Дуьненаюкъара юкъаметтигийн тео́ри екъа йиш ю принципашца: «позитивистийн/рационалистийн» теореш, пачхьалкхан хьажамехь фокусаци йо анализ тӀехь, «пост-позитивистийн/рефлективистийн», шена юкъабалабо шорбина кхетам, пачхьалкхан хьажам боцуш, кхерамазаллин (дуьненаюкъара политика лело оьздангаллин, экономикийн, социалан факторшна чот лелор). Билдаккха деза, бӀоста ойла йолу дуьненаюкъара юкъаметтигийн теореш дукха хьолахь геополитикехь цхьаьна хуьлу. Масала, конструктивизм, институционализм, марксизм, кхин а. ТӀаккха а, тахана уггар яьржина ю реализман а, либерализман а дуьненаюкъара юкъаметтигийн ишколаш. ТӀекхеташ бу социалан конструктивизман агӀончаш[2].