Աղձնիք, Ասորա-բաբելոնական արձանագրութիւններուն մէջ կը յիշատակուի Ալզի, ուրարտականի մէջ՝ Ալզինի ձեւով։ Աղձնիքը կը գտնուի Արևմտեան Տիգրիսի և Հայկական Տաւրոսի միջև, ունի 11 գաւառ։ Դաշտային մասին մէջ կը գտնուին Անգեղ-տուն, Նփրկեկեդրոնը Տիգրանակերտն էր և ունէր ներքին ինքնավարութիւն։ Քաղաքը կը կառավարէր թագաւորի նշանակած քաղաքապետը։ Աղձնիքը հարուստ էր գետերով ու աղբիւրներով, յայտնի էր իր երկաթի ու կապարի հանքերով և նաւթով։ Զարգացած էր խաղողի մշակութիւնը, գինեգործութիւնը և անասնապահութիւնը։ Մեծ Հայքի 387թուականի բաժանումէն յետոյ Աղձնիքը, բացառութեամբ Աղձն գաւառէն, անջատուելով Հայաստանէն, անցաւ Արևելան Հռոմէական կայսրութեան՝ որպէս առանձին վարչական միաւոր՝ Մեծ Ծոփք անունով, իսկ Աղձնը մնաց իբրև բդեշխութիւն և ենթակուեցաւ Սասանեան Իրանին։ Սասանեաններու աւերած Տիգրանակերտին մէջ հռոմեացիները կառուցեցին Մարտիրոպոլիս բերդաքաղաքը։ Մեծ Հայքի 591թուականի բաժանումէն յետոյ Աղձնիքի ամբողջ տարածքն անցաւ Բիւզանդական կայսրութեան և միացաւ Վերին Միջագետքին, սակայն 630-էն յետոյ վերականգնեցան նախկին սահմանները։ Աղձնիքի վիճակն արմատապէս փոխուեցաւ արաբական նուաճումներէն յետոյ (640-650), երբ դաշտային մասին մէջ հաստատուեցաւ արաբական Դիար-ռաբիա ցեղը։ VIII դ. վերջին Աղձնիքի մէջ ստեղծուեցաւ արաբական ամիրութիւն։ Հայութիւնը մնաց Աղձնիքի լեռնային մասին մէջ՝ շարունակելով իր ձեռքին պահել Հայկական Տաւրոսէն դէպի Միջնաշխարհը տանող լեռնանցքները։