«Պատմագիրք հուշամատյան Սեբաստիո և գավառի հայության». Երկու ծանր, տարողունակ հատորներ, որոնց ստեղծումը եղել է բնիկ սեբաստացի Առաքել Ն. Պատրիկի կյանքի գործը: Ինչպես նա, այնպես էլ բազում այլ հեղինակներ, ականատեսի իրենց պատասխանատվությամբ օգնել և առ այսօր օգնում են հասկանալու` ո՞վ է թուրքը, ի՞նչ բան է թրքությունը, ի՞նչ է արել հայերի, հույների, Եվրոպայի այլ ժողովուրդների գլխին, և դեռ ինչերի է ընդունակ` դատելով նրա արարքներից և հոգեբանությունից, ինչո՞ւ չէ, նաև, կեղծիքով լի խոսքից ու խոստումներից: Տարիքի բերումով անձամբ ես Եղեռնից հետո ծնվածների առաջին սերնդին եմ պատկանում: Իմ առաջին տեղեկատուները բասենցի ծնողներս են եղել, իսկ հետո, տարիներ անց, ամուսնուս ծնողները Սեբաստիայի նահանգից: Իսկ ամենահարուստ տեղեկատուները` այն մարդիկ, որոնք հասկացել են պատմությունը գրքերում ամբարելու անհրաժեշտությունը: