Բայց ո՞վ էր ցեղասպանության իրական հեղինակը: Անշուշտ, եթե Խորհրդային Միությունը դիտարկենք որպես մեկ պետական միավոր, ապա հիմնական մեղավորությունն ընկնում է կենտրոնական իշխանությունների վրա, որովհետև գորբաչովյան վարչակարգը երեք օր անց միայն զորքեր մտցրեց քաղաք` իբր կանխելու հայերի սպանդը: Ինչո՞ւ, օժտված լինելով քաղաքական և իրավական անհրաժեշտ լծակներով, Մոսկվան պատշաճ գնահատական չտվեց սումգայիթյան դեպքերին: Դա չարվեց թերևս ԽՍՀՄ վարկանիշը պահպանելու համար, քանզի ցեղասպանությունը մեկ հանրապետության ներսում` նույն հանցագործությունն է ամբողջ երկրի մասշտաբով: Ադրբեջանը թեև կամավորաբար միութենական կազմ մտած հանրապետություն էր, սակայն խորհրդային սահմանադրության ուժով կենտրոնական դատական մարմիններն իրավասու էին առնվազն Սումգայիթի կուսակցական, համայնքային և իրավապահ կառույցների ղեկավարությանը քրեական պատասխանատվության ենթարկել: