Ի դեպ, չմոռանանք, որ արվեստի ստեղծագործություններով պատմության մեղքերը քավողները, հիմնականում ժամանակակից կյանքի ու հասարակական նպատակամղումների դիտանկյունից են քննում անցյալի իրադարձությունները: Ճիշտ նույն այդ հայեցակետից էլ ընտրում են արվեստի գործի գաղափարական ու գեղարվեստական նշանաբանը: Այս է, որ կարևւոր է: Կարեւոր և այն, որ գեղարվեստի արտահայտությունները, մեծամասամբ և հիմնականում բարության և խաղաղության կոչ են: Եւ աշխարհը մնայուն արժեք է ճանաչում հենց այդ ստեղծագործությունները, որոնց հեղինակները նաև սխալ մեկնաբանություններից խուսափելով են իրենց ասելիքը ներկայացնում: Հատկանշական է, որ արվեստագետները թեմատիկ իրենց գործերը հիմնականում հասցեագրում են ներկա սերունդներին՝ պատմական իրադարձություններից դասեր քաղելու և երկրի ու ժողովուրդի համար ճակատագրական նշանակության մեծ ու փոքր սխալները չկրկնելու առաջարկով: Բայց դա ընդամենը առաջարկ էլ մնում է: Պատմություն կերտողները նման առաջարկների հանդեպ անտարբեր են: Պատմության դասերից էլ առանձնապես օգտվել չեն սիրում և չեն սիրել: Գուցե դա էլ է պատճառ, որ հայերիս պատմությունը կամ որ, ավելի ստույգ է պատմական սխալները կրկնվում են այնպիսի ճշգրտությամբ, որ ժամանակի սրբագրումները պարզապես աննշան են թվում: Լևոն Աբրահամյան գիտնականը, սակայն համոզված է, որ՝ ՛՛Ցիկլիկ ժամանակն է ի նկատի առնվում, երբ ասվում է, թե հայոց պատմությունը կրկնվում է: Պատմությունը ոչ թե ինքն իրեն է կրկնվում, այլ հաջորդող սերունդներն են այն կրկնում, որովհետև դժվարանում են կամ չեն ուզում պատկերացնել չկրկնվող ընթացք՛՛: Մենք հիմա կարծես թե, այդպիսի մի ցիկլիկ ժամանակում ենք հայտնվել: Մինչդեռ մեր պատմության ոչ թե հազարամյակների, այլ ընդամենը վերջին դարում կատարված իրադարձությունների միջև անցկացվող զուգահեռներն էլ բավարար կլինեն, գոնե մեկ անգամ ՛՛կրկնվող ընթացքը՛՛ մեկ այլ՝ մեզ համար նպաստավոր հունով տանելու համար: