Նյարդային համակարգի վրա ազդող և հոգեկան գործընթացների (ֆունկցիաների) խանգարում առաջացնող նյութերը համարվում են հոգեներգործուն (հոգեակտիվ): Սովետական մեծ հանրագիտարանի համաձայն՝ հոգեներգործուն նյութերը, որոնք առավելապես ազդում են հոգեկան ֆունկցիաների վրա, ընդունակ են կառավարել հոգեկան գործընթացները և բժշկության մեջ կիրառվում են հոգեկան հիվանդությունների բուժման համար, կոչվում են հոգեմետ։ Օրինակ՝ բենզոդիազեպինային տագնապամարիչները (տրանկվիլիզատորներ) (դիազեպամ, լորազեպամ և այլն) և նեյրոլեպտիկները (հալոպերիդոլ, լևոմեպրոմազին և այլն)։ ԱՀԿ համաձայն՝ հոգեներգործուն նյութեր և հոգեմետ նյութեր եզրույթները հոմանիշներ են[16]: Այսինքն՝ լայն իմաստով հոգեմետ նյութերն ունեն նույն նշանակությունը, ինչ հոգեներգործուն նյութերը։ Յուրաքանչյուր հոգեներգործուն նյութ (դաս) տարբերվում է մարդու կենտրոնական նյարդային համակարգի վրա ազդեցության միայն իրեն յուրահատուկ մեխանիզմներով և առաջացող հոգեկան գործընթացների փոփոխությունների առանձնահատկություններով։ «Հոգեներգործուն» եզրույթը չի ենթադրում, որ տվյալ նյութի գործածումը պարտադիր կերպով ընդունակ է առաջացնելու կախվածություն։