Ինչի՞ է ի վերջո ուզում հասնել Էրդողանը։ Մի՞թե միայն քրդական սպառնալիքն է Թուրքիային ուղղորդում դեպի արտաքին էքսպանսիայի։ Թերևս ո՛չ։ Քրդական հարցը արմատախիլ անելու փորձերի հետ զուգընթաց կան նաև շատ ավելի հեռուն գնացող ծրագրեր։ Հայացքն ուղղելով դեպի Մեքքա, պանիսլամիզմի դրոշակը ձեռքին, խալիֆի կեցվածքով և Օսմանյան սուլթանի վարքագծով Էրդողանը փորձում է խառնել բոլոր խաղաքարտերը՝ Մոսուլից մինչև Երուսաղեմ: Իհարկե, դժվար է հասկանալ խաղի այն կանոնները, որոնցով առաջնորդվում է ներկայիս Թուրքիան, բայց մի բան հստակ է՝ Էրդողանը փորձում է շարժվել Օսմանյան կայսրության ուղեծրի տրամաբանությամբ: Ավելին՝ Թուրքիայի բնակչության մի զգալի հատվածը դեռևս ապրում է կայսերական այդ գիտակցությամբ: Խոսքը Ստամբուլի եվրոպական մտածողությամբ քաղաքացիական հասարակության մասին չէ, այլ միջին գործարարների և գյուղացիների, որոնք հանդիսանում են Թուրքիայի ներկայիս իշխանության հիմնասյուները: Ո՞րն է «Օսմանյան կայսրության» ուղեծրի էությունը: Անկարայի առջև փակվել են Բրյուսելի (ԵՄ) դռները: Այսինքն՝ Թուրքիան, ջախջախվելով «Վիեննայի պարիսպների տակ», որոշ ժամանակ անց դուրս է մղվել նաև Եվրոպական թատրոնից՝ «Վիեննայի կոնգրեսից»: Դրանից ելնելով Էրդողանը պանիսլամիզմի գաղափարական դրոշի ներքո ամուր դիրքավորվել է Արևելքում և փորձում է խաղալ սուննի աշխարհի առաջնորդի դերը: Այս տեսանկյունից ամենևին էլ պատահական չէ Անկարայի սկզբունքային դիրքորոշումը Երուսաղեմն Իսրայելի մայրքաղաք ճանաչելու Թրամփի որոշման դեմ։