Բայց հայ ի­րա­կա­նու­թե­նէն կտրո­ւած մարդ չե­ղաւ Ա. Արծ­րու­նի` ողջ կեան­քը գի­տա­կան հե­տա­զօ­տու­թեանց նո­ւի­րե­լով հան­դերձ։ Եղ­բօր` Գ­րի­գոր Արծ­րու­նիի հետ ազ­գա­յինքա­ղա­քա­կան հա­յեացք­նե­րով սերտ կա­պի մէջ մնաց եւ ա­նոր մա­հէն ետք, 1895էն մին­չեւ 1898ի իր վա­ղա­ժամ մա­հը` ա­նուա­նա­պէս ար­տօ­նա­տէրն ու հրա­տա­րա­կի­չը դար­ձաւ «Մ­շակ»ի։ Նաեւ` եր­կու տար­բեր ա­ռիթ­նե­րով, ա­ռա­ջի­նը 1873¬1875ին եւ երկ­րոր­դը 1892ին, Ա. Արծ­րու­նի եր­կու մեծ ար­շա­ւա­խումբ­ներ կազ­մա­կեր­պեց դէ­պի Հա­յաս­տան, հայ­րե­նի երկ­րա­բա­նա­կան կա­ռու­ցո­ւած­քը եւ հան­քա­յին նիւ­թե­րը տեղ­ւոյն վրայ ու­սում­նա­սի­րե­լու հա­մար։