Ինչպէս ողջ Սիւնիքի տարածաշրջանը, Տոլորս գիւղի տարածքը եւ նրա մերձակայքը եւս բնակեցուած են եղել վաղնջական ժամանակներից՝ առնուազն պրոնզի դարաշրջանից: Գիւղի մօտ, 1952թ. Դաստակերտի ճանապարհը կառուցելիս հողային աշխատանքներ կատարելու ընթացքում, յայտնաբերուել են ուշ պրոնզի եւ վաղ երկաթի ժամանակաշրջանի դամբարաններ (2րդ հազարամեակի վերջ): Նրանցից մէկը, ըստ յայտնաբերման վայրում ստուգողական պեղումներ կատարած հնագէտների, հաւանաբար պատկանել է տեղի ցեղի առաջնորդին, որը պէտք է ենթադրել, եղել է միաժամանակ եւ ցեղի հոգեւոր առաջնորդը՝ քուրմը: Այդ մասին են վկայում մի կողմից դամբարանաբլրի կառուցուածքն ու քարել շարուածք ունեցող թաղման փոսի անհամեմատ մեծ չափերը (5.4 մ. երկարութիւն, 4.6մ. լայնութիւն, 2.6մ. խորութիւն հողի մակերեսից), միւս կողմից նրանում յայտնաբերուած հնագիտական նիւթերի հարուստ հաւաքածոն, որոնցում քիչ չեն պաշտամունքային առարկաները: Դամբարանը յայտանաբերած շինարարների վկայութեամբ՝ նրանում եղել է հինգ մարդկային կմախք: Ամենայն հաւանականութեամբ, դրանցից մէկը պատկանելիս է եղել ցեղի առաջնորդքուրմին, միւսները՝ նրա ստրուկներին: Վերջիններս, համաձայն ժամանակի պաշտամունքային սովորոյթի, սպաննել եւ թաղել են տիրոջ հետ: Դամբարանում գտնուել են նաեւ ընտանի կենդանիների՝ ոչխարի, խոզի եւ երկու խոշոր եղջերաւոր անասունի ոսկորներ, որոնք հաւաստում են տարածաշրջանում զարգացած անասնապահութեան գոյութեան մասին: Առանձնայատուկ ուշադրութեան են արժանի դամբարանում գտնուած բարձրարժէք, հազուագիւտ իրերը: Դրանց թւում են՝ աշխատանքային պրոնզէ գործիքների եւ զէնքերի առանձին տեսակներ՝ դանակներ, գոգաւոր սայրով դուր, պրոնզէ կեռիկ, որը ժամանակին ունեցել է փայտէ բռնակ, դաշոյններ՝ իրենց չպահպանուած փայտէ դաստակների պրոնզէ գլխադիրներով, նետասլաքներ: Գտածոների մէջ կան պրոնզէ զարդեր, ոսկերչական բարձրարուեստ նմոյշներ՝ նրբակերտ կոնաձեւ կախիկներով շղթայ, զարդարուն թիթեղներ… Դամբարանաբլուրում յայտնաբերուած նիւթերից յատկապէս առանձնանում է եղջերուի՝ պաշտամունքային նշանակութիւն ունեցող պրոնզէ արձանիկը՝ պարանոցին ագուցուած երեք նախշազարդ պրոնզէ օղակներով: 25 սմ. բարձրութիւն ունեցող երեքհազարամեայ այս եզակի գտածոն աչքի ընկնում իւ գեղարուեստական բարձր արժանիքներով ու պատրաստման ինքնատիպ ոճով: