­Կը խօ­սինք հայ ան­կախ պե­տա­կա­նու­թեան ռահ­վի­րայ եւ հայ ժո­ղո­վուր­դի ազ­գա­յին հե­րո­սին՝ Ա­րամ ­Մա­նու­կեա­նի մա­սին։ ­Հե­րո՛ս՝ որ իր հե­րո­սի կո­չու­մը չէ ստա­ցած ժա­մա­նա­կա­ւոր ո­րե­ւէ իշ­խա­նու­թեան պար­գե­ւատ­րում­նե­րէն։ Ան ՀԵՐՈՍ է իր իսկ ժո­ղո­վուր­դի ան­բե­կա­նե­լի վճի­ռով։ ­Ժո­ղո­վուր­դի ժա­մա­նա­կա­մերժ եւ գեր-օ­րի­նա­կան հե­ղի­նա­կու­թեա՛մբ։ Անց­նող հա­րիւր տա­րուան ըն­թաց­քին, սփիւռ­քի մէջ, դժո­ւար թէ գտնո­ւէր մէ­կը, որ չգիտ­նար, թէ ո՞վ էր Ա­րամ ­Մա­նու­կեան։ Ա­րա­մը վա­ղուց «կորսն­ցու­ցած» էր իր ազ­գա­նու­նը։ Ան պար­զա­պէս ԱՐԱ՛Մն էր հայ ազ­գի բո­լոր ի­րե­րա­յա­ջորդ սե­րունդ­նե­րուն հա­մար եւ վե՛րջ։ Իր ա­նո­ւամբ կո­չո­ւած են ընդ­հան­րա­պէս սփիւռ­քի մէջ հա­սակ ա­ռած բո­լոր Ա­րամ­նե­րը։ Վս­տա­հա­բար նաեւ՝ ­Մե­ծի ­Տանն ­Կի­լի­կիոյ Ս. Ա­թո­ռի գա­հա­կալ Ա­րամ Ա. ­Վե­հա­փառ ­Հայ­րա­պե­տը։