Հայ մատենագիրների հաղորդած տեղեկություններից հետեւում է, որ Նպատը հայոց ամենասրբազան լեռն էր եւ նրա ստորոտում գտնվող Շահապիվան ու Բագավան ավաններում էին կատարվում հայոց հոգեւոր ու աշխարհիկ կյանքի երկու կարեւորագույն երեւույթները՝ Ամանորի տոնակատարությունները Նավասարդի 1- ին եւ Աշխարհաժողովները: Նպատի ստորոտում, Արածանիի ջրերում ս. Գրիգոր Լուսավորիչը մկրտեց Տրդատ թագավորին ու հայոց զորքին: Քրիստոնեության շրջանում Նպատ անունը հաճախ ստուգաբանվել է Նոյ անունով եւ լեռն անվանվել Նոյապատ: Նպատ եւ Նոյ կապը կամայական հարմարեցում չէր կարող լինել, քանզի նախնյաց անշուշտ հայտնի էր Նպատ լեռան կապը աշխարհարարման ժամանակների ու համաշխարհային լեռան հետ: