Դասախօսը իր խօսքը շարունակելով ըսաւ որ երեւութապէս կը թուի թէ Լիբանանի եւ Սուրիոյ մէջ հայերու ունեցած այս կարգավիճակը իրենց շնորհուած բարիք մըն է, բայց իրականութեան մէջ այս իրականութիւնը մարդասիրական բնոյթ չունի։ Լիբանանը եւ Սուրիան անշահախնդիր սկզբունքներէ անհրաժեշտօրէն մեկնելով չէ որ հայ գաղթականներ ընդունած են։ Հայերը նպաստած են Լիբանանի եւ Սուրիոյ պետութիւններուն՝ իրենց օրինականութեան հաստատումին մէջ։ Քրիստոնեաներուն եւ մահմետականներուն միջեւ ժողովրդագրական հաւասարակշռութիւնը պահելու համար քրիստոնեաներուն հոսքը ձեռնտու էր։ Այս իրողութիւնը մնայուն չէր, այլ՝ իր բնոյթով ժամանակաւոր «յարմար» կարգադրութիւն մը։ Ուրեմն կը մնայ հարցնել թէ արդեօ՞ք այս ժամանակաւոր կարգադրութիւնը կայուն հիմք մը ունի հայերու համար։ Այն յեղաշրջումները եւ փոփոխութիւնները որոնց ենթարկուեցան Լիբանանը եւ Սուրիան 20-րդ դարու ընթացքին, մանաւանդ Լիբանանի քաղաքացիական պատերազմը եւ Սուրիոյ ազգայնական արաբացումի ծրագիրը, կարծես նշանակալից ժխտական ազդեցութիւն մը չունեցան հայ համայնքներուն վրայ։ Անոնց ներկայութիւնը Լիբանանի եւ Սուրիոյ մէջ կը շարունակէ մնալ ուշագրաւ եւ ընդհանրապէս անփոփոխ։ Տոքթ. Միլիորինոյի համաձայն այս գաղութներուն գոյութեան հիմնական սպառնալիքը տնտեսական ճգնաժամն է, իսկ համայնքներուն յարատեւումը պայմանաւորուած է նուազագոյն հայ զանգուածի մը ներկայութեամբ։ Դպրոցներու գոյութիւնը պայմանաւորուած է աշակերտներով, նոյնպէս՝ հրատարակիչներու գոյութիւնը՝ ընթերցողներով, եւ այլն։ Նուազագոյն զանգուածի թիւի անկումով, նմանատիպ հաստատութիւններ ստիպուած եղած են փակել իրենց դռները։ Այսինքն, «հայկական շուկայի» անկում մը կայ, հետեւաբար՝ հայ համայնքներու թուլացում։Տոքթ. Միլիորինօ ինքն իրեն հարց տուաւ թէ արդեօք հայերը Լիբանանի եւ Սուրիոյ պետութիւններուն մէջ իրենց տեղը գտա՞ծ են։ Ան եզրակացուց որ պատասխանը «այո» է, հակառակ որ Լիբանանի եւ Սուրիոյ հայերու փորձառութիւնները եւ անոնց արդիւնքները տարբեր եղած են։ Լիբանանի մէջ հայերը շատ աւելի տեսանելի ներկայութիւն են. անոնք Լիբանանի համայնքային դրութեան վրայ խարսխուած քաղաքականութեան մէջ ընդունուած դերակատարներ են (consociational)։ Ան հակիրճ ներկայացուց consociational (հայերէն եզրը գոյութիւն չունի) քաղաքականութիւնը, որ քաղաքական գիտութիւններու մասնագէտ Արէնտ Լէյբհարթի կողմէ ստեղծուած եզր մըն է, կը վերաբերի ընկերութեան մը մէջ մասնաւոր խումբերու կողմէ ընտրուած վերնախաւերու ներկայացուցչութեան։ Յետոյ այս վերնախաւը տուեալ ընկերութեան տարբեր փոքրամասնութիւններու կամ խումբերու հետ իշխանութեան բաժնեկցումի ծրագրի մը շուրջ կը բանակցի։ Այսպէս, հայերը լիբանանեան տարասեռ ընկերութեան մէջ գոյութիւն ունեցող իշխանութեան բաժնեկցումի իրենց բաժնեչափը ունին։ Իսկ Սուրիոյ մէջ իրավիճակը բաւական տարբեր է, ուր հայերը քաղաքականութեան մէջ պաշտօնական դեր չունին։ Հոն կրցած են գոյատեւել եւ բարգաւաճիլ հակառակ ընկերային ոլորտին մէջ իրենց աննշան ներկայութեան։ Հայերը կրցած են յաջողութեամբ իրագործել իրենց մշակութային ծրագիրները, սորվեցնել հայերէն դպրոցներէ ներս եւ պահել իրենց քաղաքական ինքնութիւնները (յատկապէս Դաշնակցութիւնը), այնքան ժամանակ որ այս ամէնը տեղական ոլորտէն հեռու էր։