Սակայն եթե հայերի օրինակով նայենք ոչ մուսուլմանների ներկայացուցիչ օսմանյան պաշտոնյաներին, ապա կարող ենք ասել, որ վերջիններս պաշտոններ էին ստանձնում պետական օղակներում որպես դասախոսներ, թարգմանիչներ, խորհրդականներ, դեսպանատան քարտուղարներ, հյուպատոսներ, երբեմն նաև դեսպաններ, լավագույն դեպքում` պետական խորհրդի անդամներ: 1868 թ. Օսմանյան կայսրության պատմության մեջ առաջին անգամ, ի ցույց գերտերությունների և ի տես ոչ մուսուլման հպատակների, նախարար է կարգվում քրիստոնյա Գրիգոր Աղաթոնը (Աղաթոնյան), ով, սակայն, հիվանդության պատճառով այդպես էլ չի պաշտոնավարում: Հիմնականում հայերին վստահվված էր փոստի ու հեռագրատան, անտառների ու հանքերի, առևտրի ու գյուղատնտեսության, հանրօգուտ շինությանց, արտգործնախարարության, ֆինանսների բնագավառները: Սահմանադրական շրջանում ոչ մուսուլմանները, որպես իրավահավասար քաղաքացիներ, ներկայացված էին նաև օսմանյան խորհրդարանում: Այսինքն՝ ղեկավար կազմը կրկին բաղկացած էր թուրք-մուսուլմանական տարրից, որին ստորադասվում էին ոչ մուսուլմանները: Դեռևս ուժային կառույցները փակ էին ոչ մուսուլմանների համար[1]: