Տայք, Մեծ Հայքի 15-րդ նահանգը։ Հիւսիսէն սահմանակից էր Եգերք և Խաղտիք երկրներուն, հիւսիս-արևելքէն՝ Գուգարք, արևելքէն և հարաւէն՝ Այրարատ, հարաւ-արևմուտքէն և արևմուտքէն՝ Բարձր Հայք նահանգներուն։ Տայքը վարչականօրէն կը բաժանուի 8 գաւառի՝ Կող, Բերդաց Փոր, Պարտիզաց Փոր, Ճակք, Բոխա, Ոքաղէ, Ազորդաց Փոր և Ասեաց Փոր։ Մինչև IIIդ. Տայքը եղեր է արքունական կալուածք և զօրակայան։ 230-ական թթ. Հայոց արքայ Խոսրով Ա Մեծը Տայքի մեծագոյն մասը յատկացուցած է Մամիկոնեաններու նախարարութեանը՝ որպէս ժառանգական կալուածք։ V-VIդդ. Տայքը եղեր է Սասանեան Պարսկաստանի դեմ մղուած ազատագրական շարժումներու կեդրոն։ Ամրանալով Տայքի անտառախիտ լեռներուն մէջ՝ Մամիկոնեաններն ու անոնց համակիր ուժերը յաջողութեամբ պայքարեր են պարսկական նուաճողներուն դէմ։ 591-ին Հայաստանի նոր վերաբաժանմամբ Տայքը անցեր է Բիւզանդական կայսրութեան։ VIIդ. Կէսէն Տայքը մտեր է արաբական արշաւանքներու ժամանակ բիւզանդական զօրքերէն լքուած և Թէոթորոս Ռշտունոի գլխակորութեամբ առժամանակ ինքնուրոյնութիւնը վերականգնուած Հայաստանի կազմին մէջ։ VIIդ. վերջը և VIIIդ. սկիզբը շարք մը հայ իշխանական տուներ ապաստաներ են Տայքի լեռնավայրերուն մէջ՝ խուսափելով արաբական նուաճողներու հալածանքներէն։ Տայքը դարձեր է հակաարաբական պայքարի կեդրոն՝ Մամիկոնեաններու գլխաւորութեամբ։ Անհաւասար կռիւներուն թուլցած և Հայաստանի քաղաքական ասպարեզէն հեռացած Մամիկոնեաններու կալուածները, այդ թուին՝ Տայքը, VIIIդ. վերջին անցեր են Բագրատունիներուն։ Xդ. Տայքի Բագրատունեաց ճիւղը ընդուներ է բիւզանդական գերիշխանութիւնն ու քաղկեդոնական դաւանանքը: 1000-ին Տայքը նուաճեր Է Բիւզանդական կայսրութիւնը, որ վարեր է տեղի հայ բնակչութեան քաղկեդոնութիւն պարտադրելու և անոնց ռազմական ուժերը ջլատելու քաղաքականութիւն։ 1071-նի Մանազկերտի ճակատամարտին սելջուկեան թուրքերէն պարտուած Բիւզանդդեան հայկական հողերու հետ Տայքը զիջեր է անոնց։ XIIդ. վերջը և XIIIդ. սկզբը հայ-վրացական միացեալ ուժերը ազատագրեր են Տայքը։ Թաթար-մոնղոլական նուաճումներէն և վրաց Բագրատունեաց թագաւորութեան քայքայումէն յետոյ, Տայքը մնացեր է Ճաղի աթաբեկութեան կազմին մէջ։ 1590-ի թուրք-պարսկական պայմանագրով Տայքը անցեր է Օսմանեան սուլթանութեան։ XVIIդ. Տայքի հայ բնակչութիւնը ենթարկուեցաւ բռնի մահմետականացման։ Դաւանափոխութենէն հրաժարողները ոչնչացուեցան, եկեղեցիները աւերուեցան։ XVIII-XIXդդ. դաւանափոխ հայերուն պարտադրուեցաւ նաև թուրքերէնը։ 1877-78-ի ռուս-թրքական պատերազմէն յետոյ Տայքի մէկ մասը անցաւ Ռուսաստանին։ Թրքացած բնակիչները մեծամասամբ գաղթեցին Թուրքիա։ Տայքի մէջ բնակեցան նաև Արևմտեան Հայաստանէն եկած հայեր։ 1918-20-ին վերջիններս ենթարկուեցան թրքական կոտորածներուն ու բռնութիւններուն, փրկուածները գաղթեցին Անդրկովկաս։