Շուրջ երկու ամիս է, ինչ ՙԿանաչ Արցախ կենսոլորտային համալիր՚ կազմակերպությունը գործունեություն է ծավալում: Նրա ղեկավար Վահրամ Հայրապետյանը Արցախի բնությունն ուսումնասիրում է ավելի քան քսան տարի։ Հիշեցնում է՝ որքան էլ մեր բնությունը գեղատեսիլ լինի, այն հոգածության կարիք ունի։ Խոցված կամ անհետացման եզրին գտնվող կենդանական և բուսական աշխարհի վերարտադրության ապահովման աշխատանքներն սկսվում են հատուկ պահպանվող տարածքներից։ Այստեղ բացառվելու է բնական ռեսուրսների ոչ գրագետ օգտագործումը. ՙՊետական ոչ առևտրային կազմակերպության կազմի մեջ մտցվում են ՙԿաչաղակաբերդի ազգային պարկը՚, ՙՍոսիների պուրակ-արգելոցը՚ և ՙԿովսականի արգելավայրը՚։ ՙԱզգային պարկի տարածքը ծավալուն է, որովհետև այստեղ մի շարք բուսատեսակներ և կենդանատեսակներ գտնվում են անհետացման եզրին,- նկատել է տալիս Վ. Հայրապետյանը:-Այս հատվածում կարելի է տեսնել այծյամներ, մացառախոզեր։ Ազգային պարկն ընդգրկում է Կաչաղակաբերդի տարածքը, ՙՔառասուն աղջիկ՚ լեռնաշթղան. սրանք վայրի բնության հատուկ վայրեր են, որտեղ կան որսարդյունաբերական տեսակներ համարվող բազում կճղակավորներ, որոնք պահպանության կարիք ունեն։ Հաջորդ հատուկ պահպանվող տարածքը Դիցմայրու սոսիների պուրակն է։ Հնագույն տարածքը պահպանության խիստ կարիք ունի, որովհետև սոսին որպես ծառատեսակ խոցված է։ Կովսականի անտառածածկ տարածքներում հիմնականում կաղնուտներ են: Սրանք ևս պահպանության կարիք ունեն։ Ի դեպ, Կովսականի տարածքում են գտնվում նաև ինչպես Հայաստանի Հանրապետության և Արցախի Հանրապետության ՙԿարմիր գրքում՚, այնպես էլ վայրի բնության պահպանության միջազգային գրքերում գրանցված կենդանատեսակներ՝ բեզուարյան այծը, հովազն ու շերտավոր բորենին։ Վերջինս Իրանից ներթափանցում է Կովսականի անտառածածկ տարածք՚: