Սումգայիթում հայ բնակչության նկատմամբ իրականացված բռնարարքները բնավ էլ մի խումբ խուլիգանների կողմից կատարված գործողություններ չէին, որովհետև խորհրդային միլիցիան և հատկապես պետանվտանգության մարմիններն անողոք էին խուլիգանական արարքների նկատմամբ: Կայսրության որևէ այլ տարածքում դժվար թե զանգվածային արյունոտ բախում տեղի ունենար տարբեր ազգությունների ներկայացուցիչների միջև, որին իրավապահներն անմիջապես չարձագանքեին: Սումգայիթի պարագայում, միլիցիայի աչքի առաջ և նրանց խրախուսմամբ, հայերի ջարդը շարունակվեց երեք օր: Ավելին, կազմակերպիչները հատուկ այդ նպատակով գործարաններում պատրաստել էին սառը զենքեր ու տրամադրել ջարդարարներին, ինչպես նաև նախապես կազմել էին հայերի ցուցակներն՝ ըստ բնակության ու աշխատանքի վայրերի, անջատել նրանց բնակարանների հեռախոսները: Իսկ բժշկական հաստատություններին էլ հանձարարված էր բուժօգնություն ցույց չտալ հայազգի տուժածներին: Այս ամենը կատարվում էր տեղական իշխանությունների բացահայտ թողտվությամբ, ինչը հաստատում է, որ Սումգայիթ քաղաքում փետրվարի 26-28-ը տեղի ունեցածը իսկական ցեղասպանություն էր: