Շուշիի Ռէ­ա­լա­կան դպրո­ցի շէն­քի (կա­ռուց­ուած 1901-1908 տա­րի­նե­րուն) շրջա­փա­կէն ներս բազ­մու­թիւն կայ ար­դէն: Հա­յաս­տա­նի ու Ար­ցա­խի զոյգ հան­րա­պե­տու­թեանց պե­տա­կան աւա­գա­նին ներ­կայ է` վար­չա­պետ­նե­րով, նա­խա­րար­նե­րով ու այլ բարձ­րաս­տի­ճան պաշ­տօ­նա­տար­նե­րով: Ակն­բախ էր նա­եւ ժո­ղո­վուր­դին ներ­կա­յու­թիւնը, մեծ ու պզտի­կով: Մար­դիկ հոն էին իրենց ճժե­րով ու պժե­րով: Նոյն­քան ակն­բախ էր նա­եւ այն, որ օփե­րա­յի ամ­բողջ տե­ւո­ղու­թեան, ներ­կայ մեծ թիւով երե­խա­նե­րը, պա­տա­նի­ներն ու պար­մա­նու­հի­նե­րը ու­շի ու­շով հե­տե­ւե­ցան բե­մադ­րու­թեան: