Сурат АЛЬ-ФАТИХЬА [1] Схьадоьллург 1. Ша сов къинхетаме[2] а‚ къинхетаме[3] а волчу Делан цIарца. 2. Хастам[4] бу Далла[5] – Iаламийн[6] Дена[7]. 3. Ша сов къинхетаме‚ къинхетаме волчу. 4. Шен долахь бекхаман де[8] долчу. 5. Хьуна Iибадат до оха‚ Хьоьга гIо а доьху[9]. 6. Нисде Ахь тхо нийсачу новкъа[10]. 7. Ахь шайна ниIмат деллачеран[11] новкъа. Хьо шайна оьгIаз[12] ца ваханчеран а‚ тила[13] ца беллачеран а новкъа. /Амин[14]/. [1] Маккахь доьссина. 7 аятах ду "БисмиллахIир-рахьманир-рахьим" цуьнан аятех лерича, 7-гIа аят ду "Ахь шайна ниIмат деллачеран новкъа…" чекхдаллалц. "БисмиллахIир-рахьманир-рахьим" цуьнан аятех ца лерича, 7-гIа аят хуьлу: "Хьо шайна оьгIаз ца ваханчеран…" чекхдаллалц. Суратан юьххьехь "Аша ала:" боху дош ду къадар дина (яздина доцуш, дагахь долуш) Дала Шен лешна доIа хьесапехь доссина ду иза. Ша сов къинхетаме а, къинхетаме а волчу Делан цIарца – "БисмиллахIир-рахьманир-рахьим" Дела хьахаварца, Делан цIе яккхарца дола до аса хIара дешар, массо хIуманал хIалха Иза хьахаво аса, Цуьнгара гIо а лоьхуш. Веккъа Иза ву-кх Шена Iибадат дан хьакъ верг, Цуьнан къинхетамо чулаьцна массо хIума. Цуьнца дола луш ду КъурIанан хIора сурат – 9-гIа сурат Ат-товба доцург – бусулбанаш нисбархьама массо шайн гIуллакхаш, дешнаш къинхетаме волчу Делан цIарца долойтархьама, Цуьнгара гIо а лоьхуш. [2] Сов къинхетаме верг – Рахьман – Дела ву, Шегахь дуккха боккху къинхетам болу, Шен къинхетамо моссо хIума чулоцуш долу. Делахь а и гуттарена долу сипат дац. Iарбийн маттахь "фаIлан" вазнехь (моделаца) кхуллучу дешнийн гуттаренан сипат ца хуьлу. [3] Къинхетаме верг – Рахьим – гуттар къинхетаме волу Дела. "ФаIил" вазнехь (моделаца) гуттаренан сипаташ долу дешнаш кхуллало. Цундела тепсаран Iелам наха иштта маьIна дина цу дешнийн: Рахьман – Сов къинхетаме верг – дуьненахь рицкъ даларца а, шайн гIуллакхашка хьажарца а массарех шортта къинхетам болуш, бусулба а, керста а ца къестош. Рахьим – Къинхетаме верг – эхартахь Шен гуттаренан къинхетам Шех кхоьруш хиллачу муъма нахах хир болуш. [4] Хастам – Альхьамд – вазвеш Дела хастор, Цуьна хам бар, Дела дукхавезар. "Хастам" бохучун маьIна "шукр" бохучул шуьйра ду. "Шукр" деккъа Дала деллачу ниIматашна дуьхьал баркалла алар ду. [5] Дела – иштта гочдина Iарбийн дош "АллахI". АллахI – Делан цIарех уггар йоккханиг, уггар чулацаме ерг ю. Цу цIаро гул деш ду Делан дерриге сипаташ. И цIе кхечу цхьанне хIуманан хила йиш яц, Ша массо хIума кхоьллина, кхобуш волу Шена бен кхечун Iибадат дан хьакъ доцчу цхьан Делан бен. [6] Iалам (Iаламаш) – жинсан (тайпан) цIе. Масала: адамийн Iалам, жинийн Iалам, акхаройн Iалам и. дI. кх. [7] Iарбийха "Рабб" – Кхиош-кхобург, я Кхиош-кхобуш верг, я Кхиош-кхобу Дела – иштта гочдина и Iарбийн дош. Иза даьлла Iарбийн "рабба", "тарбия" бохучу дашех. "Кхетор, кхиор, кхабар, кхечун гIуллакх тергал дар" маьIнехь ду и дош. "Рабб" бохучун маьIнаш хила тарло: "Шен долахь массо хIума дерг", "ХIумане хьожуш верг", "Шена кхечара Iибадат деш верг", "Шена кхиберш муьтIахь болу эла", "ХIуманан да" и. дI. кх. [8] Бекхаман де – Къематде, Дала хIоранна ша дуьненанхь диначунна бекхам бийр болу, барт хоттур болу де. Шайн Iамалашка хьаьжжина бекхам бийр болу де. [9] Хьо, хIай АллахI Дела къаставо оха Iибадат дарца, гIо дехарца. Деккъа Хьуна до оха Iибадат, Хьан меле дог дохуш, Хьан Iазапах кхоьруш. [10] Нийса некъ – Делан бакъ болу некъ, бакъ долу дин – Ислам. Цу тIе нис делахь тхо. [11] Ахь шайна ниIмат делларш – пайхамарш, дика Iамалш йинарш, бакъ лийнарш, Делан дуьхьа шайн синош а, даьхний а дIаделларш (гIазотехь белларш – шахIидаш). Церан новкъа нисделахь тхо. [12] Хьо шайна оьгIаз вахнарш – Хьуна дуьхьал баьлла хилла болу, Хьан дозанех боьвла, Хьо шайна оьгIаз вахана Хьан мостагIий, Хьоьца хилла йолу ваIда йохийна жуьгтех тера. [13] Тила белларш – Хьан нийсачу некъах юьстагIа баьлларш, Хьуна тIехь харц дерг кхоьллинарш, Iиса Делан кIант ву бохучу насарех тера. [14] Амин – тхан доIина жоп лолахь, хIай везан Дела.