XIX-րդ դարի առաջին քառորդում որպես Ռուսաստանի և Իրանի միջև գնացող պատերազմների արդյունք՝ Ադրբեջանի հողերը երկու մասի բաժանելով մեկնարկել է՝ Իրանի և Թուրքիայի հայերի նպատակադրված զանգվածային վերաբնակեցումը Ղարաբաղի տարածքում և այնտեղ արհեստական կարգով փոխվել է ժողովրդագրությունը: 1905 թ. հայ ազգամոլների կողմից ադրբեջանցիների հանդեպ նրանց հարազատ հողերում զանգվածային կոտորածներ կազմակերպվեցին, հարյուրավոր բնակավայրեր ավերվեցին: 1918 թ. քաղաքական ու ռազմական ղեկավարների մեծածասնությունը հայերից բաղկացած Բաքվի Կոմունայի հովանավորությամբ՝ կյանքի կոչվեց Բաքվի նահանգը ադրբեջանցիներից մաքրելու նպատակ հետապնդող պլանը: Արդյունքում տասնյակ հազարավոր խաղաղ բնակիչներ ոչնչացվեցին, բնակակայրերը, մշակութային հուշարձանները, մզկիթներն ու դպրոցները ավերվեցին: Գյանջայում, Շամախիում, Գուբայում, Լենքորանում, Ղարաբաղում, Մուղանում և Ադրբեջանի մյուս վայրերում նույնպես հայերը վայրագություններ կատարեցին խաղաղ ադրբեջանցի բնակիչների նկատմամբ: