­Սուլ­թան­նե­րու, խա­նե­րու եւ ցա­րե­րու լու­ծին տակ, դա­րա­ւոր գե­րու­թեան մէջ ապ­րե­լով՝ հայ ժո­ղո­վուր­դը շատ բան կորսն­ցուց ազ­գա­յին իր ար­ժա­նիք­նե­րէն եւ 19րդ ­դար հա­սաւ ե­սա­կեդ­րոն, դրա­մա­պաշտ, վաշ­խա­ռու եւ չեր­չի տի­պար­նե­րու այ­լա­սե­րած ու հեղ­ձու­ցիչ մթնո­լոր­տով։