Անկախ Հայաստանի համար պայքարած բազմաթիւ նւիրեալներին լցրել էին Երեւանի բանտը: Բոլշեւիկները մէկ գիշերւայ մէջ այդ բանտում կացնահարեցին նրանց, մինչ անարդարութեան դէմ ապստամբութեան ձայնն էր բարձրանում մի քանի շրջաններում: Սակայն Կարմիր բանակը վրայ է հասնում եւ զսպում բոլորին երկաթեայ բազուկով: Հայրենիքի Փրկութեան Կոմիտէն, նախագահութեամբ նախկին վարչապետ Սիմոն Վրացեանի, գրաւել էր Երեւանը, մինչ Զանգեզուրը Ադրբէջանի հողատարածք դարձնելու դէմ ինքնապաշտպանական պայքար էր մղում Գարեգին Նժդեհը Սիւնիքում, առանց որի քաջարի կեցւածքի, այսօր դա Հայաստանի մաս չէր կազմելու այն: Ի վերջոյ, դոկտ. Խանլարեան անդրադարձաւ ռուս-թուրքական տխրահռչակ «բարեկամութեան եւ եղբայրութեան» պայմանագրի մանրամասներին, հողային զիջման եւ Նախիջեւանի կորստի տխուր հետեւանքները ներկայացնելով: Ապա, իր անկախութիւնը կորցրած Հայաստանի նախկին ղեկավարների իմաստուն քաղաքականութիւնը բացատրելով, ցոյց տւեց նրանց խոհական մօտեցումը եւ ինքնակամ հեռացումը Հայաստանից, Սփիւռքից հետապնդելու համար մեր հայրենիքի վերանկախացման երազը: Յովհաննէս Քաջազնունին, Լեւոն Շանթը, Նիկոլ Աղբալեանը եւ այլ դէմքեր փրկւեցին հալածանքից եւ մահից ու նահանջելով Զանգեզուր, դուրս եկան Հայաստանից, երբ Ապրիլի 2-ին խորհրդային զօրքերը մտան Երեւան եւ վերահաստատեցին իրենց իշխանութիւնը: