1980ին ծայր ա­ռած Ար­ցա­խեան մեր ազ­գա­յին ու ա­զա­տագ­րա­կան շար­ժու­մը փո­խեց ո՛չ միայն Ար­ցա­խի ու ­Հա­յաս­տա­նի ժո­ղո­վուր­դին, այ­լեւ հա­մայն հա­յու­թեան կեան­քը, հաս­տա­տա­կա­մօ­րէն իր ա­ւար­տին հասց­նե­լու հա­մար շար­ժու­մը՝ պա­հան­ջա­տի­րու­թեան, եւ պա­հան­ջա­տի­րու­թիւ­նը՝ ա­զա­տագ­րու­թեան ե­րա­զի եւ ինք­նիշ­խա­նու­թեան ի­րա­ւա­կան հան­գա­ման­քի հիմ­նա­ւո­րեալ պե­տա­կա­նու­թեան ստեղծ­ման։