1859ին ­Գողթն գա­ւա­ռի Ա­գու­լիս գիւ­ղը ծնած Ք­րիս­տա­փոր ­Մի­քա­յէ­լեան կո­չու­մով ու­սու­ցիչ էր։ 1880ին ա­ւար­տած էր ­Թիֆ­լի­սի Ու­սուց­չա­նո­ցը եւ 1885ին մեկ­նած էր ­Մոս­կո­ւա՝ իր ու­սու­մը կա­տա­րե­լա­գոր­ծե­լու հա­մար։ ­Բայց Երկ­րի կան­չը՝ Ա­րեւմ­տա­հա­յաս­տա­նի ա­զա­տագ­րու­թեան պայ­քա­րին մեծ խա­րոյ­կը վա­ռե­լու կո­չու­մը, 1887ին, ­Մոս­կո­ւա­յի յե­ղա­փո­խա­շունչ մի­ջա­վայ­րէն տուն դար­ձուց ու­սու­մը կի­սատ թո­ղած Ք­րիս­տա­փո­րին։ Իր ծննդա­վայր Ա­գու­լի­սի մէջ ու­սուց­չու­թեամբ պա­րա­պող ­Քիս­տա­փո­րը ժա­մա­նակ չկորսնցուց եւ աշ­խոյժ լծո­ւե­ցաւ ­Կով­կա­սի հա­յու­թեան ծո­ցին մէջ խմո­րո­ւող յե­ղա­փո­խա­կան տրա­մադ­րու­թիւն­նե­րու եւ շար­ժում­նե­րու միա­ւոր­ման աշ­խա­տան­քին։