Հայկական քաղաքակրթության ավելի քան չորսհազարամյա պատմության մեջ ազգայինզինված ուժերն ունեցել են կենտրոնական և վճռորոշ դերակատարում, որը, ցավոք, դեռևս ըստ արժանվույն հետազոտված և գնահատված չէ։ Տարբեր դարաշրջաններում հայոցզորքերի թիվը, կառուցվածքը, զենքն ու զինամթերքը, պաշտպանական ամրաշինություններիհամակարգը, ռազմարվեստը կարոտ են խոր և բազմակողմանի ուսումնասիրության։