20-րդ դարի սկզբին Ռուսաստանի տիրապետության տակ գտնվող Արևելյան Հայաստանը ևս մասնատվեց այդ երկրում կատարված հեղափոխությունների հետևանքով: Ինչպես Թուրքիայում, այնպես էլ Ռուսաստանում կատարված հեղափոխությունները /հեղաշրջումներ/ ղեկավարել են ոչ ռուս, մասնավորապես հրեա գործիչներ, որոնք 1917 թ. հեղաշրջումներից հետո իրենց ձեռքն են վերցրել իշխանությանը: 1918 թ. Խորհրդային Ռուսաստանում ստեղծվում է «Արևելքի ազատագրման միություն» կազմակերպությունը, որի ստեղծմանը ակտիվ մասնակցություն են ունեցել մասոնները: Մուդրոսի զինադադարից հետո /1918 թ. հոկտեմբերի 30/ հայոց եղեռնի /նաև հույների, ասորիների, արաբների/ կազմակերպիչներ Թալեաթը, Էնվերը և Ջեմալը փախչելով Թուրքիայից թաքնվում են եվրոպական տարբեր երկրներում, կրելով այլ անուններ, քանի որ Կ. Պոլսի դատարանը նրանց դատապարտել էր մահվան: Ակտիվ շփումներ են սկսվում նրանց և միջազգային սոցիալիստական շարժման ղեկավարների միջև ռուսական ու գերմանական սոցիալ-դեմոկրատական շարժման ակտիվ գործիչ հրեա Ալ. Պարվուսի /Գելֆանդ/ ջանքերի շնորհիվ: Այս գործիչը նույնպես Կ. Պոլսում գտնվելու ժամանակ «լավ» հարաբերություններ էր պահպանում հայ գործիչների հետ, նույնիսկ առաջարկել է Հնչակյան ու Դաշնակցական կուսակցությունները միավորել ու ստեղծել մեկ այլ սոցիալիստական կուսակցություն18 և այլն: 1910-ական թվականներին նա երիտթուրքերի կառավարության ֆինանսական գծով խորհրդականն էր, որին հովանավորում էր Թալեաթը: Պարվուսը երիտթուրքերի լիդերներին ծանոթացնում է Կարլ Ռադեկի հետ, որը Փետրվարյան հեղափոխությունից հետո որոշ ժամանակ ՌՍԴԲԿ ներկայացուցիչն էր Եվրոպայում և մեծ դեր է ունեցել Լենինին Ռուսաստան ուղարկելու գործում: Ռադեկը Թալեաթի հետ զրույցների ժամանակ իր լիակատար համաձայնությունն է հայտնել պանթուքիստների հետ, հայտարարելով, որ «թուրքերը սեփական ուժերով պետք է հաշիվները մաքրեն հայերի հետ»: Այնուհետև նրանց բազմաթիվ հանդիպումներն ու համագործակցությունը աստիճանաբար վեր է ածվել սովետա-թուրքական համագործակցության: Ռադեկի հորդորներով երիտթուրք պարագլուխներ Էնվերն ու Ջեմալը հայտնվել են Մոսկվայում, կապեր հաստատել խորհրդային ղեկավարների հետ ու մշակել համատեղ պայքարի պլաններ: 1920 թ. նրանք հայտնվում են նաև Բաքվում, մասնակցելով Արևելքի ճնշված ժողովուրդների առաջին համագումարին, որտեղ Հայաստանին «սրբազան պատերազմ» է հայտարարվում /տերմինը մտցրել է Պարվուսը/, որպես իմպերիալիստական պետություն: