Ուխտ կը նշա­նակէ եր­կու կամ աւե­լի քան եր­կու կող­մե­րու մի­ջեւ ոեւէ նիւ­թի շուրջ գո­յացած հա­մաձայ­նութեան բա­նաւոր կամ գրա­ւոր երաշ­խի­քը։ Ուխտե­րը գո­յացած հա­մաձայ­նութեան գոր­ծադրման առու­մով պա­տաս­խա­նատուու­թիւն կը բեռցնէ կող­մե­րուն։ Յա­ճախ կը հե­նին իրա­ւական պատ­ճա­ռաբա­նու­թեան (խա­ղաղու­թեան, առեւտրա­կան եւլն) եւ կող­մե­րէն մէ­կուն անհնա­զան­դութեան հա­մար կը տնօ­րինէ պատ­ժա­միջոց­ներ։ Ուխտ բա­ռի մեր մտքե­րուն մէջ յա­ռաջա­ցու­ցած առա­ջին ըն­կա­լումն է այս։ Նա­խաք­րիստո­նէական շրջան­նե­րէ մին­չեւ մեր ժա­մանակ­նե­րը կա­րելի է բազ­մա­թիւ ուխտի օրի­նակ­ներ թուել։ Հա­սարա­կական ուխտ եզ­րին կը հան­դի­պինք Թով­մաս Հոբ­սի եւ Ժան Ժաք Ռու­սո­յի գրա­ռումնե­րուն մէջ։ Սահ­մա­նադ­րութիւննե­րը նոյնպէս հա­սարա­կական ուխտեր են։ Պե­տու­թեան ու քա­ղաքա­ցինե­րու մի­ջեւ այս ուխտը եւս կը սահ­մա­նէ կող­մե­րու յա­րաբե­րու­թիւնը եւ փո­խադարձ պար­տա­կանու­թիւններ կը բեռցնէ։ Իսկ կան այլ ուխտեր ալ, որոնք ստո­րագ­րեալ փաս­տա­թուղթի մը չեն վե­րածուած։ Այս տե­սակի ուխտե­րու յօ­դուած­նե­րը փո­խադար­ձա­բար կը գի­տակ­ցուին եւ կ՛իւ­րա­ցուին։ Այսպէս կող­մե­րը գի­տեն թէ ինչ պէտք է ընել եւ ինչ չը­նել, ինչ պէտք է ըսել եւ ինչ չը­սել։ Կարգ մը նիւ­թեր թա­պու են եւ ան­ձեռնմխե­լի։ Հա­սարա­կու­թեան բո­լոր շեր­տե­րը տե­ղեակ են ուխտին պար­տադրած կա­նոն­նե­րէն։ Գի­տեն թէ այդ կա­նոն­նե­րը ան­տե­սելով պի­տի պատ­ժուին։ Վե­րացա­կան թուացող ուխտի այս տե­սակը կեան­քի առօ­րեայ փոր­ձութիւննե­րու շնոր­հիւ մար­մին կ՚առ­նէ։ Ինչպէս աշ­խարհի բա­զում եր­կիրներ, Թուրքիոյ մէջ եւս կը գոր­ծէ պե­տու­թեան եւ հա­սարա­կու­թեան մի­ջեւ անզգա­լաբար գո­յացած ուխտեր։ Յատ­կա­պէս Օս­մա­նեան կայսրու­թեան շրջա­նէն սկսե­լով հա­յոց ցե­ղաս­պա­նու­թիւնը, կամ հան­րա­պետա­կան շրջա­նին Տէր­սի­մի կո­տորած­նե­րը թա­պու­ներ ըլ­լա­լով կը թաք­ցուին հա­սարա­կու­թե­նէն։ Միւս կող­մէ հա­սարա­կու­թիւնը ներ­քուստ գի­տէ այս նիւ­թե­րը եւ կը խօ­սի ծա­ծուկ կեր­պով։ Տե­սակ մը լռու­թեան, ան­ձայնու­թեան ուխտ մըն է որ կը գոր­ծէ։