Մելիք-Շահնազարովը աշխատել է այս հավակնությունների և փաստերի միջև եղած ռեալ դատարկությունը լցնել փաստերի աղավաղման, որոշ պահերը չափից ավելի ուռճացնելու և որոշ դեպքերի վրայից էլ լուռ անցնելու միջոցով: Որպես դրա տրամաբանական արդյունքներից մեկը, պատմական իրողությունները «յուրահատուկ» մեկնաբանվել են հեղինակի կողմից: Այսպես, Շահնազարովը ցարական Ռուսաստանի կողմից հայերի Իրանից և Թուրքիայից Իրավանի, Նաչըվանի և մասամբ Ղարաբաղի խանություններ զանգվածաբար վերաբնակեցվելը բնութագրելով, որպես ժամանակին իրենց հարազատ հողերից աքսորված հայերի իրենց հարազատ վայրեր վերադառնալը, աշխատել է թաքցնել տարածաշրջանում ժողովրդագրական կազմի նպակադրված ձևով փոփոխությունը: Դրա համար նա կանգ չի առել հայերի թվաքանակի վրա, նշել է միայն Իրանից 40000 հայերի վերաբնակեցնելը: Իսկ Թուրքիայից վերաբնակեցված և պաշտոնական վիճակագրության մեջ ցույց տրվող 84000 հայերին ընդհանրապես մոռացության է մատնել: Նա չի հասկացել, թե ինչ է թաքնված ցարական Ռուսաստանի ոսկե փողերով ու ընդարձակ հողերով հայերին խրախուսելով, «իրենց հայրենական հողերում տեղավորելու» հետ կապված «հումանիստ» քայլերի ետևում: Իսկ մինչև վերաբնակցնելը, տարածաշրջանում հայերի փոքր թվաքանակը հեղինակը աշխատել է բացատրել՝ պատերազմների, կորուստների, սովի ու համաճարակների հետևանքով զանգվածաբար ոչնչացվելու հետ: