XX бIешо долалуш, 1901-1913-чуй шерийн билггала мур юкъалоцуш, оцу заманан а, Нохчийчоьнехь, нохчийн къомехь (цу юкъахь - трилогин юьххьехь дуьйна гойтучу Гати-Юьртахь а) долчу хьолан а ма-дарра сурт хIоттадо автора. Ткъа дуьненна а вевзинчу обарган Харачойн Зеламхин чолхе васт дуьззина а, шен ерриг кхоллараллехь санна, исторически бакъдолчаьрца чIагIдеш а гойту Айдамировс; кIорггера синкхетамаллин (психологически) васт ду вайна хьалха, долуш дерг тIерадаккха а, лахдан а, доцург хаздан а, тIедуза а ца гIерташ кхоьллина.