Կ. Հակոբյան – Պատճառը կարծում եմ միայն այն չէ, որ մշակութային ազգ ենք և չենք կարող ոչ հիմնավոր, ոչ որակյալ կառուցել, այլև այն, որ նրանք մտածում էին, թե մոտ ապագայում հայրենիք վերադառնալու երազանքն անիրականանալի է: Խորհրդային Հայաստանը հիմնականում ընկալվում էր որպես հայրենիքի մի հատված, այն էլ այնպիսի հատված, որտեղ իրենք չէին կարող որևէ նախաձեռնություն ցուցաբերել: Եվ ուրեմն, այո, մտածում էին, որ վերադարձը շուտ չի լինելու։ Խորհրդային Հայաստանին, որը Խորհրդային Միության կազմում էր, այնքան էլ չէին վստահում, կամ քչերն էին վստահում։ Եվ ուրեմն առաջին խնդիրը սփյուռքում բնականաբար կարևորվեց հայ մնալը, մինչև որ հնարավոր լիներ վերադառնալ հայրենիք: Սակայն տարիներն անցնում էին, իսկ անկախ և ազատ հայրենիք ունենալու երազանքն չիրականացվելու պատճառով, վերադարձի նպատակը սկսեց մոռացվել։ Օրակարգում մնաց Հայ դատը, անգամ պահանջատիրությունը, բայց ոչ հայրենադարձությունը։ Մի ուսանողի, որի ընտանիքը վերջերս է Ստամբուլից տեղափոխվել Երևան, հարցրեցի. «Ձեր դպրոցի ուսուցիչները, որոնք Ձեզ մայրենի լեզու էին դասավանդում, ձեզ ասու՞մ էին. որ դուք պետք հայերեն սովորեք, որպեսզի հայ մնաք»: «Այո» պատասխանեց նա: «Իսկ ասու՞մ էին, որ դուք պետք է վերադառնաք հայրենիք», ասաց՝ «ոչ»: