ԼՈՒՅՍԻ ԿՈՄԲԻՆԱՑԻՈՆ ՑՐՈՒՄ, չույսի ցրում, որն ուղեկցվում է հաճախականու– թյան զգալի փոփոխմամբ: Հայտնագործել են (1928) սովետական ֆիզիկոսներ Դ. Ս. Լանդսբերգն ու Լ. Ի. Մանղեչշաամը՝ բյուրեղներում և հնդիկ ֆիզիկոսներ Չ. Վ. Ռամանն ու Կ. Ս. Կրիշնանը՝ հե– ղուկներում լույսի ցրումն ուսումնասիրե– լիս: Արտասահմանյան գրականության մեշ Լ. կ. ց. ավելի հայտնի է Ռ ա մ ա ն ի էֆեկտ անունով: Լ. կ. ց–ման էությունը հետևյալն է. նյութը լույսի ինտենսիվ մե– ներանգ ճառագայթներով լուսավորելիս ցրված ճառագայթման սպեկտրի մեջ երե– վան են գալիս նոր հաճախականություն– ներ (սպեկտրային գծեր), որոնք գրգռող լույսի հաճախականության և բյուրեղային ցանցի, մոլեկուլների տատանումների կամ պտտման հաճախականությունների գումարման և հանման (կոմբինացիայի) արդյունքն են: Լ. կ. ց–ման սպեկտրային գծերը բնութագրող մեծություններն են հաճախականությունը, ինտենսիվությու– նը, ապաբևեռացման աստիճանը և սպեկտ– րային գծի կիսալայնությունը: Այս պա– րամետրերը միարժեքորեն որոշվում են ցրող մոլեկուլների կառուցվածքով և շըր– ջապատող միջավայրի հետ դրանց փո– խազդեցությամբ: Լ. կ. ց–ման սպեկտրնե– րը խիստ յուրահատուկ են տվյալ նյութին և օգտագործվում են խառնուրդում այդ նյութի քանակությունը որոշելու համար: Լայն տարածում է ստացել մոլեկուլների տատանումների հետ կապված կոմբինա– ցիոն ցրման սպեկտրների ուսումնասի– րությունը: Լ. կ. ց–ման սպեկտրային գծե– րի ինտենսիվությունները շատ ւիոքր են և սովորական պայմաններում կազմում են 10 10 –10՜13 վա Լազերի հայտնադործու– մով հնարավորություն ստեղծվեց ոչ միայն գրգռման մեծ ինտենսիվություն ապա– հովել, այլև գործնականում իրականացնել կանխատեսված ստիպողական կոմբինա– ցիոն ցրման երևույթը: Ստիպողական կոմբինացիոն ցրումը լույսի ինտենսի– վության զգալի մասը փոխակերպում է ուրիշ հաճախականության: Այս երևույթը հնարավորություն է տալիս հեշտությամբ ուսումնասիրել մոլեկուլների և բյուրեղ– ների կառուցվածքը, այն գործնական նշա– նակություն ունի նաև նոր հաճախականու– թյան ինտենսիվ ճառագայթում ստանալու համար: Մ. Մովսեպան