Իհարկե, վերը թվարկված մոտեցումները մասնակիորեն անհրաժեշտ են, բայց չի կարելի գաղափարական ողջ տիրույթը լցնել ուռա հայրենասիրությամբ, այնուհետև դա տանել դպրոցներ և համալսարաններ, նկարել ֆիլմեր և ամենն այդ նույն տրամաբանությամբ: Գրեթե ոչ ոքի մտքով չի անցնում Շուշիի հաջողված ռազմագործողությունը դիտարկել որպես ռազմաքաղաքական ակտ: Վերլուծել դրա հետևանքները, նախորդող և հաջորդող շրջանները: Ու այս իմաստաբանական շղթայի տրամաբանությամբ հավաքել ժամանակաշրջանի քաղաքական խճանկարը: Իսկապես չափազանց հիասթափեցնող է, երբ Շուշիի ազատագրումը մարդկանց ընկալումների մեջ դիտարկվում է որպես Առաքելոց վանքի մակարդակի կռիվ: Տպավորությունն է այդպիսին: Մարդկանց պետք է բացատրել, որ Շուշին ու Առաքելոց վանքը տարբեր հասկացություններ են, հայ հանրությունն այլևս Օսմանյան և Ռուսական կայսրությունների տիրապետության տակ չի ապրում, և վերջապես Շուշիի ռազմագործողությունը իրականություն դարձավ Անկախ Հայաստանի Հանրապետության կամքով և միջամտությամբ: