Գալով այսօրուայ հանրապետութեան, ապա գիտենք որ կատարելապէս ուրիշ իրականութեան մը դիմաց կը գտնուինք: Այսօրուան ղեկավարներուն ու ժողովուրդին կարեւոր մէկ մասը մեծցած ու դաստիարակուած է խորհրդային պայմաններուն մէջ: Անոնց բարոյական դաստիարակութիւնը շատ դերի է ու հիմնուած խարխուլ հիմքերու վրայ: Անոնք ոչ թէ չեն ստացած կրօնաբարոյական, այլ անգամ հիմնական բարոյական դաստիարակչութիւն : Անոնք մեծցած են կեղծիքի ու վախի մթնոլորտի մէջ: Ի տարբերութիւն սփիւռքահայերուս անոնք չեն ստացած կրօնական ու նաեւ մեզմէ շատերուն ստացած ազգային-գաղափարական դաստիարակչութիւնը, ազգին ու հայրենիքին անշահախնդրօրէն ծառայելու դաստիարակչութիւնը: Միւս կողմէն կեանքը այնպէս էր, որ գոյատեւելու համար մարդիկ պէտք է կաշառք տային, կաշառք վերցնէին ու պահանջէին, խաբէին ու գողնային: Եթէ անգամ պաշտօնեայ մը չէր ուզէր կաշառք վերցնել, ան ստիպուած էր այդ ընելու, որովհետեւ իրմէ վերինին պէտք է տար, այլապէս կը հեռացուէր իր աշխատանքէն: Եթէ մէկ նախադասութեամբ ուզենք բնորոշել, անոնք այն մարդու տեսակն են, որ իրենց «ես»-ն ու անձնական շահը առաջնային է իրենց համար: Նմաններուն համար հայրենիք, արդարութիւն, ծառայութիւն, եկեղեցի պարզապէս քօղեր են, որոնց ետեւը կը պահուըտին ու հակառակ անոր որ կրնան խօսիլ, պոռալ-կանչել այդ արժէքներուն մասին, իրականութեան մէջ իրենց համար գլխաւորն ու առաջնայինը իրենց անձն է ու անձական շահը: Անոնք բան մը կ՚ըսեն, բայց իրականութեան մէջ իրենց մտքին մէջ կատարելապէս ուրիշ բան մը նկատի ունին , ու հետեւաբար ուրիշ բան մը կ՚ընեն: Անշուշտ, որ միշտ ալ բացառութիւններ գոյութիւն ունեցած են եւ ունին: Արցախեան շարժման սկսողներն ու նահատակները այդ բացառութիւններէն էին: Այսօր Հայաստանի մէջ կարեւոր շերտ մը կայ որ իր մէջ կը կրէ դրական ամբողջ արժէքներու համակարգը, բայց այդ խումբէն շատ քիչերն են, որոնք ղեկավար պաշտօններու վրայ կ՚աշխատին: Այսօր այնպիսի վիճակ մը ստեղծուած է, ուր շատ դժուար է ազնիւ անհատի մը համար «վեր» բարձրանալ ու գրաւել կարեւոր պաշտօն մը: