«Մարդկային կատակերգությունում» Սարոյանը խանութպան Արայի կյանքի նկարագրության միջոցով կարողանում է պատմել այն բոլոր հայերի մասին, ովքեր ստիպված են եղել թողնել հայրենի տունը: Սյուժեն այսպիսին է՝ Արան, արդեն կայացած մարդ, ով ունի այն ամենը, ինչ հարկավոր է Ամերիկայում հանգիստ ապրելու համար, իր տեղը չի կարողանում գտնել: Նրան կրծում է հայրենիքի կարոտը: Դրվագներից մեկում, երբ նա սպասարկում է հերթական հաճախորդին, Արան հանկարծ որդու հետ հայերեն է խոսում: Սարոյանը հասկացնում է՝ հայրենիքը զգում ես այն ժամանակ, երբ խոսում ես մայրենի լեզվով: