Ոչ միայն իր ե­րի­տա­սար­դու­թեան եւ աշ­խար­հա­կան կեան­քի այդ շրջա­նին, այ­լեւ՝ այ­նու­հե­տեւ եւս, թէ՛ 1853-1892 ա­ռաջ­նոր­դա­կան եւ պատ­րիար­քա­կան իր պաշ­տօ­նա­վա­րու­թեան շրջա­նին, թէ՛ 1892-1907 Ա­մե­նայն ­Հա­յոց ­Կա­թո­ղի­կո­սու­թեան գա­հա­կա­լի իր տա­րի­նե­րուն, բա­ռին ա­մէ­նէն ընդգր­կուն եւ խոր ի­մաս­տով լու­սա­ւո­րիչ մը ե­ղաւ Մկր­տիչ Խ­րի­մեան։