Հայոց Սանատրուկ թագավորը (մոտ 80-110)շարունակեց իր նախորդի շինարարական գործունեությունը, Արածանիի և Մեղրագետի միախառնման մոտ հիմնեց Մծուրն քաղաքը, նպաստեց երկրի տնտեսության և մշակույթի բարգավաճմանը: Մովսես Խորենացու վկայությամբ Սանատրուկի օրոք Մեծ Հայքին միացվեց նաև Օսրոյենեի (Եղեսիայի) թագավորաթյան տարածքը: Սանատրուկին հաջորդեցին Աշխադար Արշակունին (110-113), ապա՝ վերջինիս եղբայր Պարթամասիրը (113-114): Հռոմի Տրայանոս կայսրը արևելքի երկրները նվաճելու և Ալեքսանդր Մակեդոնացու փառքը կրկնելու արկածախնդիր ծրագրով 114 թ. ներխուժեց Մեծ Հայք, նենգորեն սպանեց Պարթամասիրին և Հայաստանը հայտարարեց Հռոմեական նահանգ, ապա հարձակվեց Պարթևստանի վրա: Բայց համառ կռիվներում Հռոմեական զորքերը պարտվեցին Հայ-պարթեական միացյալ ուժերից, և Տրայանոսը նահանջեց Կիլիկիա: Պարթևաց արքա Խոսրով II-ի համաձայնությամբ Մեծ Հայքի գահին բարձրացավ հակահռոմեական պայքարը գլխավորող Վաղարշ 1-ը (116-144): Վերջինս նույնպես ծավալեց շինարարական գործունեություն, հիմնեց Վաղարշապատ նոր արքայանիստը, Վաղարշակերտ (Բագրևանդ գավառում, այժմ՝ Ալաշկերտ) և Վաղարշավան քաղաքները: