Ռուսաստանում վիրաբուժական օգնությունն սկզբում ցույց էին տալիս հեքիմները և «ոսկրահարդարները»։ 15—16-րդ դարերում մոսկովյան մեծ իշխանի պալատում արդեն գործում էին արտասահմանից եկած վիրաբույժներ։ 17-րդ դարի զորամասերում կային գնդի բժիշկներ, սափրիչներ, որոնք արյուն էին բաց թողնում, վիրակապեր դնում։ 1707 թվականին, Պետրոս I-ի հրամանով, Մոսկվայի գլխավոր հոսպիտալում բացվեց հոսպիտալային դպրոց։ 1773 թվականին այդպիսի դպրոցներ կազմակերպվեցին Պետերբուրգում և Կրոնշտադտում։ 1806 թվականին Պետերբուրգում բացվել է ռուսական առաջին վիրաբուժական կլինիկան, որի ղեկավար Ի․ Բուշը գրել է վիրաբուժության ռուսերեն առաջին ձեռնարկը և հիմնել վիրաբույժների դպրոց։ 19-րդ դարի վիրաբուժության զարգացմանը նպաստեցին գործնական վիրաբուժության մեջ նար կոզի և ասեպտիկայի ներդրումը։ Ռենտգենյան ճառագայթների հայտնադործումը նպաստեց խորը տեղադրված օրգանների և հյուսվածքների ուսումնասիրմանը (20-րդ դարի սկիզբ), որի շնորհիվ բարելավվեց վիրաբուժական հիվանդությունների ախտորոշումը։ Ընդերադիտումով (էնդոսկոպիա) հնարավոր դարձավ միզուղիների, կերակրափողի, ուղիղ աղիքի հետազոտումը։ Շճա-շճային կարը (Ա․ Լամբեր, 1826) ստամոքս-աղիքային համակարգիվ իրաբուժության հիմքն է։ Անգլիացի վիրաբույժները մշակել էին հիմնականում խոշոր զարկերակացողունների վիրակապման, ճողվածքահատման, ոսկրերի և հոդերի վիրահատման (Է․ Կուպեր, Ջ․ Փեջետ և ուրիշներ) տեխնիկան։ 19-րդ դարի վերջին քառորդում վիրաբուժությունը բուռն զարգացավ Գերմանիայում և Ավստրիայում։ 19-րդ դարի վերջին և 20-րդ դարի սկզբին վիրաբուժության արագորեն զարգացավ ԱՍՆ-ում՝ կապված վիրաբուժական խոշոր հիմնարկների (օրինակ, Սեյոի կլինիկան Ռոչեստերում) տեխ․ բարձր հագեցվածությամբ։ Համաշխարհային հռչակ են վայելում Հ․ Կուշինգի, Ջ․ Կրայլի և այլոց աշխատանքները։ ժամանակակից վիրաբուժությանը (ինչպես ընդհանրապես բժշկագիտությանը) բնորոշ է նեղ մասնագիտությունների առանձնացումը։ Դեռևս XIX դ․ վիրաբուժությունից առանձնացան ակնաբուժությունը, քիթ կոկորդ-ականջաբանությունը, ուրոլոգիան, օրթոպեդիան և տրավմատոլոգիան, XX դ․՝ ուռուցքաբանությունը։ Հետագայում, հետազոտման և բուժման նոր մեթոդների ի հայտ գալու հետ կապված, 20-րդ դարի կեսին ձևավորվեցին նաև պրոկտոլոգիան, թոքային և անոթային վիրաբուժություն։ 20-րդ դարի վիրաբույժները հակված են ոչ միայն հեռացնել ախտահարված օրգանները, այլև պլաստիկ վիրահատությունների միջոցով վերացնելու շտկել բնածին ու ձեռքբերովի արատները։ վիրաբուժության առաջընթացը զգալի չափով պայմանավորված է նաև արյան փոխներարկման, շոկի կանխարգելման, անտիբիոտիկների օգտագործման մեթոդների մշակմամբ։ ԽՍՀՄ-ում վյան զարգացումը պայմանավորված է Ս․Ֆեոդորովի, Ն․ Պետրովի, Ի․ Ջանելիձեի, Ս․ Սպասոկուկոցկու, Ս․ Յուդինի, Ն․ Բուրդենկոյի, վիրաբուժություն Օպելի, Ա․ Վիշնևսկու և այլոց աշխատանքներով։ 20-րդ դարի 2-րդ կեսին առանձնահատուկ հաջողությունների հասավ սրտային վիրաբուժությունը, ժամանակակից անեսթեգիո լոգիայի նվաճումների, արհեստական արյան շրջանառության, օրգանիզմի սառեցման սարքավորումների կիրառմամբ։ Այդ բնագավառում մեծ ներդրումներ ունեն Ռ․ Բրոկը, Հ․ Սուտերը (Սեծ Բրիտանիա), Չ․ Բեյլին, Ա․ Բլելոկը և ուրիշներ (ԱՄՆ), Պ․ Վալդոնին, Ա․ Դալյոտին (Իտալիա), Կ․ Կրաֆորդը (Շվեդիա) և ուրիշներ, ԽՍՀՄ-ում՝ Ն․ Ամոսովը, Ա․ Բակուլևը, վիրաբուժություն Բուրակովսկին, Ա․ Վիշննսկին և ուրիշներ։ Ֆիզիոլոգիայի և իմունաբանության հաջողությունները 1960—1970-ական թվականներին հնարավորություն տվեցին հաջողությամբ կատարել երիկամների, սրտի, լյարդի փոխպատվաստողներ U տրասպլանտոլոգիայի (փոխպատվաստագիտություն) հիմքը հանդիսացան։ վիրաբուժություն դասավանդվում է բժշկական ինստիտուտների և ֆակուլտետների վիրաբուժության ամբիոններում (ՍՍՀՍ-ում՝ նաև տեղագրական անատոմիայի ն, օպերատիվ վիրաբուժության ամբիոններում), վիրաբույժների հետագա մասնագիտացումը և վերապատրաստումն իրականացվում է վիրաբուժական կլինիկաներում (ԽՍՀՄ-ում՝ նաե բժիշկների կատարելագործման ինստիտուտներում) ու խոշոր հիվանդանոցների բաժանմունքներում։ Վիրաբուժական գիտական հետազոտությունների կենտրոններն են՝ վիրաբուժական խոշոր կլինիկաները, ԴՀԻ-ները (ԽՍՀՄ-ում՝ կլինիկական և փորձառական վիրաբուժության, Ա․ Վիշնեսկու անվիրաբուժություն վիրաբուժության ինստիտուտները՝ Մոսկվայում, շտապ օգնության ինստիտուտները՝ Մոսկվայում, Լենինգրադում, կլինիկական և փորձառական վիրաբուժության ինստիտուտը՝ Կիսում, ընդհանուր և անհետաձգելի վիրաբուժության ինստիտուտը՝ Խարկովում ևն։ 1873 թվականին Մոսկվայում հիմնվել են վիրաբույժների առաջին ռուսական, 1902 թվականին՝ միջազգային ընկերությունները։ 1953 թվականից վերջինիս կազմում ընդգրկվել է վիրաբույժների համամիութենական ընկերությունը։ ԽՍՀՄ-ում վիրաբուժության խնդիրները լուսաբանվում են «Խիրուրգիա» («Хирургия», 1925 թվականից), «Վեստնիկ խիրուրգիի իմ․ ի․ Ի․ Դրեկովա» («Вестник хирургии им․ И․ И․ Грекова», Л․, 1855 թվականից), «Կլինիչես կայա խիրուրգիա» («Клиническая хирургия», Киев, 1921 թվականից), արտասահմանում՝ «Ամերիքըն Ջորնրլ օֆ Սըրջըրի» («American Journal of Surgery», N․ Y․, 1890 թվականից), «Արքիվս օֆ Սըրջըրի» («Archives of Surgery», Chicago, 1920 թվականից) և այլ ամսագրերում։ Պատմական աղբյուրները վկայում են, որ միջնադարյան Հայաստանում վիրաբուժություն զարգացած է եղել, գործել են հմուտ վիրաբույժներ (Սիմեոն, Ասար), XIX դ․ առաջին կեսին կատարել են բարդ վիրահատու թյուններ․, Գևորգ Երևանցին ազդրի կո տըրվածքը բուժել է ոսկրապատվաստու մով։ Արլ․ Հայաստանը Ռուսաստանին միանալուց հետո վիրաբուժական օգնությունը հիմնականում կազմակերպում էին զինվիրաբուժություն հոսպիտալներին կից։ Հ․ Հովհաննիսյանի նախաձեռնությամբ 1894-ին Արտաշատի, իսկ 1895-ին՝ Երևանի քաղաքային հիվանդանոցներին կից բացվել են վիրաբուժական բաժանմունքներ (12 մահճակալով), 1905-ին Ա․ Տեր-Գրիգորյա նի նախաձեռնությամբ Ալեքսանդրապո լում ևս կազմակերպվել է վիրաբուժական բաժանմունք (10 մահճակալով)։ Հետագայում, արևմտահայության գաղթի հետ կապված, այդ բաժանմունքներն ընդարձակվել են, և արդեն 1920 թվականին մահճակալների թիվը դարձել է 40—50։ Այդ բաժանմունքները ղեկավարում էին վիրաբույժներ Կ․ Տեր-Սիքայելյանը, Ա․ Մելիքյանը, Գ․ Մելքոնյանը, Ա․ Գրիգոր յանը և ուրիշներ։ Հայաստանում սովետական կարգերի հաստատումից հետո քաղաքներում և շրջաններում կառուցվեցին բազմապրո ֆիլային հիվանդանոցներ՝ մասնագիտացված բաժանմունքներով։ Հայրենական պատերազմից հետո ՀԽՍՀ-ում վիրաբուժական բաժանմունքներ ունեին 11 քաղաքներ ու շրջաններ, ուր կազմակերպվում էր միջշրջանային վիրաբուժական օգնություն։ Այնուհետև վիրաբուժական բաժանմունքներ ստեղծվեցին գրեթե բոլոր շրջկենտրոններում, իսկ Լենինակա֊ նում և Կիրովականում բացի դրանցից գործում են նաև տրավմատոլոգիական մասնագիտացված առանձին բաժիններ։ Վերոհիշյալ վիրաբուժական բաժանմունքներն ապահովված են ժամանակակից սարքավորումներով ու գործիքներով, բարձր որակավորումով վիրաբույժներով։ Ընդարձակվել է նաև պոլիկլինիկաների վիրաբուժական կաբինետների գործունեությունը։ Ներկայումս Երևանում գործում են 8 վիրաբուժական կլինիկաներ։ Շրջանային հիվանդանոցների մեծ մասում կատարվում են բարդ վիրաբուժական միջամտություններ։ Անհրաժեշտության դեպքում պլանային շտապ օգնություն են կազմակերպում Երևանից մեկնող բարձրորակ մասնագետները։ ՀՍՍՀ-ում վիրաբուժության զարգացմանը նպաստել են Գ․ Միրզա-Ավագյանի, Հ․ Քեչեկի, Ռ․ Ցոլյանի, Գ․ Մելքոնյանի, Մ․ Շարիման յանի, Ռ․ Պարոնյանի և այլոց աշխատանք֊ ները։