Փ. Ս. Տ.- Կան անհատ տիպարներ, որոնք ներգործօն դեր ունեցած են եւ կ՛ունենան: Սակայն հաւաքական իմաստով, առաւելաբար ընկերային-բարեսիրական գործունէութեամբ ու արեւելութեամբ կը յատկանշուին հայ կիները եւ կնոջական կազմակերպութիւնները: Չկան հայ քաղաքական, պատմափիլիսոփայական եւ յառաջդիմական տեսլականներով կնոջական շարժումներ ու կազմակերպութիւններ… Իսկ պրպտումներուս մէջ հանդիպած ու անդրադարձած եմ անհատական կերպարներու, ինչպէս` իսլամացուած հայ ստրուկ աղջկան մը, որ իր ամուսնին հետ եղած է հիմնադիրը Մեմլուքեան թագաւորութեան, Եգիպտոսի մէջ, ծանօթ է «Շաժարաթ ալ-Տուրր» (մարգարիտի ծառ) անունով: Արաբական աղբիւրներուն մէջ կան բազմաթիւ քրոնիկներ, որոնց հերոսները հայեր են եւ պատմուած դէպքերը ուղղակի կերպով կը փաստեն հայ տարրին զանգուածային եւ գործօն ներկայութիւնը Մերձաւոր Արեւելքի ամբողջ տարածքին: