Հայ­կա­կան լեռ­նաշ­խար­հի եւ Սուր­իոյ մի­ջեւ յա­րա­բե­րու­թիւն­նե­րը հա­զա­րամ­եակ­նե­րու պատ­մու­թիւն ու­նին: Եփ­րատ եւ Տիգ­րիս գե­տե­րը, եբ­րեւ մայր երակ­նե­րու, Հա­յաս­տա­նը կա­պած են հա­րա­ւի եր­կիր­նե­րուն հետ: Մինչ այդ, պատ­մա­կան Սուր­իոյ տա­րած­քը Հա­յաս­տա­նի սահ­մա­նա­կից եղած է հիւ­սիս–արե­ւել­քէն, իսկ արե­ւել­քի հին ճա­նա­պարհ­նե­րը` որոնք Սուր­ի­ան կը մի­աց­նէ­ին Սեւ Ծո­վուն` Հայ­կա­կան Բարձ­րա­ւան­դա­կէն ան­ցած են: