Ինչ մնում է հոգևոր տարածքի պաշտպանությանը, ապա այստեղ մեր ժողովրդի պայքարը իր հոգևոր նախահիմքերի և արժեքային համակարգի համար գործնականում անընդմեջ է եղել ողջ պատմության ընթացքում: Այլ բան է, որ չդադարող արտաքին էքսպանսիայի պատճառով ստեղծվող անբնական կացությանն ինչ-որ կերպ հարմարվելու ձգտումն այնուամենայնիվ իր հետ բերում էր զգալի խաթարումներ և կեցության աստվածային օրենքներից հեռանալու վտանգավոր միտվածություն: