Ե գլխում հեղինակը հիշատակում էր այն մասին, թե ինչպես է 1880-ի հունիսի 1-ին հայկական խնդրի վերաբերյալ մեծ տերությունների ծանուցագրին ի պատասխան Բ. Դուռը նախ խոստման, ապա խուսափողական պատասխան տվել, բայց շուտով իր դիրքը փոխել է, և սեպտեմբերի 11-ի՝ դեսպանների հավաքական ծանուցագրին ու ներկայացրած պահանջներին կարևորություն չտալով՝ բավարարվել լոկ մի գրավոր պատասխանով, թե մտադիր է այս ու այն բարեփոխումներն անել: Դրանից հետո այդ տերությունները չպնդեցին իրենց պահանջները, իսկ իշխան Բիսմարկը հայտարարեց, թե «ծանր իրավիճակներ կարող են ծագել, եթե հայկական խնդիր հարուցվի»: Անգլիան էլ լռելյայն մի կողմ քաշվեց: Հեղինակը Թուրքահայաստանի վերջին շրջանի աղետալի վիճակը Եվրոպայի՝ այդ գործի չդրված դաշնագրի հետևանքն էր համարում: Հեղինակն իր կարծիքն ուներ խնդրի վերաբերյալ. «Ոմանք ասում են, թե հայերն իրենց արարքով թուրքերին գրգռելով իրենց գլխին այս փորձանքը բերեցին: Սակայն ես հարց եմ տալիս, թե հայերին ո՞վ գրգռեց: Նախ Բեռլինի 61-րդ հոդվածն էր, որ իրենց դարերի թմրությունից արթնացրեց: Բացի այդ Բեռլինի դաշնագիրը մի ուրիշ հետևանք էլ ունեցավ. Թուրքիայի թշնամությունն ավելի սաստկացավ քրիստոնյա հպատակների հանդեպ՝ տերությունների երբեմնակի թույլ և անհարատև ճնշումների պատճառով: Ավելի լավ էր՝ այսպիսի ճնշում չլիներ: Հարկավոր էր արագ, վճռական և վերջնական գործողությունների գնալ: Այժմ իրավիճակն այնպիսին է, որ միայն այդպիսի վճռական գործողություններով է կարելի կասեցնել մի սարսափելի աղետ, որ կարող է Սասունի դեպքերն էլ նսեմացնել»: