Տապանի մեջ ամենայն կենդանի զետեղելը, ինչպես նաև ժայռի մեջ շղթայվածի փակվելը ոչ այլ ինչ է, քան ժամանակի շուռ տված ընթացքը: Հոր անեծքը` մեր էությանն անհարիր այս երևույթը, բացատրություն է ստանում: Հայրը վերջին օղակն է, նրա միջից է ելնում մարդը, և նրա միջով է կատարվելու վերադարձը: Ժամանակի հետընթացը մեր հայացքը կենտրոնացնում է տիեզերածնությանը, ա՛յն պահին, ա՛յն նախաստեղծ վիճակին, երբ ամենայն ինչ համատեղ եփի մեջ էր: Սկիզբը ոչ թե մի կետում խտանալու ունակությունն է, այլ տրոհման գործընթացը: Փոթորկումները տևում են այնքան, մինչև որ բանականությունը կարողանա բնություն դառնալու ճամփան գտնել, հանգել ջրի: Սա Աստղիկն է, հայոց դիցարանի հրաշքը: Աստղիկի իջնելը Արածանի, գետում լողանալը նախաստեղծ վիճակի ու նրա ելքի փոխաբերականն է: Մուժը, որի մեջ նա կոծկում է ամբողջ բարձրավանդակը, նույն ցնորածին սկիզբն է: Լողացող աստվածուհու մարմինը տեսնելու վառքով պատուհասված այրուկները, որ հրե լաստեր են արձակում գետն ի վար և խարույկներ բոցում բլուրներին ու լեռների կատարներին, որպեսզի պատռեն մշուշը` նույն տրոհման վիճակն է, նրա փոխաբերականը: Այդ կրակներն ու մուժը նաև պատանիների հոգեվիճակն է, նրանց առնանալու այլակերպման համեմատականը: