Այդ տե­­­­սակի պե­­­­տական կար­­­­գադրու­­­­թեամբ ապա­­­­հովո­­­­ւած գրգռու­­­­թիւն մըն է 6-7 Սեպ­­­­տեմբեր 1955-ի վայ­­­­րագ դէպ­­­­քե­­­­­­­­­­­­­­­րը։ Գրգռու­­­­թիւնը սկսաւ յետ­­­­մի­­­­­­­­­­­­­­­ջօրէին լոյս տես­­­­նող «Էքսփրես» օրա­­­­թեր­­­­թի զգա­­­­յացունց լրա­­­­տուու­­­­թեամբ։ Այդ լրա­­­­տուու­­­­թեան հա­­­­մաձայն Յու­­­­նաստան, Թե­­­­սաղո­­­­նիկէ քա­­­­ղաքին մէջ ռումբ ար­­­­ձա­­­­­­­­­­­­­­­կուած էր Թուրքիոյ հան­­­­րա­­­­­­­­­­­­­­­պետու­­­­թեան հիմ­­­­նա­­­­­­­­­­­­­­­դիր Մուսթա­­­­ֆա Քե­­­­մալի ծնած տան վրայ։ Տա­­­­րիներ անց յայտնի դար­­­­ձաւ, որ այդ ռումբը ար­­­­ձա­­­­­­­­­­­­­­­կողը Թուրքիոյ գաղտնի գոր­­­­ծա­­­­­­­­­­­­­­­կալու­­­­թեան պաշ­­­­տօ­­­­­­­­­­­­­­­նեայ մըն է։ Այդ լու­­­­րը կայ­­­­ծակնա­­­­յին արա­­­­գու­­­­թեամբ լսուեցաւ բո­­­­լոր երկրի մէջ եւ իս­­­­կոյն շարժման ան­­­­ցաւ նա­­­­խապէս պատ­­­­րաստո­­­­ւած խու­­­­ժա­­­­­­­­­­­­­­­նը։ Իբ­­­­րեւ թէ հա­­­­սարա­­­­կու­­­­թիւնը կա­­­­տարո­­­­ւածէն գրգռո­­­­ւած էր եւ իր բար­­­­կութիւ­­­­նը կը հա­­­­նէր տե­­­­ղացի յոյ­­­­նե­­­­­­­­­­­­­­­րէն։ Սա­­­­կայն ինչ որ վե­­­­րեւ ալ նշած ենք այս տե­­­­սակ դէպ­­­­քե­­­­­­­­­­­­­­­րու պա­­­­րագա­­­­յին շու­­­­տով կը շփո­­­­թուին հայն ու յոյ­­­­նը եւ ատե­­­­լու­­­­թիւնը կը փո­­­­խան­­­­ցո­­­­­­­­­­­­­­­ւի բո­­­­լոր քրիս­­­­տո­­­­­­­­­­­­­­­նեանե­­­­րուն։ Այս ան­­­­գամ ալ այսպէս եղաւ եւ քա­­­­նի մը ժա­­­­մուայ ըն­­­­թացքին եր­­­­կի­­­­­­­­­­­­­­­րը ապ­­­­րե­­­­­­­­­­­­­­­ցաւ ամե­­­­նասար­­­­սա­­­­­­­­­­­­­­­փելի օրե­­­­րէն մէ­­­­կը։ Ցու­­­­ցա­­­­­­­­­­­­­­­րար­­­­ներ կազ­­­­մա­­­­­­­­­­­­­­­կեր­­­­պո­­­­­­­­­­­­­­­ւած ձե­­­­ւով կը խու­­­­ժէին նա­­­­խապէս նշա­­­­նակո­­­­ւած շէն­­­­քե­­­­­­­­­­­­­­­րու վրայ, ջար­­­­դուփշուր կ՚ընէին ինչ որ ձեռ­­­­քերնին կ՚անցնէր։ Յար­­­­ձա­­­­­­­­­­­­­­­կումնե­­­­րու առաջ­­­­նա­­­­­­­­­­­­­­­կարգ թի­­­­րախ­­­­ներն էին յու­­­­նաց եկե­­­­ղեցի­­­­ները ապա փոք­­­­րա­­­­­­­­­­­­­­­մաս­­­­նութիւննե­­­­րու պատ­­­­կա­­­­­­­­­­­­­­­նող խա­­­­նութներ, գոր­­­­ծա­­­­­­­­­­­­­­­րան­­­­ներ եւ բնա­­­­կարան­­­­ներ։ Այդ բո­­­­լորի ըն­­­­թացքին տե­­­­ղի ու­­­­նե­­­­­­­­­­­­­­­ցան նաեւ ոճիր­­­­ներ։ Բո­­­­լոր այս զար­­­­գա­­­­­­­­­­­­­­­ցումնե­­­­րու ըն­­­­թացքին ոս­­­­տի­­­­­­­­­­­­­­­կան­­­­ներ եր­­­­բեք չմի­­­­ջամ­­­­տե­­­­­­­­­­­­­­­ցին կա­­­­տարո­­­­ւած ան­­­­կարգու­­­­թեան եւ գո­­­­հացան կա­­­­տարո­­­­ւածը հե­­­­ռուէն դի­­­­տելով։ Կա­­­­ռավա­­­­րու­­­­թիւնը յա­­­­ջորդ օր հռչա­­­­կեց ար­­­­տա­­­­­­­­­­­­­­­կարգ իրա­­­­վիճա­­­­կի դրու­­­­թիւն եւ ար­­­­գի­­­­­­­­­­­­­­­լեց փո­­­­ղոց ել­­­­լա­­­­­­­­­­­­­­­լը։ Դար­­­­ձեալ տա­­­­րիներ անց Թուրքիոյ բա­­­­նակի զօ­­­­րավար­­­­նե­­­­­­­­­­­­­­­րէն մին հա­­­­մար­­­­ձա­­­­­­­­­­­­­­­կեցաւ կա­­­­տարո­­­­ւածը փա­­­­ռաբա­­­­նելու ըսե­­­­լով որ «6-7 Սեպ­­­­տեմբե­­­­րին տե­­­­ղի ու­­­­նե­­­­­­­­­­­­­­­ցածը ու­­­­րիշ բան չէր եթէ ոչ Յա­­­­տուկ ծա­­­­ռայու­­­­թեան շատ յա­­­­ջող մէկ գոր­­­­ծո­­­­­­­­­­­­­­­ղու­­­­թիւնը»։ Այ­­­­սօր շա­­­­տեր դէպ­­­­քը կը դի­­­­տեն իբ­­­­րեւ ան­­­­ցեալին կա­­­­տարո­­­­ւած եւ այ­­­­սօր մոռ­­­­նա­­­­­­­­­­­­­­­լու ար­­­­ժա­­­­­­­­­­­­­­­նի նիւթ մը ըլ­­­­լա­­­­­­­­­­­­­­­լով։ Բայց իրո­­­­ղու­­­­թիւնը բո­­­­լորո­­­­վին տար­­­­բեր է։ Նախ եւ առաջ եր­­­­կի­­­­­­­­­­­­­­­րը նման դէպ­­­­քե­­­­­­­­­­­­­­­րու կրկնու­­­­թեան նե­­­­րու­­­­ժը ան­­­­ցեալին ինչպէս որ ու­­­­նէր ու­­­­նի նաեւ այ­­­­սօր։ Այ­­­­սօր ալ պե­­­­տու­­­­թիւնը ցան­­­­կա­­­­­­­­­­­­­­­ցած պա­­­­հուն կրնայ պաշ­­­­տօ­­­­­­­­­­­­­­­նի կո­­­­չել այդ վայ­­­­րա­­­­­­­­­­­­­­­գու­­­­թիւննե­­­­րը իրա­­­­կանաց­­­­նող խու­­­­ժա­­­­­­­­­­­­­­­նը։ Այս կա­­­­րողու­­­­թեան գլխա­­­­ւոր ազ­­­­դա­­­­­­­­­­­­­­­կը պե­­­­տու­­­­թեան հաշ­­­­ւոյն գոր­­­­ծո­­­­­­­­­­­­­­­ւած յան­­­­ցանքնե­­­­րու ան­­­­պատժե­­­­լիու­­­­թիւնն է։ Պե­­­­տու­­­­թիւնը ան­­­­պատժե­­­­լիու­­­­թեան վա­­­­հան մը կը շնոր­­­­հէ բո­­­­լոր անոնց, որոնք իր անու­­­­նով պի­­­­տի դի­­­­մեն յան­­­­ցա­­­­­­­­­­­­­­­գոր­­­­ծութեան։