Կակաչ ինքնացանը երկշաքիլավոր միամյա կամ ձմեռող մոլախոտ է։ Արմատը ճյուղավորված է, բազմաթիվ արմատամազիկներով պատված։ Ցողունը ուղղականգուն է, վերին մասում թեքվող մինչեւ 40 սմ բարձրությամբ, ծածկված է գեղձամազերով, երբեմն մերկ է։ Տալիս է մի քանի կարճ կողային ճյուղավորումներ։ Տերեւները փետրաձեւ հատված են, ցողունը եւ տերեւները ունեն կանաչավուն կամ մուգ գորշավուն երանգավորում։ Ծաղիկները խոշոր են` 3-5 սմ տրամագծով, երկսեռ, մեկական` հիմնված ցողունի կամ կողային ճյուղերի գագաթներին։ Ծաղկաթերթերն ալ կարմիր են, փայլուն, սեւ հիմնամասով։ Ծաղկում է մայիս-հունիս ամիսներին։ Պտուղը գմբեթավորված տուփիկ է, հասունանալուց հետո սերմերը դուրս են թափվում տուփիկից, տարածվում հողի բուսամերձ տարածքում։