Ըստ էության, բոլոր այն քաղաքակրթությունները, որոնք անցողիկության գաղափարը մարմնավորել են կյանքում առարկայացնելու աստիճան, հարատևել են, քանի որ ստեղծվել էին ի բարօրություն մարդու, ի հարգանս մարդու, քանի որ հավատարիմ էին համամարդկային, համընդհանուր օրենքներին և հարգանքով էին գնահատում տիեզերական ներդաշնակությունը։ Եթե հավատալու լինենք մերօրյա պատմաբաններին, վերը նշված քաղաքակրթությունները եղել են ճնշման և ստրկացման գաղափարներ դավանող հասարակարգեր։ Այդ աստիճան անմարդկային հասարակարգերը կարո՞ղ էին, արդյոք, կայուն մնալ 2000, 3000 կամ 4000 տարի շարունակ։ Այն ամենը, ինչ այսօր Հեռավոր Արևելքում և Աֆրիկայում դեռևս կա կամ վկայում է Արևելքի հազարամյա առօրյա կյանքի մասին, այն ամենը, ինչին ինքս եմ ծանոթ եղել, ընդհակառակը, վկայում են, թե ավանդական այս մշակույթները որքան խորապես մարդկային են եղել, և թե Արևմուտքի տնտեսական, քաղաքական ու գաղափարական իմպերիալիզմը ինչ աստիճան է աղավաղել ու բարոյապես քայքայել վերջիններիս հիմքերը։