Այդ է պատճառը, որ Լուսատուներ շատ հին ժամանակներ շատերուն համար լուսապաշտ կամ երեւապաշտ ըլլալու պատճառ եղան։ Սա է, որ մեզի ցոյց կու տայ հնագոյն ազգերու՝ քաղդէացիներու, փիւնիկէցիներու, եգիպտացիներու, մինչեւ իսկ նորայայտ Ամերիկայի ներկայիս սպառուած Մայա կամ Ազթէք ազգերու պատմութիւնը։