Երկու ոստիկան, չորս պահակ պաշտօն ստացան, այդ րոպէին իսկ «վազելու» Սողոմենց տունը, խուզարկելու զայն ախոռէն մինչեւ ձեղնայարկը: Ոստիկանութիւնը մարդերը միշտ պիտի ենթադրէ իրենց յիմարութեան ամենապարզ ու տարրական աստիճանին. ու վստահ ըլլալով, որ սպան նող մը չի կրնար իր տունը հանգիստ քունի գացած ըլլալ, պիտի խուզարկէ` միշտ խորհելով այդ յիմարութեան: Պաշտօն առնողներէն մէկը, տասնապետ, կանչուեցաւ քովնտի ու կիսախուփ շեշտով մը ընդունեց խուզարկութեան ընդհանուր հրահանգները: -Կասկածելի ամէն առարկայ, դանակէն սկսեալ մինչեւ լուցկիին տուփը, ամէնէն շատ թուղթ, ճերմակ կամ սեւ, կազմելու էին առաջին հունձքը: Բայց բնական էր, որ ամէնէն առաջ պարպուէր տունը բնակիչներէն: Պահակները պիտի բռնէին դուռը, տան ետեւը, դէմի տունին մօտեցող պատուհանները, մա՛նաւանդ` տանիքը: Չմոռնալ ուշադիր հողը կոխոտելը, մա՛նաւանդ` անոր փորուած ըլլալուն ընծայել մեծ կարեւորութիւն: Պոմպաները բակերուն ու ախոռներուն մէջ կը թաղուին: Չմոռնալ յարդանոցը մեծ շիշերով ծակծկել: Հայաստանի կողմերը քանինե՜ր ողջ-ողջ շամփուրուած էին աչալուրջ խուզարկուներու խելքով, այդպէս մարագներուն մէջը: Չմոռնալ ելլել սանդուխով կատոզներուն վրան, բանալ անոնց խսիր ծածկոյթները, լոյսով փնտռել գլուխը, որ երբեմն ջուրի երեսին ձգուած դդումի կը նմանի ու կը խաբէ անփորձները: Թուրքերը տարիներով պատմեցին ջարդի ատեն իրենց հոգին փրկելու համար հայերուն գործադրած հնարքները, իրենց տուներու ծակուծուկերուն: Այս մանրամասնութիւնը կու գար գինիի տակառ մը ապաստանած ճաղատ մարդուկի մը դրուագէն: Հանած էին զայն ու տարած դրանը սեմին, վիզին փոսիկը տեղաւորելով փայտին ու դնելով հարիւր օխանոց քար մը պարապ մնացած գլուխին վրայ…: Չմոռնալ պատիհոններուն, պահարաններուն հնչականութիւնը ստուգել ու դատել մաուզէրներու բունովը: Այս ու տակաւին նման հրահանգները, ընթացիկ ու ծանօթ, տրուեցան արագ, դասատուի շեշտով մը: Շաբաթը հեղ մը անիկա առիթ կ՚ունենար այս դասը կարդալու իր ստորադասներուն: Ան ոնց հեռացումէն ետքը, անիկա բարձրաձայն ազդարարեց ոստիկաններու ուրիշ խումբի մը, չորս գեղացիի հետ, իջնել աշխատանքի վայրը, ու գեղ բերել Սողոմենց տղան: Անիկա կու տար «գրկաչափ» ազատութիւն ոստիկաններուն, ընդդիմութեան մը առջեւ, գործածելու յարմար խստութիւններ ու «նեղուելու ատեն», շղթայի զարնել ստամբակին այդ ձագուկը, որուն աղիքները դեռ չէին պարպուած «թագաւորին հացէն» բանտային օր-հացէն: Անիկա կ՚ըսէր այս ամէնը տպաւորիչ ստուգութեամբ մը: Շրջապատին մէջ ստեղծուեցաւ անձկալից հոգեբանութիւն: Անշուշտ Սողոմենց տղան դեռ անծանօթ էր իբր ընդդիմադիր: Բայց անոր նշանածին կողմէն` երկու կրակի պէս երիտասարդներ, հակառակ բռնապետութեան խիստ պատիժներուն, թուրք գեղին հետ կռուի էին շարունակ ու փայտի կ՚երթային հայերէն գրաւուած անտառին մէջ, իրենց ջորիներէն կախած իրենց մարթինները: Անոնք փախցուցած էին թուրքերը` ինչպէս ալպանացի անտառապահները: Հարիւրապետը գիտէր այդ դրուագները: Հիմա՞: