Ուսումնասիրողներ կ’ըսեն, թէ վախը հիմնական գործիքն է ժո-ղովրդայնացման ընթացք որդեգրած ղեկավարներու ճառին, որ կը ձգտի ստեղծել ներքին եւ արտաքին թշնամիներ, անոնց վրայ բեւեռե-լով ուշադրութիւնը, կ’օգտագործէ զգացական ազդակներ, յառաջաց-նելով մտածման եւ դատումի շփոթներ, որոնք կը կրծեն ժողովրդա-վարութիւնը եւ կը սահին դէպի անհանդուրժողութիւն, ստեղծելով սե-ւի եւ ճերմակի հակադրութիւն: Երեւոյթը համատարած է, կ’արտա-յայտուի մերժումներով, կրօնական, ծագման, գոյնի, ինքնապաշտպանութեան պիտակի տակ: