- Իր ազ­­­գի բո­­­լոր զա­­­ւակ­­­նե­­­­­­­րը գուրգու­­­րանքով դի­­­տող պտղա­­­բեր մայր մը... Կա­­­թիլ, պտու­­­ղը կամ պտղա­­­բերու­­­թիւնը, բա­­­ռեր են, որոնք ան­­­յի­­­­­­­շելի ժա­­­մանակ­­­նե­­­­­­­րէ ի վեր ամէն գա­­­րուն եւ ամէն աշուն յա­­­գեցու­­­ցեր են մեր բա­­­ռապա­­­շարի եւ մտքի կո­­­ղով­­­նե­­­­­­­րը։ «Պտու­­­ղ» բա­­­ռը առա­­­տու­­­թիւն տո­­­ւած է թէ՛ մեր մայ­­­րե­­­­­­­նիին եւ թէ՝ մեր գրա­­­կանու­­­թեան։ Ի՛նչ հարստու­­­թիւն. հա­­­յոց լե­­­զուի մրգաս­­­տա­­­­­­­նի մէջ կան «պտու­­­ղ»ով շի­­­նուած 150-ի չափ հիւ­­­թեղ բա­­­ռեր, մի՛շտ թարմ, միշտ բու­­­րեան։ Բար­­­դութիւննե­­­րու ըն­­­թացքին, բա­­­ռը թէեւ կորսնցու­­­ցեր է իր միակ ձայ­­­նա­­­­­­­ւորը, «ու»ն եւ մնա­­­ցեր է «պ-տ-ղ» բա­­­ղաձայննե­­­րով, սա­­­կայն ծնունդ տո­­­ւեր է պատ­­­կե­­­­­­­րալից ածա­­­կան­­­նե­­­­­­­րու եւ գո­­­յական­­­նե­­­­­­­րու, ինչպէս՝ պտղա­­­ճոխ, պտղա­­­քան­­­դակ, պտղա­­­զարդ, պտղա­­­զուարճ, մե­­­ծապ­­­տուղ, միապ­­­տուղ, նա­­­խապ­­­տուղ, սկզբնապ­­­տուղ, ամե­­­նապ­­­տուղ, ար­­­գա­­­­­­­ւան­­­դապտուղ... Շատ աղօթքներ ենք ըրած ու բա­­­նաս­­­տեղծու­­­թիւններ գրած, որ­­­պէսզի մեր դաշ­­­տերն ու մայ­­­րե­­­­­­­րը ըլ­­­լան պտղա­­­լի, պտղա­­­տու, պտղա­­­լից, պտղա­­­ւէտ, պտղա­­­բեր, պտղա­­­բարձ, պտղա­­­ծին, պտղա­­­ռատ, պտղա­­­պար­­­գեւ։ Բայց մեր ազ­­­գը ու­­­նե­­­­­­­ցաւ նաեւ անպտղա­­­բեր, անպտուղ եւ պտղա­­­զուրկ օրեր։ Այդ օրե­­­րուն, սի­­­րելի Կա­­­թիլ, Դա­­­նիէլ Վա­­­րու­­­ժա­­­­­­­նը գրեց «Ան­­­դաստա­­­ն»ը...