Դելֆի բառը հայերեն նշանակում է. Դ-Ել-Փ-Հ-Ի~ "իմ դիմաց ելան բոլոր պաշտող մարդիկ": Այս հայկական Գլխավոր Աստված Ար-ի և Մայր-Աստվածուհու` Հայայի /Երկիր/ բառերն են: Դելֆիում հույները որպես ազգ լիովին ձևավորվելուց և աստվածների իրենց պանթեոնը ստեղծելուց առաջ կառուցել են ԱՐ-ին նվիրված Արև Աստծո /Ապոլոնի/ հռչակավոր տաճարը: "Մթա 8-6դդ Հունաստանում գոյացան պոլիսներ /քաղաք պետություններ/ Աթենքում,, Սպարտայում և Կրետեում,: Մթա 5-4դդ պոլիսների ծաղկման շրջանն էր: Աթենքի ծաղկման շրջանը եկավ Պերիկլի իշխանության օրոք: