Եւ մին­չեւ ­Հա­յաս­տա­նի վե­րան­կա­խա­ցու­մը, ­Դաշ­նակ­ցու­թեան ներշնչու­մով ու ա­ռաջ­նոր­դու­թեամբն էր միայն, որ ու­ղե­կից-գոր­ծա­կից կազ­մա­կեր­պու­թիւն­ներ եւ ա­զա­տա­տենչ հայ զան­գո­ւած­ներ յա­մա­ռօ­րէն կառ­չած մնա­ցին ան­կա­խու­թեան գա­ղա­փա­րին, պան­ծա­ցու­ցին տօ­նը, վառ պա­հե­ցին ե­ռա­գոյ­նին փառ­քը եւ ա­նոնց­մով խորհր­դան­շո­ւած հպար­տու­թիւնն ու ձգտում­նե­րը նե­րար­կե­ցին յա­ջոր­դա­կան սե­րունդ­նե­րու հո­գի­նե­րուն մէջ: Այդ կառ­չա­ծու­թիւնն էր, որ յատ­կա­պէս սփիւռ­քի սե­րուն­դը եւ ա­նուղ­ղա­կի՝ հայ­րե­նաբ­նակ հա­յու­թիւ­նը փրկեց գնչո­ւի հո­գե­բա­նու­թեամբ ան­հե­ռան­կար կեանք ապ­րե­լու դժբախտ ճա­կա­տագ­րէն: Եւ իբ­րեւ ան­հե­թեթ հա­կա­դար­ձու­թիւն այդ կառ­չա­ծու­թեան, թէ՚ ­Հա­յաս­տա­նի հա­մայ­նա­վար իշ­խա­նու­թիւն­նե­րը, թէ՚ ա­նոնց ձայ­նակ­ցող սփիւռ­քեան ո­րոշ հա­տո­ւած­ներ, նոյն­քան ան­հե­թեթ մեր­ժու­մով ազ­գա­յին այս մե­ծա­գոյն ի­րա­գոր­ծու­մը ­Դաշ­նակ­ցու­թեան սե­փա­կա­նու­թիւ­նը հա­մա­րե­ցին: ­Մինչ­դեռ ան եր­բե­ւի­ցէ՝ ո՛չ կու­սակ­ցա­կան շրջա­նա­կի մէջ եւ ոչ ալ հան­րու­թեան առ­ջեւ սե­փա­կա­նա­ցու­ցած է տօ­նը: ­Միշտ յայ­տա­րա­րած է, թէ ա­նի­կա ամ­բողջ հա­յու­թեան մե­ծա­գոր­ծու­թիւնն է, հա­կա­ռակ պատ­մա­կա­նօ­րէն հաս­տա­տո­ւած այն ի­րո­ղու­թեան, որ ան­կա­խու­թեան հռչա­կու­մին եւ պե­տա­կա­նու­թեան կա­ռուց­ման ազ­գա­կերտ գոր­ծին մղիչ ուժն ու գլխա­ւոր դե­րա­կա­տա­րը ի՛նք ե­ղած ըլ­լայ: