շրջապատում մի շարք հայ երիտասարդներ նույն վերաբերմունքն ունեին ազգայնականության հանդեպ: Ամեն օր մի լուրջ կռիվ էր լինում: Երկու կողմն էլ ծարավ էին արյան, հեղափոխականներն էլ, հեղափոխությունը ճնշողներն էլ առանց աչք թարթելու արյուն էին թափում: Հովհաննես Իստանբուլյանն այս պատկերը ծայրաստիճան անհանգստացնող էր համարում, բայց մխիթարվում էր նրանով, որ եվրոպական պետությունները ուշադիր հետևում էին կայսրության բոլոր զարգացումներին: Եթե հանկարծ ավելի վատ բաներ լիներ, անպայման կմիջամտեին: Պետք չէր չափազանցնել իրավիճակը: Դարասկզբին ազգայնական շարժումներից մասնատվող յուրաքանչյուր քաղաքական կառույցի պես Օսմանյան կայսրության ցնցումները բնական էին: Սա էլ եղանակի նման էր. գալու էր՝ անցներ: Հովհաննես Իստանբուլյանը նման պայմաններում հավատում էր, որ հայերի համար լավագույն տարբերակն օսմանիզմն է: Ճիշտը դա էր, ոչ թե արմատական մտքերը: Թուրքերը, հույները, հայերն ու հրեաները դարերով միասին են ապրել: Եթե այդքան ժամանակ մի ծածկի տակ միասին ապրել են, ապա դրանից հետո էլ պետք է միասին ապրելու ճանապարհները գտնեն, կարողանան գտնել: Միայն թե ազատություն և հավասարություն լինի...