XIX бӀешарахь, садолчу хӀуманийн цхьайолу аматаш юкъара хилар Ӏилманчашна гучадаьлча, биологи ша кепара Ӏилма санна билгалдаьлла. «Биологи» боху дош юкъадаьккхина масийтта вовшех бозуш боцачу авторша: Фридрих Бурдаха 1800 шарахь, Готфрид Рейнхольд Тревирануса 1802 шарахь[1], Жан Батист Ламарка.