Քանի որ աշխարհասփյուռ հայությունը հիմնականում արեւմտահայության ժառանգներն են, Սփյուռքում ազգային-եկեղեցական կյանքը, թեմական մարմինները շարունակում են կազմակերպվել 1861-ի Ազգային սահմանադրության հիման վրա: Արեւելյան Հայաստանում, ցարական իշխանության շրջանում «Պոլոժենիա» կոչվող անցանկալի մի փաստաթուղթ է գործել, որ 1917-ի ցարիզմի տապալումից հետո ուժը կորցրել է: Այնուհետ խորհրդային անաստվածության շրջանն է հետեւել: Արդյունքում ամբողջ հարյուր-երկու հարյուր տարի եկեղեցու Կանոնագրքի հարցը եղել է ասպարեզում եւ չի լուծվել: