Բայց Չօպանեան չբաւականացաւ այսքանով։ Ան շարունակեց իր գլուխը հակել Պէշիկթաշլեանի վաստակին վրայ, լիառատ մանրամասնութիւններ ժողվեց անոր կեանքին ու լայնածիր գործունէութեան մասին ու ի վերջոյ, 1907-ին, առանձին հատորով Փարիզի մէջ ի լոյս ընծայեց այն շահեկան մենագրութիւնը, որ իր տեսակին մէջ «առաջին» մըն էր,- «Մկրտիչ Պէշիկթաշլեանի կեանքը եւ գործը»։ Այս ուսումնասիրութենէն քանի մը ընդարձակ գլուխներ նախապէս (1905-ին) երեւցած էին Թիֆլիսի«Մուրճ» ամսագրին մէջ։ Ակնյայտ էր, որ Չօպանեան մասնայատուկ սէր մը ունէր Պէշիթաշլեանի նկատմամբ՝ առանց զայն անձամբ ճանչցած ըլլալու, առանց նոյնիսկ անոր ժամանակակիցը ըլլալու։