Ինչ վերաբերվում է ՀԱՊԿ-ին, ԵԱՏՄ-ին եւ մասնավորապես Ռուսաստանին, ապա այստեղ իրավիճակն ավելի բարդ է: Կառավարության ծրագրով նախանշված «Ռուսաստանի Դաշնության հետ ռազմավարական-դաշնակցային հարաբերությունների զարգացումը», ելնելով հայ-ռուսական հարաբերությունների մինչ հեղափոխությունը ձեւավորված որոշ ավանդույթներից, որոշակի հակասության մեջ է մտնում նույն ծրագրում նշված՝ հարաբերությունների՝ «բարեկամության, իրավահավասարության, հարցերը համատեղ ջանքերով լուծելու պատրաստակամության վրա» հիմնված լինելու հետ: Հայ-ռուսական հարաբերություններին հատուկ է եղել «պատվիրատու-հաճախորդ» մոդելը, որի վերացումը հեղափոխությունից հետո ավելի ու ավելի ակներեւ է դառնում: Այն վերջնականապես ակնհայտ դարձավ Փանիկ գյուղի միջադեպից հետո, երբ հայկական կողմն, ըստ էության, ստիպեց ռուսական բազայի հրամանատարությանը ներողություն խնդրել: Ընդ որում, «հայկական կողմ» ասելիս առաջին հերթին նկատի ունենք հենց Փանիկի բնակիչներին: