Թուրքը մեզի կը պարտի բազմաթիւ բնագաւառներու մէջ իրագործումներու, որոնք բնաւ պիտի չկատարուէին, եթէ հայորդիներ իրենց աւիւնն ու գիտութիւնը չներդրէին։ Օրինակները բազմաթիւ են եւ Կոստանդնուպոլսոյ գրաւումէն ետք պոլսահայ գաղութին առաւել ձեւաւորումն ու ապա յաջորդող դարերուն պոլսահայութեան բերած նպաստը տակաւին կը սպասէ առարկայական խոր ուսումնասիրութիւններու, որպէսզի լոյս աշխարհ բերուին այն ջրտուքը, զոր հայորդիներ կատարեցին օսմանեան անջրդի դաշտերուն՝ զանոնք արուեստի բերրի եւ ապրող օրկաններու վերածելով։