1943-ին ես տասնմեկ տարեկան էի, ապրում էի հորաքրոջս մոտ, Սամարային մերձ փոքրիկ մի քաղաքում: Վայրի սով էր, մարդիկ հյուծվում էին, ուռչում ու մահանում, ոմանք` փողոցում: Գուցե ես էլ մեռնեի, բայց եկավ հայրս: Ծանր վիրավորվելուց ու հոսպիտալում ութ ամիս պառկելուց հետո նա մորս հետ ապրում էր գյուղում: Եվ ահա եկավ մեծ ուսապարկով` «սիդորով», ինչպես ասում էր ժողովուրդը: Քանդեց «սիդորն» ու սկսեց եփած ճարպի կտորներ հանել միջից: Տեսա ու քիչ մնաց դառնությունից լաց լինեի` հիշեցի, որ եփած ճարպից ճիշտ սրտխառնուք էի ունենում: Բայց և այնպես վերցրի մի կտոր, լպստեցի, զգույշ եզրից կծեցի ու… Ոչ դրանից առաջ, ոչ էլ հետո ավելի համեղ բան չեմ կերել: Մի՞թե դրա հետ կարող են համեմատվել ինչ-որ ծնեբեկ, խաչփառ կամ ոստրե: Մի՞թե կարելի է կոմունալ սենյակից առանձին բնակարան տեղափոխվող մարդու երջանկությունը համեմատել Կիպրոսում 10-րդ առանձնատունը գնած հարուստի հաճույքի հետ: Հապա ընթերցանությո՞ւնը: Հիմա ցանկացած գիրքը գնիր ու կարդա: Բայց ե՛րբ և ինչո՛ւ, եթե կա համակարգիչ, ինտերնետ, հեռուստացույց և «օճառափրփուրային» սերիալներ: Ութ տարեկանում ես սկսեցի կարդալ ոչ թե նկարազարդ մանկական գրքույկներ, այլ իսկական, հաստափոր գրքեր: Դա Ստավրոպոլում էր, տափաստանային խուտորում, մինչև տանիքը ձյունածածկ խրճիթում: Օրը երկար էր, զբաղմունք չկար, գնալու տեղ` նույնպես: Իսկ եթե ես ունենայի հեռուստացույց, համակարգիչ և ինտերնետ, կկարդայի՞ արդյոք: Հա՛, հա՛: