Ու տխուր, սիրտցաւ` դրացիները ուշադիր հերթով մը կը կատարէին իրենց պարտքը: Մահէն - թաղումէն - վերջը մխիթարանքի սպասարկութիւնը սրտառուչ կ ազմակերպութիւն մըն է, ուր մուտք ունին մեր քանի մը հզօրագոյն առաքինութիւնները: Մահուան սենեակին մէջ - ուրկէ ելած է հոգին: Հոս` փոխարինում - ցածուկ, անոնք կ՚ընէին լացը, օրինաւոր, ջերմ ու զովացուցիչ` ինչպէս ախորժէին պիտի աչքերը մայրերուն, երբ իրենց անյատակ վիշտին մէջ կ՚ընկերուէին ուրիշ աչքերէ: Յետոյ չորցնելով քիչ մը կարմրուկ իրենց թարթիչները, կու գային նստելու Աղուորին սենեակը: Մօրենական թաղին մէջ Նալպանտենց հարսը եղեր էր միշտ պարզ, պուպրիկի պէս, մարդամօտ, ու դժբախտ հարսնուկի իր թախիծովը սրտառուչ: Ու կը սիրէին զինքը մեծէն պզտիկը, զայն ընդունելով թաղին բարիքն ու փառքը: Հիմա, տժգոյն, մեռել` կ՚երկննար անիկա խսիր, խոտկուռ բազմոցին: Կեանքը կը վարանէր զայն ձգելու կամ անոր դառնալու: Վալային ներքեւ պատսպարուած անոր զգեստը կը միջամտէր, տալու անոր դիակին պարագայական հոծութիւնը: Ամէնուն մտքին մէջ անիկա եղաւ քալող հարսնուկը, ա՛ն` որ մեղրագոյն բեհեզի մը մէջ պատմուճանուած, ըղձաւոր իր խորհուրդը կը դողացնէր դռնառաջներուն, պառաւներուն վերադարձնելով ա՛լ աղօտած տեսիլքը իրենց պարմանութեան: Կեանքը անորակելի բան է անոնց համար, որոնք ա ւերակները եղան անոր տաճարին: Երիտասարդութիւնը, ուժը, աղուորութիւնը պարզ բառեր չեն: Խմորոտ իր զգեստին մէջ` Նալպանտենց հարսը անհասկնալի բան էր այցուորներուն: Անոնք ուրկէ՞ գիտնային, թէ թշուառ այդ հագուստը հաց-եփ Մարթայինն էր, աճապարանքով նետուած վրան, արիշին տակ: Մե՞րկ: Չէր անշուշտ, երբ զինքը տեսաւ բարի կնկուկը: Բայց արդարի սովորութիւն է բան մը աւելցնել քունին` ինչպէս հիւանդին վրայ: Հարուստն ու աղքատը վար կը մնան այս օրէնքէն: Այլապէս ուրկէ՜ ուր, հաւանաբար տարին հեղ մը ջուր մտնող, տան կտաւէ հաստ պարեգօտ մը, հաց -եփ Մարթային գուցէ ըլլար կռնակէն, պիտի համարձակէր ծածկել փութալու սնդուռին ու խաս մուշտակին արժանաւոր պուպրիկը, Նալպանտենց հարսը: …Անոնք գիտէին նոյն ատեն արդարութիւնը այդ օրէնքին: Սարեկենց աղջիկը կը դառնար իր ծնունդին տունը, առատութեան ու ոսկիի հինգ տա րիներէն ետքը, այդպէս խմորոտ ու աղքատ: Կը լսէի՞ն արդէն վերնական հրամանը, որ եղին ու մեղրին ընծայաւոր սա հարսը, գուցէ, վաղ առտուէն կը կանչէր այրիներուն ընթացիկ զբաղումին, օտարին հացը եփելու փրըշակ գործին: Ատով էր ապրելու աղբրտանցը տունէն` առէն հեռացած Նալպան տենց հարսը, քանի մը ամիս վերջը: Ու աղէտին մէջ, կեանքը արագ ամբոխումներով կը քալէ: Մարդիկ մեծ համառօտումի մը մէջ կ՚ապրին փառքը: Հոգեվարքը տպաւորիչ է իբր մեծագոյն սպառիչը մեր սնամտութեանց` ինչպէս կարելի գեղեցկութեանց: Նուաղումը մօտիկ է մահուան: Այցուորները պահէ պահ իրենց աչքը կը հանգչեցնէին Աղուորին որովայնին, ուր հեքիաթն ու մեղքը վրան էին զարկած: Բայց անիկա կը մնար խաղաղ ու անարտայայտ: Սո՞ւտ` պատգամը հաճի Աննային: Ստոյգը ա՛ն էր, որ Աղուորը ոչինչ էր խօսած իր տարեկիցներուն: Ու թարմ էր մեծադղորդ սուտը շինծու յղութեան մը, որ ամուլ հարս մը օրուան հերոսը կ՚ընէր, այսպէս պատարագով ու հանդէսով, յանգելու համար յիմար սմքումի: Անոնք կը մեղքնային պառկող կնոջ: Ու կը խորհէին անորդի հարսնուկին, որուն շնորհուածը զոյգ մը կօշիկ էր էրկանը բոլոր վարէթէն…