­Պատ­մա­գէտ մը կը պնդէր, թէ ազ­գի մը պատ­մու­թիւ­նը կը գրեն օ­տար­նե­րը, ու­րիշ ազ­գեր, թե­րեւս ի­րենց ըմբռ­նու­մով, ի­րենց հաշ­ւոյն։ ­Մեր պատ­մու­թեան մէջ, միշտ ալ օ­տար մը կը մի­ջամ­տէր մեր ժա­մա­նակ­նե­րու բարդ հան­գոյ­ցը քա­կե­լու հա­մար։ ­Պատ­մու­թիւ­նը ար­հես­տա­վարժ օ­տա­րի գործ է, այդ ի­մաս­տով ալ ար­հես­տա­վարժ պատ­մա­գէտ­նե­րը հա­շիւ պէտք է տան ի­րենց գրած­նե­րուն հա­մար, քա­նի պատ­մա­կան գա­ղա­փա­րա­բա­նու­թիւն­նե­րու հա­մե­մա­տու­թիւն­նե­րը յա­ճախ ար­տա­ռոց հո­լո­վոյթ­նե­րու կ­þեն­թար­կո­ւին, չա­րա­շա­հո­ւե­լու աս­տի­ճան։