Մ.Բ.- Հայաստանում պատմագիտութիւնը եւ պատմագրութիւնը լաւ վիճակում չեն: Ունենք բազմաթիւ խնդիրներ եւ մարդուժի տագնապ: Համալիր մօտեցում պէտք է ցուցաբերել այս հարցերին: Այսօրուան պատմագիտութիւնը հիմնուած է նէոպոլշեւիկեան սկզբունքների վրայ, իսկ նէոպոլշեւիզմը չարիքների չարիքն է, յատկապէս գիտական պատմագիտութեան ոլորտում: Այդ պոլշեւիկեան մօտեցումը իսկապէս խանգարում է մեզ՝ բնական, գիտական, անկախ Հայաստանի յարիր պատմագրութիւն ունենալու համար:Եթէ բնական պատմագրութիւն չունենաս, պատմագիտութիւնը չի կարող բնական լինել: Ի՞նչ են մեզ հրամցնում, ի՞նչ գրքեր են մեզ հրամցնում, ի՞նչ սկզբունքներով, դրանք խայտառակութիւն են: Դպրոցական դասագրքերում ինչ խեղաթիւրումներ գոյութիւն ունեն, Դաշնակցութեան պատմութեան այլանդակում, նրա արժէքների նուազեցում, նրա պատմութեան կրճատում, Հայաստանի Հանրապետութեան պետական գործիչների նսեմացում, վարկաբեկում: Ես ուղղակի չեմ պատկերացնում, թէ ինչպէ՞ս կարելի է գիտական գիրք գրել ինչ որ մի գործիչի մասին եւ այդտեղ ներկայացնել պոլշեւիկեան մօտեցումներ, այն ինչ որ գրուել է 70 տարի տեղափոխել այդ գրքին մէջ: Երկրորդը, ձեր ասածի շարունակութեան հետեւեալն է. ես շատ եմ կարեւորում որ մենք հիմնեցինք Երիտասարդ Պատմագէտների Միութիւն ու այդ փորձը ունեցանք, ինչ որ չափով յաջողուեց, ինչ որ չափով ձախողուեց, բնականաբար երիտասարդ ուսանողներ են, դասերի հետ կապուած խնդիրներ ունեն, չեն հասցնում: Այսօրուայ երիտասարդութիւնը այնքան էլ հակուած չի պատմագիտութեան, որովհետեւ հասկանում է, թէ այս ոլորտը այդքան էլ լաւ վճարովի ոլորտ չի, գումար չեն կարողանում աշխատել, բայց մեր պատմագիտութիւնը կաղում է, որովհետեւ համայնավարութեան շրջանի թողած հետքերը կան այնտեղ: Պատմութեան ճիւղը աւարտող ուսանողներից շատերը դժուարութիւններ ունեն, նրանք մեր պատմութեան նորագոյն ծալքերը չեն կարող ուսումնասիրել, աղբիւրներ չկան: Ինչ որ ես հաւաքեցի, դրանք չունեն, դա է խնդիրը, չունեն պարզապէս, չկայ, փակում են, խանգարում են արխիւում, դա նորութիւն չի, որովհետեւ այդ մարդիկ սովետական օրերէն մինչեւ իշխանափոխութեան օրեր բազմել էին պետական այդ հիմնարկներում եւ խանգարում էին, ուսանողներին վերցնում էին իրենց թեւի տակ ու աշխատեցնում էին, փորձում էին ատենախօսութիւնները միայն իրենք ղեկավարել, որպէսզի ուսանողները կախուած լինեն: Չէինք պատկերացնում որ այդպիսի համակարգ ունենք եւ այդ ամբողջ համակարգը այսօր ջարդւում է, որովհետեւ յեղափոխութիւնը նաեւ դրա վրայ է ազդել: Ամբողջ մտածողութեան փոփոխութիւն է տեղի ունենում այսօր, որ հրամայական է, դա շատ կարեւոր է: Եւ հիմա, դուք գիտէք որ աշխոյժ հակադաշնակցական պայքար է գնում. պէտք է այստեղ զգուշութիւն ցուցաբերեմ նաեւ ես, որովհետեւ ես չեմ կարող բոլոր քննադատներին հակադաշնացական համարել, նրանք, ինչպէս «Ասպարէզ» թերթում էր գրուած, երեք խմբի են բաժանւում, առաջին խումբը այն մարդիկն են, որոնք սրտացաւ քննադատողներ են, եւ դրանք ուղղուած են գիտական մօտեցումներով պատմութեան սխալները ուղղելու, սրանց պէտք է քաջալերել, պէտք է ճիշդ մօտենալ, զանազանել, եւ պէտք է իմանալ որ յետ-յեղափոխական շրջանում սրանք անխուսափելի են, կան նաեւ պատեհապաշտներ, որոնք օգտուելով այս վիճակից, պատմութիւնը այլանդակելով ուզում են բերել հասցնել ներկայ եւ ներկան փաթաթել անցեալի միջոցով, այսինքն՝ Հայաստանի Հանրապետութեան պատմութիւնը կեղծում են, նենգափոխում են, բերում են այսօրուան Դաշնակցութեան վզին են փակցնում այդ կեղծիքը եւ ուզում են ասել, որ դուք միշտ այդպիսին էք եղել եւ ձեր բոլոր գործիչները այդպիսին են եղել: Սրանք ապակառուցողական մօտեցումներ են: