Իրականությունն այն է, որ հայկական սփյուռքը շատ տարբեր է հրեականից: Այն այլակրոն միջավայրում երկար է գոյատևում, իսկ հարազատ՝ արևմտյան մշակույթում ձուլվում է, ու-ծանում և անհետանում: Հրեաներին դարերի միջով տոտալ ուծացումից փրկում է իրենց և միայն իրենց կողմից դավանվող կրոնը: Քրիստոնեական միջավայրում հայկական համայնք-ները հազիվ են հատում հարյուրամյա շեմը: Գլոբալացված աշխարհում այդ հարյուր տարին քառապատիկ նվազել է: Հիմա հին սփյուռքը գրեթե մեռած է, իսկ նորը թերևս այդպես էլ երբ-ևէ չկայանա: Սա ազգային ողբերգություն է, որի մասին Հայաստանում նախընտրում են չխոսել: Որովհետև Սփյուռքն այն լեգենդներից է, որ, որպես իրականություն, գոյություն է ունեցել, բայց հիմա այդ լեգենդը դառնում է սոսկ լեգենդ: Իսկ լեգենդներ Հայաստանի իշխա-նությանն այսօր շատ են պետք: Եվ այդտեղից՝ Սփյուռքի կերպարի սրբացումն ու անձեռնմ-խելիացումը: Իրականում կա մի ճշմարտություն. եթե Հայաստանում իրական անապատա-ցում է, չի կարող Սփյուռքը գոյություն պաշտպանել: Միայն որակյալ, արդար և ազգային օ-րակարգ հետապնդող Հայաստանով կարող է հայկական սփյուռքը դիմադրել անխուսափելի ուծացմանն ու ծառայել հայրենիքին: Կործանվող հայրենիքի պայմաններում այսպիսի Սփ-յուռքն ամենևին հեռանկար չունի: Սա փաստ է, որի հետ պետք է հաշվի նստել: Եվ քանի դեռ Հայաստանը դուրս չի եկել անդունդից, այն իր հետ և իրենից առաջ այդ անդունդն է քաշելու Հայկական սփյուռքին: