Խիզախության ու սխրագործության դասից բացի, Հայ ազատագրական պայքարը, հանձին Բանկ Օտոմանի գրավման, սերտեց ու միաժամանակ վերապրեց այն փորձառությունը, որը դեռևս, քիչ թե շատ սերտել էր Սան Ստեֆանոյի (1878) ու Բեռլինի (1878) վեհաժողովներից ի վեր, որոնցով ճաշակել էր Եվրոպական «դիպլոմատ հրեշներից»..., որոնք ժպտադեմ ու փափուկ լեզվով մշտապես փորձել են արդարացնել ինչպես Համիդյան, այնպես էլ և հետագայում՝ երիտթուրքական կոտորածներն ու ... Հայոց Մեծ Եղեռնը: