Քաջ ­Հո­վի­ւի պատ­մա­կան ժա­ռան­գու­թիւն մը կտա­կեց Խ­րի­մեան ­Հայ­րիկ՝ իբ­րեւ Ա­մե­նայն ­Հա­յոց ­Կա­թո­ղի­կոս։ Իր կա­թո­ղի­կո­սու­թեան օ­րով ­Գէոր­գեան ­Ճե­մա­րա­նը ա­ւե­լիով ճա­ռա­գայ­թեց իբ­րեւ հայ ազ­գա­յին ար­ժէք­նե­րու կե­նա­րար հնոց եւ հայ յա­ռա­ջա­դէմ մտքի զար­գաց­ման ու ազ­գա­յին-ա­զա­տագ­րա­կան շարժ­ման խրա­խուս­ման դպրոց։ Իր կա­թո­ղի­կո­սու­թեան զու­գա­դի­պե­ցաւ նաեւ հայ ե­կե­ղե­ցա­պատ­կան կա­լո­ւած­նե­րու բռնագ­րաւ­ման 1903ի ցա­րա­կան տխրահռ­չակ հրա­մա­նա­գի­րը, ո­րուն դէմ հայ ժո­ղո­վուր­դի ծա­ւա­լած բուռն բո­ղո­քի շար­ժու­մին եւ ան­զի­ջող պայ­քա­րին խորհր­դա­նի­շը դար­ձաւ հա­յոց ծե­րու­նա­զարդ ­Հայ­րի­կը։