­Տա­կա­ւին այն ժա­մա­նակ­նե­րուն, երբ խորհր­դա­յին լու­ծի տակ հայ­րե­նի հա­յու­թիւ­նը կը գտնո­ւէր ազ­գա­յին պա­հան­ջա­տի­րու­թեան իր ձայ­նը լսե­լի դարձ­նե­լու բռնա­տի­րա­կան ար­գել­քի տակ, ­Սար­գիս ­Զէյթ­լեան հան­դի­սա­ցաւ յա­ռա­ջա­մար­տիկ­նե­րէն մէ­կը Ս­փիւռ­քի տա­րած­քին ծա­ւա­լած ­Հայ ­Դա­տի պայ­քա­րը հայ­րե­նի հա­յու­թեան կռո­ւա­նով ամ­րապն­դե­լու գա­ղա­փա­րա­կան ա­րե­ւե­լու­մին։