­Ներ­հուն մտա­ւո­րա­կան, ման­կա­վարժ, գրող, հան­րա­յին գոր­ծիչ, թարգ­մա­նիչ եւ, ա­մէն բա­նէ ա­ռաջ եւ վեր, տա­ղան­դա­ւոր հրա­պա­րա­կա­գիրն է ­Մատ­թէոս ­Մա­մու­րեան, որ 1871ին իր հիմ­նած եւ ամ­բողջ ե­րե­սուն տա­րի խմբագ­րած թեր­թով՝ «Ա­րե­ւե­լեան ­Մա­մուլ»ով, ար­ժա­նա­ւոր տեղ կը գրա­ւէ 19րդ ­դա­րու երկ­րորդ կի­սու հայ ազ­գա­յին-քա­ղա­քա­կան մտքի մե­ծար­ժէք մշակ­նե­րուն եւ գա­ղա­փա­րի սերմ­նա­ցան­նե­րուն շար­քին։