СССР-н халкъийн дукха къаьмнийн литературан цхьа дакъа долчу нохчийн литературехь Сийлахь-боккхачу Даймехкан тІеман тема юкъаяьлла тІом болабеллачу хьалхарчу деношкахь дуьйна прозаикийн, поэтийн, драматургийн дукхахйолчу говзаршкахь, иза хІинца а гайта ма-еззара гайтина яцахь а. Тхуна хетарехь, цуьнан вайх дозуш долу а, доцу а дуккха а бахьанаш хилла. Яздархой документальни говзарш язъярна тІебирзина хилла, коьрта тидам очеркаш язъярна тІе а бохуьйтуш. Дера, документальни жанрийн шайн тоьлла агІонаш ма ю, амма вайн хьолехь оцо тІедалийна дукхахйолу говзарш масех стагах лаьцна язъярна – Нурадилов Ханпашех а, Мазаев Маташах а, шуьйра вевзашволчу кхин а шина-кхаа тІеман дакъалацархочух а ю уьш. Дера, уьш хьакъ ма бу шайх лаьцна язъян. Хетарехь, вайн яздархой цкъа дийцина Іийр бац царах лаьцна. Амма цара царах лаьцна дуьйцур ду кхоллаеллачу стереотипа тІера дІа а бевлла, исбаьхьаллин мелла а лакхарчу тІегІанехь. Вайн яздархой халкъана хьалха декхар бу – халкъан хьуьнар, бІаьхойн а, тылан къинхьегамхойн а йоккха турпалалла, цхьаццаболу юьхькІаме боцу хиламаш, хІеттахь хилла болу, ала дашна, тІеман хьокъехь долу дерриге а бакъдерг, иза оьшуш хилар даима хаалуш ду, къаьсттина къоначу чкъурана – хІинца а хьакъ ма-дду гайтина дац вайн тІаьххьарчу иттаннаш шерийн исбаьхьаллин литературехь.