Հայ եկեղեցւոյ իբրեւ վարչական անկախ միաւոր գոյառումը սկիզբ առած է հայրապետական Ս. Աթոռով, որ Ս. Գրիգոր Լուսաւորիչ Հայրապետով պաշտօնականացած եւ սկզբնաւորուած է Ս. Էջմիածինի մէջ՝ մեր պետականօրէն քրիստոնեայ դարձէն երկու տարիներ ետք (303)։ Կաթողիկոսական Ս. Աթոռը եղած է կեդրոնը եկեղեցական իշխանութեան, եւ հայ աշխարհիկ իշխանութեան կողքին, կերտած է հայ ժողովուրդին պատմութեան հոլովոյթը՝ միշտ ենթարկուելով մեր պատմութեան վերիվայրումներուն եւ որպէս կայք տեղէ տեղ փոխադրուելու պարտաւորութեան տակ գտնուած է։ Այսպէս, Էջմիածինի Մայր Աթոռը սկզբնական (301) Վաղարշապատի կայքէն, 471ին կը փոխադրուի Դուին, (Հայաստան) ուր կը մնայ մինչեւ 927։ Յաջորդ շրջանին (927-947), Աթոռը Աղթամարի (Հայաստան) մէջ է։ Իսկ (947-992) կայք կը հաստատէ Արինա (Հայաստան)։ (992-1062) Անի (Հայաստան)։ Անիի կործանումէն ետք (1062-1065), Աթոռը Մեծ Հայքէն Փոքր Հայք, Թաւբլուր (Կիլիկիա) կը հաստատուի։ Եւ այսպէս շարունակաբար տեղափոխուելով (1065-1116) Ծամնդաւ (Կիլիկիա)։ (1116-1149) Ծովք (Կիլիկիա), (1149-1295) Հռոմկլայ (Կիլիկիա), (1295-1930) Սիս (Կիլիկիա)։ Իսկ 1441էն սկսեալ, Սիս եւ Էջմիածին կ՛ունենան իրենց անջատ եւ իրարմէ անկախ կաթողիկոսական Աթոռները։ Այս թուականը (1441), դարձակէտ մը պիտի հանդիսանար հայոց պատմութեան մէջ, այն պատճառաւ որ երբ տակաւին Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսութիւնը կը շարունակուէր Կիլիկիոյ մէջ, անդին՝ Էջմիածինի մէջ ընտրութիւնը կը կատարուի նոր աթոռակալի մը։