Իսկ գա­լով Տե­նիզ Կեզ­մի­շի կեր­պա­րին, ան այս երկրի ամե­նախորհրդան­շա­կան կեր­պարնե­րէն մէ­կը ըլ­լա­լով պատ­մութեան ան­ցաւ իբ­րեւ երի­տասարդ յե­ղափո­խական։ Հա­մայ­նա­վար մըն էր եւ կը հա­ւատար գա­ղու­թա­տիրա­կան պե­տու­թիւննե­րու լու­ծին հա­մակեր­պած կա­ռավա­րու­թիւննե­րէ եր­կի­րը փրկե­լու հա­մար զի­նեալ ապստամ­բութեան անհրա­ժեշ­տութեան։ Ինչպէս իրեն հետ գոր­ծակցող բազ­մա­թիւ նոյն սե­րունդի երի­տասարդներ Կեզ­միշ իր երի­տասարդ հա­սակին մէջ կու­տա­կած էր մտա­ւորա­կան շատ մեծ պա­շար, որու շնոր­հիւ շատ լայն դի­տան­կիւնով մը կը մեկ­նա­բանէր երկրի խնդիր­նե­րը եւ կը պայ­քա­րէր անար­դա­րու­թեան դէմ։ Սրտանց հա­ւատա­ցած էր ժո­ղովուրդնե­րու բա­րեկա­մու­թեան։ Կ՚ու­զէր կոտ­րել անոնց մի­ջեւ թշնա­մու­թիւն սեր­մա­նող լու­ծը եւ կեր­տել ժո­ղովրդա­վարու­թեան հիմ­քե­րու վրայ բարձրա­ցող ու բար­գա­ւաճող եր­կիր։