Ժամանակակից հայ հասարակության ժողովրդավարական փոխակերպման պայմաններում կարևոր նշանակություն ունի համայնքների ձևավորման և, առհասարակ, քաղաքացիական ինքնակազմակերպման տեխնոլոգիաների ուսումնասիրությունը: Համայնքային զարգացման գործոններն են` առաջնորդությունը, կամավորականութունը, հանրակարգային զարգացումը և ռեսուրսների կառավարումը, իսկ նպատակն ու չափանիշը` սոցիալական փոփոխությունը, քանի որ կայացած համայնքներին բնորոշ է սոցիալական վերափոխումներ իրականացնելու ունակությունը, իսկ ձևավորվողներին` այդ ունակությունը ձեռք բերելու ձգտումը: Այդուհանդերձ, համայնքային մակարդակով մասնակցությունը չի հակադրվում կենտրոնացված պլանավորմանը: Միաժամանակ զարգացնելով ուղղահայաց ու հորիզոնական մոտեցումներ և ապահովելով հասարակական մասնակցության հնարավորությունը` համայնքային զարգացման գործոնը կոչված է ամբողջացնելու հայ հասարակության զարգացման պատկերը: