Գրական, թատերական, մշակութային հարուստ ավանդույթները խլացվեցին խորհրդային տարիներին, ավելի շատ ոչնչացվեցին, լավագույն դեպքում էլ ձեւական բնույթ էին կրում: Եվ ցավալին այն է, որ լեթարգիական քնից վերջնականապես, լրիվորեն չենք սթափվում, չենք վերակենդանացնում մեզ կենդան պահող ավանդույթները, կարծես թե մենք այն ժողովուրդը չենք, որ նահատակված որդու տեղ գիրքն էր որդեգրում դարերում: Այո, դժվար է, պատերազմ ենք տարել շատ ծանր, բայց ժամանակն է, որ կազմակերպված ձեւով արշավ սկսենք լավագույն տրադիցիաների վերականգնման համար: Նոր հասարակություն է ձեւավորվում: Եվ այստեղ շատ բան կախված է նաեւ մտավորականներից՝ գրողներից, նկարիչներից, ուսուցիչներից, լրագրողներից ու հեռուստալրագրողներից... Վերջիններս, հատկապես, կարծում եմ, պիտի հանկարծակիի բերեն իրենց ուղղակի հարցերով, «շարժեն» բոլորին, առաջին հերթին՝ իշխանական լծակներ «բանեցնողներին»: Եթե հիմա չսթափվենք ու չսթափեցնենք, տանուլ կտանք ամեն ինչ: Կոմիտասի, Լերմոնտովի, Իսահակյանի, համաշխարհային շատ մեծերի քայլերը իր վրա պահող արցախյան հողի վրա այսօր կա՞ն այդ մասին պատմող թեկուզ փոքրիկ հուշաքարեր, հիշեցումներ... Չէ՞ որ նրանք չէ, որ դրա կարիքն ունեն, այլեւ՝ մենք, մեր սերունդները: Արցախում այսօր կան տաղանդավոր նկարիչներ, քանդակագործներ, անցկացվում են կառավարական մակարդակով սիմպոզիումներ. պարզապես պիտի պայմաններ ստեղծվեն, միջոցներ տրամադրեն, որ մեր մեծերի դիմաքանդակները, նկարները, արձանները, հուշակոթողները զարդարեն մեր աշխարհը, մանավանդ՝ այս ասպարեզում փորձ ունենք դրական: Հոգեւոր հայրենիքում տանուլ տվածը, կորսվածը անդառնալի է ու ավելի աղետավոր: Դրանով արդեն մեր վերջն է գալու, ինչպես բանաստեղծն է ասում, «այլեւս ոչինչ չենք ունենալու կորցնելու»: Ասենք՝ եկող տարի հայ ժողովուրդը քրիստոնեության ընդունման 1700-ամյակ է տոնում, մեր արվեստի, մշակույթի գործիչները, գրողները ինչ աշխատանքներ են կատարում այդ ուղղությամբ, ինչ հրատարակումներ ու հրապարակումներ են սպասվում, որոնցով պիտի առավել հարստանա մեր ազգի հոգեւոր աշխարհը: Սրանք, անշուշտ, չի կարելի ասել բարձիթող վիճակի խնդիրներ են, բայց եւ այնպես՝ լուրջ մտորումների տեղիք են տալիս: Քրիստոնեության տարածումն Արցախում սկսվել է Ամարաս վանքից, ուր եւ ամփոփված է Գրիգոր Լուսավորիչի թոռը. արդյո՞ք հնարավոր չէ, որ Ամարասի վանքը վերակերտվի, կարգի բերվի մեծ տոնի շեմին... Եվ ոչ միայն Ամարասը: Պահանջվում է համաձայնեցված ու ջանադիր աշխատանք, գործիմացություն, նվիրվածություն, էնտուզիազմ, ինչպես ասում են: Խոստովանենք, որ պրոբլեմային մեր խնդիրների լուծման գործում մեծ եւ անփոխարինելի դեր ունի «Հյուսիս-Հարավ» մայրուղին, որի կառուցումը Արցախի ղեկավարության անվրեպ գործունեության ու համայն հայության ջանքերով օրակարգի մեջ է: Բայց ոչ մի դեպքում պիտի չբավարարվենք արվածով ու պիտի հասարակությանը անընդհատ տանենք ծովին հատուկ ինքնամաքրման՝ սկսելով ամեն մեկս մեզանից: