Այո՛, եթէ մէկը ինծի հարցնէ, թէ Մայր Բնութեան կողմէ ստեղծուած հրաշալիքներէն ո՞րն է այն մէկը, որուն դիմաց կը կախարդուիմ ու ապրելու անսահման երջանկութիւն մը կը զգամ, պիտի ըսեմ, որ օրուան այդ լուսաւորուիլն է ամէն առաւօտ: Ո՛չ մէկ բանաստեղծ պիտի կարենայ նկարագրել այդ պահը, ո՛չ մէկ նկարիչ պիտի կարենայ նկարել այդ գործողութիւնը, որովհետեւ այս ալ Մայր Բնութեան ստեղծած այն հրաշալիքներէն մէկն է, որուն գեղեցկութիւնը անհատական ընկալում է, անհատական փորձառութիւն ու ապրում է: Քու քով կանգնած են հազարաւոր մարդիկ, որոնք կրնան նոյնիսկ չնշմարել, որ օրը լուսնալ սկսաւ: Քու քով կանգնած են հազարաւոր մարդիկ, որոնք որեւէ արտակարգ գեղեցկութիւն կրնան չտեսնել օրուան լուսաւորուելուն մէջ: Անոնց համար թերեւս որեւէ տարբերութիւն չկայ մութին ու լոյսին միջեւ, իրենց կեանքին մէջ մէկ անգամ իսկ չեն հարցուցած, թէ այս ի՜նչ հրաշք է, որ լոյսը կը ծագի ու կամաց կամաց կը նստի մութին տեղ: Անոնցմէ շատերուն համար թերեւս առտուան լուսնալը տարբերութիւն չունի ելեկտրական կոճակի մը վրայ կոխելով լոյս մը վառելէ: Այդ ալ հրաշք մըն է թերեւս, ելեկտրական կոճակով մը շուրջբոլորդ լուսաւորելն ալ իսկապէս հրաշք մըն է թերեւս, բայց ո՛չ թէ գեղագիտական հրաշք մը, ո՛չ թէ բանաստեղծական հրաշք մը, ո՛չ թէ աննկարագրելի հրաշք մը, այնպէս` ինչպէս է միւսը, առտուան լուսնալը: Կոճակին վրայ կը կոխես, եւ լոյսը կը վառի: Մէկ անգամէն: Յանկարծ: Մութը մէկ հարուածով լոյսի կը փոխուի: Այդքա՛ն: Գոհ կը մնաս այդ լոյսէն, բայց չես հիանար, չես զարմանար, չես երջանկանար այնպէս, ինչպէս կ՛երջանկանաս առտուան լոյսին կամաց կամաց ծագիլը տեսնելով: Առտուան լոյսը ելեկտրական կոճակով վառուած լոյսին պէս յանկարծ չի պայթիր: Ան կու գայ առանց զգալի դարձնելու, որ կու գայ, անտեսանելի դանդաղութեամբ եւ քնքշութեամբ կը սկսի թափանցել երկրագունդիդ վրայ գոյութիւն ունեցող ամէն բանէ ներս, նաեւ` քու ներաշխարհէդ ներս: Պէտք է հաւատաս, եթէ գիտես լոյսին արժէքն ու գեղեցկութիւնը, պէտք է հաւատաս, որ առտուան այդ լոյսը կամաց կամաց լուսաւորել կը սկսի ո՛չ թէ միայն քու մարմինդ, այլ նաեւ` քու բոլոր ներքին գործարաններդ, երակներդ, թոքերդ, ստամոքսդ, ամէնէն առաջ ալ սիրտդ, որոնք կարծես կամաց կամաց լուացուիլ կը սկսի քու աչքերէդ դէպի ներս թափանցող այդ հրաշալի լոյսով: Ուրիշը կրնայ չնշմարել ասիկա: Ասիկա քու սեփական փորձառութիւնդ է, սեփական ապրումդ: Կրնաս շուրջդ նայիլ որպէսզի բոլորին հետ բաժնես առտուան լուսածագին այս գեղեցկութիւնը, բայց կրնաս տեսնել, որ ոչ մէկուն հոգն է: Շուրջիններդ ժամացոյցին կը նային, որպէսզի աճապարեն, որովհետեւ գործի օրը սկսաւ իրենց համար: Ո՞վ իր ներքին երջանկութեան ժամացոյցին կը նայի, որպէսզի տեսնէ, թէ ի՛նչ հրաշքով քալեցին լուսածագին սլաքները, ո՞վ աղօթքի կը կանգնի այդ լուսածագին համար շնորհակալութիւն յայտնելով: