Քաղաքի հիմնադրութենէն յետոյ՝ առաջին քանի մը տասնեակ տարիներու ժամանակաշրջանին մէջ ըլլա՛յ Գամիշլիի, ըլլա՛յ շրջակայքի գիւղերու մէջ հաստատուած քրտախօս հայ ազգի զաւակներ, ո՛չ հայերէն եւ ո՛չ ալ իրենց հայկական անունը գիտէին, բայց գիտէին, որ իրենք հայ են՝ ոչ մէկ նշոյլ անցեալի յիշողութենէն. բայց իրենց տէրերու բարկութեան պահուն արտասանած մէկ բառը` «էրմէն», երբեմն անարգանքի իմաստով նոյնիսկ, բաւական եղած է, որ անոնց մէջ արթնցնէ ցեղային խորհուրդի անբացատրելի սոսկումները: Միւս կողմէ, անոնցմէ շատեր ինքնաճանաչումի գիտակցութեամբ կ’ըսէին, «Պաւէ մըն կօ, էմ Ֆըլլէնէ էրմէնինէ»` (Մեր հայրերը ըսին, թէ մենք քրիստոնեայ հայ ենք):