Արցախում պատերազմի ավարտից հետո հայրենասերներն աշխատանք էին տանում ստեղծելու հիմքեր, համախմբելու ու կազմակերպելու համար Արեւմտյան Հայաստանի հայերին, աշխարհի տարբեր մասերում ապրող բռնագաղթված ու Ցեղասպանությունից վերապրած հայերի ժառանգներին: Այսպես ստեղծվեց Արեւմտյան Հայաստանի հայերի ազգային խորհուրդը, որը 2004 թ. դեկտեմբերի 17-ին Շուշիում ընդունեց «Արեւմտյան Հայաստանի հայերի ինքնորոշման իրավունքի մասին» հռչակագիրը եւ փետրվարի 4-ին՝ Արեւմտյան Հայաստանի կառավարության ձեւավորման մասին հռչակագիրը: