1850ին, ուս­ման ա­ւար­տին ­Թիֆ­լիս վե­րա­դառ­նա­լով, ­Գաբ­րիէլ ­Սուն­դու­կեան թարգ­մա­նի պաշ­տօ­նին կո­չո­ւե­ցաւ ­Կով­կա­սի փո­խար­քա­յի գրա­սե­նեա­կին մէջ, բայց շու­տով իր գա­ղա­փար­նե­րուն հա­մար «հա­կա­ցա­րա­կան» նկա­տո­ւե­լով՝ 1854էն 1858 աք­սո­րո­ւե­ցաւ ­Դեր­բենտ (­Տաղս­տան)։ Աք­սո­րի ա­ւար­տին վե­րա­դար­ձաւ ­Թիֆ­լիս, ուր եւ ապ­րե­ցաւ մին­չեւ մահ։ ­Պե­տա­կան պաշ­տօն ստա­ցաւ ­Կով­կա­սի Եր­կա­թու­ղա­գի­ծի վար­չու­թեան մէջ, ա­մուս­նա­ցաւ ու չորս զա­ւակ ու­նե­ցաւ եւ ապ­րե­ցաւ ա­ռանց ցնցում­նե­րու կեանք մը։ ­Բայց նաեւ հայ­կա­կան թատ­րո­նով ու թա­տեր­գու­թեամբ յա­գե­ցած եր­կար կեանք մը՝ որ հա­մակ աշ­խա­տանք եւ ե­ռանդ ե­ղաւ։