1226թ. Կիլիկիայում հաստատվում է Հեթումյան արքայատոհմի իշխանությունը, երբ Կոնստանտին Գունդստաբլի որդի Հեթումը ամուսնանում է Լևոն 1-ինի (Լևոն 2-րդ) դուստր Զաբելի հետ: Հեթում I-ի թագավորության տարիներին սկսվում են մոնղոլ-թաթարական արշավանքները դեպի Փոքր Ասիա: Կիլիկիան շրջապատող երկրների (Իկոնիայի և Եգիպտոսի սուլթանություններ) թշնամական վերաբերմունքի պատճառով հայերը որոշեցին չընդհարվել մոնղոլների հետ և բանակցությունների մեջ մտնելով դաշինք կնքեցին նրանց հետ: Այս քաղաքականությունը արդարացրեց իրեն: Մոնղոլները չմտան Կիլիկիա, երկիրը զերծ մնաց մոնղոլական ավերածություններից: 1254թ. Հեթում 1-ինը մեկնեց Կարակորում, ընդունվեց Մանգու խանի կողմից և կնքվեց պայմանագիր, որը ձեռնտու էր երկու կողմին: Մոնղոլները դաշնակից էին ձեռք բերում Առաջավոր Ասիայում, իսկ հայերը պահպանում էին իրենց ինքնուրույնությունը, նաև մոնղոլների օգնությամբ նոր տարածքներ էին միացնում իրենց թագավորությանը: Կիլիկիայի հաջողությունները անհանգստացնում էին թշնամիներին, հատկապես Եգիպտոսի սուլթանին: Մոնղոլների թուլացումից հետո Կիլիկիան փորձում է օգնություն ստանալ քրիստոնյա Եվրոպայից: Սակայն դա առաջացնում է Եգիպտոսի թշնամական վերաբերմունքը հայերի հանդեպ: Եգիպտացիները հայերին մեղադրում են եվրոպացիներին նոր խաչակրաց արշավանքի դրդելու մեջ: Եվ եգիպտացիները 1335թ., 1336թ., 1337թ. մի շարք արշավանքներ են կազմակերպում դեպի Կիլիկիա: 1337թ. կնքվում է ծանր պայմանագիր, որով երկրի հարավարևելյան մասերը, նաև Այաս նավահանգիստը անցնում են եգիպտացիներին: Լևոն 4-րդ (Լևոն 5-րդ) Լուսինյանը պարտավորվում է բանակցություններ չվարել եվրոպական պետությունների ու Հռոմի պապի հետ: Ստեղծվում է ծանր վիճակ Կիլիկյան Հայկական թագավորության համար: Մահմեդական պետություններով շրջապատված Լևոն 4-րդը (Լևոն 5-րդ, 1320-1342) և Լևոն 5-րդը (Լևոն 6-րդ, 1374-1375) լատինամոլ քաղաքականություն էին վարում: Այդ, ինչպես նաև արքունիքում սկսված կրոնական վեճերի պատճառով երկիրը կանգնեց կործանման եզրին: 1375թ., չնայած հայ զինվորների խիզախությանը, եգիպտական մամլուկները գրավում են Սիս մայրաքաղաքը: Ավարտվում է Կիլիկիայի հայկական թագավորության պատմությունը: