1907-ին գրագէտ Ռոմէն Ռոլան հրաւիրեց Կոմիտասը՝ որ Փարիզի Ընկերային Ուսումնասիրութեան Բարձրագոյն Վարժարանին մէջ բացառիկ դասախօսութիւն մը տայ, որուն ներկայ գտնուեցաւ Ք. Սէն‐Սանս։ Իսկ 1914‐ին՝ Երաժշտական Ընկերութիւնը զինք կանչեց որ մասնակցի մայրաքաղաքին մէջ գումարուած ժողովին։ Հոն ան խօսեցաւ հայ խազագրութեան, յետոյ՝ աւանդական երաժշտութեան մասին։ Յայտագրէն դուրս՝ երրորդ դասախօսութիւն մը խնդրուեցաւ իրմէ, որմէ ետք երաժշտական հաւաքոյթ մը կազմակերպուեցաւ նորակառոյց Ս. Յովհաննէս Մկրտիչ եկեղեցիին մէջ, որուն մանակցեցան Մարգրիտ Բաբայեան եւ թենոր Արմենակ Շահմուրատեան, հիացում պատճառելով Վիեննայի, Հելսինքիի եւ Փարիզի համալսարաններուն մէջ պաշտօնավարող փրոֆեսորներու։ Այդ ատեններուն է որ հայ հոգեւոր եւ աշխարհիկ երգեր արձանագրուեցան ձայնապնակներու վրայ Ա. Շահմուրատեանի կողմէ՝ Կոմիտասի դաշնակի ընկերակցութեամբ։