«Մինչ 1915 թւականը Դերսիմի նահանգում ապրում էր մօտ 20 հազար հայ։ Նրանց մեծ մասը ոչնչացւեց, մի փոքր մասը մնաց։ Այդ ընթացքում այլ տարածքներից լեռնային Դերսիմում ապաստանած հայեր եղան եկող, որոնք ռուսների՝ 1916-ին Երզնկա հասնելուց յետոյ միացան նրանց ու դուրս եկան։ Այստեղ շարունակեցին ապրել մօտ 2 հազար տեղացի հայեր։ Նրանց մի մասը պահպանեց հայկական ինքնութիւնը, մի մասն էլ ժամանակի հետ ալեւիացաւ։ 1938-ին պետութիւնը նրանց էլ թիրախաւորեց։ Նոյնիսկ կոտորածի ժամանակ առանձին խմբերով է առանձնացրել ու կոտորել նրանց»,- նշում է Հայրենին՝ միեւնոյն ժամանակ ընդգծելով, որ վարկածը, թէ Դերսիմի վրայ յարձակւեցին հէնց այստեղ մնացած հայերի պատճառով՝ չափազանցւած է։