Այնպես որ, պետականագիտության տեսանկյունից, հայոց պետության վերածննդի, հիմնադրման նախադրյալներն ու պատճառներն էին ոչ միայն առաջին աշխարհամարտը և ռուսական հեղափոխությունն, ինչպես նաև մայիսյան հերոսամարտերը, այլև սոցիալական նախադրյալը, առաջին հերթին, հայոց ազգի՝ որպես սեփական գոյությունը պետականորեն վերաիմաստավորած ժողովրդի ձևավորումը, իսկ այնուհետև՝ դրա հատված առ հատված կենտրոնացումն Արևելյան Հայաստանում: Այս նախադրյալներն են․ հենց, օրինակ՝ հայ բնակչության կենտրոնացման համար պարտական ենք Ռուսական կայսրությանն ու նրա վարած քաղաքականությանը, ինչպես նաև Հայ Առաքելական Սուրբ Եկեղեցուն, որովհետև այն ևս իրականացրել է հայահավաքություն կամ նպաստել է դրան: Հայ ազգի՝ որպես սեփական գոյությունը պետականորեն վերաիմաստավորած ժողովրդի ձևավորման գործում էական ու գլխավոր դերակատարը ևս Հայ Առաքելական Սուրբ Եկեղեցին էր: