Вайн республикехь уггаре а хазаниг юй те аьллачу, Iаламо кхелинчу меттехь Iуьллу Туберкулезна профилактика яран берийн санатори. Масех шарахь леррина гIишлошъяран белхаш бинчул тIаьхьа стохка схьайиллина ю иза. Гобаьккхина лаьттачу лаьмнашна юккъехь ю хIара дарбанийн учреждени. Кхунна юххехь ЧIишка цIе йолу юрт лаьтта, изза цIе лелош хIара санатори а ю. Хьалха, советан заманахь а, яра кхузахь берашна лерина санатори. Вайн республикера хилла ца Iаш, кхечу регионашкара а балабора кхуза кегий лазархой. Амма цу хенахь хилларг, доь доцуш, йохийна дIаяьллера Нохчийчохь 15-20 шо хьалха тIемаш хиллачу муьрехь. Цу заманахь кхийолу, ца хилча йиш йоцу учрежденеш санна, йохийна дIаяьккхира кхузарниг а. Амма, Делан къинхетамца, Нохчийн Республикехь меттахIитторан белхаш дIабуьйлабелча, Iедало шен коьртачу тидаме оьцург вайн регионехь школаш а, берашна дарбанаш лелоран учрежденеш а, берийн бошмаш а меттахIиттор а, керланаш яр а дара. Иштта федеральни а, республикин а Iалашонийн программашца догIуш, хьалха хиллачохь берашна лерина керла санатори ян йолийра ЧIишкана уллехь. Стохка белхаш кхиамца дIа а бирзина. Керла санатори ян йолийчхьана а кхузахь коьрта лор ю Идалова Луиса. Астрахански пачхьалкхан медицински институт а яьккхина, Нохчийн Республике 1991-чу шарахь цIа еана иза. Цуьнан говзалла берийн лор-фтизиатр ю.