­Մաս­նա­գէտ­նե­րի գնա­հատ­մամբ, այդ կա­ռոյց­նե­րից իւ­րօ­րի­նակ եւ մե­ծար­ժէք է ­Կա­ւար­տի յու­նա­կան ­Սուրբ ­Խա­րա­լամ­պոս ե­կե­ղե­ցին: Այն կա­ռու­ցո­ւել է 1861-1865 թթ. ­Կա­պա­նից 5-6 ք.մ. հե­ռա­ւո­րու­թեամբ, Որ­սա­սար լե­րան բար­ձուն­քի վրայ, ­Բաշ­քենդ («Գլ­խա­ւոր գիւղ») յու­նաբ­նակ գիւ­ղում, որ­տեղ բնակ­ւում էին 128 յոյն պղնձա­գործ­ներ՝ ­Խա­րա­լապ­մոս ­Կուն­դու­րո­վի եւ նրա վեց եղ­բայր­նե­րի գլխա­ւո­րու­թեամբ: ­Ցա­ւօք, քիչ բան է յայտ­նի ­Խա­րա­լամ­պո­սի մա­սին: ­Գի­տենք, որ նա էր եօ­թը եղ­բայր­նե­րից ա­ւա­գը, քա­նի որ, ել­նե­լով Հ.Հ. Ազ­գա­յին Ար­խի­ւում պա­հո­ւող տո­ւեալ­նե­րից (ֆոնդ 47, ցու­ցակ 2, գործ 351), նրա կին Ե­լե­նան 1883 թ. մա­հա­ցել է 88 տա­րե­կա­նում եւ թա­ղուել ե­կե­ղե­ցուն կից գե­րեզ­մա­նա­տա­նը: ­Խա­րա­լամ­պո­սը ­Հա­յաս­տան էր ե­կել Ար­գի­րու­պոլ­սի շրջա­նի Կ­րոմն ա­ւա­նից, աշ­խա­տել ­Զան­գե­զու­րի, Ա­գա­րա­կի հան­քե­րում ու պնղձա­ձու­լա­կան գոր­ծա­րա­նում, յե­տոյ՝ ­Քա­ջա­րա­նի գոր­ծա­րա­նում: ­Խա­րա­լա­պո­սը գլխա­ւո­րում էր ­Կա­ւար­տի պղնձա­ձու­լա­րա­նը եւ հէնց նա է ե­ղել Սբ. ­Խա­րա­լա­պոս ե­կե­ղե­ցու շի­նա­րա­րու­թեան հո­վա­նա­ւո­րը, ինչի մա­սին վկա­յում է ե­կե­ղե­ցու շի­նա­րա­րա­կան ար­ձա­նագ­րու­թիւ­նը՝ փո­րագ­րո­ւած ռու­սե­րէն լե­զո­ւով: Դժ­բախ­տա­բար, ար­ձա­նագ­րու­թիւնն ըն­կել է իր տե­ղից ու բա­ւա­կա­նին վնա­սո­ւել: Այժմ այն պահ­պան­ւում է ­Կա­պա­նի երկ­րա­գի­տա­կան թան­գա­րա­նում: Ար­ձա­նագ­րու­թեան վեր­ծա­նու­մը լու­սա­բա­նում է տա­ճա­րի կա­ռուց­ման հե­տե­ւեալ ման­րա­մաս­նե­րը.