Համազգայինի հիմնադրութեան 90-ամեակը կը յիշատակենք: Յոբելինական հանդիսութիւնները ընդհանրապէս անցեալին հետ յարգանքով վարուելու եւ հպարտանալու առիթներ են` ինքնագովութեան պահեր. բայց այսօր կրկնելու գնով կ’ուզենք խօսիլ հարցի մը մասին, որ առաւելաբար քաղաքական բնոյթ ունենալու երեւոյթը ունի, սակայն հիմնական ձեւով կը ղեկավարէ հաւաքականութեան մը մշակութային զարգացման ուղին՝ստանալով գոյութենական իմաստ: Վերջիվերջոյ՝ երբ այսօր մարդուն շնչած օդն ու խմած ջուրը քաղաքական մարզի առարկաներ են, դժուար է գտնել որեւէ նիւթ, որ հեռու ըլլայ քաղաքականութենէն. մանաւանդ՝ կրթութեան եւ մշակոյթի նման կենսական ոլորտները: Խօսքը կը վերաբերի հայութեան մասնիկներու հասարակաց անցեալին՝ պատմութեան: