Առաջին. եթե դուք ուզում եք հնարավորինս արագ ձեռք բերել լավ ու գրագետ քաղաքական պայծառատեսի համբավ ու որոշել եք դա անել որևէ երկրի օրինակով, ապա այս առումով մերձավորարևելյան տարածաշրջանը ձեր ամենասխալ ընտրությունը կլինի։ Ինչպես մի առիթով ասել է արևելագետ Ջ. Բիլլը, ով մտորում էր Մերձավոր Արևելքի մասին ստեղծված ավելի քան 50 տարվա գիտական գրականության շուրջ. «Մերձավոր Արևելքում քաղաքական գործընթացները առհամարհում են դիտարկումները, հավանություն չեն տալիս ընդհանրացումներին և ընդդիմանում են բացատրություններին»։ Մերձավոր Արևելքը, որի մի մասն են կազմում Հայաստանն ու իր հարևանները, իսկապես բարդ է կանխատեսումների համար, քանի որ քաղաքական գործընթացները պայմանավորված են մի քանի, հաճախ իրարամերժ կամ իրար հակասող, գործոններով։ Եթե հայտնի ամերիկացի քաղաքագետ Զ. Բժեզինսկին քաղաքականությունը պատկերավոր նկարագրում էր շախմատի տախտակի վրա ընթացող գործողություններով (որտեղ կարելի է տրամաբանորեն մի քանի քայլ առաջ բավական ստույգ հաշվարկ կատարել), ապա այս տարածաշրջանի պարագայում քաղաքական գործընթացների դիտարկման համար ամենալավ անալոգիան հենց արևելքում շատ տարածված մեկ այլ հանրաճանաչ խաղն է՝ նարդին, որտեղ պետք է խաղալ՝ ելնելով զառերի պատահական զույգերից։ Ասել կուզեմ, որ կարճ ժամանակահատվածում շատ բան կախված է պատահական/հանկարծակի գործոններից։ Այս մասով իմ ամենասիրելի օրինակը կապված է 1960 թվականին Թուրքիայում առաջին ռազմական հեղաշրջման հետ։ 1959թ. հուլիսին ժամանակի ամենահայտնի թուրքագետներից Դ. Ռասթոուն «World Politics» ամսագրում հրապարակել էր «The Army and the Founding of the Turkish Republic» հոդվածը, որը մանրամասն նկարագրում էր թուրքական զինվորականության դերը քաղաքականության մեջ։ Սակայն հեղինակը չէր կանխատեսել, որ իր հոդվածի հրապարակումից մի տարի էլ չանցած թուրքական ԶՈՒ միջին սպայական կազմը կիրականացնի զինվորական հեղաշրջումը։