Իսկապես, մինչև 19դ. վերջերը Դերսիմի ալևի-կզլբաշներն առանձնապես մասնավոր ինքնահաստատման խնդիր չունեին: Դերսիմի ալևիներն ու սուննիներն ապրում էին փաստացի անկախ պայմաններում և համատեղ բարձր սոցիալական դիրք ունեին Դերսիմի տարածքում ապրող տեղաբնիկ հայության նկատմամբ, ովքեր նրանց զիջում էին նաև քանակապես: Դերսիմի տարածքում հասարակական հարաբերությունների կառուցվածքը ազգակցական-աշիրեթային էր, և չնայած աշիրեթներն իրենք ձևավորված էին կրոնական սկզբունքով՝ սուննիներ, ալևիներ, քրիստոնյա հայեր, սակայն հարաբերությունները կառուցված էին ոչ թե հավաքական խմբերի ինքնության սկզբունքով, այլ՝ միջաշիրեթային էին՝ ուժի չափանիշով: Մինչև 19դ. վերջերը Դերսիմի տարածքում իշխանության բուրգ չկար, դատարան ու ոստիկանություն չկար, բանակ չկար, վեճերը լուծվում էին աշիրեթապետերի միջամտությամբ և սովորութային իրավունքի նորմերով: Բոլորը զինված էին և աշիրեթներից յուրաքանչյուրն ու անհատ մարդիկ իրենց իրավունքները պաշտպանում էին իրենց զենքով ու իրենց ուժով: Կայունացած այս հարաբերությունները էթնո-լեզվա-կրոնական ինքնությունների բախում չէր առաջացնում, հետևաբար էթնո-լեզվա-կրոնական խմբային ինքնության հաստատումների առիթ չկար: Ոչ ալևիզմը, ոչ սուննիզմը Դերսիմի ներսում առավելություն չէր: Այն առավելություն դարձավ սուննիներին ռազմական ջոկատների ձևով տրված արտոնությունից հետո: Քանի որ համիդիե քրդական ջոկատների գլխավոր խնդիրը արևելյան տարածքներում հայկական ճնշումներն ու ջարդերն էին, հավանական է թվում, որ թուրքական սուլթանական իշխանության այս վերաբերմունքը պայմանավորված էր Դերսիմի ալևիների մեջ ուծացված հայկական նշանակալի ծավալով: