Հոգելեզվաբանությունը հիմնված է կրթության և փիլիսոփայության վրա և ներառում է «ճանաչողական գործընթացները», որոնք հնարավոր են դարձնում բառապաշարից և քերականական կառույցներից ստանալ քերականորեն ճիշտ ձևակերպված և իմաստալից նախադասություններ, ինչպես նաև գործընթացները, որոնք հնարավորություն են տալիս հասկանալ արտահայտություններ, բառեր, տեքստեր և այլն.: Զարգացումային հոգելեզվաբանությունը ուսումնասիրում է երեխաների՝ լեզու սովորելու ունակությունը: