, որ	հրամանն	էկավ, թե անպատճառ	քոչին: Ո՞վ	կուզեր	ախր	է՛ն	տունն	էրել, որտեղ	որ	իր	հերնըմերը	կացել, իրան	կաթը տվել, պահել, մեծացրել, մեռել	էին. է՛ն	իգին	իր	ձեռովը	քանդիլ, որ	դառը	քրտնքով	բհամ	բերել, էն տեղն	էր	հասցրել: Հաջաթ, զարդ, տան	կայենք, ինչ	կար	չկար, բոլոր	կրակ	տվին, ինչ	ժամանակ ռսի	ժամի	մուխը	տեսան, որը	որ	մեծավորը	ի՛ր	ձեռովը	կրակ	տվեց, ու	սկսեցին	լալով, սգով	իր քաղցր, ազիզ	սիրելյաց	գերեզմանը	համբուրի, բարով	մնա	ասիլ	իրանց	հողին, ջրին, թոփի, սալդաթի	մեջն	ընկնիլ	ու	Դվալի	սարի	է՛ն	կողմն	անցնիլ. Դեռ	կիսաճամփի	էինք, որ	Նաղի	խանը իր	ղոնշունովը	էկավ, մտավ	Ղարաքիլիսա, ու	սարի	դոշիցը	ամեն	մարդ	իր	տան	Կրակի	ծուխը տեսնելով՝ քթի	ծուխն	էլ	հետն	էր	դուս	գալիս, ու	աչքը	խփում	էր, որ	էս	կսկիծն	էլա	չտեսնի: Քոչվորի	մեկ	տուտը	Ջալալօղլի	էր	հասել, մեկը	դեռ	հլա	սարի	էն	կողմն	էր: Թուրքերը շամդաքակեր	գիլի	պես	գլխըներիս	պտիտ	էին	գալիս	ու	սարից, ձորից	թվանքները	մեզ	վրա կրակում: Էն	օրը	գնա, ո՛չ	ետ	գա, ինչ	մեր	հալն	էր: Լացի, սգի	ձենը	երկինքն	էր	հասել, լսողի, տեսնողի	սիրտը	էրում, փոթոթում: Խալխը	սար	ու	ձոր	լցվել, իրար	վրա	էր	թափել. ո՛չ	տուն	կար, ո՛չ	տեղ, ո՛չ	հաց, ո՛չ	ապրուստ: Ով	բարեկամ	կամ	ծանոթ	ուներ	Լոռի, գնաց, նրա	մոտ	վեր	Էկավ. ով	հարուստ	էր, գլուխը	պահում	էր. ով	մեկ	աստվածասեր	ռաստ	էր	գալիս, գեղարենքումը	իր քյուլֆաթին	մեկ	տաք	գոմ	էլա	ճարում, նրանց	տեղավորում	էր, ով	չէ՛, սարում, ձորում, էրում, քարափում	բուն	փորում, մեջը	մտնում	ու	գլուխն	ու	մեջքը	լեռ	քարին	տալիս: Լոռվա	ձորի	մեջը, էս գլխիցը	էն	գլուխը, խալխ	էր, որ	իրար	վրա	վեր	էր	թափել. շատը	հողն	էր	ծակել, մեջը	մտել, շատը փետեր	իրար	վրա	տվել	տակին	կուչ	էկել, բայց	հաց, շոր, ապրուստ	ո՞րդիանց	ստանային ողորմելիքը: Հացի	կոտը	դաոավ	օխտը-ութ	մանեթ, էն	էլ	չէր	ճարվում: Սարերումն` էլ	բանջար, խոտ	չէր	մնացել, քաղել, կերել	էին: Ձուկը	բռնելով, ֆորս	անելով	ի՞նչպես	կարելի	էր	տուն	պահիլ. Քչիցը, ամեն	մեկ	տան	տասը	ջան	կըլեին: էլ	սատկած	տավար	չմնաց, որ	չմորթեն, չուտեն: Շատ հեր, շատ	ախպեր	իրանց	օղլուշաղի, քոռփա	էրեխեքանց	ձենին	չդիմանալով` տասնով, քսանով հավաքվում, գլխըները	փեշըներին	էին	դնում, էլ	ետ	թաքուն	Փամբակ	գնում, որ	հաց	բերեն, բայց, ա՜խ, որը	եսիր	էր	ընկնում, որը	գլուխը	թշնամուն	տալիս, իր	տունը	քանդում: