Միջագետքյան ճարտարապետության այսօրինակ ձեռքբերումների մասին տեղեկացնում են նաև գրավոր աղբյուրները: Դրանք հիմնականում քաղաքներ են, տաճարներ, զիկկուրատներ: Ընդ որում, զիկուրատը պաշտամունքային ամենատարածված կառույցն էր Միջագետքում: Այն աստիճանաձև աղյուսաշեն բուրգ է, որի գագաթի հարթ հատվածում տաճարն է: Դեպի տաճար են տանում աստիճան-հարթակները՝ իրար կապող թեքուղի սանդուղքները: Շումերա-Աքքադական մշակույթի վաղագույն կառույցներից են՝ մ. թ. ա. IV հազարամյակի կեսով թվագրվող Թեփե-հավրայի, Էրիդուի և Ուրուկի աղյուսաշեն տաճարները, որոնք կենտրոնում ունեն դահլիճ, զոհասեղան, կողքերից օժանդակ սենյակներ, ուղղված երկրի չորս կողմերը: Ի դեպ, “երկրի չորս կողմեր” բնորոշումը և պատկերացումները, Հայկական Լեռնաշխարհում ձևավորվել են ավելի վաղ և ֆիքսվել ժայռապատկերներում: Հետաքրքրական է նաև այն, որ Շումերա-Աքքադական (13-12-րդ դդ. մ. թ. ա.) ճարտարապետական կառույցների տանիքները սովորաբար ծածկվում էին տեղական արմավենու, իսկ նշանակալից կառույցներում՝ լեռներից բերվող սոճու կամ մայրիի գերաններով: Հասկանալի է, որ Միջագետքի պարագայում խոսքը Տիգրիս և Եփրատ գետերի ակունքներում, այսինքն, Հայկական Լեռնաշխարհում գտնվող լեռների մասին է: Տեղին է շեշտել նաև, որ ճարտարապետագեղագիտական առումով նման ավարտուն հորինվածքների նախատիպերը Միջագետքում չեն եղել: Ասել է, թե ներմուծովի են, և չի բացառվում, որ ներմուծել են հենց արատտացի վարպետ-շինարարները: