2. «Թռչունների» քարանձավ. Հայաստանի Վայոց ձորի մարզի Արենի համայնքում է, մայրաքաղաք Երևանից 105 կմ հարավ։ Մի քանի խոռոչների համալիր է՝ 400-600 քմ տարածքով։ Հին ժամանակներում եղել է կարևոր բնակավայր։ Հայտնաբերվել են Ք.Ա. 5-րդ հազարամյակի վերջին քառորդից մինչև Ք.Ա. 4-րդ հազարամյակի կեսերն ընդգրկող ուշ էնեոլիթյան փուլի մշակույթի մնացորդներով բնակեցման առնվազն երեք հորիզոններ։ Քարայրի առաջին դահլիճում՝ Ք.Ա. 4-րդ հազարամյակի սկզբով հասակագրվող գինու արտադրության համալիրը, որն աշխարհում այս պահին հայտնաբերվածների մեջ հնագույնն է։ Այստեղ է հայտնաբերվել աշխարհին մինչ օրս հայտնի ամենահին կաշվե՝ մոտ 6 հազար տարեկան կոշիկը ( մանրակրիտ մանրամասները, ինչպես նաև օգտագործման պայմանները՝ մրցույթի փաթեթում)։