Պատմութեան յիշուած եւ յիշատակագրուած բազմահազար տարիներու անցեալին մէջ խիստ սակաւ են առանց պատերազմի անցնող տարիները։ Պատերազմները քաղաքակրթութեան եւ գիտութեան զարգացումներու զուգահեռ զարգացուցին նաեւ իրենց աւերման կարողութիւնը։