ՀՅԴ Երիտ.-պատանեկան միութիւնների հիմնադրութեան գաղափարն առաջին անգամ հասունացել է ՀՅԴ 11-րդ Ընդհանուր ժողովում՝ 1929 թւականին։ Ուշագրաւ է այն պարագան, որ նոյն ժամանակաշրջանում՝ Խորհրդային Հայաստանում, գաղտնի պայմաններում աշխատում էր՝ «Դաշերիտ» միութիւնը, որն աշակերտութեանը եւ ուսանողներին էր տրամադրում արտասահմանեան գրականութիւն՝ «Դրօշակ», «Հայրենիք», «Յուսաբեր», ինչպէս եւ կարդում դասախօսութիւններ տեսական խնդիրների շուրջ։ Միութիւնը մեծ հարւած կրեց 1929 թւականին նրա անդամների դէմ տեղի ունեցած բռնարարքների ու ձերբակալութիւնների եւ նրանց աքսորելու արդիւնքում։