Բայց դարերի ընթացքում` ժողովուրդների մշակութային շփումների հետեւանքով, այդ նվագարաններից շատերը տարածում են գտել նաեւ հարեւան ազգերի մոտ, անցել երկրից երկիր, փոփոխությունների ենթարկվել, կատարելագործվել: Արդեն 12-15-րդ դարերում մեր մատենագիրների աշխատություններում հիշատակված շատ նվագարաններ ընդհանուր արեւելյան երաժշտական գործիքներ են համարվում, քանզի տարածված էին նաեւ ողջ Անդրկովկասում, Պարսկաստանում, Թուրքիայում եւ արաբական երկրներում: Հովհաննես Երզնկացին (13-րդ դար) լուրջ մեկնաբանություններ է անում «չորեքաղեան քնարի»` այսինքն ուդի վերաբերյալ, որն արաբական նվագարան է, բայց որոշ փոփոխությունների ենթարկվելով` տարածում է գտել նաեւ Հայաստանում: Առաքել Սյունեցին (15-րդ դար) խոսում է ութլարանի քնարի մասին, ներկայացնում փողային ու լարային մի շարք գործիքներ, որոնք նույնպես արեւելյան են: Իսկ Հակոբ Ղրիմեցին (15-րդ դար) նկարագրում է «սանդիր» (սանթուր), «ղանոն» (քանոն) եւ «արղանոն» գործիքները: Մեր «Սասնա ծռեր» էպոսում Դավթի առջեւ Խանդութ խանումին գովերգող գուսանները սազ էին նվագում, իսկ 15-16-րդ դարերի հայկական մանրանկարչության մեջ երգող գուսան-տաղասացներն ու աշուղներն արդեն պատկերված են քամանչան կամ թառը ձեռքներին: