Երկրին յատուկ մի այլ կարեւոր յատկութիւնն ալ նախորդ դարասկիզբին գործադրուած բնակչութեան ճարտարագիտութիւնն է։ Արդարեւ երիտթուրքերու շարժումը տեսնելով Պալքանեան երկիրներէ կամ Կովկասներէ դէպի Անաթոլիա եւ Մեծ Հայք ուղղուած զանգուածային գաղթերը, ցեղասպանութեան ենթարկեց հայ, պոնտացի եւ ասորի ժողովուրդները, փոխանակման եղանակով ալ վտարեց երկրի յոյն ժողովուրդը։ Ապաստան տուաւ եկուորներուն, ամբողջովին տակն ու վրայ ընելով բազմաթիւ քաղաքներու բնակչութիւնը։ Օրինակի համար այսօր Տրապիզոնի մէջ հարիւր տարուայ բնակութիւն ունեցող ընտանիքի մը հանդիպիլ համարեա անկարելի է։ Նոյնը կարելի է ըսել Զմիւռնիոյ համար ալ, անշուշտ բացառութիւն համարելով քաղաքի սակաւաթիւ քրիստոնեայ եւ հրեայ բնակիչները։ Ղարսէն Ատրիանապոլիս կամ Պրուսա, զանազան քաղաքներ ունին այս նոյն յատկութիւնը։ Եւ պէտք է խոստովանիլ որ երիտթուրքերու այդ ռազմավարութիւնը յաջողած է, քանի որ սոյն քաղաքներու մէջ կը տիրէ թրքական թունդ ազգայնականութիւն եւ իսլամական մոլեռանդութիւն։ Այս վերջինը վիճելի է սակայն երկրի արեւմտեան հատուածը ծովեզերեայ բնակիչներուն համար։