Երկրորդ աշխարհամարտի դժվարին տարիներին Հովսեփ Օրբելին հասարակական լայն գործունեություն ծավալելով կազմակերպչական փայլուն տաղանդ ցուցաբերեց: Նա անգնահատելի նախաձեռնություն ու եռանդ դրսևորեց Էրմիտաժի գանձերը փրկելու համար՝ դրանք թիկունք, հեռավոր Սվերդլովսկ էվակուացնելու խնդիրը լուծելով: Ծանր, անասելի բարդ խնդիր էր: Թեպետ Օրբելու ղեկավարությամբ դա արվեց հստակ, ճշգրիտ հաշվարկումով, խնամքով, առանց ավելորդ խուճապի: Այն, օրերին, ինչպես գրավոր վկայում է լենինգրադյան բլոկադայի տարեգիրներից մեկը՝ գրող Ն. Տիխոնովը, անհասկանալի, կարծես կախարդական հնարամտությամբ Էրմիտաժի տնօրենը հասցնում էր լինել բոլոր հարկերում և ցուցասրահներում, աշխատակիցներին ցուցումներ տալիս, օգնում փաթեթավորման գործին, ստուգում, թե դատարկ բոլոր շրջանակներն են իրենց տեղում կախվում… Նա համոզված էր, որ էվակուացիայից պարտադիր ետ են բերվելու տարհանվող գեղարվեստի եզակի նմուշները: Հետևաբար դատարկ շրջանակներն էլ այդ ժամանակ կհուշեն նկարներից յուրաքանչյուրի տեղը, հեշտացնելով դրանց տեղադրման գործընթացը: Մեզ՝ էրմիտաժցիներիս թվում էր, թե լավ ենք ճանաչում Հովսեփ Օրբելուն, թե լավ գիտենք նրա բնավորությունը, նրա հախուռն խառնվածքի անսպասելի դրսևորումները, բայց պատերազմի հենց առաջին օրերին հասկացանք, որ սխալվել ենք: Մեր առաջ բոլորովին ուրիշ՝ զուսպ, հանգիստ, խիստ հավաք մի մարդ էր, որն այդպիսին մնաց մինչև պատերազմի ավարտը: Անշուշտ, ինչպես միշտ, մտահղացումներով լեցուն էր, եռանդուն ու գործունյա էր՝ միայն թե ավելի, քան նախկինում էր եղել: Աչքից ոչինչ չէր վրիպում: Հետևում էր նույնիսկ էրմիտաժի աշխատակիցների արտաքինին: Վա՛յ նրան, ով հանկարծ առանց սափրվելու ներկայանար… Զարմանալի հանձնարարականներ ու հրամաններ էր տալիս այդ օրերին: Եւ այդ հրամանագրերը, որ մինչև հիմա պահում ենք մեր արխիվում, բլոկադային Էրմիտաժի ու նրա տնօրենի վարքագծի ինքնատիպ ու շատ հետաքրքիր վկայագրեր են: Էրմիտաժի ռմբապաստարանների վերածված ներքնահարկերը երկու հազար մարդ էր ընդունում: Ընդ որում, այնտեղ հանգրվան էին գտնում ոչ միայն Էրմիտաժի աշխատակիցներն, այլև նրանց ընտանիքները, արվեստի ու գիտության տարբեր բնագավառների գործիչներ: