­Չա­րենց ե՛ւ հան­ճար էր, ե՛ւ յանդգ­նու­թիւն։ Ի դէմ պոլ­շե­ւի­կեան ա­պազ­գայ­նաց­ման սադ­րանք­նե­րուն, իր կեան­քի վեր­ջին տա­րի­նե­րուն ան վե­րագ­տաւ ազ­գա­յին ինք­նա­ճա­նա­չո­ղու­թեան իր ար­մատ­նե­րը։ «­Նա­ցիո­նա­լիս­տա­կան» եւ «­Դաշ­նակ­ցա­կան» պի­տա­կա­ւո­րո­ւե­լու գնով ան վե­րա­կա­պեց մեր պատ­մու­թեան շղթա­յի օ­ղակ­նե­րը։ 1933ին գրո­ւած իր «­Գիրք ­Ճա­նա­պար­հի»ն ­կեն­դա­նի վկա­յա­րա­նը կը հան­դի­սա­նայ ­Չա­րեն­ցեան ազ­գա­յին ինք­նա­ճա­նա­չո­ղու­թեան։