«Ողջունում եմ «Նոր Ջուղայի օրեր» ծրագրի բոլոր մասնակիցներին: Հպարտություն է ինձ համար Մայր հայրենիքում` գիտության այս կաճառում խոսել մի կենսունակ համայնքի մասին, ինչպիսին Նոր Ջուղան է, որի անվանումն արդեն հուշում է, որ գործ ունենք դարեր շարունակ հայապահպանության բացառիկ կառուցակարգեր մշակած, հայն ու հայեցին անաղարտ պահած մի հզոր և ինքնահաստատված համայնքի հետ: Դեռ Պարսից շահ Աբասը հայ արհեստավորների ու վաճառականների միջոցով իր երկիրը շենացնելու նպատակով ավելի քան 300 հազար հայի Հայաստանից ստիպեց տեղափոխել Պարսկաստան, ովքեր Սպահանի մոտ հիմնեցին Նոր Ջուղա քաղաքը: Օգտվելով դավանանքի իրեն տված ազատությունից՝ նորջուղայեցին իր համայնքային կյանքի կազմակերպումը սկսեց եկեղեցիների և դպրոցների հիմնադրմամբ՝ առաջնորդվելով այն գիտակցությամբ, որ հավատի ու կրթության յուրօրինակ այդ դարբնոցները հայ ազգային կյանքի, հայկականության հարատևության կարևոր հիմնասյուներից են: «Նոր Ջուղայի օրեր» ծրագրի իրականացումն առիթ է ևս մեկ անգամ նշանավորելու Նոր Ջուղան` որպես ազգային մշակույթի պահպանման կարևորագույն կենտրոն: Հայ մշակույթի և գրչարվեստի պատմության մեջ Ջուղան կմնա որպես նշանավոր գանձանակ` շնորհիվ Սուրբ Ամենափրկիչ վանքի, Սուրբ Սարգիս, Սուրբ Աստվածածին, Սուրբ Գևորգ, Սուրբ Հովհաննես եկեղեցիների հովանու ներքո մանրանկարված ու բազմացված բազմաթիվ ձեռագրերի։ Ցավոք, այստեղ գրչագրված ձեռագրերից քիչ բան է հասել մեր օրերը: Մենք այսօր ականատես ենք հազվագյուտ ձեռագրերի, հնատիպ գրքերի, որոնք հայազգի նվիրյալների շնորհիվ ոչնչացումից փրկվել ու հանգրվանել են Մատենադարանում: Օգտվելով առիթից` շնորհակալություն եմ հայտնում մեր սիրելի Ավոյին` մեծ բարերարին, ով գիտակցելով դրանց կարևորությունն ու պատմական նշանակությունը, իր անմնացորդ ջանքերի շնորհիվ ձեռագրեր ու արժեքավոր շատ գրքեր հասցրեց Հայրենիք` հարստացնելով Հայաստանի թանգարաններն ու գրադարանները: Իրապես, բացառիկ է հայերի դերը Նոր Ջուղայի ազգային, հոգևոր-մշակութային կյանքի զարգացման գործում: Դարեր շարունակ Նոր Ջուղայում կենտրոնացած բազմաթիվ ոսկերիչների, գորգագործների, մանրանկարիչների, ընդհանրապես արվեստասեր հայի շնորհիվ մանրանկարչությունն ու որմնանկարչությունը դարձավ Նոր Ջուղայի հայկական մշակույթի ինքնատիպ դրսևորումներից մեկը: Մասնագետները կվկայեն, որ որմնակարչության բացառիկ գոհարներից են Սուրբ Ամենափրկիչ վանքի որմնակարները: Վստահ եմ, որ Սուրբ Ամենափրկիչ վանքի և նրա հոգևոր հայրերի դերակատարությունը հայ համայնքի կյանքում և համաշխարհային մշակույթի հարստացման գործում ըստ արժանվույն գնահատելու և ներկայացնելու համար դեռ շատ ուսումնասիրողների կարիք կլինի…