Հայկական լեռնաշխարհին մէջ Ք.ա IV հազարամեակին կէսերէն ի վեր կը սկսի շուրջ մէկ հազարամեակ տեւած վաղպրոնզեդարեան մշակութային ժամանակաշրջանը, որու ընթացքին ամբողջ Հայկական լեռնաշխարհը միաւորուած է մէկ` հայկական էթնո-հոգեւոր միասնական գօտիին մէջ: Միանման են ինչպէս զինատեսակներ, այնպէս ալ պաշտամունքային առարկաները, ճարտարապետական կառոյցները, աշխատանքային գործիքներ, կենցաղային իրերը, որոնք լեռնաշխարհի մշակութային գօտիէն դուրս յայտնի չեն: Այդ ժամանակաշրջանին պետականութեան առկայութեան մասին կը վկայեն հնագիտական պեղմումներու արդիւնքները, որոնց մէջ ակնյայտ են պաշտպանական կառոյցներ, քաղաքային կեանքին բնորոշ գծեր եւ պետականութեան այլ ցուցիչներ: