«Այս դէպքը, որուն ականատես եղայ, կ’ըսէր Ալեոշան, խորտակեց ոչ միայն բանուորներու կեանքը այլ նաեւ տակն ու վրայ ըրաւ իմ միտքերն ու հոգիիս ամբողջականութիւնը: Ես եկայ այն համոզման, որ ժողովուրդ մը, եթէ ազգային անհատականութիւն ունի, բայց չունի իր անկախութիւնը, չի կրնար համամարդկային ընկերվարութիւնը իրեն իբրեւ իտէալ ունենալ: Պաթումի մէջ ձեռք բերած փորձառութիւնս ցոյց կու տայ, որ առանց անկախ, ազատ լինելու չենք կարող լրիւ ոյժերով ծառայել ընկերութեան: Ուրեմն աստիճանաւորման կարիքը կայ ազգային եւ ընկերվարական իտէալներու մէջ: Նախ`ազգային հարցին լուծումը եւ յետոյ միայն ընկերվարութիւնը: Երբ բռնակալութեան տակ գտնուող ազգի մը հոգին վիրաւորուած է, անոր սրտէն չի խօսիր իր մարմնի կամ գրպանի վիրաւորումը: Ազգերու ազատութեան միջոցով միայն կարելի կ’ըլլայ հասնիլ ընկերվարութեան, իսկ ճնշուած եւ անազատ ազգերը պիտի չընթանան իրենց լրիւ ոյժով ընկերվարութեան ճամբով, եթէ չեն ուզեր ձախողիլ կամ այլասերման ենթարկուիլ: Կամոյի օրինակը` ատոր ապացոյց: Կամոն պարզ եւ բիւրեղ մարդ մըն էր եւ չէր գիտեր, թէ որքա՜ն կապուած էր մեր ջան ֆետայիներուն հետ: Քանի մը տարի առաջ ան կ’ուզէր Ասլանի, Խեչոյի եւ միւսներու հետ Երկիր անցնիլ: Վերջը ինկաւ Սոցեալ-Դեմոկրատներու ճանկը, տարուեց ընկերվարական գաղափարներով եւ այժմ ան կորած է մեզի համար: Կամ մեր Քէմիրեանը, որ Պաթումի բանուորութեան հերոսը դարձաւ, պարզ թիւրիմացութեամբ եւ իր դաշնակցականի թասիբը Գոգաշվիլիի առջեւ պահելու համար, գիտե՞ս ի՛նչ պատահեցաւ անոր: Ցոյցէն (Բոլշեւիկները ներկայիս կը պարծին, որ Ստալինը կազմակերպեր է այս գործադուլը եւ ամէն տարի կը տօնեն անոր տարեդարձը Ա.Խ.) յետոյ զայն բանտարկեցին Գոգաշվիլիի հետ միասին եւ միայն Սմբատի դիմումներուն շնորհիւ կրցաւ ազատիլ աքսորէն ու բանտէն: Բայց մեր այդ ընեկրը դուրս եկաւ բանտէն, բոլորովին փոխուած էր: Անցեալները, ես, Ազարիկը եւ Թիֆլիսէն եկած ուսանող մը կը խօսէինք Քէմիրեանի հետ: Ան կ’ըսէր. «Անկեղծ ըսած, մենք կը նմանինք այն որսորդին, որ հրացանը ձեռին, վայրի բադերու վրայ չի կրակեր եւ կը սպասէ սագերու գալուն: Սագերը, սակայն, չեն գար եւ ան տուն կը դառնայ ձեռնունայն: Հոս աշխատաւոր դասը կը տառապի, կապիտալիստը, ցարը մեր դիմացն են, չենք զարներ եւ «Երկիր, Երկիր» կ’ըսենք ու պարապ կը մնանք: