Իսկ երբ թուլանում է հայկական իշխանությունը, եւ ուժեղանում օտարների ձեռներեցությունը, նախ հռչակվում է հին Առան անունը (հայտնի է, որ այն միշտ անտեսված էր) արեւելյան թագավորների շրջանում, եւ մինչեւ վերջերս պարսից արքունիքում Արցախ աշխարհը այդ անունով է ճանաչվում, որը կազմում էր ամբողջ նահանգի կամ Առան երկրի միջին մասը, Սյունիքից մինչեւ Կուր, որն այժմ Ղարաբաղ է կոչվում՝ անտառների, ագարակների, այգիների եւ նրանց ստվերների պատճառով: Այժմ այն ռուսական ինքնակալության իշխանության տակ է, կովկասյան բաժնի մեջ եւ մայրաքաղաքի անունով կոչվում է Շուշի: Այդ արցախական մասը այժմյան Առանն է կամ Ղարաբաղը, որն այժմ տրոհված է երկու գավառի՝ Չլաբերդի՝ հյուսիսում եւ Վարանդի՝ հարավում.դրանք միջնադարյան գավառների անուններն են: Բայց երկրամասի միջին մասը՝ Խաչենը, կոչվում էր եւ ցարդ կոչվում է Գյուլիստան, որը գրավում է Արցախի հյուսիսարեւմտյան մասը, այն է՝ Թարթառի աղբյուրների ավազանը. այժմ այն համարվում է Սյունյաց երկրի Զանգեզուր գավառի մի մասը: Սրանցից դուրս են մնում նահանգի հյուսիսային եւ արեւելյան եզրերը, որոնք մտնում են Գանձակ եւ Ջիվանշիր գավառների մեջ. Դրանք մենք Ուտիքի մեջ տեղադրեցինք: