Թուր­քիա­յի հա­յու­թեան պաշ­տօ­նա­կան ներ­կա­յա­ցու­ցի­չը թէ՛ Թուր­քիա­յի պե­տու­թեան, թէ՛ ամ­բողջ աշ­խար­հի ա­ռաջ մնում է պատ­րիար­քա­րա­նը, քա­նի որ Լօ­զա­նի պայ­մա­նագ­րով Թուր­քիա­յում ազ­գա­յին փոք­րա­մաս­նու­թիւն­ներ չկան, իսկ հա­յե­րը, յոյ­ներն ու հրեա­նե­րը գրանց­ւում են որ­պէս կրօ­նա­կան փոք­րա­մաս­նու­թիւն: 21րդ դա­րում մենք տես­նում ենք այն խնդիր­նե­րը, ո­րը ստեղ­ծում է այս ի­րա­վի­ճա­կը եւ, ի վեր­ջոյ, որ­քա­նո՞վ է յա­ջող­ւում պատ­րիար­քա­րա­նին հա­մա­կար­գել աշ­խար­հիկ հա­մայն­քի խնդիր­նե­րը նաեւ այն պա­րա­գա­յում, որ քա­ղա­քա­կան ներ­կա­յա­ցուց­չու­թիւն­ներ մենք Թուր­քիա­յում չու­նենք: