­Լե­զու­ներ սոր­վե­լու ըն­դու­նակ եւ գրե­լու շնորհ­քով օժ­տո­ւած պա­տա­նի Վր­թա­նէ­սին հա­մար սկսաւ ան­վերջ ու­ղե­ւո­րու­թիւն­նե­րու եւ տե­ղա­փո­խու­թեանց կեանք մը։ ­Նախ ուղ­ղո­ւե­ցաւ ­Պա­քու, ա­պա՝ ­Մոս­կո­ւա, այ­նու­հե­տեւ՝ դար­ձեալ ­Պո­լիս եւ ի վեր­ջոյ ­Ժը­նեւ, ուր 1891էն 1895 հե­տե­ւե­ցաւ գրա­կա­նու­թեան եւ հա­սա­րա­կա­կան գի­տու­թեանց դա­սըն­թացք­նե­րու։