Արա­­բնե­­րու ար­­շա­­­ւանքնե­­րու ժա­­մանակ եւ անոնց հնչու­­մով, բա­­ռը երկրորդ ան­­գամ մտաւ Հա­­յաս­­տան. «Ջուար, ջօ­­հար, ջու­­հար, ջաւ­­հար, ճու­­հար, ճօ­­հար»։ Գո­­հար­­նե­­­րը, հայ աշուղնե­­րու եւ բա­­նաս­­տեղծնե­­րու գրչին ըն­­տիր փայլ մը տուին։ Աթա­­բեկ Խնկո­­յանը գո­­հարով նկա­­րագ­­րեց գար­­նան անձրե­­ւը եւ կա­­թիլ­­նե­­­րը. «Սի­­րուն Մա­­յիսը գո­­հար է մա­­ղել, ծաղ­­կանց թեր­­թե­­­րը շո­­ղել ու շա­­ղել», «Կա­­նաչ ու կար­­միր կա­­պեց ծիածան, ջրի կա­­թիլ­­ներն ալ - գո­­հար դար­­ձան»։ Գու­­սան Հա­­ւասիի գո­­հարը, կամ ներշնչու­­մը, անոր եարն էր.