Ծոփք, Մեծ Հայքի երկրորդ նահանգը։ Հիւսիսէն սահմանակից էր Բարձր Հայք, հարաւէն՝ Աղձնիք, արևելքէն՝ Տուրուբերան նահանգներուն, արևմուտքէն՝ Փոքր ՀաԱրածանի գետով կը բաժնուէր երկու մասի. հարաւայինը կը կոչուէր Մեծ Ծոփք, հիւսիսայինը՝ Փոքր Ծոփք։ Ծոփքի գաւառներն էին՝ Խորձեանը, Ծոփքը, Անձիտը, Դեգիքը, Գաւրեքը։ Մ.թ.ա. II հազարամեակին Ծոփքի տարածքին մէջ ձևաւորուեր են առաջին ցեղային միաւորումները։ Խեթական թագաւոր Սուպիլուլիումա I-ի արձանագրութիւններուն մէջ արդէն կը յիշատակուի Ծոփքի միասնական իշխանութեան մասին, որ ընդդիմացեր է խեթական հզօր պետութեան և ապաստան տուեր խեթացի դժգոհ տարրերուն։ Մ.թ.ա. XIII-IXդդ. պարբերաբար ենթարկուելով Ասորեստանի կողոպտչական արշաւանքներուն՝ կասեցուեր է Ծոփքի զարգացումը։ Մ.թ.ա. IXդ. վերջին քարորդէն Ծոփքը, ընդգրկելով Ուրարտու թագաւորութեան կազմին մէջ, նոր վերելք ապրեր է։ Մ.թ.ա. IVդ. Սկիզբէն Ծոփքը եղեր է Երուանդունիներու հայկական պետականութեան կազմին մէջ։ Աշխարհագրականօրէն մօտիկ գտնուելով հելլենիստական կեդրոններուն՝ Ծոփքը ապրեր է տնտեսական և մշակութային նոր առաջընթաց։ Սակայն մ.թ.ա. IIIդ. կիսուն Ծոփքը Սելևկեան պետութեան միջամտութեամբ անջատուեր է Մեծ Հայքէն և կազմեր ինքնուրոյն թագաւորութիւն։ Մ.թ.ա. IIIդ. վերջին Անտիոքոս III Մեծը նուաճեր է Ծոփքը և դարձեր Սելևկեան պետութեան նահանգ՝ այստեղ ստրատեգոս կարգելով Զարեհին։ Հռոմի դէմ Մագնեզիայի ճակատամարտին Անտիոքոս III Մեծի պարտութենէն հռչակեր է կրկին անկախ թագաւորութիւն։ Արտաքին քաղաքականութեան հարցերուն մէջ Զարեհը դաշնակուեր է Մեծ Հայքի թագաւորին՝ Աարտաշէս Ա.-ին։ Զարեհին յաջորդեր է Արկաթիասը, որ հիմներ է նոր մայրաքաղաք՝ Արկաթիակերտը։ Արկաթիոսը սպաննուեր է Սելևկեան Անտիոքոս IV թագաւորի դէմ մղուած կռիւին: Ծոփքի գահն անցեր է Արկաթիոսի եղբօրը՝ Մեհրուժանին, իսկ անկէ յետոյ՝ Արտանէսին։ Մ.թ.ա. 94-ին Տիգրան Բ. Մեծը տապալեր է Արտանէսին և Ծոփքը վերամիացուցեր Մեծ Հայքին։ VII-IXդդ. Ծոփքը դարձեր է արաբա-բիւզանդական պատերազմներու ասպարէզ և ձեռքիէ-ձեռք անցեր։ IXդ. Ծոփքի արևելեան գաւառները անցեր են հայ Բագրատունիներուն, իսկ արևմտեան գաւառները մտեր Բիւզանդիայի Միջագետք բանակաթեմի մեջ։ 1555-ին և 1639-ին Սեֆեան Իրանի և Օսմանեան Թուրքիոյի միջև կնքած պայմանագրով Ծոփքը զաւթեր են Օսմանեան թուրքերը։ Ծոփքի հոծ հայութիւնը բնաջնջուեր է 1915-ին, Մեծ եղեռնի ժամանակ, փրկուած բեկորները տարագրուեր են զանազան երկրներ։