Մեր նահատակները իրենց արեամբ վճարեցին իրենց տառապանքներուն գինը: Անոնք առիթը չունեցան պատմելու մեզի իրենց չարչարանքներու մասին: Ջարդերէն մազապուրծ ազատուած մեր մեծ հայրերն ու մեծ մայրերը, անցնելով տառապանքի գողգոթայի այդ դժուար ճանապարհէն, ականատես դարձան կոտորածի բազմաթիւ դէպքերու, ապա իրենց կեանքի մնացեալ օրերը ապրեցան հոգեկան ընկճուածութեան մէջ, վերյիշելով եւ վերապրելով այդ սեւ ու չարչարանքի ճամբաները, որոնք անբուժելի հետքեր ձգեցին իրենց հոգիներուն մէջ: