Մինչև հայոց գրերի և հայալեզու դպրոցների ստեղծումը ՜Հայաստանում գործել են հուն., մասամբ էլ ասորերեն ուսուցմամբ դպրոցներ։ Դրանք ազգ. դպրոցներ չէին, բայց կարևոր դեր են կատարել հայ դպրության զարգացման գործում։