Անցյալ դարի կեսերից մինչև մեր օրերը Հայաստանի անդնդախոր կիրճերում, հովիտներում, երկնասլաց լեռների ստորոտներին հայտնաբերվել և ուսումնասիրվել են հարյուր հազարավոր հնագիտական ու ճարտարապետական հուշարձաններ: Դրանք տեղաբնիկների շուրջ միլիոն տարվա տնտեսական, մշակութային, քաղաքական զարգացման ու ժողովրդի անխորտակ ոգու հրաշապատում հուշարձաններ են: Այսօր էլ, սակայն, մեր երկրի ինքնատիպ հուշարձանները չեն դադարում զարմացնել մարդկային ամենապայծառ երևակայությունն անգամ և հրամայական պահանջ են ներկայացնում անցած-գնացած սերունդների նյութական ու հոգևոր կյանքը խորապես ուսումնասիրելու՝ մեր նոր կյանքին ի սպաս դնելու: