Տոքթ. Միլիորինօ անդրադարձաւ երկու պատումներու, որոնք իր գիրքին մէջ իրարու հետ զուգահեռ կ՚ընթանան։ Առաջինը՝ կը հիւսէ պատումը արաբական հողերուն վրայ հաստատուած հայ հոծ գաղթականներուն, որոնք աքսորի մէջ իրենց ազգը պահպանելու համար յատուկ առաքելութիւն մը որդեգրած էին։ Այս շրջածիրին մէջ ան յղում ըրաւ Խաչիկ Թէօլէօլեանի կողմէ ստեղծուած «մնայուն սփիւռք» հասկացութեան։ Այս համայնքները վերածուեցան մշտական սփիւռքի երբ փախստականները դադրեցան զանգուած ըլլալէ եւ դարձան հաստատութիւններու եւ միութիւններու շուրջ գործող համայնքներու։ Ինչպէս նշուած է գիրքին խորագիրին մէջ, հայերը շատ մեծ աշխատանք տարին ոչ միայն վերականգնելու իրենց մշակոյթը, այլ նաեւ կերտելու ինքնութեան նոր ձեւեր։