Պատմական կարեւորութեան համար լուսարձակի տակ կ’առնենք այն իրողութիւնը, թէ Մեծ եղեռնի յաջորդող քանի մը տասնամեակներուն Սուրիոյ Ճեզիրէի շրջանը ընդհանրապէս, իսկ Գամիշլիի մէջ յատկապէս ներկայութիւն եղած են քրտացած հայերը կամ աւելի ճիշդ կ’ըլլայ ըսել ծագումով հայ քիւրտերը, որոնք պատկաՌելի թիւ կազմած են: Գոյութիւն ունեցած են նաեւ հայկական մականուններով բազմաթիւ ընտանիքներ, սակայն ապրած կեանքերնին, կենցաղն ու արտաքին հագուածքն ու տեսքը քրտական եղած է, հայերէնի գիտակ չեն եղած, բայց իրենց բնակարաններուն մէջ պահած են հայութիւն բիւրող հայկական զանազան տեսակի իրեր: Ինչպէս նաեւ իրենց նախնիներէն մնացած կարգ մը աւանդութիւններ: Քանի մը տասնեակ հազար հաշուող քրտացած հայերը ունեցած են նաեւ իրենց հայոց ցեղախումբը եւ իրենց ինքնութիւնը պահելու համար ներքին կարգով ամուսնութիւններ կնքած են: