Հայաստանի Հանրապետութեան խորհրդայնացումէն ետք Հայաստանի յարաբերութիւնները Սփիւռքին հետ արգելակուեցան: Խորհրդային կեդրոնը բնականաբար հայապահպանման գործով չէր կրնար շահագրգռուած ըլլալ: Իսկ Հայաստանի անկախացումով այդ յարաբերութիւնները դարձան բոլորովին ազատ:Սակայն յարաբերութիւնները հեզասահ չընթացան զանազան պատճառներով, որոնցմէ մէկուն միայն կ’ուզենք անդրադառնալ այստեղ: Այն է, թէ արտասահմանեան իւրաքանչիւր համայնք Հայաստանի հետ յարաբերութիւններու անբաւարարութեան հետեւանքով,առաւել կամ նուազ չափով, օտարացաւ ատկէ: Նաեւ՝ իւրաքանչիւր համայնք ապրելով տարբեր միջավայրերու մէջ ենթարկուեցաւ մշակութային եւ ընդհանրապէս քաղաքակրթական տարբեր ազդեցութիւններու: Հետեւաբար մշակութային կազմաւորման իմաստով չկայ մէկ ու միակ սփիւռքեան հայկական նկարագիր, ինչպէս երբեմն չափազանցեալ պարզամտութեամբ կը կարծուի: Կան սփիւռքեան բազմաթիւ ու իրարմէ տարբեր արժեհամակարգեր՝ համեմուած որոշ հայկական յատկանիշներով: Զանոնք կարելի եղածին չափ իրարու սերտօրէն կապուած պահելը պէտք է ըլլայ բոլորիս մտահոգութիւնը: