Օսմանյան կայսրությունում հրեաների թիվը 19-րդ դարի վերջին մոտ կես միլիոն էր, սակայն նրանք ակտիվ դեր ունեին երկրի տնտեսական ու քաղաքական կյանքում: Նրանց դերը զգալի էր բանկային, առևտրի, ֆինանսների ու այլ ասպարեզներում: Իսկ նրանց հիմնական մրցակիցները հայերն էին: Իրենց ծրագրերի իրագործման դեպքում հայերը դուրս կմղվեին առևտրից ու գործարարության ասպարեզից: Նշենք, որ 1910 թ. Թուրքիայի մոտ 30 միլիոն բնակիչներից 6 միլիոնը թուրքեր էին, ավելի քան 2 միլիոնը՝ հայեր9 և այլն: 1897 թ. հետո հրավիրված բոլոր սիոնիստական համաժողովներում քննարկվող առաջին հարցը սիոնիզմի համաշխարհային կազմակերպության ձևավորման հարցն էր, հաջորդը՝ հրեական ազգային հիմնադրամի ձևավորման հարցը, որն անհրաժեշտ էր նրանց հետագա բոլոր գործողությունների համար: Հետաքրքիր էր չորրորդ համաժողովում քննարկման դրված հարցը: Քննարկվում էր ստեղծվելիք հրեական պետության որտեղ գտնվելու հարցը: Առաջադրվում է երկու տարբերակ՝ Ուգանդա /Անգլիայի գաղութը Աֆրիկայում/ և Պաղեստին /օսմանյան կայսրություն/: Անգլիայի հրեաները հավակնում էին Ուգանդայի տարբերակին, իսկ ռուս, ամերիկացի ու լեհ հրեաները՝ Պաղեստինի տարբերակին: Ինչպես նկատում ենք, իրենք` հրեաները նույնպես միասնական կարծիք չունեին սեփական երկրի ու հայրենիքի որտեղ գտնվելու մասին: Այնուամենայնիվ որոշում է կայացվում ուսումնասիրելու նպատակով պատվիրակություններ ուղարկել Պաղեստին, Ուգանդա, ինչպես նաև՝ Հարավային Աֆրիկա, Արգենտինա և այլ երկրներ, տեղում ուսումնասիրելու իրավիճակը /այսօրվա Ադրբեջան կոչվող պետության տարածքը ևս դիտարկվում էր հրեական պետության ստեղծման համար/: Վեցերորդ համաժողովում, որը կայացավ 20-րդ դարի սկզբին, երկար բանավեճից հետո որոշում է կայացվում, որ այդ հայրենիքը Պաղեստինն է լինելու /Անգլիային հետաքրքրող վայրը/: Համարյա բոլոր համաժողովներում քննարկվող կարևոր հարցերից էր ինչպես իրագործել նպատակը. սեփական ուժերով, թե՞ այլ հզոր ուժերի օգնությամբ: Ի վերջո հաշվի առնելով Բրիտանիայի հետ համագործակցող ազդեցիկ հրեա անհատների գործոնը, որոշվում է նպատակն իրագործել Մեծ Բրիտանիայի օգնությամբ: Կար նաև Անգլիայի համաձայնությունը և օժանդակությունը: Սիոնիզմի ծնունդը որպես գաղափարախոսություն սերտորեն կապված էր Անգլիայի հետ: Անգլիան առաջ քաշելով սիոնիզմի գաղափարը, հող էր նախապատրաստում Իսրայել պետության ստեղծման համար: Պաղեստինի տարբերակը կարելի էր նաև քողարկել Երուսաղեմի առկայությամբ, քանի որ «Բիբլիայով» կարելի էր հիմնավորել Պաղեստինի բնակեցումը հրեաներով, որպես հրեաների ավետյաց երկիր: Ինչպես նկատում ենք, քաղաքական նպատակներով շահարկվում է «Բիբլիան»: Սակայն ամենակարևոր պայմանն այն էր, որ Պաղեստինը ռազմավարական առումով մեծ նշանակություն ուներ տարածաշրջանում /այժմ էլ ունի/: Անգլիայի կառավարող շրջանակների, նաև Արևմուտքի շահերի պաշտպանության համար ռազմավարական նշանակություն ունեցող Միջին Արևելքում պետության ձևավորման համար հրեաները միակ հարմար թեկնածուն էին: Այսպես Արևմուտքի, մասնավորապես՝ Անգլիայի քաղաքական, տնտեսական ու ռազմական շահերը պատճառ հանդիսացան, որպեսզի առաջանա սիոնիստական գաղափարախոսությունը, ընդ որում չեզոքացվում էր նրա կրոնական էությունը և քաղաքականացվում այն, քանի որ հավատացյալ հրեականությունը կարող էր վտանգավոր լինել Արևմուտքի համար: Ծրագիրը կար: Անհրաժեշտ էր ստեղծել գաղափարական հիմք: Եվ հրեա գրողները, փիլիսոփաներն ու արվեստագետները լծվում են աշխատանքի: Գրվում ու հրատարակվում են պատմվածքներ, վեպեր ու պիեսներ, որոնք իրենց դերը խաղացին սիոնիզմի ձևավորման գործում («Թալմուդը» /հրեական դոգմաների գիրքը/, Զիգմունդ Ֆրեյդի սիոնիստական դաստիարակության անհրաժեշտության մասին գրվածքները, Ջորջ Էլիոթի «Դանիել Դերվենդա» վեպը օտար քաղաքակրթություններում հրեաների ձուլման անհնարինության մասին… ): Սիոնիստական գրականությունը փորձում էր տարածել աշխարհի հրեաների միասնության գաղափարը, նկարագրելով նրանց տառապանքները ու հալածված լինելը: Նաև քարոզվել ու քարոզվում է հրեաների արյան մաքրության ու ռասայական առաջնության գաղափարը և այլն: Հիշենք նաև, որ հրեա մարգարեների կողմից գրված «Հին Կտակարանում» հրեաները ներկայացվում են իբրև աստծո կողմից «ընտրյալ ժողովուրդ»: Ի դեպ հրեաների պատմությանը ծանոթանալիս նկատում ենք, որ ներկայացվում է գաղտնիքներով լեցուն, մշուշապատ ինչ-որ պատմություն: