Ք­րիս­տա­փոր բախ­տը չու­նե­ցաւ ի­րա­գոր­ծե­լու ­Մեծ ­Մար­դաս­պա­նի ա­հա­բեկ­ման իր ծրա­գի­րը։ ­Բայց իր նա­հա­տա­կու­թեամբ վա­ռեց հա­յոց ­Յե­ղա­փո­խա­կան ­Յանդգ­նու­թեան գա­ղա­փա­րա­կան ան­մար խա­րոյ­կը, որ մին­չեւ մեր օ­րե­րը կը կռա­նէ կամ­քե­րը եւ կ­՛ո­գե­ւո­րէ փա­ղան­գը հայ ժո­ղո­վուր­դի ամ­բող­ջա­կան ա­զա­տագ­րու­թեան հա­մար ի­րենց գե­րա­գոյ­նը նո­ւի­րա­բե­րե­լու պատ­րաստ հա­յոց ­Գա­ղա­փա­րի ­Մար­տիկ­նե­րուն։