Ժողովուրդների ինքնորոշման իրավունքը, լինելով բավականին լայն հասկացություն, որպես կանոն, տարբերակվում է ներքին և արտաքին ինքնորոշման: Նրանց միջև գլխավոր տարբերությունն այն է, որ ներքին ինքնորոշումը՝ որպես մասնակցային ժողովրդավարություն, իրականացվում է գոյություն ունեցող պետության սահմանների ներսում, դրանով հանդերձ այն չի ազդում պետության տարածքային ամբողջականության վրա: Այնուամենայնիվ, ինքնորոշման իրավունքի՝ որպես իրավական սկզբունքի առաջացման ողջ նախապատմությունը շատ հաճախ զուգակցվում է տարածքային պահանջների, անջատման և անկախության պահանջների հետ: