Տեսնո՞ւմ եք, ոչ մի տարբերություն չկա մեր երեկվա եւ այսօրվա տառապանքների միջեւ։ Ասես նկարագրվում են, նույնությամբ, Ստեփանակերտի մերօրյա դեպքերն ու անցուդարձերը։ Տարբերությունը այսքանն է. երեկ նման անմարդկային ու բարբարոս քայլերի էր դիմում մեր ժողովրդի դեմ անգլիացի գեներալ Շատելվորտը (ուղարկված Բաքվից), այսօր դա անում է գեներալ Սաֆոնովը (ուղարկված Բաքվից)։ Ավելի կոնկրետ, միասին կարդանք Ղարաբաղի ազգային խորհրդի գաղտնի գիրը, որը 1919թ. մարտի 20-ին հանձնվել է Հայաստանի հանրապետության կառավարությանը։ Գիրը երկար է, կարծում եմ, անհրաժեշտություն չկա տվյալ պահին ամբողջովին ընթերցելու, բայց որոշ տողերի վրա կանգ առնենք։ Ահա. «Ղարաբաղի հայության քաղաքական ձգտումների մասին խորհրդիս նախորդ գրությունից տեղեկացած կլինեք. նա պարզ ու կտրուկ հայտարարել է, որ երբեք բախտը չպիտի կապի Ադրբեջանի կառավարության հետ։ Իր այդ որոշման մասին անգամ ապրիլ ամսում գումարած հինգերորդ համագումարի միջոցով նա կրկին անգամ հիշեցրեց անգլիական հրամանատարության ներկայացուցիչ գեն. Շատելվորտին, որ հատկապես եկել էր Բաքվից համագումարին հայտարարություններ անելու։ Նրա հայտարարությունները մի նպատակով էին արվում. վարագուրած սպառնալիքներով ազդել հայության վրա, ինչպես օրինակ տնտեսական բոյկոտի եւ ճանապարհների հաղորդակցությունն ընդհատելու երկյուղի տակ Ադրբեջանի անհրաժեշտությունն էր ցանկանում ապացուցել...»։ Մի քանի տող հետո կարդում ենք. «Մի՞թե սա ամենամեծ ապացույցը չի գեն. Շատելվորտի վարած սխալ քաղաքականության։ Նրա վարած անձնական քաղաքականության ամենամեծ սխալը կայանում է նրա մեջ, որ նա ստիպում է մեզ ընդունել Ադրբեջանի լուծը, մի բան, որ հայությունը լսել անգամ չի ուզում։ Արդյո՞ք անգլիական կառավարությունը կամ նրա կովկասյան հրամանատարությունը հանձնարարել է գեն. Շատելվորտին մեր այս կամ այն կառավարությանը պատկանելու հարցը որոշել, եւ դա հակառակ ժողովրդի կամքի՞ պիտի տեղի ունենա» (710)։