Այժմ փորձենք նկարագրել պատմականորեն ձևավորված առաքինի հայի կերպարը` առաձնացնելով որոշ առաքինություններ, որոնց բազում օրինակները նախանձախնդիր ընթերցողը ինքնուրույն կգտնի հայոց պատմության յուրաքանչյուր էջում: Ինչպիսի բնորոշ հատկություններ են ընկած այդ առաքինությունների հիմքում: Անսահման նվիրվածություն հավատքին, հայրենիքին, պարտքին, ընտանիքին; բարեպաշտություն; մտքի ազատություն` հիմնված սեփական արժեքային համակարգի խորը գիտակցության վրա; արիության, ազնվության, վեհանձնության, կարեկցանքի, աշխատասիրության, հավատարմության բարձր գնահատանք; արժանապատվության և ամոթի զգացման խիստ չափանիշներ; բնատուր հակում մշակույթի, կրթության, իմացության նկատմամբ; ստեղծագործական ջիղ; ընտանիքում տղամարդու և կնոջ հարաբերությունների ներդաշնակ մոդել; ընտանիքի սրբություն, դրա ներսում տարբեր սերունդների (առնվազն երեք սերունդ) փոխհարաբերությունների ուսանելի ավանդույթ; կնամեծար վարք; բնատուր նախաձեռնող խառնվածք; բնության հետ ներդաշնակ կյանք; ժուժկալ և համեստ կենցաղ; ուղղամտություն; խոնարհ խառնվածքի և ըմբոստության զարմանալի համատեղում; ակնածանք գիտելիքների և գիտուն մարդկանց նկատմամբ; հարգանք աշխատանքի և մշակույթի մարդու և նրա գործի հանդեպ; հարգանք օտարների ավանդական արժեքների հանդեպ; օտար քաղաքակրթությունների, մշակույթների և մարդկանց հետ հարաբերվելու բնատուր ընդունակություն; հարգանք պետական կարգուկանոնի հանդեպ; հանդուրժողականություն ազգային փոքրամասնությունների նկատմամբ և այլն, և այլն…