Իր ընդարձակ խոսքում Ե. Փամբուքյանն ասաց, որ Արամ Մանուկյանը հայ ազգային-ազատագրական շարժման նորագույն պատմության հզոր դեմքերից է, որի ոգին էր թևածում արցախյան գոյապայքարում։ Միսաք Մեծարենցը օգտագործել է անանձնական բառը, որն այնպես հարիր է քաղաքացի Մանուկյանին, անանձնական, ամեն ինչ մոռացած` հանուն ժողովրդի, հետապնդված, ՙերկնքեն իջած հայ ժողովրդի համար՚։ ՙԱրամ Մանուկյանն իր դարու մարդն էր, ծնած և մեծցած ազատագրական պայքարի շրջանում։ Շուշիում ծնված, Շուշիում կրթություն ստացած, 14 տարեկան էր, որ կհամարվեր դաշնակցության ներկայացուցիչը դպրոցին մեջ։ Գործեց Շուշիի և Երևանի թեմական վարժարաններու մեջ, ընկերների հետ (Թորգոմ, Իսաջան, Միքայելյան) արտաքսվեցին։ Կանուխ տարիքեն արդեն հասուն, ազգին մտածողության տեր մարդ էր։ Ապա կոփվեցավ կյանքին բովին մեջ՝ երազանք ունենալով Արևմտյան Հայաստանի ազատագրումը։ Առաջիններեն մեկն էր, որ Բաքվի կուսակցական կոմիտեի առաջարկով գործեց Կարսի շրջանին մեջ, երիտասարդությանը ներշնչեց, տոգորեց հայրենասիրության ոգով։ Գործում էր թուրքերուն, քյուրդերուն դիմակայելով, զոհեր շատ կային։ Հետո անցավ Ատրպատական, անդեն մուտք գործեց Վան-Վասպուրական, հսկայական գործ կատարեց. Վասպուրականը շատ ընդարձակ երկրամաս էր, 39 հազար քառակուսի կիլոմետր տարածությամբ՚։