- Այո, այդպիսի միտում կա։ Ես դա դիտարկում եմ ընդհանուր տարրապատկերի մեջ, որովհետեւ, եթե առաջ քաղաքական ուժերը բաժանող գիծն անցնում էր սոցիալական արդարությունը և ազատականությունը շեշտադրող հայացքների միջև, ապա այսօրվա գրեթե բոլոր քաղաքական ուժերի տարանջատման բևեռներն են ունիվերսալիզմը, որն ուզում է ապագայի աշխարհը տեսնել ավելի միասնական և ընդհանուր կանոնների ենթարկված, և պարտիկուլարիզմը, որն ավելի շատ տեղ է տալիս ժողովուրդների պատմականորեն ձևավորված յուրահատկություններին, իսկ դրանց պահպանման երաշխիքը տեսնում է ազգային պետության մեջ: Պարզապես ընդհանրացնող, համահարթող շարժը շատ արագ է ընթացել եւ այսօրվա ընդվզումը բնական ռեակցիա է դրա դեմ։ Շատ են դեպքերը, երբ մարդիկ դիտելով միջազգային կազմակերպությունների և այլևայլ վերպետական կառույցների բյուրոկրատների անտարբեր գործողությունները, հասկանում են, որ կորցնելու բան ունեն եւ ձեռնամուխ են լինում իրենց ազգային պետականության ուժեղացմանը: Վերջին զարգացումները պետք է այս ծիրում դիտել։ Բայց կարծում եմ, որ դա էլ ժամանակավոր է, որովհետեւ համընդհանուր, գլոբալ գործընթացներն ընդհատել հնարավոր չէ։ Դրանք շարունակվելու են եւ, իհարկե, ճիշտ կլինի, որ այդ ընթացքներին թափ հաղորդող մարդիկ գիտակցեն դրանց բարդությունը, յուրացնեն բացասական փորձից եկող դասերը եւ գործեն շատ ավելի զգուշ և պատասխանատու։ Այլապես, այդպիսի շռնդալից թափով առաջ ընկնելով, անում են բաներ, որոնք լայն հասարակայնության կողմից չեն ընդունվում: Կատալանին դուր չի գալիս, երբ որոշումներն առանց իրեն հարցնելու Մադրիդում են կայացնում, լեհերը կամ հունգարացիները նույն պատճառով կասկածով են նայում Բրյուսելին և այդպես շարունակ։ Դա ռեակցիա է նրա դեմ, որ հաճախ, խոսելով համամարդկային արժեքների մասին, մոռանում են, որ ազգային տարրերը կազմում են նաև այդ համընդհանուր արժեքների ատաղձը։ Այսքանով հակազդեցությունը նորմալ է: