Մեծ Հայքը գործող հրաբուխների երկիր է, անհամեմատ բարձրադիր է շրջակա տարածքներից եւ այնտեղից սկիզբ առնող գետերը հոսում են դեպի Աշխարհի (իմա՝ Առաջավոր Ասիայի) չորս կողմերի ծովերը: Մյուս կողմից, քանի որ Մեծ Հայքի աշխարհագրական դիրքի ու բնա-կլիմայական պայմանների առանձնահատկություններն են արտացոլված աշխարհարարման ու աստվածային աշխարհակարգի հաստատման արիական, շումերական եւ աստվածաշնչյան առասպելների մեջ, ապա պետք է կարծել, որ հոգեւոր – աշխարհընկալումային նման պատկերացումները պիտի նախ ձեւավորվեին Մեծ Հայքի բնիկների մոտ, իսկ հետագայում տարածվեին մերձակա ազգերի ու ցեղերի մեջ: Անշուշտ այս տեսակետը հիմնավորող փաստերը պետք է գտնվեն Մեծ Հայքի տարածքում եւ բացահայտվեն միմիայն այնտեղ ապրած ու այդ պատկերացումները ծնած ազգի հոգեւոր – մշակութային համակարգում: