1853ին, ­Վան վե­րա­դար­ձին, Խ­րի­մեան մա­հա­ցած գտաւ մայրն ու կի­նը եւ ան­ցաւ Աղ­թա­մար՝ հրա­ժեշտ տա­լով աշ­խար­հա­կան կեան­քին։ 1854ին ձեռ­նադ­րո­ւե­ցաւ ­Վար­դա­պետ եւ լծո­ւե­ցաւ ու­սուց­չա­կան ու գրա­կան աշ­խոյժ գոր­ծու­նէու­թեան՝ հայ­րե­նի հո­ղին կառ­չած մնա­լու, ազ­գա­յին մեր ժա­ռան­գու­թեան տէր կանգ­նե­լու եւ հա­յոց ան­կախ պե­տա­կա­նու­թեան ա­ւանդ­նե­րը վե­րա­նո­րո­գե­լու գա­ղա­փար­նե­րը տա­րա­ծե­լով։