70-гӀа шераш чекхдовлуш 80-гӀа шераш долалуш болабеллачу, хӀинца а чекхбаланза болчу кхоалгӀачу «боккхачу къовсаман» юккъехь, ДЮ декъашхочун санна пачхьалкхан роль нисъелира, дуьненан арени тӀехь хуьлуш долчу къоман хьаштах а, ницкъах а кхетаран маьӀна долуш. Тайп-тайпана теоретикийн некъийн агӀончаша, ала мегар царех транскъоманхой (Роберт Кохэн, Джозеф Най, Йел Фергюсон, кхин а), интеграцин (Дэвид Митрани) а, вовшехдазаран (Эрнст Хаас, Дэвид Моурс) а теорин гӀиллакх дӀахьуш юкъатеттира ойла: политикан реализм а, цуьнца йогӀу этатистин парадигма а дуьненаюкъара юкъаметтигийн амалашца а, коьрта тенденцешца а йогӀуш яц, уьш дӀатеттина хила еза. Декъашхойн дукхалла, юкъаметтигийн кепаш, церан харшаш, царна моттарехь, аратотту пачхьалкх дуьненаюкъара къамелийн юкъара, ДЮ пачхьалкхашна юкъарчех транскъаьмнийнчарна трансформацийо. Дуьненаюкъара-политикан Ӏилманехь транскъоманхойн Ӏаткъам болуш гучуйолу цхьа могӀа керла теореш, масала, глобализацин а, регионализацин а концепци, кхин дӀа а. Цуьнца цхьаьна коьрта парадигмаш къаьсташ йолу башхаллаш лаьтташ ю. Дукхах болу талламхой схьабогӀу, пачхьалкхаш дуьненаюкъара юкъаметтигийн коьрта декъашхой хилар тӀиера.