Աշխարհագրական ու անձնական անունների անվանափոխության հարցը, որի մասին մենք` հայերս դեռ միայն խոսում ենք, կամ մեծ դժվարությամբ ու դանդաղկոտությամբ անդրադառնում դրանց, թուրքերը /նաև ադրբեջանցիները/ վաղուց լուծել են: Ինչպես նշվեց վերևում, Թուրքիայի ազգային ժողովի որոշումով վաղուց թուրքացվել են Արևմտյան Հայաստանի աշխարհագրական բոլոր անունները: Իսկ Ադրբեջանին բռնակցված Գարդմանի հայկական բնակավայրերի անունները անվանափոխվել են ավելի վաղ ու շարունակվել խորհրդային իշխանության տարիներին: Այսպես Գանձակը դարձել է Գյանջա, Գետաշենը՝ Չայքենդ, Քարհատը` Դաշկեսան, Բանանցը` Բայան, Խաչակապը` Կուշչի, Խաչաղբյուրը՝ Խաշբուլաղ, Տավուշը՝ Թոուզ, Կեպաս լեռը՝ Քյափազ լեռ և այլն: Մինչդեռ մեր օրերում հայկական հեռուստակայաններով ու ռադիով սահմանամերձ շրջաններում և ազատագրված տարածքներում, հրադադարի խախտման դեպքերի ժամանակ տրվում են տասնյակ թուրքական գյուղերի անուններ, որոնք նախկին հայկական գյուղեր են և ունեցել են հայկական անուններ: Թուրքը /նաև ադրբեջանցին/ երբեք գյուղ կամ քաղաք չի հիմնել, այլ զավթել է հայկական բնակավայրը, փոխել անունը, այնուհետև վերացրել հայկական հետքերը: Եվ եթե այսօր հայտնի չեն ազատագրված տարածքների բնակավայրերի հայկական անունները, ուրեմն կարելի է չթվարկել դրանք, այլ ասել հյուսիս- արևելյան մաս, հյուսիսային մաս և այլն: Զարմանալիորեն ոչ միայն չենք ազատվում հին ժառանգությունից, այլև շարունակում ենք հանդիպել թուրքերեն բառեր հայ երգիչ-երգչուհիների նոր ստեղծված երգերում: Հիշատակենք այդպիսի բառեր. ջեյրան /«Ջեյրանս դու ես»/, մարալ, ղարիբ, ղուրբան: Սպարապետ Վազգեն Սարգսյանին նվիրած համանուն երգում երգչուհին երգում է. «քո հոգուն ղուրբան» և այլն / դա կարող է պատճառաբանվել ժողովրդի խոսակցական լեզվով գրելու ցանկությամբ, որն ընդունելի չէ/: Իսկ հայ պարուհիները շարունակում են պարել «Ուզունդարա», «Թարաքյամա», «Ջեյրանի» և այլ թուրքական անուններով հայկական ժողովրդական պարեր: Մինչդեռ այդ բնագավառի որևէ վառ անհատի ցանկության դեպքում դրանք վաղուց կարող էին հայկական անուններով փոխարինվել: Նշենք նաև շատ տարածված մի իրողության մասին: Դժվար է պատկերացնել մեկ այլ ժողովուրդ, որը դիմացինի լավ արարքի հանդեպ իր ջերմ զգացմունքը և գոհանակությունը արտահայտի օտար լեզվով` ֆրանսերեն մերսի բառով: Հիմնականում Երևանում օգտագործվող օտար «մերսին» երևանցիների կենցաղ մտավ 1940-ական թվականների վերջերից, արևմտահայերի հայրենադարձությունից հետո և զարմանալիորեն ամրապնդվեց խոսակցական լեզվում: Իսկ այսօր այն արդեն հնչում է նաև հեռուստաեթերում ու սերիալներում: Եթե այս երևույթները փորձում էինք չտեսնելու տալ խորհրդային տարիներին, ապա այսօր դրանք վիրավորական են յուրաքանչյուր հայի համար, զարմանալի օտարների և զվարճալի թուրքերի համար: Եկեք մի քիչ ուշադիր լինենք ու այլ աչքերով նայենք մեր շուրջը: Անմիջապես նկատում ենք.