­Հա­զիւ շա­բաթ մը ա­ռաջ, երբ ե­լոյթ ու­նե­ցայ սահ­մա­նադ­րա­կան փո­փո­խու­թիւն­նե­րու նիւ­թով, անդ­րա­դար­ձայ Օս­մա­նեան ­Կայս­րու­թեան վեր­ջին տա­րի­նե­րուն իմ ժո­ղո­վուր­դին մատ­նո­ւած տան­ջան­քին: ­Խորհր­դա­րա­նէն վտա­րո­ւե­ցայ: Ես, իբ­րեւ հայ ե­րես­փո­խա­նի, խօ­սե­լու ի­րա­ւունք չու­նէի 102 տա­րի ա­ռաջ պա­տա­հած­նե­րուն մա­սին: Իսկ գեր­մա­նա­ցի­նե­րը, ա­ջա­կող­մեան կամ ձա­խա­կող­մեան, իշ­խա­նու­թիւն կամ ընդ­դի­մու­թիւն, ձեռք-ձեռ­քի տո­ւած՝ մեծ ինք­նավս­տա­հու­թեամբ կ­՚ա­ռե­րե­սո­ւէին ի­րենց ան­ցեա­լի սխա­լին հետ…