Հ.Գ. Հին իմաստությունը հուշում է, որ մարդ պետք է սիրի ինքն իրեն, «Նախ ջրիր քո՛ ծառը, հետո՝ ուրիշի»: Սիրել սեփական անձը նշանակում է ճանաչել ինքզինքը: Սա միանգամայն բնական ու առողջ մղում է: Հիշենք նաև Դելփյան տաճարին դաջված խոսքը՝ «Ծանի՛ր զքեզ»: Բայց, ավաղ, բացի վերին ես-ից կա նաև «էգոն»՝ կեղծ եսը կամ աղավաղված ես-ը, որի խնդիրը մեկն է՝ մարդու մեջ անընդհատ սնել ստորին կրքերը, հոռի մտքերը, հանկարծահաս վախերն ու անհամարժեք պատկերացումները, դրանք թարմացնելն ու մարդուն անվերջ այդ խավարի սարդոստայնի մեջ պահելը: Սա արդեն ոչ թե ինքնասիրություն-ինքնաճանաչումն է, այլ եսամոլություն-եսասևեռումը: Սույն գրվածքը մարդու այն տեսակի մասին էր, ով իր ինքնությունը որոնում է ոչ թե հոգու մեջ, որ տիեզերքից է, այլ նրա շվաքի, որը ծուռ հայելիների աշխարհից է: Լսեցի՞ք այդ մոլորյալ մտագարի հավաքական կերպարի մենախոսությունը: Վստահ եմ՝ շատե՛րը նրա մեջ կտեսնեն իրենց: Դրանից հետո գուցե այնուամենայնիվ որոշեն ճանաչե՞լ ինքզինքը՝ Վերին ես-ը… Հիշեցի Ջեյմս Ջոյսի խոստովանությունը. «Իմ մեջ մի դիվային մղում կա, որի օգնությամբ ես անվերջ ջանում եմ փլուզել իմ մասին մյուսների ունեցած կարծիքը, ապացուցել նրանց, որ իրականում ես եսապաշտի մեկն եմ, սնապարծ ու խորամանկ մեկը, որը թքած ունի բոլորի վրա»: Գուցե այս տողերո՞ւմ է թաքնված եսամոլության գաղտնիքը… Գուցե այդ պատճառո՞վ մեր պատմության հերոսը գնաց խմելու… և գրեց իր «Եսանամեն»: