Խաչի նոր խորհրդանիշը ձևավորվեց վաղ քրիստոնեության շրջանում՝ կապված Քրիստոսի խաչելության հետ։ Դա սուրբ հավատի, քրիստոնեության գաղափարների խորհրդանիշն է, և խաչը դարձավ սրբազան նշան, պաշտամունքի առարկա։ Հայ պատմիչները (Ագաթանգեղոս, Մովսես Խորենացի, Հովհան Մամիկոնյան և ուրիշներ) իրենց մատյաններում հավաստի տեղեկություններ են հաղորդում այն մասին, թե ինչպես էին նոր հավատի քարոզիչները խաչեր կանգնեցնում կործանված հեթանոսական տաճարների տեղում, բաց տարածքներում, ճանապարհներին՝ ավետելով քրիստոնեության հաղթանակը։ Խաչը նոր հավատի հաստատման սուրբ նշանն էր։