Ե­թէ հայ­րե­նի գրա­կան-մշա­կու­թա­յին հա­մայն­քը տա­կա­ւին, իր ընդ­հան­րու­թեան մէջ, լրիւ պատ­րաստ չ­՛ե­րե­ւիր էա­կան չա­փա­նիշ­նե­րու հա­մա­կար­գի մը այս­պի­սի ըն­կա­լու­մի. ե­թէ, մա­նա­ւա՛նդ, հա­սա­րա­կա­կան ո­լոր­տը՝ քա­ղա­քա­կան ընտ­րա­նի եւ հան­րա­յին կար­ծիք, չի հա­կիր առն­չե­լու իր ներ­կան՝ մօտ ան­ցեա­լի հիմ­նա­կան ար­ժէք­նե­րու,- բայց եւ այն­պէս՝ այ­սօ­րի­նակ նա­խա­ձեռ­նու­թիւն­նե­րու կրկնու­մը, պէտք է հա­ւա­տալ, ի վեր­ջոյ ան­պայ­ման պի­տի յան­գի գի­տակ­ցա­յին ընդ­լայ­նու­մի, ա­ռիթ տա­լով Ա­հա­րո­նեա­նի տա­րո­ղու­թեամբ ե­րե­ւոյ­թի մը ամ­բող­ջա­կան ար­ժե­ւոր­ման, ներ­կան ան­ցեա­լով լու­սա­ւո­րե­լու, ի­մաս­տա­ւո­րե­լու մնա­յուն գոր­ծըն­թա­ցի: