Պատմականորեն ժողովուրդների ինքնորոշման իրավունքի որոշ ասպեկտներ այնքան հին են, որքան պետությունները: Մինչդեռ ժողովուրդների ինքնորոշման սկզբունքի արմատները հասնում են մինչև ամերիկյան և ֆրանսիական հեղափոխություններ[1], իսկ իրավական դոկտրինում շատ ավելի ուշ տրվեց այդ սկզբունքի իրավական ձևակերպումը: Արդեն Վուդրո Վիլսոնն անդրադարձել էր այդ սկզբունքի խորքային փոփոխություններին, չնայած դեռ չկար ժողովուրդների ինքնորոշման սկզբունքի իրավական ձևակերպումը: Եվ հենց Վիլսոնն էր, որն առաջինը հիմք դրեց ժողովուրդների ինքնորոշման սկզբունքի տեսությանը[2]: Նշենք, որ թեև Վիլսոնը հստակորեն չի ձևակերպել ժողովուրդների ինքնորոշման սկզբունքը, սակայն նրա դիրքորոշումներն արտահայտվել են նրա այն հայտարարության մեջ, որ ազգային ձգտումները պետք է հարգվեն, իսկ ժողովուրդներն այսուհետ պետք է իշխվեն և կառավարվեն միայն իրենց սեփական համաձայնությամբ: Ըստ նրա՝ «ինքնորոշումը» ոչ թե սոսկ արտահայտություն է, այլ գործողության իմպերատիվ սկզբունք է[3]: Սրան առնչվում է նաև Վիլսոնի առաջադրած՝ այսպես կոչված «տասնչորս կետերից» հինգերորդը` ժողովուրդների ինքնորոշման սկզբունքի խիստ պահպանման վրա հիմնված գաղութների բոլոր պահանջների ազատ, արդարացի և բացարձակ անկողմնակալ կարգավորումները, որոնք վերաբերում են ժողովուրդների ինքնիշխանությանն առնչվող բոլոր հարցերին: Ըստ այդմ սահմանվում էր, որ ինքնորոշման ձգտող բնակչության հետաքրքրությունները պետք է հավասարակշռվեն համապատասխան կառավարության արդարացի պահանջների հետ[4]: