Իրականությունն արագ բացահայտելու և առաջադրված խնդիրները վերլուծելու, օտար միջավայրում իրական աշխարհի սուբյեկտ գիտակցելու կարողությամբ օժտված է և՛ հայկական, և՛ հրեական սփյուռքը: Իրականության մեջ արագ ադապտացումը այս ժողովուրդներին նմանության եզրերի է բերում նաև ազգային կյանքի առումով: Սեփական ու օտար կյանքերի ընկալման մեխանիզմն առավելի ճշգրիտ արտացոլվում է հատկապես այն դեպքում, թե իրականությունը, որում հայտնվել են հայն ու հրեան, ի՛նչ ճշգրտությամբ է ընկալվում և ի՛նչ արագությամբ է ադապտացվում յուրաքանչյուրի էությունը: Իմ խորին համոզմամբ, երկու ժողովուրդների միջև տարբերությունն այս է. հրեաները հստակ գտնվում են սեփական ժողովրդի, սեփական ազգային շահերի ներսում (երբեմն ընդլայնելով սեփական ազգայինի սահմանները), և այս դեպքում նրանց օգնում է զսպող մեխանիզմը, որը գործում է կյանքի ընկալման բոլոր մակարդակներում: Իսկ հայը նույն իրավիճակում հաճախ կորցնում է այդ սահմանը, դառնում է ուրիշ էթնոսների կրողը կամ կյանքի օտար մոդելի ջատագովը, ինչը և հանգեցնում է ուծացման: