­Հին ժա­մա­նակ­նե­րէն ե­ղած է ­Մեծ ­Հայ­քի Այ­րա­րատ նա­հան­գի ­Վա­նանդ գա­ւա­ռի ա­նա­ռիկ ամ­րոց­նե­րէն մէ­կը, ո­րուն ռազ­մա­կան եւ տնտե­սա­կան կա­րե­ւո­րու­թիւ­նը մե­ծա­պէս շեշ­տո­ւած էր 9րդ ­դա­րէն սկսեալ՝ ­Բագ­րա­տու­նեաց հարս­տու­թեան ինք­նա­հաս­տատ­ման ժա­մա­նա­կաշր­ջա­նին.