Մեր հիմնական թեման այն է, թե ինչու են գիտնականները արտերկրում մեծ արդյունքներ արձանագրում, իսկ Հայաստանում՝ սահմանափակվում անփառունակ ու խղճուկ կարգավիճակով: Ինչպես վերևում նկատեցինք, խնդիրը միջավայրի և սահմանված խաղի կանոնների մեջ է: Եվ այսպես՝ ինչու՞ 17-18-րդ դարերում Արևմտյան Եվրոպայում փիլիսոփայական միտքը վերելք ապրեց, իսկ Հայաստանում՝ ոչ: Մի՞թե եվրոպական ազգերը հայերից ավելի խելացի էին: Շատերը կասեն, թե Արևմտյան քաղաքակրթություն կոչվածը խարսխված է հունական լոգոսի և հռոմեական իրավունքի վրա ու դրանից ելնելով անցումն այդ օրինաչափ է: Բայց չէ՞ որ Արիստոտելը, Պլատոնն ու նորպլատոնականությունը մեր աշխարհագրական միաջավայր ավելի շուտ են ներթափանցել, քան՝ Արևմտյան Եվրոպա: Հելլենիզմի ազդեցությունն էլ չհաշված: Այսինքն խնդիրը դրա մեջ չէ: