Հայ-ռուսական հարաբերությունները 19-րդ դարում ավելի զարգացան, քանի որ Արևելահայաստանը մտավ ռուսական կայսրության կազմի մեջ: Հիշենք, որ ռուսական կայսրությունը 4 անգամ գրավել է նաև Արևմտյան Հայաստանը ու այդ 4 անգամն էլ միջազգային դիվանագիտության ճնշման տակ ստիպված է եղել վերադարձնել Օսմանյան կայսրությանը՝ ահավոր խնդիրներ ստեղծելով արևմտահայերի համար: 19-րդ դարում ու 20-րդ դարի սկզբին հայերը ունեցել են ռուսական կողմնորոշում: Հավատ ունեին, որ Արևմտյան Հայաստանը նույնպես ազատագրվելու է ռուսական գահի օգնությամբ և միանալու է Արևելյան Հայաստանին: Դա իրականությանը շատ մոտ էր մինչև այն պահը, երբ բոլշևիկները հեղափոխություն արեցին Ռուսաստանում, և Լենինը ստորագրեց Արևմտահայաստանի մասին հայտնի դեկրետը: