­Սա­կայն պէտք է գի­տակ­ցինք, որ ­Թուր­քիան այն եր­կի­րը չէ, ուր ճշմար­տու­թիւ­նը ի­րենց որ­ջին մէջ բարձ­րա­ձայն յայ­տա­րա­րե­լով կա­րե­լի է տեղ հաս­նիլ։ ­Կա­րօ ­Փայ­լան շատ տրա­մա­բա­նա­կան բա­ցատ­րու­թիւն­նե­րով խօ­սած էր նա­խորդ ան­գամ­նե­րուն, եւ իր իւ­րա­քան­չիւր ե­լոյ­թը դրա­կան ազ­դե­ցու­թիւն գոր­ծած էր թուրք հա­սա­րա­կու­թեան մէկ մա­սին վրայ, զա­նոնք մղե­լով այդ հար­ցադ­րում­նե­րուն մա­սին մտա­ծե­լու, պրպտե­լու թէ իս­կա­պէս ի՞նչ ե­ղած էր 1915-ին, ցե­ղաս­պա­նու­թիւն չէր, բայց ի՞նչ էր։ ­Հա­ւա­նա­բար խո­հե­մու­թիւն պի­տի ըլ­լար ա­ռայժմ խու­սա­փիլ հրա­պա­րա­կա­յին կեր­պով ցե­ղաս­պա­նու­թիւն բա­ռի յա­ճա­խա­կի կրկնու­թե­նէն ­Թուր­քիոյ մէջ, ա­ւե­լի նպա­տա­կա­յար­մար պի­տի ըլ­լար նոյն բա­նե­րը ը­սել ա­ռանց այդ բա­ռը գոր­ծա­ծե­լու, ո­րով­հե­տեւ ծայ­րա­յեղ ազ­գայ­նա­կան­նե­րը ա­նօ­թի գայ­լե­րու նման կը սպա­սեն ա­ռի­թի, իսկ մենք այ­սօր պէտք չու­նինք նա­հա­տակ ­Կա­րօ ­Փայ­լա­նի, պէտք չու­նինք 1.500.000+2-ի։ ­Պէտք է ա­ռանց գրգռե­լու կա­րե­նալ «ներ­սէն» պատ­րաս­տել թուրք հա­սա­րա­կու­թիւ­նը, տրա­մա­բա­նա­կան եւ հա­մո­զիչ բա­ցատ­րու­թիւն­նե­րով զա­նոնք մղե­լով պրպտե­լու ի­րենց պատ­մու­թեան մութ է­ջե­րը։