Հայկական հարցին Հ. Թումանյանն անդրադարձել է իր գեղարվեստական ստեղծագործություններում և հաճախ` հրապարակախոսական հոդվածներում: Ուշագրավ են հատկապես այն հրապարակումները, որոնք վերաբերում են Հայկական հարցի լուծման խնդիրներին և իրական հնարավորություններին: Սթափ գնահատելով Ռուսաստանի նշանակությունը հայության ազատագրման գործում` Հ. Թումանյանը կարծում էր, որ Բեռլինի վեհաժողովից հետո Ռուսաստան-Եվրոպա հակամարտության պայմաններում արևմտահայությունը դարձավ դրա զոհերից մեկը: