­Հայ ժո­ղովր­դի հե­թա­նո­սա­կան շրջա­նի թա­տե­րա­կան ա­րո­ւես­տի մա­սին հե­տաքր­քիր տե­ղե­կու­թիւն­ներ են պահ­պա­նել ու հե­տա­գայ սե­րունդ­նե­րին ա­ւան­դել մեր պատ­միչ­նե­րը։ Օգ­տո­ւե­լով ու գրի անց­կաց­նե­լով ժո­ղովր­դի մէջ բեր­նէ-բե­րան պատ­մած­նե­րը, ­Գող­թան պատ­միչ­նե­րից մնա­ցած ա­ռաս­պե­լա­բա­նու­թիւն­նե­րը, հա­յոց պատ­մու­թեան նո­ւի­րած ի­րենց գրքե­րում, ա­ռան­ձին դէպ­քե­րի թա­տե­րա­կա­նա­ցո­ւած նկա­րագ­րու­թիւն­նե­րում նրանք կեն­դա­նի են պա­հել թա­տե­րա­կան ա­րո­ւես­տի գո­յու­թիւ­նը։