Խորհր­դա­յին կար­գե­րու տակ հա­լա­ծո­ւող հայ ազ­գայ­նա­կան­նե­րուն եւ այ­լա­խո­հա­կան­նե­րուն նկատ­մամբ պար­տա­դիր ու ա­մօ­թա­լի այդ լռու­թիւ­նը աս­տի­ճա­նա­բար տե­ղի տո­ւաւ 1980ա­կան­նե­րուն, երբ հա­մաշ­խար­հա­յին տա­րո­ղու­թեամբ բուռն պայ­քար ծա­ւա­լե­ցաւ մարդ­կա­յին ու քա­ղա­քա­ցիա­կան ի­րա­ւունք­նե­րը ոտ­նա­կո­խե­լու խորհր­դա­յին ամ­բող­ջա­տի­րու­թեան դէմ։ Հա­մընդ­հա­նուր այդ զօ­րա­շար­ժին՝ Մարդ­կա­յին Ի­րա­ւանց Պաշտ­պան­նե­րու եւ Նե­րու­մի Մի­ջազ­գայ­նա­կա­նի ճնշու­մին տակ, խորհր­դա­յին բան­տե­րէն ա­զատ ար­ձա­կո­ւող եւ Խ. Միու­թե­նէն «ար­տաք­սո­ւող» քա­ղա­քա­կան բան­տար­կեալ­նե­րու ընդ­հա­նուր շրջա­գի­ծին մէջ, հայ ազ­գայ­նա­կան­ներն ու պահ­պա­նո­ղա­կան­նե­րը եւս քայլ առ քայլ վե­րագտան ի­րենց ա­զա­տու­թիւ­նը. ո­մանք պար­տա­ւորո­ւե­ցան կամ ու­զե­ցին ար­տա­սահ­ման անց­նիլ, մեծ մա­սը սա­կայն մնաց հայ­րե­նի հո­ղի վրայ եւ իր կա­րե­ւոր ներդ­րու­մը ու­նե­ցաւ 1988ի հա­մա­ժո­ղովրդա­յին շարժ­ման ա­լե­կո­ծու­մին մէջ։