Այժմ	Շուշանիկը	չէր	հեռանում	նրա	մահճակալից: Թանկ	գնով	ձեռք	բերված	կյանքի	ապարդյուն	մնացորդը	նրա	աչքում ստացել	էր	ավելի	արժեք: Այդ	մնացորդը	նա	համարում	էր	ինչ-որ	երկնային	տուրք, որի	մեջ	զգում	էր	իր	ճակատագրի խորհրդանշանը: Նայելով	մահամերձի	արդեն	հողի	գույն	ստացած	դեմքին, խորասուզվում	էր	անսովոր	մտքերի	մեջ: Մի միստիկ	երանգ	ուներ	նրա	համար	մահի	մերձավորությունը: Նա	ինքը	գտնվելով	կյանքի	և	ոչնչության	միջև, զգացել	էր սոսկալի	շունչը	չքացման	և	տեսել	նրա	պաղ	աչքերի	ձգողական	նայվածքը: Այն	րոպեներին	մահն	այնքան	ահարկու	չէր, որքան	այժմ: Այժմ, մերձավորի	մահճակալի	քով: Եվ	մերթ	ընդ	մերթ	սարսռում	էր	ու	դողդողում: Թռչուն	էր	մրրիկի	բերանն ընկած: Նրան	ազատեցին	ուժով, հակառակ	իր	կամքի, ինչպես	այդ	անդամալույծին, վասնզի	չէր	ուզում	փրկրվել	առանց փրկելու: Եթե	չաներ	այդ, պիտի	հավիտյան	տանջվեր	խղճի	սուր	խայթերից	և, ով	գիտե, գուցե	և՛	մահանար	անփառունակ մահով	որպես	մի	զազրելի	որդ: Այժմ	նա	մի	էակ	է	ինքն	իր	աչքում, մարդկային	արարած, դուստր	արժանի	այդ	կոչման: Այժմ	նա	ավելի	ճիշտ	էր	ըմբռնում	կյանքի	խորհուրդը, ավելի	հասկանում	և	ավելի	մտածում	ու	զգում: Տեսարաններ	են բացվում	նրա	հոգեկան	աչքերի	առջև, որ	առաջ	չկային	կամ	կային	խորին	խավարի	մեջ: Այժմ	անցյալի	խոհերն	ու զգացումները	նրան	թվում	էին	մերթ	ծաղրելի, մերթ	երկյուղալի, մերթ	ամոթալի, բայց	և	միշտ	խառն, անորոշ: Սիրե՞լ	է, արդյոք	Սմբատ	Ալիմյանին, թե	սիրել	է	իր	ամպամած	երևակայության	ստեղծագործությունը, երազողի	իդեալը: Եթե	սիրել է	այդ	մարդուն, իբրև	մարդու, հապա	ո՞ւր	է	այժմ	նախկին	պատկերը: Չկա, միրաժն	անցավ, իլյուզիան	չքացավ, մնաց	մի առօրյա, մի	սովորական	մահկանացու, որ	ոչնչով	չի	տարբերվում	իր	նմաններից: Չկա	ոչ	առնականությունը	նրա	դեմքի վրա	և	ոչ	թովիչ	երաժշտությունը	նրա	ձայնի	մեջ: «Երեք	հազար, չորս	հազար, հինգ	հազար, ազատողին», մարդկային կյանքի	ամոթալի	աճուրդ: Օ՜հ, մանկական	խաբեություն, չքացած	երազ	ընտիր	գրքերով	սնված	ուղեղի: Այժմ	մի	այլ կերպարանք	է	պատկերանում	նիրհերից	սթափված	էակի	առջև: Ահա	այդ	է	իսկականը	և	այդ	կերպարանքն	է	կրում	իր դեմքի	վրա	բուն	առնականությունը: Այդ	գունատ	ճակատի	վրա	է	դրոշմված	հերոսությունը	և	այդ	թախծալի	աչքերի	մեջ	է բազմած	արծիվը: Իսկ	այն	մյուսը	խաբուսիկ	տեսիլ	էր, հայտնվեց	վայրկենաբար	և	շոգիացավ, չթողնելով	նրա	սրտի	վրա	և ոչ	մի	ծանրություն, խղճի	վրա	և	ոչ	մի	սպի...