Վասպուրականը լինելով աւելի կեդրոնական վայր մը, նրա անցեալի, հոն տիրող վիճակի եւ կատարուած գործունէութեան մասին կան հատ ու կտոր աշխատանքներ, զանազան յօդուածներ եւ այլ կարգի գրուածքներ, ուստի շատ համառօտ պիտի յիշատակեմ միայն այնտեղի աշխարհագրական, ընկերային եւ քաղաքական պայմաները, որոնց վրայ կառուցուած էր մեր յեղափոխական աշխատանքը: