Ամբողջ պոեմը համակարգերի շղթա է: Ոչ մի հերոս և ոչ մի երևույթ միանշանակ բացատրություն չունի: Ամեն ինչ բազմաշերտ է և ամեն ինչ շարժման, բնահուն և անկանգ երթի մեջ է: Ասենք, հենց Գիլգամեշի ճամփա ելնելը. սա գետի հոսանքն ի վեր, դեպի ակունք ու ծննդավայր դարձող ձկների վտառն է, որ գալիս է նոր կյանք և շարժման նոր սկիզբ ազդարարելու : Սա մեծ շրջապտույտն է, մեռնող ու հարություն առնող բնության խորհրդանիշներից, որը մեծ շուքով տոնվել է մեր լեռնաշխարհում: Հայկական վիշապաքարերը, որոնք կանգնած էին քաղցրահամ ջրերի ակունքներին, դրա վկայությունն են: Նրանք հսկում էին մեծ շրջպտույտը: Վիշապը բնության հիմնական տարերքների (հող, ջուր, օդ, կրակ) պատկերավոր համատեղումն է, խտացումը և երկրպագության առարկան: Վիշապաքարերի մշակութային շերտը, ինչպես նաև առկա ժայռապատկերների ժամանակագրությունը համընկնում կամ ավելի հին է, քան շումերական մշակույթը: Այստեղ ուրվագծվում է նաև Գիլգամեշի` հենց Արարատ գալու հիմնական պատճառներից մեկը: Սա այն դաշտն է, ուր պաշտամուքի հիմնաքարը բնությունն է, նրա օրինաչափությունները: