Մեհ­­մետ Ալի Նի­­քապի նա­­խապէս հրա­­տարա­­կած է 11 գիր­­քեր, որոնցմէ մի քա­­նին պարսկե­­րէն են, իսկ մնա­­ցեալը թրքե­­րէն։ Այս վեր­­ջին աշ­­խա­­­տասի­­րու­­թեան մէջ կը նշէ Թաւ­­րիզ քա­­ղաքի հայ­­կա­­­կան դի­­մագի­­ծը։ Ծա­­նօթու­­թիւններ կը փո­­խան­­ցէ քա­­ղաքի ցարդ գոր­­ծող կամ լքեալ, աւե­­րուած, խո­­նար­­հած, մզկի­­թի վե­­րածո­­ւած եկե­­ղեցի­­ներուն մա­­սին։ Կը յի­­շէ Թաւ­­րի­­­զի դպրոց­­նե­­­րը, որոնցմէ առա­­ջինը եղած է պր. Մես­­րոպ Գալ­­պանտեանի կող­­մէ 1835-ին Արա­­մեան փո­­ղոցի վրայ հիմ­­նո­­­ւած վար­­ժա­­­րանը։ Իսկ 1879-ին Աւա­­րայ­­րեան ըն­­կե­­­րու­­թիւնը հիմ­­նած է աղջկանց դպրո­­ցը։ Մի այլ աղջկանց վար­­ժա­­­րան կա­­ռու­­ցո­­­ւած է վա­­ճառա­­կան Թու­­մա­­­նեան եղ­­բայրնե­­րուն կող­­մէ, իրենց մօր՝ Ան­­նա­­­յի յի­­շատա­­կին, Ան­­նաեան անու­­նով։ 1906-ին Արա­­մեան թատ­­րո­­­նի հա­­մալի­­րին մէջ գոր­­ծել սկսած է հայ­­կա­­­կան հա­­մալ­­սա­­­րանը։ Այս հաս­­տա­­­տու­­թիւնը այժմ գո­­յու­­թիւն չու­­նի։ Սո­­լաքեանի կտա­­կով իրենց պատ­­կա­­­նող տա­­րած­­քին վրայ հիմ­­նո­­­ւեցաւ հայ­­կա­­­կան քո­­լէժ մը, որ շա­­րու­­նա­­­կեց մին­­չեւ 1936։ Հայ­­կա­­­զեան կրթա­­կան հա­­մալի­­րը Իրան-Իրա­­քի պա­­տերազ­­մի ըն­­թացքին ռմբա­­կոծո­­ւեցաւ։ Գիր­­քին մէջ կը նշո­­ւին կարգ մը հա­­սարա­­կական կազ­­մա­­­կեր­­պութիւններ՝ «Հայ Կա­­նանց Օգ­­նութեան Միու­­թիւն»ը կամ «Արա­­րատ» ակումբը։ Այս վեր­­ջի­­­նը հիմ­­նո­­­ւած է 1944-ին Թէհ­­րա­­­նի մէջ ու ապա մաս­­նա­­­ճիւղ ու­­նե­­­ցած Թաւ­­րիզ։ Կը պատ­­մէ հայ ճար­­տա­­­րարո­­ւես­­տին այս քա­­ղաքին բե­­րած նպաստնե­­րը։ Յատ­­կա­­­պէս կ՚անդրա­­դառ­­նայ ճար­­տա­­­րապետ Աւե­­տիս Օհան­­ճա­­­նեանի գլուխ գոր­­ծոց շի­­նու­­թեան՝ Թաւ­­րի­­­զի քա­­ղաքա­­պետա­­րանի շէն­­քին։