Մէջբերում քարտէսէն.« սակայն համընդհանուր այս վերելքը երկար չտեւեց: 1918 թ. ամռանը երկրամաս խուժած օսմանեան բանակը, գործակցելով մուսաւաթ կառավարութեան հետ, օգտուելով տեղի մահմեդական բնակչութիւնից իրագործեցին ծրագրաւոր ցեղասպանութիւն...: Երկրամասի աւելի քան 100 000 բնակչութիւն ունեցող 110 հայաբնակ վայրերը եմթարկուեցին ջարդի կողոպուտի: Խորհրդային կարգեր հաստատելուց ետքը նշուած վայրերում մնացել էին միայն 12716 հայ: Յայտնի է, որ որոշ բնակավայրեր այդ եղեռնական օրերին (1918 Օգոստ.) նշանաւոր դարձան կազմակերպուած ինքնապաշտպանութեամբ: Օրինակ Վանքաշէն գիւղը...(պատմում է մանրամասներ):