Ոտնլվա (Հովհ. ԺԳ 1-11) Ավագ հինգշաբթի օրը երեկոյան տասներորդ ժամին, կատարվում է Ոտնլվայի կարգը: Նախապես պատրաստվում է այս խորհրդավոր արարողության սպասքը, ապա եպիսկոպոսը կամ ավագագույն քահանաներից մեկը, վերցնելով սրբիչը, ծունկի է գալիս և լվանում իր հոտի անդամներից տասներկու հոգու ոտքերը: Մյուսները շրջան կազմելով երգում են «Վերաձգողն երկնից» շարականը: Լվացվածները համբուրում են Ավետարանը, սուրբ Խաչը և քահանայի աջը: Ոտնլվայի արարողությունից հետո ժողովրդին բաժանվում է օրհնված յուղ՝ տուն տանելու համար: Սա հիշատակն է Բեթանիայում՝ բորոտ Սիմոնի տանը, թանկարժեք ու ազնիվ յուղով մեր Տիրոջ օծվելու (Մատթ. ԻԶ 6-13): Նոյի օրերին մարդիկ գնացին դեպի չարը և ջրով կործանվեցին, այդ պատճառով բարեգութն Աստված նույն ջուրը դարձրեց փրկության նյութ: Քանի որ ինչպես ջրհեղեղի ջուրը կործանեց չարը և սրբեց աշխարհը, այդպես էլ մկրտության ջուրը կործանում է մեղքերն ու մաքրում բանական աշխարհը՝ մեր հոգին ու մարմինը: Ծննդոց գրքում գրված է. երբ Աստված Աբրահամին երևաց Մամբրեի կաղնու մոտ« Աբրահամը Տիրոջն ընդառաջ գնաց և գլուխը խոնարհելով մինչև գետին՝ ասաց. «Տե՜ր« եթե շնորհ գտա Քո առաջ« Քո ծառային անտես մի՜ արա« թող մի քիչ ջուր բերեն« լվան ձեր ոտքերը» (տե՜ս Ծննդ. ԺԸ 1-8): Այդ օրը հինգշաբթի էր, և այդ գիշեր Սոդոմն այրվեց: Իսկ այսօր՝ Մամբրեի կաղնու մոտ գտնվող Աբրահամի վրանի փոխարեն, ուր Տերն իջավ երկնային զորությունների հետ, Տերը Վերնատանը հավաքեց Աբրահամի որդիներին, և ինչպես Աբրահամը լվաց Տիրոջ և հրեշտակների ոտքերը, այդպես էլ Տերը լվաց աշակերտների ոտքերը: Ինչպես Աբրահամը լվացումից հետո նրանց առջև պատարագը դրեց և նրանք կերան, այդպես էլ Տերը, աշակերտների ոտքերը լվանալուց հետո, բաշխեց Իր սուրբ Մարմինն ու Արյունը: Այսօր Մամբրեի կաղնուն փոխարինեց խաչը, հորթի մորթվելու փոխարեն՝ Տերը խաչվեց, բաղարջ հացի ու կաթի փոխարեն Տերն Իր սուրբ Մարմինն ու Արյունը տվեց, իսկ յուղի փոխարեն՝ Սուրբ Հոգու օծման շնորհը: Այսպես Տերը վճարեց նախահոր՝ Աբրահամի պարտքը: Երբ Մովսես մարգարեն անապատում խորան կանգնեցրեց, ջրի ավազան պատրաստեց, որպեսզի քահանաները լվանան իրենց ոտքերն ու ձեռքերը և հետո մտնեն սրբություն: Իսկ այսօր մեր Տերը լվաց աշակերտների ոտքերը և հրամայեց մտնել Սրբության սրբոց՝ Նոր օրենքի քարոզության և քահանայագործության համար: Երբ Սողոմոնը տաճարը կառուցեց, մի պղնձյա ավազան կանգնեցրեց, որպեսզի քահանաներն ու տաճարի պաշտոնյաները նախ սրբեն ոտքերն ու ձեռքերը, հետո ուտեն սրբության հացն ու գառը և խմեն գինին: Նմանապես և մեր Տերը. նախ՝ լվաց աշակերտների ոտքերը, ապա՝ բաշխեց Իր սուրբ Մարմինն ու Արյունը և գառան փոխարեն Երկնավոր Գառը նվիրեց Աստծուն: Այս խորհրդով այժմ մենք մկրտվում ենք, խոստովանում և ապա հաղորդվում: Ինչպես