Սիւնիք, Մեծ Հայքի իններորդ նահանգը։ Արևմուտքէն և հիւսիս-արևմուտքէն սահմանակից էր Այրարատին, հիւսիս-արևելքէն և արևելքէն՝ Արցախին, հարաւէն և հարաւ-զդեցութեան ոլորտը։ Ուրարտուի արքաները Սիւնիքի տարածքը ծաւալեր են շինարարական աշխատանքներ, հիմներ բերդեր, քաղաքներ, ջրանցքներ։ Մ.թ.ա. VIդ. Սկզբէն Սիւնիքի տարածքը մտեր է Երուանդունիներու հայկական թագաւորութեան, իսկ մ.թ.ա. V-IVդդ.՝ Աքեմենեան Պարսկաստանի 18-րդ սատրապութեան մէջ։ Մ.թ.ա. IVդ. վերջին՝ յունա-մակեդոնական արշաւանքներէն յետոյ. Սիւնիքի տարածքը ընդգրկեր է անկախութիւնը վերականգնած Երուանդունիներու հայկական թագաւորութեան, իսկ մ.թ.ա. 189-էն՝ Մեծ Հայքի Արտաշէսեաններու թագաւորութեան կազմին մէջ։ Մեծ Հայքին Արշակունիներու հաստատումէն յետոյ, ձևաւորուեր է Սիւնիքը։ Սիւնիքի իշխանութիւնը եղեր է Մեծ Հայքի ամենահզօր նախարուրութիւնը, անոնք վարած են կարևոր պաշտօններ, եղեր Հայոց բանակի արևելեան զօրաթևի հրամանատարներ, առժամանակ զբաղեցուցած Աղձնիքի բդեշխական աթոռը։ Մեծ Հայքի թագաւորութեան 387-ի բաժանումէն յետոյ Սիւնիքը ենթարկուեր է Սասանեան Պարսկաստանի գերիշխանութեան։ 440-ական թթ. Սիւնիքի իշխան Վասակ Սիւնին նշանակուել է Հայոց մարզպան։ Չնայած վերջինս Վարդան Մամիկոնեանի ապստամբութեան ժամանակ համագործակցեր է Պարսից արքունիքին, սակայն Սիւնիքի բնակչութեան մեծ մասը մասնակցեր է ազատագրական պայքարին։ 571-ին Սիւնիքը հանուեր է Հայաստանի մարզպանութեան կազմէն և, որպես առանձին շահր, մտցուեր Ատրապատականի մէջ։ Վարչական այս կացութիւնը գոյատևեր է մինչև արաբական արշաւանքները։ VIIIդ. Սկզբէն՝ արաբական տիրապետութեան ներքոյ, Սիւնիքը մտեր է Արմինիա երկրամասի կազմի մէջ։ Արաբական տիրապետութաան շրջանին Սիւնիքի իշխանութիւնը կարողացեր է պահպանել գոյութիւնը, նոյնիսկ զգալիօրէն ուժեղացեր, զարգացեր են աւատատիրական յարաբերութիւնները։ 826-827-ին խուրամեան զորամասերն ահաւոր աւերածութեան ենթարկեր են Բաղքն ու Գեղարքունիքը, կոտորեր բնակչութիւնը։ Հայ Բագրատունիներու թագաւորութեան ստեղծումէն յետոյ Սիւնիքի իշխանութիւնները մտեր են անոր մէջ։ Xդ. 70-80-ական թթ. Սիւնիքի քաղաքական կեդրոնն աստիճանաբար տեղափոխուեր է հարաւ և գահերեցութիւնն անցեր է Բաղքի գահակալ Սմբատ Ա.-ին, որն 987-ին Սիւնիքը հռչակեր է թագաւորութիւն։ 1103-ին սելջուկեան թուրքերը աւերեր են Սիւնիքի Կապան մայրաքաղաքը։ 1170-ին վերացեր է Սիւնիք թագաւորութիւնը։ XIIIդ. սկզբը Զաքարեաններու գլխաւորութեամբ, Սիւնիքը ազատագրեր են սելջուկեան տիրապետութենէն։ Սիւնիքի մէջ հաստատուեր են երկու նոր իշխանական ընտանիքներ. Օրբելեաններ և Խաղբակեաններ։ 1230-ական թթ. անոնք ճանչցեր են մոնղոլական գերիշխանութիւնը։ 1720-ական թթ. Սիւնիքի հայութիւնը ապստամբեր է պարսկական տիրապետութեան դէմ։ Ապստամբութեան գլուխ անցած Դաւիթ Բեկը ազատագրեր է հարաւային Սիւնիքը և հիմք դրեր ինքնուրոյն իշխանութեան։ Ան յաջող կռիւներ մղեր է նաև օսմանեան թուրքերու դէմ, որոնք 1725-27-ին փորձեր են գրաւել Սիւնիքը։ 1730-ին շարժումը անկում ապրեր է։ 1826-28-ի ռուս-պարսկական պատերազմէն յետոյ Սիւնիքի ամբողջ տարածքը միացեր է Ռուսաստանին: