Մեր դժուարութիւններէն մէկը այն է, որ միշտ ձիրք եւ տաղանդ ունեցող ժողովուրդ ունեցած ենք, սակայն միշտ ցրուած եւ միշտ չէ որ այդ վերնախաւերը կրցած են տիրապետել կամ ղեկավարել ժողովուրդը: Բոլոր ժողովուրդներու պատմութեան մէջ այսպէս է. օրինակ՝ յոյն ժողովուրդին պատմութիւնը. Ն.Ք. 500 թուականէն 400 թուական Աթէնք քաղաքին մէջ կար 35 հազար ազատ բնակիչ, այսինքն՝ միակ քուէարկողները այր մարդիկ էին, որոնք ազատ էին: Այդ 35 հազար բնակչութիւնը Արեւմուտքը ստեղծեց. առաջին քայլը հոն, երկրորդը՝ Հռոմի մէջ: Ինչո՞ւ. որովհետեւ պատմութեան մէջ կան վայրկեաններ, երբ հսկաներու փաղանգ մը կու գայ եւ տաս-տասնհինգ տարուայ ընթացքին կը ստեղծէ հսկայ բան մը: Հայութեան պատմութեան մէջ որոշ չափով Թիֆլիսը եւ Պոլիսը քանի մը տասնամեակներու մէջ ատիկա ըրին: Հայաստանը աւելին պիտի կարենայ ընել, բայց այդ մէկը ընելու համար մտածելակերպ, հասկացողութիւն պէտք է թէ՛ Հայաստանի եւ թէ Սփիւռքի մէջ: Եւ այդ կը պակսի… Այդ մէկը դուրսէն չի կրնար գալ: Որքան որ կարեւոր է Ամերիկայի բարեացակամութիւնը, Փութինի բարեացակամութիւնը՝ չի բաւեր… Հոս կ՛ուզեմ մէջբերել կարեւոր խօսքը քաղաքական հմուտ մտածող Ժիրայր Լիպարիտեանի, որ ինծի ըսաւ 1994ին, երբ ես հարց տուի, թէ մեզի համար որքա՞ն կարեւոր են մեծ պետութիւններու, օրինակ՝ Ամերիկայի բարեկամութիւնը: Ան ըսաւ, թէ իրենց բարեկամութիւնը չէ, որ մեզի համար կենսական է, բայց եթէ Ռուսաստանը կամ Ամերիկան մեզի թշնամանան, մենք չենք կրնար յաջողիլ աշխարհի մէջ: Մենք իրենցմէ բարեկամութիւն մուրալու պէտք չունինք, բայց նաեւ չենք կրնար զիրենք թշնամացնել մեր դէմ: Ասիկա շատ խորունկ մօտեցում մըն է: Մենք պէտք է խուսափինք մեծ պետութիւններու թշնամանքէն եւ անկէ ետք պէտք է մտածենք, թէ մենք ի՛նչ կրնանք ընել մեզի համար: