ՓՐՈՖ. ՍԵԴԱ ՏԱՏՈՅԵԱՆ.- Վերջին գործս եռահատոր աշխատութիւն մըն է «Հայերը միջնադարեան իսլամական աշխարհին մէջ փոխյարաբերութեան նախատիպարներ» խորագրով: Անիկա լոյս տեսաւ 2011-ի հոկտեմբերին «Թրանզաքշըն» հրատարակչատան կողմէ, Նիւ Եորք եւ Լոնտոն: Յաջորդ երկու հատորները լոյս կը տեսնեն 2012-ին եւ 2013-ին: Ընդհանուր առմամբ, մեր պատմութեան սկիզբէն ի վեր, իբրեւ ժողովուրդ եւ անհատներ, գտնուած ենք եւ կը գտնուինք Մերձաւոր Արեւելքի կամ աւելի նոր արտայայտութեամբ` միջինարեւելեան աշխարհին մէջ: Գործնականապէս, եօթներորդ դարէն ի վեր արաբական, սելճուքեան, մոնկոլ-թաթարական, պարսկական եւ օսմանեան տիրապետութիւնները իսլամական էին: Այսինքն գրեթէ 1400 տարիներէ ի վեր կը գտնուինք իսլամակա՛ն աշխարհին մէջ, Հայաստանի Հանրապետութեան երեք սահմանակից երկիրները իսլամ են, եւ ամէն կերպերով եւ մակարդակներու վրայ յարաբերած եւ դեր ենք ունեցած եւ ունինք թէ՛ մշակոյթին, թէ՛ ընկերութեան եւ թէ՛ քաղաքական մեքենային մէջ: Ուրեմն պէտք է, որ մտածենք մեր կացութեան մասին: Մանաւանդ պէտք է, որ պատմականացնե՛նք կամ ընկերային գիտութեանց միջոցով գրաւոր պատմութեան վերածենք մեր զարգացումին կերպերը, կացութիւնը եւ գոյատեւումի պայմանները` իբրեւ ազգ եւ անհատներ, ա՛յս աշխարհին իւրայատուկ պայմաններուն մէջ: Ներկայիս, սակայն, ընդհանրապէս հայոց պատմութեան մեր ամբողջական եւ քննադատական հասկացողութիւնը, նաեւ հայ-իսլամական յարաբերութեանց պատմագրութեան մարզը կը գտնուին ոչ այնքան արդիական վիճակի մէջ: