Ըստ Հ Ասատրյանի՝ մենք անծանոթ չենք եղել մեր Էաբանական խորքին՝ ցեղին, խոհեմ չենք գտնվել և մեր ուղղությունն ու իմաստությունը չենք վերցրել ու քաղել հայոց անցյալը կրողներից։ Օտարամոլ լինելով կորցրել ենք ո՛չ միայն ժողովրդի մի մասը, այլև կամքի ու մտքի կենտրոնացման ունակությունը. մենք կշարունակենք մնալ բազմագաղափար, բազմանպատակ, բազմուղի, հատվածամոլ, և քաղաքականապես անստեղծագործ։ Նա կարևորել է ազգի պատմության ըմբռնման մեջ նրա ցեղաբանությանը, հոգեբանությանը, բարոյականությանը, գեղագիտությանը և ընդհանրապես արժեքային կողմնորոշմանն անդրադառնալու անհրաժեշտությունը։ Հ Ասատրյանի մոտ առանցքը միշտ եղել է հայ ազգի ինքնությունը` դիտարկված այլ ազգերի որակների բաղդատությամբ։