Юккъерчу бӀешерашкахь яьржина яра рыцарийн дахаран романаш (паччахьах Артурех, Тристанех а, Изольдех а, Ланселотех, Гальский амадисех). Царна тӀаьххье юкъаевлира реализман кӀеж тӀетоьхна йолу хьарамчийн а, талорхойн романаш. Сатиран элементаш юкъатуьйхира Сервантеса а, Раблес а. Ингалсехь йолийна хьехаман а, дог кӀедаллин а романийн юьхьиг (Дефо, Ричардсон, Филдинг, Гольдсмит); циггахь шуьйра кхиа йолаелира историйн роман (Вальтер Скотт), амалаш йийцаран а, психологин а романаш (Диккенс а, Теккерей а). Дахар ма-дарра гайтаран а, натурализман а романан даймохк хилира Франци (Бальзак, Флобер, Золя, Гонкураш, Мопассан). Францино белла чӀогӀа дика идеалан, романтикан, психологин ишколийн романан векалш (Жорж Санд, Виктор Гюго, П. Бурже, кхин а). Немецойн а, италихойн а романаш тӀехьаюзура ингалсийн а, французийн а васташна. XIX бӀешерийн шолгӀачу декъехь а, XX бӀешераш долалуш а боккха Ӏаткъам бира европан литературан скандинавийн романаш (Бьернсон, Ли Ионас[2], Хьелланн, Стриндберг) а, оьрсийн (Достоевский, Л. Толстой) а.[1]