Անկախութիւն եւ պետութիւն կը յատկանշուին ինքնութեամբ, ազգի ինթուրոյնութեան պահպանումով: Քաղաքական անկախութիւնը փուճ է, եթէ չկայ ոգեկան-մշակութային անկախութիւնը: Կրնանք մեծ գիտնականներ ունենալ աշխարհի տարբեր երկիրներուն մէջ, օտարաբարբառ մեծ գրողներ եւ արուեստագէտներ ունենալ, անոնց նպաստը մեր ժողովուրդը չի ջերմացներ, յարդի բոց է՝ տօնական առիթներու սնապարծութեան համար, անվաղորդայն: Օտարացման խաւարէն դուրս պէտք է բերել հայու հոգին, գրականութիւնը, մշակոյթը: Կրկին կը կարդամ Յովհաննէս Թումանեանի միտքերէն մին, ըսուած Ալեքսանդրապոլի (Գիւմրի) համալսարանին մէջ, 1920-ին. Մեր ժողովրդին բռնակալներից ֆիզիքապէս ազատելուց յետոյ պիտի ազատել նրա միտքն ու հոգին աւարի ու տգիտութեան բռնակալութիւնից եւ հաղորդակից անել լուսաւոր մարդկութեան ու տիեզերքի մեծ կեանքին: