— Ինչքա՞ն մարդ է ապրում Սալուտում,- հարցնում եմ գյուղի ավագներից ավագին՝ Գրիգոր պապ Սաղաթելյանին, լեզուս կծելով։ Այս հարցին, հիշո՞ւմ եք, չպատասխանելով, ես պարտվեցի։ Երևան վերադառնալուց հետո պարտավոր եմ, իհարկե պարտավոր եմ՝ պարտվել եմ, նկարչին հրավիրել «Արմենիա» սրճարան, ուր, երևի (և ինչո՞ւ երևի), մենք կխոսենք Սալուտից ու սալուտցիներից, մի կողմ թողնելով, թեկուզև ժամանակավոր (և ինչո՞ւ՝ ժամանակավոր), լոնդոնյան մառախուղները (Լոնդոնը Անգլիայի մայրաքաղաքն է, արևոտ օրեր քիչ են լինում, հիշում եմ աշխարհագրությունից), Էյնշտեյնին և Օպենհեյմերին՝ նրանց փոխարեն զիջելով նախրապանին։ Նախրապանը՝ միջին տարիքի, զգոն քաղաքացի, հիշո՞ւմ եք, նա կասկածանքով էր նայում մեզ՝ չլինի թե լրտեսներ են և գնում են աշխարհից հեռու՝ Սալուտ, ամենաապահով տեղը՝ ոչ նախագահ, ոչ գյուղսովետ, ոչ էլ կոլփօգ: Հա՜պա։ Նախրապանը՝ Սալուտի հարևան Վարդաբլուր գյուղից, երևի բազմազավակ հայր: Նախ նախրապանից կխոսենք «Արմենիա» սրճարանում, խմելով երեք աստղանի կոնյակ (մյուսները թանկ են), երե՛ք աստղանի։ Ես և նկարիչը, ուրեմն… Եվ քանի որ մենք երկուսով ենք, և երեկո է, և մայրաքաղաք Երևանում երիտասարդները գնալու տեղ չունեն, սրճարաններն են մխիթարանքի վայրերը, մեր սեղանի մոտ գրված երկու աթոռները կզբաղեցնեն՝ մի օրիորդ, մի երիտասարդ. աղջիկը անպայման ասպիրանտ (երևանցի աղջիկների 10-ից 8-ը կամ տասից 7-ը և կամ՝ տասից 6-ը, էլ չեմ իջնի, հիմա ասպիրանտներ են տարբեր մասնագիտությունների գծով: Երեք տարում փայլուն դրսևորում են իրենց, հանձնում մինիմումները, հետո անցնում մաքսիմումին՝ դիսերտացիային, դա էլ պաշտպանում են և գիտությունը շատ գիտահետազոտական ինստիտուտներում անցնում է «մայրիշխանության ձեռքը»), իսկ տղան աշխղեկ, պա՜րզ աշխղեկ: Խոսք կբացվի, կծանոթանանք, կիմանանք, որ աղջիկը աշխարհագրագետ է, ես կհարցնեմ, չէ՛, թող նկարիչը հարցնի. նկարիչը կհարցնի. «Դուք Սալուտ անունը լսե՞լ եք»: Աղջիկը մի պահ մտքով կշրջի ամբողջ աշխարհը, չթողնելով ոչ մի կղզի ու հրվանդան և՝ «Ներեցեք, դա Ֆիլիպիններում չէ՞»: Նկարիչր կասի. «Չէ: Սովետական Հայաստանը գիտե՞ք, Ղուկասյան շրջան կա հյուսիսում: Ուրեմն, Սալուտ գյուղը այդտեղ է, ամենափոքրն է, ունի… բնակիչ (թիվը քիչ հետո կիմանաք Գրիգոր պապ Սաղաթելյանից. հարցրել եմ, հիմա մի պահ լռել է, որ պատասխանի), տասը րոպեում կարելի է երեք պտույտ քայլել գյուղի բոլորը. մի Փումփուշ մամիկ կա. աշխարհի ամենածերն է՝ հազար տարեկան, եկել է Բիթլիսից՝ երկու աչքի մեջ՝ Բիթլիս: Եվ այդ Փուփուշ մամիկը, երբ էլ լինի, թեկուզ գիշերվա կես, երեխայի լացի ձայն առավ, ելնում է տեղից, գտնում տունը, ներս մտնում (Սալուտում դուռ չեն փակում), զգույշ, թաթերի վրա, ափլփելով գտնում օրորոցը և սկսում օրորոցի երգ երգել: