Մեր հետազոտությունն սկսելուց առաջ ճիշտ կլինի նախապես արձանագրել հետևյալ փաստը, ապրումի մասին գոյություն ունեցող բոլոր տեսությունները (բացառությամբ, գուցե, Դեմբոյի) ենթադրում են, որ ապրումի գիտակցությունը նախ ինքնաճանաչող գիտակցություն է, այսինքն, ապրումի առաջին ձևը, գիտակցության փաստ լինելու հանգամանքով պայմանավորված, մեզ է ներկայանում` որպես մեր հոգեկան գոյության ձևափոխություն, ու պետք է ընկալվի որպես գիտակցության վիճակ: Եվ իսկապես` միշտ էլ հնարավոր է ապրումն ընկալել որպես գիտակցության զգայական կառուցվածք, ասել, օրինակ` ես զայրացած եմ, ես վախենում եմ և այլն: Բայց վախը ի սկզբանե չի ենթադրում վախ զգալու գիտակցությունը: Ապրումային գիտակցությունը դեռևս անմտածված է, և այս առումով` կարող է լինել ինքն իր գիտակցությունը միայն ոչ իրավիճակային-իրադրային եղանակով: Ապրումային գիտակցությունը աշխարհի գիտակցումն է: Պարտադիր չէ վերարտադրել գիտակցության ամբողջ տեսությունը` այս սկզբունքը հստակորեն ըմբռնելու համար: Մի քանի պարզ դիտարկումն էլ բավարար է, մի բան, ինչը երբեք չեն փորձել անել ապրումի մասնագետ հոգեբանները: Ակնհայտ է, որ մարդը, որը վախ է զգում, վախենում է ինչ-որ բանից: Նույնիսկ եթե խոսքն այն չորոշարկված անհանգստությունների մասին է, որ մարդիկ ունենում են մթությունից, տխուր դեպքերից, ամայությունից և այլն, միևնույն է` նրանք վախենում են ինչ-որ բանից` գիշերից, աշխարհի ինչ-որ ասպեկտներից: Եվ, անկասկած, բոլոր հոգեբանները նշել են, որ ապրումը ծնունդ է առել ընկալումից, ազդանշան-վերարտադրումից: Բայց դրանից հետո նրանց համար ապրումը կարծես թե հեռանում է օբյեկտից, որպեսզի տարրալուծվի ինքն իր մեջ: Երկար մտածելու կարիք չկա` հասկանալու համար, որ ապրումը յուրաքանչյուր պահի վերադառնում է դեպի օբյեկտը և սնուցվում նրանից: Օրինակ` վախից փախչելը նկարագրում են այնպես, կարծես թե փախուստը նախապես փախուստ չէ ինչ-որ օբյեկտից, կամ կարծես օբյեկտը մշտապես ներկա չէ հենց փախուստի մեջ, որպես նրա գոյության պատճառ: Եվ ինչպե՞ս խոսել բարկության, հայհոյանքի մասին, կամ երբ սպառնում ես ինչ-որ մեկին` առանց հիշատակելու այն անձին, որը ներկայացնում է այս վիրավորանքների օբյեկտների ամբողջությունը: Մի խոսքով` հուզող սուբյեկտը և հուզված օբյեկտը մեկ անբաժանելի միասնություն են: Ապրումն աշխարհընկալման որոշակի եղանակ է: Սուբյեկտը, որը լուծում է փնտրում գործնական որևէ խնդրի համար, աշխարհից դուրս է, նա աշխարհը յուրացնում է յուրաքանչյուր պահի իր գործողությունների միջոցով: Եթե նրա փորձերը ձախողվում են, եթե նյարդայնանում է, նրա նյարդայնությունն իսկ մի եղանակ է, որով նրան է հայտնվում աշխարհը: Եվ պարտադիր չէ, որ սուբյեկտը, ձախողված գործողության և բարկության արանքում, անդրադարձ կատարի առ ինքը` իր զգացածին գումարելով ինքնաճանաչման գիտակցությունը: