XIX դարում հնագիտական հայտնագործությունների կտրուկ աճը, նորահայտ հնագիտական նյութերի առատությունը և դրանց կամայական մշակումը նպաստում էին հապճեպ կառուցվող մակերեսային պատմական մոդելների արագ տարածմանը` ի հաշիվ հասարակական մեծ հետաքրքրության: Հնագիտական նոր նյութի ավելացող ծավալի և եվրոպական պատմաբաններին միակ հասանելի ընկալելի հունահռոմեական և, որոշ չափով, աստվածաշնչյան աղբյուրների ընդգրկման ակնհայտ անհամաչափելիությունը բնավ չէին նպաստում օբյեկտիվ պատմական մոդելի ձևավորմանը: Եվրոսնապարծության և շտապողականության մթնոլորտում ստեղծված նորաթուխ վարկածները հետևողականորեն ներդրվեցին եվրոպական կրթական և գիտական համակարգի հիմքում, այդպիսով վերածվելով պատմագիտական քարացածկ մոդելների: Եվ այսօր առկա է արդեն կարծրացած գիտակրթական մի համակարգ, որը թշնամաբար և արհամարհանքով է վերաբերվում ինչպես ավանդական պատմագիտական մոդելի վրա խարսխված ցանկացած մտածողության, այնպես էլ գիտական այլախոհության որևէ դրսևորմանը: Դրությունը չեն փոխում նաև հետագա բազմաթիվ արժեքավոր հնագիտական և այլ հայտնագործությունները, որոնք կասկածելի համառությամբ փորձ է արվում տեղավորել արդեն իսկ քարացած շրջանակներում, անտեսելով դրանից բազմացող հակասությունները: