Մի հանգամանք ևս. եթե ազգի ներսում բոլորն են մտածում ազգի փրկության մասին, և ամեն մեկը փրկության ի՛ր ծրագիրն ունի, նշանակում է, որ չկա այն ազգային կառույցը, որ հանձն պիտի առներ այդ առաքելությունը, սա ապացույցն է այն իրողության, որ պետական համակարգի ներսում բացակայում է ընտրության արդարացի մոտեցումը, ուրեմն և՝ չկա միասնական ծրագիր ու միասնական կամք: Այս իրավիճակն էր հրեաների շրջանում մինչև 19-րդ դարի կեսերը, հայերի դեպքում դա շարունակվում է առ այսօր: Վերոբերյալ հանգամանքները թուլացնում են հայ ազգը, քանի որ այդ «միջակացված-ունիվերսալներն» ու «հույսերն իրենց վրա դնողները» համարյա թե առանց ջանք թափելու (զգալ է տալիս բազմադարյա փորձը), շատ դյուրին ներկրվում են օտար էթնոսի մեջ: Ի դեպ, նրանց համար ավելի հեշտ է այլ էթնոսի մեջ ներկրվելը, քան ընդհանուր լուծում գտնել սեփական ազգի ներսում: