Անկախ պետականութեան ստեղծման ելակէտը դարձաւ 2 Սեպտեմբեր 1991 թուականը: Հէնց այդ օրը, որն իրենով նշանաւորեց Արցախի պատմական ու քաղաքական զարգացման յետագայ ճանապարհը կանխորոշած Ղարաբաղեան շարժման նոր փուլը, Լեռնային Ղարաբաղի մարզային եւ Շահումեանի շրջանային խորհուրդների ժողովրդական պատգամաւորների համատեղ նստաշրջանում ընդունուեց Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետութեան հռչակման մասին Հռչակագիր: Արցախցիների, ինչպէս եւ մեր ողջ ժողովրդի համար յիրաւի պատմական մի փաստաթուղթ, որն ազդարարեց երկրորդ հայկական պետութեան ծնունդը: Նրա անանց նշանակութեան մասին խօսում է եւ այն փաստը, որ Հռչակագիրը յիշատակւում է Սահմանադրութեան ներածականի առաջին իսկ պարբերութեան մէջ, որտեղ արտայայտւում է Արցախի ժողովրդի անսասան կամքը՝ «զարգացնելու եւ պաշտպանելու ինքնորոշման իրաւունքի հիման վրայ 2 Սեպտեմբեր 1991-ին ստեղծուած եւ 10 Դեկտեմբեր 1991-ի հանրաքուէով անկախ հռչակուած Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետութիւնը»: