«Թրքացման» քաղաքական ծրագրի հանրային հաջողության զգալի մասը պայմանավորված էր թուրքական հասարակության մեծ մասի անգրագիտությամբ և անցյալի մասին տեղեկությունների սղությամբ: Մեծ հաշվով անցյալի մասին իմացությունը բանավոր հիշողությունն էր, որը կամ խմբերի ներսում էր, կամ՝ ընտանիքներում: Բազմակրոն ու բազմէթնիկ Թուրքիայի թուրքական ազգային պատմության նոր սկսված պատմագրական շարադրանքը հաջողությամբ շրջանցում էր Թուրքիայի տարածքի «ոչ թրքական» անցյալն ու նույնիսկ «ոչ թրքական» ժողովուրդների հիշատակումը: Նույնիսկ Լոզանի կոնֆերանսով Թուրքիային պարտադրված պաշտոնական ազգային փոքրամասնությունները՝ հայերը, հույներն ու հրեաները, որոնցից հայերն ու հույների զգալի մասը համարյա ամբողջովին ոչնչացել էին 20-րդ դարի առաջին կեսին, իրենց ազգային դպրոցներում իրավունք ունեին ուսուցանել բացառապես թուրքական ազգային պատմության պաշտոնական շարադրանքով, ուսուցիչները բացառապես թուրքեր էին և, իհարկե, պատմության ուսուցումն ամեն տարի խստորեն ստուգվում էր (ստուգվում է նաև հիմա): Անցյալի ու պատմության մասին պատմության պաշտոնական շարադրանքից զատ այլ աղբյուր, բացի առանձին խմբերի ներսում սրնդից-սերունդ փոխանցվող բանավոր հիշողությունները, փաստացի չկար: Նույնիսկ պատմագրական հարուստ ավանդույթներ ունեցող և անցյալում գրագետ հայերի ու հույների՝ ցեղասպանությունից հետո կենդանի մնացած սերունդը անցյալի վերաբերյալ բանավոր հիշողությունից զատ այլընտրանքային տեղեկությունների աղբյուր չուներ: Այս պայմաններում թուրքական «ազգային պատմությունը» հիրավի դարձավ այն հզոր գործոնը, որ ձևավորեց միջին խավի թուրքական ազգայնամոլությունը՝ ծածկելով նույնիսկ այլ էթնիկ միավորների գոյության առկայությունը, առավել ևս՝ անցյալի մասին հիշողությունը: Հիսունական թվականներից հետո սկսված համատարած կրթության միջոցով մատուցվող «ազգային պատմությունը» թուրքական հասարակության միակ ընդհանուր իմացությունն էր, ուստի և՝ հանրային դիսկուրսի փաստարկների հիմնական, եթե ոչ միակ ձևավորողը: