Յու­նաս­տա­նի հա­յոց թե­մը կը վա­յե­լէ հո­վա­նա­ւո­րու­թիւ­նը Մե­ծի Տանն Կի­լի­կիոյ Կա­թո­ղի­կո­սու­թեան, որ կը գոր­ծէ Ազ­գա­յին Սահ­մա­նադ­րու­թեան վար­չա­կան դրու­թեան հա­մա­ձայն։ Ազ­գա­յին Սահ­մա­նադ­րու­թիւ­նը օս­մա­նեան պե­տու­թեան ար­տօ­նու­թեամբ Կոս­տանդ­նու­պոլ­սոյ Հա­յոց Պատ­րիար­քու­թեան կող­մէ պատ­րաս­տո­ւած վար­չա­կան դրու­թիւն մըն է, որ բաղ­դա­տա­բար Ա­ռա­քե­լա­կան ծա­գու­մով ե­կե­ղե­ցի­նե­րուն՝ մեր ե­կե­ղե­ցա­կան վար­չա­կար­գը վե­րա­ծած է գե­րա­զան­ցա­պէս ժո­ղովրդա­վար դրու­թեան մը, ուր ե­կե­ղե­ցա­կա­նը՝ Պատ­րիարք կամ Ա­ռաջ­նորդ, առանձինն չի վարեր օ­րէնս­դիր, գոր­ծա­դիր եւ դա­տա­կան իշ­խա­նու­թիւ­նը։ Հայ Ե­կե­ղե­ցին՝ վա­ղուց աս­տի ազ­գա­յին նկա­րա­գիր ու­նե­նա­լով, աշ­խար­հա­կան­նե­րուն եւս մաս­նա­կից դար­ձու­ցած է ե­կե­ղե­ցա­կան կեան­քին։ Հե­տե­ւա­բար տա­րօ­րի­նակ չէ, որ Հայ Ե­կե­ղե­ցին՝ 19րդ դա­րու ժո­ղովրդա­վար սկզբունք­նե­րէն ներշնչուած, Ազ­գա­յին Սահ­մա­նադ­րու­թեան այդ դրու­թեամբ ե­կե­ղե­ցա­կա­նի իր իշ­խա­նու­թիւ­նը բաժ­նեց աշ­խար­հա­կան­նե­րէ բաղ­կա­ցած ժո­ղով­նե­րու հետ։ Մե­ծի Տանն Կի­լի­կիոյ Կա­թո­ղի­կո­սու­թեան բո­լոր թե­մե­րը եր­կար տա­րի­ներ 1863ի Ազ­գա­յին Սահ­մա­նադ­րու­թեան բնագ­րի տրա­մադ­րու­թեամբ գոր­ծե­ցին։ Հե­տա­գայ տա­րի­նե­րուն նկա­տե­լով, որ 1863ի բնագ­րին մէջ ժա­մա­նա­կավ­րէպ պա­րա­գա­ներ կան, ո­րոնք չենք յար­մա­րիր տո­ւեալ թե­մի տե­ղա­կան պայ­ման­նե­րուն, իւ­րա­քան­չիւր թեմ սկսաւ կազ­մել իր սե­փա­կան կա­նո­նագ­րու­թիւ­նը՝ ան­շուշտ միշտ պա­հե­լով Ազ­գա­յին Սահ­մա­նադ­րու­թեան ո­գին, սկզբունք­նե­րը եւ կա­ռոյ­ցը, պար­զա­պէս ա­մէն թեմ ա­ւե­լի յստակ եւ ի­րեն յա­տուկ պայ­ման­նե­րը նե­րա­ռե­լով ա­նոր մէջ։ Այս ըն­թա­ցա­կար­գով, Յու­նաս­տա­նի թեմն ալ գոր­ծեց Ազ­գա­յին Սահ­մա­նադ­րու­թեան սկզբունք­նե­րուն հա­մա­ձայն մին­չեւ 2014 թո­ւա­կա­նը, երբ Յու­նաս­տա­նի հա­յոց թե­մի կա­նո­նագ­րու­թիւ­նը Յու­նաս­տա­նի պե­տու­թե­նէն ստա­ցաւ օ­րի­նա­կան եւ պաշ­տօ­նա­կան ճա­նա­չում։ Ազ­գա­յին Ա­ռաջ­նոր­դա­րա­նի վար­չա­կան դրու­թիւ­նը իբր մէկ ամ­բող­ջու­թիւն կը կո­չո­ւի Ազ­գա­յին Իշ­խա­նու­թիւն, որ կը ներ­կա­յաց­նէ հե­տե­ւեալ կա­ռոյ­ցը.-