Տերը մկրտվեց Հորդանանում, և Հոգին աղավնակերպ իջավ Նրա վրա, նույն խորհրդով և այժմ Տերը լվանում է աշակերտների ոտքերը, և հետո, ինչպես կրակ, Վերնատուն է իջնում Սուրբ Հոգին, որպեսզի նրանց մկրտության խորհուրդը կատարյալ լինի: Առաքյալն ասում է. «Քրիստոսն է Օրենքի վախճանը» (տե՜ս Հռոմ. Ժ 4), այդ պատճառով Տերը նախ հինը կատարեց և ապա նորի սկիզբը դրեց: Տերը բաղարջը կերավ դառը խոտերի հետ, ինչը խորհրդանշում է Հին Ուխտը, որից հետո լվաց աշակերտների ոտքերը մեղքի հնությունից ու Հին օրենքից և ապա, բաշխելով Իր սուրբ Մարմինը, հաստատեց Նոր օրենքը: Ինչպես Աստված խոնարհվեց, մարդացավ և շրջեց որպես աղքատ, այդպես այսօր խոնարհություն սովորեցրեց՝ լվանալով մարդկանց ոտքերը, որպեսզի և մենք նույնը անենք՝ ըստ այս խոսքի. «Եթե ես՝ Տերս և Վարդապետս« լվացի ձեր ոտքերը« դուք էլ պարտավոր եք միմյանց ոտքերը լվանալ» (Հովհ. ԺԳ 14): Սրանով Տերը ցույց է տալիս, որ երկինք բարձրացնողը խոնարհությունն է, իսկ երկնքից գցողը՝ հպարտությունը: Սատանան հպարտանալու պատճառով ընկավ երկնքից, որից հետո նույն հպարտության ախտով վարակեց նախահայր Ադամին և գցեց երկիր: «Նա վեր կացավ ընթրիքի սեղանից« մի կողմ դրեց զգեստները և մի սրբիչ վերցնելով՝ մեջքին կապեց: Եվ ապա ջուր վերցնելով՝ ածեց կոնքի մեջ և սկսեց իր աշակերտների ոտքերը լվանալ և սրբել մեջքին կապած սրբիչով» (Հովհ. ԺԳ 4-5): Երբ Իսրայելի որդիները դուրս էին գալիս Եգիպտոսից, կերան զատկական գառը և անցան Կարմիր ծովը, իսկ այսօր, երբ աշակերտները կերան զատկական գառը, Տերը լվաց նրանց գարշապարները, որպեսզի նրանց համար ճանապարհ հարթի դեպի Վերին Երուսաղեմ և շավիղ բացի դեպի Կենաց ծառը: Ինչպես Տերը Մովսեսին հրամայեց հանել կոշիկները, երբ վերջինս տեսավ Աստվածության հուրը մորենու մեջ, այնպես էլ այսօր աշակերտները հանեցին իրենց կոշիկները, քանի որ անպարագրելի Աստծուն տեսան մարմնի մեջ: Եվ ինչպես Մովսեսը պետք է առաքվեր քարոզելու Իսրայելի որդիներին, այդպես էլ աշակերտները պետք է առաքվեին քարոզելու ամբողջ աշխարհին: «Եվ Տերը, մի կողմ դնելով զգեստները, մի սրբիչ է կապում մեջքին»: Որպեսզի դրանով պատռի նախահոր մաշկեղեն հանդերձը և արփիափայլ պատմուճանով ծածկի ու զարդարի մերկացածին: «Ապա կոնքում ջուր է լցնում»: Սա խորհրդանշում է Մկրտության ավազանի արգանդը, որով հեթանոսները վերստին ծնվեցին որդեգրությամբ, իսկ ջուրը լցնելը՝ մկրտելու հրամանն է առաքյալներին: «Ապա սկսում է լվանալ աշակերտների ոտքերը»: Քանի որ նեղ դռնով և անձուկ ճանապարհով պիտի գնային: Լվանում է այն, ինչն օձը խայթեց, ինչպես և ասաց. «Օձը պիտի խայթի քո գարշապարը» (տե՜ս Ծննդ. Գ 15): Տերը նրանց գարշապարը լվանում է Ավետարանի քարոզության համար, ըստ մարգարեի խոսքի. «Ի՛նչ գեղեցիկ են ոտքերը նրա« ով խաղաղության լուրն է ավետում» (Եսայի ԾԲ 7): Իսկ սրբիչով մաքրելը նշանակում է, որ մարմնի քրտինքով և չարչարանքներով մաքրելով՝ նորոգում է ներքին մարդուն, որպեսզի արյուն թափելու աստիճան հակառակվեն մարմնական հաճույքներին և թևեն դեպի կենդանության աշխարհը (տե՜ս Եբր. ԺԲ 4), ինչպես Իսրայելը Կարմիր ծովով անցնելով՝ ուղևորվեց խոստացված երկիրը: Տերը նախ Հուդայի ոտքերը լվաց, սակայն նա, ագահության ախտից կուրացած, դրանից չզարհուրեց: Ապա, երբ հերթը հասավ Պետրոսին, և Տերը մոտեցավ նրան« Պետրոսն ասաց. «Տե՜ր« Դո՞ւ ես իմ ոտքերը լվանում», այսինքն՝ Արարիչը լվանում է արարածի ոտքերը, Հրեղենը՝ հողեղենի, Վարդապետը՝ աշակերտի: Տերը նրան պատասխանեց. «Ինչ որ Ես անում եմ« դու հիմա չես իմանում« բայց հետո կիմանաս»: Պետրոսը նրան ասաց. «Իմ ոտքերը հավիտյան չես լվանա» (Հովհ. ԺԳ 6-8): Քանզի ինչպես մի ժամանակ Փիլիպպյան Կեսարիայի կողմերում Նրան Աստծու Որդի դավանեց և երանելի եղավ, քանի որ հավաստի և ստուգապես գիտեր Նրան որպես Աստված ու Արարիչ, խորհեց, թե ինչպե՞ս է հնարավոր, որ այն ձեռքերը, որոնք ստեղծել են երկինքն ու երկիրը, իր ոտքերը լվանան, և կամ ինչպե՞ս կխոնարհվի արարչական Գլուխը դեպի նրա ոտքերը: Բայց բոլորիս Տերը, կամենալով կտրել ու կարճել նրա դիմադրությունը, ասաց. «Եթե քեզ չլվանամ« Ինձ հետ մաս չես ունենա»: Այսինքն՝ եթե հակառակ ես Իմ խորհրդին, ապա Ինձնից մաս չունես և եթե չսրբվես, Ինձ հետ չես կարող հաղորդվել: Այդ խոսքից Պետրոսը զարհուրելով ասաց. «Տե՜ր« ոչ թե միայն իմ ոտքերը« այլև իմ ձեռքերն ու գլուխն էլ լվա՜»: Այսինքն՝ լվացվելով մաս կազմի ոչ միայն մեկ մասով, այլ երեք՝ հոգով, մտքով և մարմնով, կամ էլ՝ խորհրդով, խոսքով ու գործով, որպեսզի նրա հաղորդությունը Տիրոջ հետ սահմանափակ չլինի, այլ՝ անսահման ու ամբողջովին: Տերը պատասխանեց, որ մեր Գլուխն Ինքն է, և կարիք չունի սրբվելու, քանի որ մաքուր ու սուրբ է՝ և՜ բնությամբ, և՜ Հորդանանում մկրտությամբ, նաև օծմամբ այն պոռնիկ կնոջից, ով հեղեց յուղը Նրա գլխին: Իսկ աշակերտները ոտքերն են, և այդ պատճառով պետք է սրբվեն, որպեսզի սրբությամբ Տիրոջը միանան և հոդավորվեն Նրա հետ՝ լինելու անդամ Գլխին ու աշակերտ Վարդապետին: Եվ այսպես անժամանակն Աստված խոնարհվում է դեպի Իր հողեղեն ծառաների գարշապարը: Տերն ասաց. «Լվացվածին ուրիշ բան պետք չէ, քանի որ դուք բաց երեսով տեսնում եք Իմ անճառելի փառքը և հայտնապես շոշափում Կենաց Խոսքը: Ճշմարիտ եմ ասում ձեզ« որ շատ մարգարեներ ու արդարներ ցանկացան տեսնել« ինչ որ դուք տեսնում եք« բայց չտեսան« և լսել՝ ինչ որ դուք լսում եք« բայց չլսեցին, և արդ երանի ձեր աչքերին ու ականջներին: Դուք սուրբ եք այն կենաց խոսքերի համար, որ ձեզ ասացի՝ «Մաքուր եք« բայց ոչ բոլորդ» (տե՜ս Մատթ. ԺԳ 17): Սրանով դարձյալ հիշատակում է մատնիչին և ապա աշակերտներին ասում, որ նրանց ոտքերը լվաց, որպեսզի գեղեցիկ երևան լեռան վրա ավետարանիչների ոտքերը (տե՜ս Եսայի ԾԲ 7), երբ բոլորը գնան քարոզելու փրկության Ավետարանը: Երբ աշակերտների ոտքերը լվաց, զգեստավորվեց Իր հանդերձներով և նորից բազմեց: Սա նշանակում է, որ Տերը խոնարհվեց անճառ փառքից, զգեստավորվեց հողանյութ բնությամբ և մեզ ազատեց Ադամի անեծքից, որից հետո վերստին նստեց փառքի աթոռին: Եվ ապա ասում է. «Եթե Ես՝ Տերս և Վարդապետս« լվացի ձեր ոտքերը« դուք էլ պարտավոր եք միմյանց ոտքերը լվանալ. որովհետև մի օրինակ տվի ձեզ« որ ինչպես Ես ձեզ արեցի« դուք էլ նույն ձևով անեք»: Քանի որ անկարելի է առանց խոնարհության բարձրանալ և ընկած հրեշտակների տեղը ժառանգել: Դարձյալ՝ սրանով հիշում է մատնիչին և մարգարեությամբ հանդիմանում նրան. «Մարդը« որին ես վստահում էի« և որն ուտում էր հացն Իմ« հաճախակի Իմ դեմ խաբեություն գործեց» (Սաղմ. Խ 10): Հարց. -Ինչո՞ւ նախ լվաց աշակերտների ոտքերը և հետո տվեց Իր Մարմինն ու Արյունը աշակերտներին: Պատասխան. -Կամեցավ նախ սրբել նրանց ադամական մեղքից և հետո տալ սուրբ խորհուրդը: Դրանով Տերը օրինադրեց, որպեսզի նախ մկրտվենք ու սրբվենք սուրբ Ավազանով, ապա հաղորդվենք: Տերը աշակերտներին խոնարհություն սովորեցրեց լվանալով նրանց ոտքերը, և մենք նույնպես նախ պետք է խոնարհվենք ընկերոջ առջև և ապա արժանանանք սուրբ խորհրդին, որպեսզի մեր մեջ բնակվի Քրիստոս՝ ըստ այս խոսքի. «Ես ո՞ւմ եմ նայելու« եթե ոչ հեզերին ու խոնարհներին և նրանց« ովքեր դողում են Իմ խոսքից» (Եսայի ԿԶ 2): Եվ սրանով մեր Տերը երեք խորհուրդներ կատարեց Վերնատանը, այդ պատճառով էլ մենք այս օրը երեք խորհուրդներ ենք կատարում: Նախ աղն ենք օրհնում հին պատարագի խորհրդով, ապա ոտքերն ենք լվանում, և հետո կատարվում է մեր Տիրոջ սուրբ Մարմնի ու Արյան հաղորդության խորհրդի հաստատման պատարագը: Հարց. -Ի՞նչ խորհուրդ ունի աշակերտների ոտքերը լվանալը: Պատասխան. -Ուրբաթ օրը նախաստեղծներն իրենց ոտքով գնացին դեպի արգելված պտղի ծառը, որի համար էլ Աստված դատապարտեց նրանց գարշապարը՝ ասելով օձին. «Դու պիտի խայթես նրա գարշապարը» (Ծննդ. Գ 15): Այդ պատճառով էլ լվաց աշակերտների ոտքերը և նրանց ազատեց նախաստեղծների դատապարտությունից: Դրանից հետո մարդկային ցեղն ապականվեց մեղքերով, և Աստված ջրհեղեղով սրբեց աշխարհն ու կործանեց մեղսասերներին: Իսկ այսօր մեր Տերը լվաց աշակերտների ոտքերը և շտկեց նրանց մեղավոր ընթացքից, որպեսզի նրանք սրբությամբ ծնող լինեն բոլոր հավատացյալների համար: Հեսուն Հորդանանի ջրերը ետ դարձրեց, երբ քահանաներն իրենց ոտքերը մտցրեցին գետի մեջ (տե՜ս Հեսու Գ 15-17), որից հետո ժողովուրդը ցամաքով գնաց դեպի Ավետյաց երկիր: Նույնպես և Հիսուս՝ մեր Փրկիչը, աշակերտների ոտքերը մտցնելով ջրի մեջ, ետ դարձրեց մեղքերի այն գետը, որ սկիզբ էր առնում Ադամից, և տարավ ժողովրդին Վերին Երուսաղեմ: