Մաքուր, բյուրեղյա հոգու ինչպիսի թրթիռներ, զգացմունքների ինչպիսի՜ ջերմություն ու մարգարեություն։ Եվ լույս, եւ լույս։ Սակայն ո՞րն է այդ լույսի ակունքը։ «Ըստ իս, Հայաստանը եւ հայ ժողովուրդը կարող է ապրել Ռուսաստանի հետ կամ բնավ չի կարող ապրել։ Մնացածը հիմարությունից վեր մի բան է», - ահա հարցի լուծման միակ բանալին։ Եվ Վարպետի այս կանխատեսությունը ճանապարհ հանդիսացավ «բյուր ազգերի ու ժողովուրդների» համար։ Բանաստեղծը մարդու մեջ փնտրում է վեհը, գեղեցիկը, մարդկայինը եւ ներշնչման անգին, երանելի պահեր է ապրում, երբ նշմարում է «ազիզ հայրենիքի» դեմքը լուսավորող «կանաչ արեւը»։ Հին աշխարհի «արյունոտ ճիրաններում» տառապող «ռանչպար» մարդկանց վիշտը նա չէր կարող իրենը չհամարել դեռ «էն գլխից».