Հիւսիսէն սահմանակից էր Այրարատ, հիւսիս-արևելքէն՝ Սիւնիք, արևելքէն՝ Փայտակարան և Պարսկահայք, հարաւէն՝ Կորճայք, Մոկք և Աղձնիք, արևմուտքէն՝ Տուրուբեսպուրականի տարածքը մտեր է Ուրարտու պետութեան մէջ, ունեցեր է զարգացած արհեստագործութիւն և երկրագործութիւն։ Մ.թ.ա. VI դարէն Վասպուրականի ամբողջ տարածքը մտեր է Երուանդունի, մ.թ.ա. II դարէն մինչև մ.թ. IV դարու վերջը՝ Արտաշէսեան, ապա Արշակունի հայկական թագաւորութիւններու կազմին մէջ։ VII դ. Վասպուրականը դարձեր է արաբաբիւզանդական ընդհարումներու ռազմաբեմ։ Վասպուրականի նախարարները յարեր են Թէոթորոս Ռշտունիի գլխաւորած ազատագրական շարժման և պահպաներ իրենց ինքնավարութիւնը։ Արաբական խալիֆայութեան նկատմամբ դիմադիր դիրքորոշման պատճառով Վասպուրականի նախարարները ենթակուեր են դաժան հաշուեյարդարի։ Ստեղծուած ծանր պայմաններուն մէջ Վասպուրականի նախարարական տուները համախմբուեր են հզօր Արծրունիներու շուրջ։ 774-775-ին Վասպուրականի նախարարները՝ Արծրունիներու գլխաւորութեամբ, պատերազմեր են Արաբական խալիֆայութեան գերակշիռ ուժերիու դէմ։ Չնայած պարտութեան և ծանր կորուստներուն, Վասպուրականի իշխանութիւնը պահպաներ է իր գոյութիւնը։ Ընդունելով հայ Բագրատունիներու գերակայութիւնը՝ Վասպուրականի իշխանները վերակողմնորոշուեր են դէպի արաբները։ IXդ. կիսուն Արաբական խալիֆայութիւնը փորձեր է ոչնչացնել Վասպուրականի իշխանութիւնը, ժամանակաւորապէս բռնագրաւեր նահանգի զգալի մասը, աքսորեր շատ իշխաններու։ Սակայն նուաճողները շուտով ծանր պարտութիւն կրեր են նահանգի հայկական զօրքէն։ Մանազկերտի ճակատամարտ ին (1071) սելջուկեան թուրքերէն բիւզանդական զօրքի ծանր պարտութենէն յետոյ նահանգը ինկեր է սելջուկեան թուրքերու տիրապետութեան ներքեւ։ Վասպուրականի որոշ շրջաններուն մէջ կիսանկախ վիճակի մեջ պահպանուեր են Արծրունեաց տոհմի շառաւիղները։ Այդ ժամանակաշրջանին Վասպուրական հասկացութիւնը տարածուեր է միայն Վանայ լճի ոլորտի և նահանգի հայաշատ շրջաններու վրայ։ XVIդ. դարձեր է իրանա-թրքական պատերազմների ռազմաբեմ։ 1639-ին Սեֆեան Իրանի և Օսմանեան Թուրքիոյ միջև կնքուած հաշտութեամբ Վասպուրականի մեծ մասը բռնատիրեր է Թուրքիան։ XVI-XIXդդ. Վասպուրականի մեջ շարունակել են գոյատևել հայ, քուրտ, ասորի ժողովուրդների ինքնավար իշխանություններ ու համայնքներ։ Այդ երեք ժողովուրդները յաճախ միասնաբար պայքարեր են իրանա-թրքական բռնատէրներու դէմ։ Չնայած օտար բռնակալութեան հարուցած խոչընդոտներուն, Վասպուրականի մէջ զարգացեր են գիւղատնտեսութիւնը, արհեստագործութիւնը և առևտուրը։ 1915-ի Մեծ եղեռնի ժամանակ Վասպուրականի հայ բնակչության զգալի մասը ռուսական զորքի հետ գաղթեց Արևելյան Հայաստան։