Կրթութեան եւ դաստիարակութեան հարցին՝ արտաքնապէս դպրոցը կը նկատուի առաջին կարգի վրայ։ Սակայն կարեւորը արմա՛տն է. եւ ինչպէս կ՚ըսէ Ժան Ժագ Ռուսօ, մանուկը իր առաջին կրթութիւնը կ՚առնէ մօր գրկին մէջ, յետոյ այդ կրթութիւնը կը զարգանայ դաստիարակութեամբ՝ ուսուցիչին ձեռքին տակ եւ վերջապէս իր կատարելութեանը կը հասնի՝ ընկերութեան միջավայրին մէջ։ Այս կը նշանակէ, որ «կատարեալ մարդ»ուն կատարելութեան ճամբան կը սկսի ընտանեկան եւ մանաւա՛նդ մօր կրթութեամբ։ Դպրոցի մէջ՝ դաստիարակութեամբ կը ձեւաւորուի, կաղապար կը ստանայ ուսուցիչին միջամտութեամբ։ Եւ վերջապէս, հաւաքականութեան մէջ, ըսենք, կեանքի մէջ կը կատարելագործուի կրթութիւնը՝ որ դպրոցը դաստիարակութեամբ զարգացած է։