Մետաղների մշակման գործում մեծ տեղ է զբաղեցնում զենք պատրաստելու արհեստ-արվեստը£ Հայկական բարձրավանդակը դարեր շարունակ ենթարկվել է օտարերկրյա զավթիչների հարձակումներին և ավերածություններին, նախ անցել է հռոմեացիների, պարսիկների, արաբների ձեռքը, ապա ոտնակոխ է եղել սելջուկ-թուրքերի, մոնղոլների ու Լենկթեմուրի հորդաների կողմից, որոնք անխնա կերպով ավերի ու թալանի են մատնել հարյուրավոր քաղաքներ ու գյուղեր: