Առհասարակ՝ ընտանիքը պետական համակարգում այլ դրսեւորում ունի, իսկ պետության բացակայության պայմաններում՝ այլ: Պետության բացակայության պայմաններում ընտանիքի ինստիտուտը կրկնապատկում է իր կարեւորությունը: Հենց այդ նույն գործընթացը կատարվել է նաեւ հայկական միջավայրում: 14-րդ դարի վերջերից սկսած հայերը՝ որպես գոյության առաջնային գրավականներ, սկսում էին դիտարկել լեզուն, եկեղեցին եւ ընտանիքը: Վերոհիշյալ գիտակցությունը ավանդույթի ուժով հասել է մինչեւ մեր օրերը: Նույնիսկ հիմա կարող ենք տեսնել, որ մարդիկ անընդհատ փորձում են պաշտպանել լեզուն, ընտանիքը եւ եկեղեցին, նրանց միշտ թվում է թե այս երեք միավորներին վտանգ է սպառնում: Ասել է թե՝ այս երեք տարրերի առաջնայնության գիտակցությունը, որ ժամանակին դիտարկվում էր իբրեւ հայի գոյակարգի առանցք, անկախ պետության պայմաններում դեռեւս ձեւափոխման չի ենթարկվել: Կարելի է ասել, որ ձեւափոխության գործընթացն անցումային փուլում է, ներդրվում են համապատասխան ադապտացիոն մեխանիզմներ, որոնք պետք է ապահովեն հասարակության անցումը արժեբանական մեկ միջավայրից դեպի մյուսը: