1919-ին, Հայաստանի Հանրապետութեան «նախարարապետ»ին ուղղուած նամակէ մը մէջբերում կայ, որ կ’ըսէ. …մենք արդէն ունենք մեր կառավարութիւնը, որի համար հայ կուլտուրայի (մշակոյթի) պաշտպանութիւնը առաջնակարգ հոգսերից պիտի լինի»: Յովհաննէս Թումանեան ծանօթ էր այդ օրերու երկրի ընկերային եւ տնտեսական կացութեան, եւ հակառակ անոր գիտէր, որ հայ մշակոյթի զարգացումը կը պահանջէ պետական պաշտպանութիւն, որ ան առաջնակարգ մտահոգութիւն պէտք է ըլլայ կառավարութեան համար: