Հայց. եկեղեցին ԺԱ. դարէն, յատկապէս սելճուքեան արշաւանքներէն ու Անիի կործանումէն ետք (1064), հարկադրաբար իր կեդրոնները ունեցաւ Մայր Հայաստանէն դուրս։ Մեծ թիւով հայ գաղթականներ, գլխաւորութեամբ հայ իշխաններու, զինուորականներու եւ հայոց կաթողիկոսութեան՝ հաստատուեցան Տաւրոսեան լեռնաշղթային եւ դաշտային Կիլիկիոյ տարածքին։ Ժամանակի ընթացքին հայ իշխաններ բերդեր եւ հողատարածքներ գնելով կամ գրաւելով, կազմակերպեցին հայ ազգային-եկեղեցական կեանքը եւ հիմքը դրին նոր պետականութեան, որ շուտով թագաւորութեան վերածուեցաւ։ Սիս բերդաքաղաքը եղաւ Ռուբինեան նոր թագաւորութեան մայրաքաղաք, ուր նաեւ հաստատուեցաւ հայոց կաթողիկոսութեան Աթոռը 1293 թուին։ Եգիպտոսի Մեմլուքներու կողմէ Կիլիկիոյ թագաւորութեան կործանումէն (1375) ետք՝ Կաթողիկոսութիւնը դժուարին պայմաններու ներքեւ ստանձնեց ազգային կեանքի ղեկավարութիւնը մինչեւ 1441 թուական, երբ Մայր Հայաստանի մէջ քաղաքական նպաստաւոր պայմաններ ստեղծուեցան. Մեծ Հայքի կրօնական թէ աշխարհիկ ղեկավարութիւնը, որ շնորհիւ վանական հաստատութեանց, կրօնական եւ մշակութային ազատութիւն կը վայելէր՝ ծրագրեց Կաթողիկոսական Աթոռը Կիլիկիոյ Սիս Կաթողիկոսանիստ մայրաքաղաքէն Ս. Էջմիածինի մէջ վերահաստատել։