Ժողովուրդների ինքնորոշման իրավունքը միջազգային իրավունքի հիմնարար սկզբունքներից է: Յուրաքանչյուր նոր պետության կազմավորման և անկախացման շրջանում այս սկզբունքը նորովի մեկնաբանման առիթ է ընձեռում: Միջազգային կարևորագույն փաստաթղթերում նշվում է տվյալ սկզբունքի հիմնարարության խնդրի, նաև տարածքային ամբողջականության սկզբունքի հետ դրա հարաբերակցության որոշ տեսանկյունների մասին: Ներկայումս միջազգային հանրությանը հուզող հիմնահարցերից է իրենց անկախությունը ինքնորոշման սկզբունքով ձեռք բերած նորակազմ պետությունների ճանաչման խնդիրը: Արցախի անկախության և ինքնորոշման կայացումը հայ ժողովրդի առջև ծառացած կարևորագույն հիմնախնդիրներից մեկն է: