Ուսումնասիրելով Արցախն ու Նախիջևանն Ադրբեջանին բռնացկելու պատմությունը, չես կարող չգալ այն եզրահանգմանը, որ դա նախ և առաջ ադրբեջանական կառավարության քաղաքական հաղթանակն էր հայկական կառավարության նկատմամբ: Չկան պատմական ու արխիվային փաստեր, որ ժամանակի հայ գործիչները ակտիվորեն պայքարել են Արցախն ու Նախիջևանը փրկելու, իսկ այն ժամանակ այդ երկու երկրամասը Հայաստանին կցելու մեր հնարավորություններն առավել էին, քան Ադրբեջանինը: Մինչդեռ հակառակ կողմը բուռն գործնեության մեջ էր, հոծ բազմություններով օրեր շարունակ նստած էին Մոսկվայում և գործում էին տեղում, խտրականություն չդնելով միջոցների միջև` կաշառքից մինչև ահաբեկչություն: Մերոնք բավարարվել են ականատեսի դերով, այն էլ, եթե թույլատրեն ներս մտնելու այն շենքը, ուր ռուսները, թուրքերը և ադրբեջանցիները ստորագրում էին Հայաստանը մասնատելու մոսկովյան պայմանագիրը: Իսկ Հայաստանի կառավարության ղեկավարը, Լենինի ամենամոտ զինակիցը, այդ օրերին նստած էր Երևանում, կարծես Ղամարլու ուղարկվելիք ագիտատորների խմբեր կազմելը շատ ավելի կարևոր էր, քան այն, ինչ կատարվում էր Մոսկվայում: Սա թող խրատ լինի ներկայիս կառավարությանը, այս օրերը ևս պատմություն են դառնալու, որպեսզի չարժանանան սերունդների արհամարանքին: