Արկերի սուլոցների և ռումբերի պայթյունների տակ, ինչպես հաստատեցին տարեգիրները, անհրաժեշտ էր՝ «հոգու մեծ արիություն, իսկական տոկունություն, ոչ թե գոյություն պահպանելու, այլև ապրելու համար: Էրմիտաժի աշխատակիցների մասին վստահորեն կարելի է ասել՝ նրանք ապրել են»: Մի՞թե որևէ մեկը կհամարձակվեր մտքով անգամ անցկացնել այդ ծանր շրջանում մարդկանց ժամանակը զբաղեցնել այնպիսի միջոցառումներ կազմակերպելով, ինչպես ասենք Արևելքի մեծ բանաստեղծ Ալիշեր Նավոյի հոբելյանին նվիրված տոնակատարությունը: Հովսեփ Օրբելին անհավատալի պայմաններում կարողանում էր նաև նման հանդիսություններ կազմակերպել: Նա կարողանում էր ու հասցնում էր: Հասցնում էր, լուսավորչական աշխատանքներ տանել քաղաքը պաշտպանող զորամասերում, ելույթներ էր ունենում ճակատ մեկնող զինվորների առաջ, հանդիպումների էր գնում գործարանների աշխատավորության հետ, ռադիոյով ամանորի ողջյուններ էր հղում Լենինգրադի պաշտպաններին: Ես նրան հաճախ էի ուղեկցում: Անմոռանալի են մնացել՝ մոմերի լույսի տակ նրա ոգեշնչված դեմքը, բոցկլտացող աչքերը, սրտեր ալեկոծող խոսքերը: Հիշում եմ, թե ինչպես մի հանդիպման ժամանակ, ի նշան երախտագիտության և սիրո նրան նվիրեցին լուցկու հատիկներ: Այդ օրերի համար անգնահատելի նվեր էր… Երբ սկսեց գործել Լադոգա լճի սառույցի վրայով անցնող ռազմա-ավտոմոբիլային ճանապարհը, Լենինգրադի Պաշտպանական պետական կոմիտեի որոշման համաձայն, քաղաքից պետք է էվակուացվեր մեկուկես միլիոն մարդ: Հովսեփ Օրբելին հորդորում էր, համոզում ընդիմացող իր աշխատակիցներից շատերին հեռանալ մահվան քաղաքից: Բայց երբ իրեն դիմեցին, նա կտրուկ մերժեց Լենինգրադից, Էրմիտաժից հեռանալու առաջարկը: Մինչդեռ հիվանդ էր և օր-օրի առողջական վիճակը բարդանում էր: Այդ ժամանակ ստիպված եղավ տեղի տալ: Մինչև մեկնելու վերջին ժամը խորհուրդներ, ցուցմունքներ էր տալիս կոնսերվացված թանգարանում մնացող աշխատակիցներին առաջիկա ամիսներին կատարվելիք գործերի ցուցակ կազմում և մշակում: Նրա հետ գործուղման մեկնեցին Էրմիտաժի մի քանի աշխատակիցներ, որոնցից մեկն էլ ես եղա: Այն ժամանակ չգիտեի, որ Երևան մեկնելս ճակատագրական է լինելու իմ կենսագրությոան համար, որ հենց Հայոց մայրաքաղաքում եմ հանդիպելու իմ ապագա կնոջը՝ Հռիփսիմե Ջանփոլադյանին: Իսկ ինքը՝ Օրբելին բուռն գործունեությունը շարունակեց նաև Երևանում: Հնագիտական պեղումներ և գիտական աշավներ էր ղեկավարում: Նախաձեռնեց և հիմնադրեց Հայաստանի գիտությունների ակադեմիան, որի առաջին նախագահը դառնալով, այդ պաշտոնին մնաց մինչև 1947 թվականը: Այդչափ զբաղվածությամբ հանդերձ, նա ուշադրությամբ հետևում էր Լենինգրադի պաշտպանության համար կատարվող ռազմական գործողություններին… Էրմիտաժում թանկագին մասունքի պես է պահվում Երևանից հունվարի 18–ին Օրբելու ուղարկած հեռագիրը. «Անսահման երջանիկ եմ բլոկադայի ճեղքման համար: Ջերմորեն գրկում եմ, համբուրում Էրմիտաժի փառապանծ մարդկանց.- Օրբելի»: