Այս համագումարին զեկուցեց նաեւ Պոխումի համալսարանի դասախօս փրոֆ. Միհրան Տապաղ, նիւթ ունենալով՝ «Յիշողութեան քաղաքականութիւնը եւ անոր նոր ձեւաւորումը»: Ան նախ անդրադարձաւ հայերու դէմ գործադրուած ցեղասպանութեան եւ այդ արարքը ուրացող թուրք իշխանութիւններու կեցուածքին: Ի տես ցեղասպանական ոճիրներու յարաբերականացման, Մ. Տապաղ շեշտեց յիշողութիւններու համաշխարհայնացման կարեւորութիւնը փոխան առանձնայատուկ յիշողութեանց ձեւաւորման: «Իշխող ազգայնական պետութիւններու կողմէ ցեղասպանուած, հալածուած ժողովուրդները միշտ անզօր են եւ պէտք ունին պահպանելու իրենց յիշողութիւնները: Ասիկա կարելի է միայն համաշխարհայնացած յիշողութեան քաղաքականութեան ծիրէն ներս եւ ո՛չ թէ մասնայատուկ յիշողութիւններու սահմանին մէջ: Անշուշտ յիշողութեանց ընդհանրացումը չի նշանակեր առանձնայատկութիւնները անտեսել: Ասիկա կը պահանջէ ընդհանուրին կողմէ յատուկ բնորոշում մը՝ կատարուած ոճիրին, ուր դահիճը եւ զոհը իրենց անունը ունին: Ցեղասպանութիւնը պէտք է քաղաքական ճանաչում ստանայ: Հարկ է դատապարտել ուրացումը, որպէսզի յիշողութիւնը յարգուի եւ պահպանուի: Այս պարագային ցեղասպանութեան փաստի ուրացումը պէտք չէ թոյլատրելի ըլլայ՝ կարծիքի ազատութեան սկզբունքներու հիման վրայ», ընդգծեց բանախօսը: