Ժամանակակից ադրբեջանական հասարակության փորձը նույնպես շատ բանի մասին է խոսում: Սկզբում այդ հասարակությունն իրեն նույնականացնում էր տարածքի հետ: Ոչ միայն համայնքի ինքնատիպ անվանումը՝ ադրբեջանցիներ, այլեւ էթնիկ ինքնաբնութագիրը բխում էին ինքնության տարածքային բաղադրիչից: Մարդիկ իրենց մերթ թուրք էին անվանում, մերթ՝ ալբանացի, թուրք-քրիստոնյա, ատրպատականցի... Մի ժամանակ նրանց պարզապես մուսուլմաններ էին կոչում: Արդյունքում՝ խորհրդային աթեիզմի պայմաններում մեծացած նախկին շիա-թուրքերի ժառանգները 1991թ. անկախ պետականության ձեւավորման պահից ակնհայտորեն ինքնության ճգնաժամ են դրսեւորում: Այս հասարակության միավորման գաղափարը դարձավ «հողային ազատագրումը», այսինքն՝ տարածքային էքսպանսիան: Մարդիկ չգիտեն, թե ում կամ ինչի հետ նույնականացվել ավելի դրական կերպարով: Հետեւապես, ինքնության ձեւավորման հիմքում դրվում է ունիվերսալ սուտը սեփական անձի եւ աշխարհի մասին: Իրականության հարմարեցումը սեփական ցանկություններին, այսինքն՝ պատմության կեղծումը, օտարի պատմական ժառանգության եւ այլ հետքերի ոչնչացումը դառնում են վարքագիծ: Այս հանգամանքը խիստ վտանգավոր է հանրույթի համար. չէ՞ որ ճգնաժամային պայմաններում հանրությունը իրողություններն ընկալելու հարցում դրսեւորում է լիակատար անհամարժեքություն, եւ կարող է պարզապես փլուզվել: Դրա օրինակն է, երբ 1993-ին ադրբեջանական բնակչությունը՝ վախենալով իրենից ոչ հեռու ընթացող արցախյան պատերազմից, դուրս եկավ հարակից տարածքներից՝ առանց որեւէ լուրջ պատճառի լքելով իր բնակավայրերը: