- Չի օգտագործվում: Կարող եմ Նյու Յորքի և Վաշինգտոնի օրինակով ասել. այստեղ խնդիր-ները, որոնք պետական մոտեցում և պետական լուծում են պահանջում, հետապնդվում են առանձին անհատների կողմից: Իսկ այդ անհատները միշտ չէ, որ հասկանում են միջազգա-յին քաղաքականության նրբությունները, և բոլորը չէ, որ ընդհանրապես հասկանում են, թե իրականում ինչն է օգտակար, ինչը՝ երկրորդային: Եվ դրանում նրանք մեղավոր չեն: Մեղա-վոր է Հայաստանի Հանրապետությունը, որ հրաժարվում է համայնքների հետ նորմալ, ոչ «ա-րի տնային» մակարդակով աշխատելուց և ճիշտ ճանապարհով ուղղորդելուց: Ադրբեջանն ու Թուրքիան լրջագույն լոբբիստական կառույցներ ունեն այստեղ: Նրանք տիրապետում են լծակների, որոնց գոյության մասին անգամ հայերը չեն կռահում: Եվ հայկական կողմում ա-մեն բան գավառական մակարդակով է արվում: Ճաշեր, երգ ու պարի երեկույթներ՝ այո: Լուրջ և անխոնջ աշխատանք՝ գրեթե լիովին ոչ: Հայերն արդեն իրենց երկու լոբբիստական կազմա-կերպություններն էլ են կորցնում՝ դրանց թուլացման արդյունքում: Իսկ Սփյուռքն ամբողջա-կան կամ կազմակերպված մարմին չէ: Այն ընդհանրապես վերացող օրգանիզմ է, որ թարմ ավյուն է ստացել միայն արտագաղթած հայաստանցիների շնորհիվ: Եվ դա ողբերգություն է, ոչ թե ուրախության առիթ: Սփյուռքում նաև ինտելեկտուալ զանգված չկա: Կան առանձին ինտելեկտուալներ, բայց դրանք բացառություններ են, ոչ թե օրինաչափություն: Եվ պետք է հասկանալ մեկ այլ կարևոր հանգամանք. դեռևս երկու-երեք տասնամյակ առաջ հայկական սփյուռքը հենվում էր ազգային խոշոր անունների, դեմքերի, գումարների և գաղափարների վրա: Գյուլբենկյան, Մանուկյան և այլք: Այսօր այդ մարդիկ չկան, իսկ փոխարինողներն ան-գամ հորիզոնին չեն երևում: Նրանց ժառանգներն այլևս հայ չեն, և եթե կան ոմանք, որոնք դեռևս ինչ-որ կապ ունեն հայության հետ, ապա դրանով միայն իրենց անձնական շահերն ու ճաշակն են հետապնդում, ինչպես, օրինակ, Լուիզ Մանուկյան-Սիմոնը: