Կիլիկիան աշխարհագրորեն դուրս է Հայկական լեռնաշխարհից, բայց ոչ հնագույն Հայաստանի սահմաններից և մշտապես գտնվել է հայկական մշակութային արեալում: Այս առումով Կիլիկիայի պատմությունը Հայաստանի պատմության անբաժանելի մասն է: Յուրաքանչյուր հայ Կիլիկիան ու նրա պատմությունը սիրելի ու հարազատ է համարում: Եվ անմիջապես առաջանում են մի շարք հարցեր. արդյոք պատահակա՞ն էր հայության սերն ու նվիրվածությունը և հավաքվելն այդ տարածքում, պատահական էր հայկական թագավորության ստեղծումը Կիլիկիայում 1080թ., արդյոք Կիլիկիայում հայկական առանձին պետության ստեղծման նախադեպ եղե՞լ է նախկինում և այլն: Կիլիկիայի պատմությամբ զբաղվող գիտնականները հիմնականում ուշադրություն են դարձրել Կիլիկյան հայկական թագավորության ստեղծման պատմությանը և անտեսել կամ հարևանցիորեն են անդրադարձել հնագույն շրջանին: Մինչդեռ ուսումնասիրությունները ցույց են տալիս, որ շատ կարևոր է Կիլիկիայի պատմության հատկապես հնագույն շրջանը: Հնագիտական պեղումների ժամանակ հայտնաբերված նյութական ու հոգևոր մշակութային արժեքները վկայում են, որ Կիլիկիան ու նրա պատմությունը հնագույն ժամանակներից սերտորեն կապված են եղել Հայաստանի ու Հայկական լեռնաշխարհի հետ: Անդրադառնանք վերը հնչեցված հարցերին և փորձենք նորովի պատասխանել ինչպես այդ, այնպես էլ մի շարք այլ հարցերի: