Пачхьалкхан экономикан айаман лакхара гайтамаш бу энергигӀирсаш байар. Иштта, масала, Цийхь тӀеххьара 40 шарахь 1960-гӀа шерашкахь дуьйна маьхкдаьтта дайар алсамдаьлла ткъе пхоьазза сов. ЦХР Пачхьалкхан статистикан урхаллин терахьашца 2005 шарахь 300 млн тонне кхаьчна. IEA терахьашца 2013 шарахь Цийс дайара дийнах 13,62 млн баррель[18]. 2013 шарахь ЦХР шайн маьхкдаьтта даккхар ю 208 млн тонн[18]. Кхин а 269 млн тонн маьхкдаьтта Цийс чудахьара 2013 шарахь[18]. Цийхь маьхкдаьтта даккхар айа ресурсан база яц, цуо тӀехь-тӀехьа алсамйоккху иза импортах йазар. Цундера хила мега 2000—2010 шерашкахь энергетико маьхкдаьтта дайар 20,2 % тӀиера 17,6 % кхаччалц охьадалар[46]. Хуьлуш болу экономикан айам гушболчу Цийн говзанчийн прогнозашца, 2020 шарахь импортан маьхкдаьттан эшам кхочурбу 450 млн тонне. 2025 шарахь ЦХР маьхкдаьтта дайаран шеран барам хир бу 710 млн тонн.