Հիմա երկորդ հարցը. ի՞նչ գործոններ կարող են ազդել ընտրությունների արդյունքների վրա: Առաջին մեծ խնդիրը մեր ընտրական օրենսգիրքն է եւ այն մոտեցումն է, որը դրված է այդ օրենսգրքի հիմքում: Ինչ վիճակ մենք ունենք այսօր: Քաղաքական կուսակցությունները մասնակցում են ընտրություններին իբրեւ կուսակցություններ: Կուսակցությունները իրենք նաեւ ձեւավորում են ընտրական հանձնաժողովները բոլոր մակարդակներով: Նախագահը նշանակում է մեկ մարդ, դատական դեպարտամենտական համակարգը` եւս մեկ մարդ, խորհրդարանում ներկայացված կուսակցությունները բոլորը` մեկական մարդ: Ըստ էության հանձնաժողովների մեծամասնությունը ձեւավորվում են կուսակցությունների կողմից: Հետեւաբար, կուսակցությունը մասնակցում է ընտրություններին, կուսակցությունն ինքը ձեւավորում է հանձնաժողով, որը կազմակերպում է այդ ընտրությունները, կուսակցություններն իրենք նշանակում են վստահված անձինք, որոնք պետք է վերահսկեն իրենց կողմից ձեւավորված հանձնաժողովներն ու վերջապես չորրորդը` կուսակցությունները նաեւ բողոքարկում են այդ հանձնաժողովների աշխատանքներն ընտրությունների արդյունքում: Պատկերացնո՞ւմ եք ինչ շղթա է եւ ամբողջ տրամաբանությունը, որը այստեղ պետք է գործի հետեւյալն է. քանի որ տարբեր կուսակցություններ են եւ այդ կուսակցություններն ունեն նաեւ իրենց կուսակցական շահերը, մրցակից են այս պրոցեսում, հանձնաժողովների ներսում ստեղծում են շահերի լուրջ բախում եւ այդ շահերի բախման արդյունքում մենք պետք է ունենանք օբյեկտիվ աշխատանք ու օբյեկտիվ արդյունք: Ամբողջը սրա վրա է հիմնված, իսկ եթե իրար հետ պայմանավորվեն, ո՞վ պետք է վերահսկի: Այս համակարգն ունի բավական լուրջ թերություններ եւ այս համակարգի արդյունավետ աշխատանքը կախված է առաջին հերթին հետեւյալից. բոլոր հանձնաժողովները քաղաքական ուժեր են, ունե՞ն արդյոք բավարար կարդրային ներուժ, ազնիվ նվիրյալներ իրենց քվոտաներով հանձնաժողովներում այդ տեղերը համալրելու համար: Եթե այդ ներուժը ունեն եւ հանձնաժողովները ձեւավորվեն այս տարբերակով, մենք, իհարկե, լավ արդյունքներ կունենանք: Եվրոպական երկրներում, հատկապես Արեւմտյան Եվրոպական երկրներում սկզբունքը բոլորովին այլ է, ընտրությունները կազմակերպում է Ներքին գործերի նախարարությունը եւ վերահսկելու իրավունքները փոխանցված է կուսակցություններին, այստեղ բոլորովին այլ համակարգ է: Արեւմտյան եվրոպական համակարգն ունի, իհարկե, մեկ առավելություն. վատ ընտրությունների պարագայում պարզ է, ով է մեղավոր. անմիջապես ներքին գործերի նախարարը պետք է հրաժարական տա եւ ամբողջ այդ համակարգը կարելի է հանցավոր ճանաչել: Իհարկե, դատախազության համար, այլ իրավապահ մարմինների համար թիրախը պարզ է, թե ով է մեղավոր: Մեր պարագայում պարզ չէ, որովհետեւ ձեւավորված է կոլեգալ մարմին, իսկ կոլեգալ պատասխանատվությունը շատ դեպքերում բերում է կոլեգալ անպատասխանատվության: Այստեղ եմ ես տեսնում ամենից մեծ խնդիրը եւ, իհարկե, իմ ցանկությունն է, որ կուսակցությունները ամենայն լրջությամբ վերաբերվեն հանձնաժողովներում իրենց հատկացված տեղերի լրացման գործին: