Երկրորդ՝ հայերը 20-րդ դարասկզբին իրականացրեցին իրենց ազատասեր նախնիների սուրբ պատգամը և պետությունը կերտեցին ոչ թե տնտեսությամբ ու փողով կամ դրա շնորհիվ, այլև ազգային ինքնագիտակցության կարևոր տարրերով՝ մշակույթով ու կրոնով,