Ծագումնաբանական ընդհանրությունները հաստատելիս պատմահամեմատական մեթոդը ղեկավարվում է որոշակի գիտական սկզբունքներով, դիտարկումները կատարում է պատմականորեն՝ ընդգրկելով լեզվի կազմի բոլոր տարրեը (հնչյուններ, բառեր և այլն), բացահայտում է համեմատվող միավորների լեզվաբանական նույնությունը, պահանջում է, որ դրանք՝ ա) բովանդակության պլանում, իմաստով լինեն ընդհանրական (մերձավոր կամ նույնական), բ) այդպիսին լինեն նաև արտահայտության պլանում, հնչյունական կազմով, և եթե այստեղ կան տարբերություններ, ապա սրանք մեկնաբանելի լինեն հնչյունական համապատասխանությունների օրենքներով։ Օրինակ՝ հայ․՝ մայր, ռուս.՝ мать, անգլ.՝ mother, հունարեն՝ μήτηρ (meter), լատ.՝ māter, գերմ.՝ Mutter, սանս.` mātár բառերն նույնն են բովանդակության պլանում և նման արտահայտության պլանում. դրանք բոլորն էլ ծագում են հնդեվրոպական նախալեզվի *mātēr ձևից։