1894ին ան բարձ­րա­ցաւ փոքր Մա­սի­սի գա­գա­թը եւ ա­ռա­ջի­նը ե­ղաւ, որ ի­ջաւ մա­րած հրա­բու­խի խառ­նա­րա­նը` իր հե­տա­զօ­տու­թիւն­նե­րը ամ­բող­ջա­կան դարձ­նե­լու նպա­տա­կով։ Ան հեր­քեց մինչ այդ տա­րա­ծո­ւած գի­տա­կան այն տե­սա­կէ­տը, թէ Հա­յաս­տա­նի հրա­բուխ­նե­րը ուղ­ղա­ձիգ տե­ղա­դիրք ու­նին։ Նաեւ` Վա­նայ լի­ճին մա­կար­դա­կի տա­տա­նում­նե­րը բա­ցատ­րեց երկ­րա­բա­նա­կան գոր­ծօն­նե­րով եւ իր տե­սա­կան այդ մօ­տե­ցու­մը կէս դար յե­տոյ գի­տա­կա­նօ­րէն հաս­տա­տո­ւե­ցաւ։