­Պա­պա­շա­նե­րու կեն­դա­նի ու վա­րա­կիչ այս օ­րի­նա­կով է, որ 19րդ ­դա­րա­վեր­ջին շղթա­յա­զեր­ծո­ւած հայ ազ­գա­յին-ա­զա­տագ­րա­կան պայ­քա­րը մեր ժո­ղո­վուր­դի նո­րա­գոյն պատ­մու­թեան շար­ժիչ ու­ժը հան­դի­սա­ցաւ ոչ միայն յե­ղա­փո­խա­կան հա­յոր­դի­նե­րու հե­րո­սա­կան մար­տու­նա­կու­թեան եւ գա­ղա­փա­րա­պաշտ անձ­նա­զո­հու­թեան շնոր­հիւ, այ­լեւ՝ հայ կեան­քի բո­լոր ո­լորտ­նե­րէն ներս բա­րո­յա­կա­նու­թեան ու ա­ռա­քի­նու­թեան գօ­տեպն­դող մթնո­լորտ ստեղ­ծե­լու իր իւ­րա­յատ­կու­թեամբ։