«Ու­րեմն ե­թէ հայդ իր հայ­րե­նա­կան բնու­թեան հետ շա­ղեր է նաեւ դա­րուս հո­գին, ա­զա­տա­սի­րու­թիւ­նը եւ յա­ռա­ջա­դէմ կանգ­նե­լու կա­րո­ղու­թիւն­նե­րը, այն ա­տեն կրնամ ը­սել քե­զի հետ, որ ­Նա­խախ­նա­մու­թիւ­նը զինքն ա­պա­գա­յի եւ ա­ռա­քե­լու­թեան մը սահ­մա­նած է աշ­խար­հիս մէջ: Իսկ այս ա­ռա­քե­լու­թիւ­նը ինչ­պէ՞ս կը կա­տա­րէ ազգ մը, ե­թէ ոչ տար ազ­գաց վրայ թէ՛ նիւ­թա­կան եւ թէ բա­րո­յա­կան ազ­դե­ցու­թիւն մը, ի­րա­ւունք մը, ա­նոնց հետ յա­րա­բե­րու­թիւն մը ստա­նա­լով: Ազ­գե­րու հրա­պա­րա­կին մէջ ա­մէն մէկն իր ո­րոշ դրօ­շա­կով կը մտնէ, իր սե­փա­կան վա­ճառ­քը հոն կը բե­րէ, հար­կը կը վճա­րէ, քա­ղա­քա­կա­նու­թեան համ­բա­ւին ու փո­խա­րէն ա­նուն, կա­ցու­թիւն ու իր հաս­տատ զո­հու­թեան ե­րաշ­խա­ւոր կ­’ըն­դու­նի: Ին՞չ նոր սկզբունք, ի՞նչ նոր գիւտ, ի՞նչ գոր­ծի հնա­րած, ի՞նչ տոհ­մա­կան ա­ռա­քի­նու­թիւն, ի՞նչ ինք­նահ­նար ճար­տա­րու­թեան ար­գա­սի­քը բե­րած ու­նի հայդ նոյն ընդ­հա­նուր ա­տեա­նին առ­ջեւ։ Ո՞ր ժո­ղո­վըր­դեան սրտին մէջ կը տի­րէ, ո՞ր դահ­լի­ճին մէջ ա­նու­նը կը յի­շո­ւի, ո՞ր ըն­կե­րա­կան վի­ճա­կի, ո՞ր քա­ղա­քա­կան դաշ­նաց մէջ կշիռ մ­’ու­նի, ցցուր ինձ ա­սոնց մէկ նշմա­րան­քը, փոր­ձը, եւ իս­կոյն գլուխ կը ծռեմ գրա­ծիդ»: