ՀԱՀ-ի հնագույն բնակիչներն են համարվում հոտենտոտները, բուշմենները, բանտու ժողովուրդները: 18-րդ դարի 50-ական թթ. հոլանդական Արևելահնդկական ընկերությունը հիմնել է Կապ գաղութը: Հոլանդական գաղութաբնակները՝ բուրերը, աստիճանաբար ընդլայնել են գաղութի սահմանները՝ ոչնչացնելով կամ անապատային շրջաններ մղելով բնիկներին: 18-19-րդ դդ. սահմանագծին Կապը (անգլ. Քեյփ) զավթեցին անգլիացիները: 19-րդ դարի 1-ին կեսին բուրերը հիմնեցին մի շարք հանրապետություններ, որոնք, բացի Մեծ Բրիտանիայի զավթած Նատալից, միավորվեցին Հարավաֆրիկյան Հանրապետության (տես` Տրանսվաալ) և Օրանժի Հանրապետության մեջ: 19-րդ դարի կեսին անգլիացիները և բուրերը զավթեցին ՀԱՀ-ի ժամանակակից տարածքի զգալի մասը: Գաղութարարների դեմ պայքարն արագացրեց հարավաֆրիկյան ժողովուրդների համախմբումը: 19-րդ դարի 70-ական թթ. արագորեն զարգացան կապիտալիստական հարաբերությունները: Արդյունաբերության զարգացմանը խթանեց ալմաստի և ոսկու հանքավայրերի հայտնաբերումը: Ձևավորվեցին պրոլետարիատն ու մտավորականությունը՝ ինչպես «սպիտակների», այնպես և աֆրիկացիների ու այստեղ աշխատելու եկած հնդիկների շրջանում: Անգլո-բուրական պատերազմի հետևանքով (տես` Անգլո-բուրական պատերազմ 1899-1902 թթ.) Մեծ Բրիտանիան նվաճեց Տրանսվաալը և Օրանժը: Անգլիական իշխանությունների և բուրական խոշոր հողատերերի միջև երկարատև բանակցություններից հետո 1910 թվականին կազմվեց Անգլիայի դոմինիոն Հարավաֆրիկյան Միությունը (ՀԱՄ): Պետության վարած տնտեսական կեղեքման և ազգային խտրականության քաղաքականության դեմ պայքարի ընթացքում 1912 թվականին ստեղծվեց աֆրիկացիների Աֆրիկյան ազգային կոնգրես (ԱԱԿ) քաղաքական կազմակերպությունը: Կառավարող կուսակցությունը 1910 թվականին ստեղծված Հարավաֆրիկյան կուսակցությունն էր, որը կապված էր անգլիական շրջանակների հետ: Առավել ազգայնական բուր գործիչները դուրս եկան կառավարող կուսակցությունից և 1913 թվականին հիմնեցին ազգայնական կուսակցությունը: 1909-1910 թվականներին ձևավորվեց Հարավաֆրիկյան լեյբորիստական կուսակցությունը, որը հանդես էր գալիս սպիտակամորթ բանվորների անունից: Առաջին համաշխարհային պատերազմին (1914-1918 թթ.) ՀԱՄ մասնակցել է Անգլիայի կողմում և պատերազմից հետո ստացել նախկին գերմանական Հարավարևմտյան Աֆրիկայի մանդատը: 1914 թվականին տեղի ունեցավ բուրերի վերջին զինված ապստամբությունն անգլիական տիրապետության դեմ: 1918 թվականին ստեղծվեց բուրերի ծայրահեղ ազգայնական «Բրուդերբոնդ» («Եղբայրների միություն») կազմակերպությունը: Հոկտեմբերյան սոցիալիստական հեղափոխության ազդեցության տակ ՀԱՄ-ում ուժեղացավ բանվորական և ազգային-ազատագրական շարժումը: 1921 թվականին ստեղծվեց Հարավային Աֆրիկայի կոմունիստական կուսակցությունը: 1928 թվականին ստեղծվեց աֆրիկացի բանվորների Արհմիությունների հարավաֆրիկյան ֆեդերացիան: 1934 թվականին հարավաֆրիկյան և ազգային կուսակցությունները միավորվեցին Միացյալ կուսակցության (ՄԿ) մեջ: 1936 թվականին հրապարակվեց ռասիստական օրենք, որով աֆրիկացիները զրկվում էին եվրոպական ծագում ունեցող ընտրողների հետ ընտրելու իրավունքից: 1930-ական թթ. ՀԱՄ-ում տարածվեց ֆաշիստական շարժումը: Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի (1939-1945 թթ.) սկզբին պառլամենտը քվեարկեց Անգլիային աջակցելու օգտին: 1942 թվականին հյուպատոսական հարաբերություններ հաստատվեցին ԽՍՀՄ-ի և ՀԱՄ-ի միջև: Պատերազմի տարիներին զարգացավ արդյունաբերությունը, փոքրացավ տնտեսական կախումն Անգլիայից, ուժեղացան հակաանգլիական տրամադրությունները: 1948 թվականին իշխանության գլուխ անցավ 1935 թվականին վերստեղծված ազգայնական կուսակցությունը (ԱԿ): Նրա ստեղծած բոլոր կառավարությունները (1966 թվականից՝ Բ. Ֆորստերի) ուժեղացրին տեռորի և ռասայական խտրականության քաղաքականությունը՝ այն տարածելով նաև Նամիբիայի վրա: Սևամորթ բնակչության նկատմամբ ապարտհեյդի քաղաքականության կիրառման հետևանքով երկրում զուգակցվում են ժամանակակից իմպերիալիստական պետությանն ու գաղութին բնորոշ գծերը: 1950 թվականին կոմկուսն արգելվեց, սակայն շուտով անլեգալ պայմաններում վերստեղծվեց հարավ-աֆրիկյան կոմունիստական կուսակցություն (ՀԱԿԿ) անվամբ: 1955 թվականին ստեղծվեց Արհմիությունների հարավաֆրիկյան կոնգրեսը` երկրի միակ արհմիութենական կազմակերպությունը, որը մերժում է ռասայական խտրականությունը: Առաջադիմական կազմակերպությունները 1955 թվականին ստեղծեցին երկրի պատմության մեջ ամենաներկայացուցչական ժողովը՝ Հարավային Աֆրիկայի ժողովրդական կոնգրեսը, որը հանդես է զալիս ազգային խտրականության լիակատար վերացման, դեմոկրատական, սոցիալ-տնտեսական լայն վերափոխումների օգտին: 1956 թվականին ՀԱՄ դադարեցրեց հյուպատոսական հարաբերությունները ԽՍՀՄ-ի հետ: 1961 թվականի մայիսի 31-ին երկիրը կոչվեց ՀԱՀ: 1960-1970-ական թթ. սահմանագծին ՀԱՀ ձգտել է Ատլանտյան օվկիանոսի հարավային շրջանում ստեղծել ռազմական դաշինք, աջակցել Աֆրիկայի երկրների հետադիմական ուժերին: ՀԱՀ-ի կառավարության նմանօրինակ քաղաքականության հետևանքով երկիրը մեկուսացել է միջազգային ասպարեզում: 1960-ական թթ. ՀԱՀ-ում սկզբնավորվել է պարտիզանական շարժում: 1975 թվականի վերջին-1976 թվականի սկզբին ՀԱՀ-ի զինված ներխուժումը Անգոլա անհաջողության մատնվեց: 1978 թվականին վարչապետ դարձավ Փիթեր Բոտան, 1979 թվականին՝ նախագահ՝ Մարաիս Վիլջոինը: