Ստանալով նման թանկ ժառանգություն, Նիկոլ Փաշինյանը կարողացավ սակայն հղկել, արդիականացնել և ավելի հարստացնել հայկական առաջադիմական միտքը, այն էլ այնքան ծանր պայմաններում, երբ մի տևական շրջանում տիրում էր հակահեղափոխության համատարած գաղջ մթնոլորտը։ Եւ այս միտքն էր Նիկոլի անսահման տոկունության և համոզմունքի գաղտնիքը։