Ինչ կը վե­րա­բե­րի յու­նա­հայ գա­ղու­թի ներ­կայ գոր­ծու­նէու­թեան, յատ­կա­պէս Ատ­տի­կէի շրջան­նե­րու մա­սին, կը կար­ծեմ, որ տա­կա­ւին քիչ մը կա­նուխ է ա­ռար­կա­յա­կան գնա­հա­տում կա­տա­րե­լու։ Սա­կայն ընդ­հան­րա­պէս կա­րե­լի է ը­սել, որ յու­նա­հայ գա­ղու­թը սփիւռ­քի այն մար­տու­նակ գա­ղութ­նե­րէն է, որ հա­կա­ռակ նիւ­թա­կան եւ մար­դու­ժի ան­բա­րա­րա­րու­թեան՝ կը շա­րու­նա­կէ գոր­ծու­նեայ պա­հել հա­մայն­քի կեան­քին կեն­սու­նա­կու­թիւն տո­ւող կա­ռոյց­նե­րը։ Ն­կա­տա­ռե­լի ե­րե­ւոյթ­նե­րէն է այն, որ ո­րոշ թիւ մը կայ յու­նա­հա­յե­րու, ո­րոնք ա­մէն տեղ ներ­կայ են եւ ա­մէն աշ­խա­տան­քի հրա­ւէ­րի կ­՛ըն­դա­ռա­ջեն։ Գ­նա­հա­տե­լի ե­րե­ւոյթ է սա, որ պատ­րաս­տա­կամ եւ նո­ւի­րեալ ծա­ռա­յու­թեան ո­գի կ­՛ար­տա­ցո­լաց­նէ։ Սա­կայն լաւ պի­տի ըլ­լար, որ յա­տուկ ջանք թա­փո­ւի, որ­պէս­զի ա­ւե­լի մեծ թի­ւով ան­ձինք եւս մաս­նա­կա­ցու­թիւն բե­րեն հա­մայն­քի կեան­քին եւ ու­շա­դիր ըլ­լալ՝ տե­ղի տա­լէ այն պատ­ճառ­նե­րուն, ո­րոնք ա­ռիթ կու տան շա­տե­րու կրա­ւո­րա­կան կե­ցո­ւած­քին կամ չմաս­նակ­ցե­լու տրա­մադ­րու­թեան։