Թէեւ մե­ծար­ժէք հայ գիտ­նա­կա­նը բախ­տը չու­նե­ցաւ եր­կար ապ­րե­լու, բայց ա­նո­ւա­նի դա­սա­խօս ե­ղաւ գեր­մա­նա­կան հե­ղի­նա­կա­ւոր հա­մալ­սա­րան­նե­րու մէջ` փնտռո­ւած դա­սա­խօ­սու­թիւն­ներ կար­դա­լով երկ­րա­բա­նու­թեան, հան­քա­գի­տու­թեան եւ յատ­կա­պէս մե­տա­ղա­գի­տու­թեան բնա­գա­ւառ­նե­րուն վե­րա­բե­րեալ։