Մի ամբողջ հարյուրամյակ Մեծ Հայքում փորձում էին ներմուծել, հարկադրել հունական 22 տառերից բաղկացած այբուբենը, որ լրիվ անօգտագործելի էր հայոց հարուստ բառապաշարի համար, որը պարունակում էր 36 տառ: Մարդասպան Անակի սերունդներից ոչ մեկը, բացի Սահակ Պարթևից, իրենց մահով չմահացան. Ոչ Գրիգորիսը, ոչ նրա սերունդները` Արիստակեսը, Հուսիկը, Ներսեսը և մյուսները, որոնք ամեն քայլի դիմում էին խարխլելու համար Հայոց պետականության հիմքերը, նրա մարմնական իշխանությունը թուլացնելու և ջլատելու համար` խտրականություն չդնելով ձևերի և միջոցների մեջ, նույնպես իրենց մահով չմահացան: Նրանց բաժին հասած պատիժը դաս եղավ միայն Գրիգորիսի թոռան թոռի` Սահակի համար, որը Մեծ Հայքի անկախության կործանումից հետո, հուսահատ ջանքեր գործադրեց փրկելու, վերականգնելու այն, ինչ իր պապերը ջանադրաբար կործանել էին: Նա բազմաթիվ արշավախմբեր կազմակերպեց, ուղարկելօվ նրանց թե Մեծ Հայքի տարբեր շրջաններ, թե Հայքից դուրս` Պարսկաստան, Սիրիա, Եգիպտոս, Հունաստան` գտնելու և Հայք վերադարձնելու համար գոնե պատառիկներ ինչ որ տեղ պահպանված հայատառ գրքերից: Միայն Մեսրոպին հաջողվեց Սիրիայում, ոմն Դանիել քահանաի մոտ գտնել հրաշքով պահպանվաց մի ձեռագիր` և այդ անգնահատելի ձեռագիրը վերադարձրեց Հայք: Այդ միակ պահպանված ձեռագրի հիման վրա Մեսրոպին հաջողվեց ոչ թե ստեղծել, այլ վերականգնել Հայոց կորսված այբուբենը: Սահակին մասամբ հաջողվեց քավել իր նախնիների գործած մեղքը, բայց հասցրած վնասը անդառնալի էր: