Հայ ժողովուրդի տարագիր պատմութեան իրողութիւնը կրկնակի յանձնառութիւն կ՛առաջադրէ պատմագէտներու դերակատարութեան իմաստով: Իսկ ի՞նչ է պատմագէտին, յանձնառու հայ պատմաբան-պատմագէտին պարտականութիւնը, առաքելութիւնը, եթէ ոչ` դէպքերու սոսկ շարահիւսումէն ու պատմելէն անդին, վերլուծել, պրպտել ու յայտնաբերել պատմութեան խոր ու մութ մանրամասնութեանց մէջ թաղուած հայութեան իրագործումներն ու ներգործօն դերակատարութիւնը շրջապատին մէջ: Ահա ա՛յս բնագաւառին մէջ է փրոֆ. Տատոյեանի հմտութիւնը: Ան նոր ենթահող ու խորք տուաւ հայ արդի պատմագրութեան ուղեգիծին: