Սակայն XIX դարի երկրորդ կեսին մինչ այդ անտարակուսելի համարվող այս հայեցակարգը սկսեց կտրուկ վերաքննության ենթարկվել, և դա իր համառ ու հետևողական շարունակությունն ունեցավ ողջ XX դարի ընթացքում: Այս երևույթի հիմնական պատճառները մի քանիսն էին, և դրանց մի մասը դեռ շարունակում է վճռորոշ ազդեցություն ունենալ արդի համաշխարհային պատմագիտության վրա: