Т1аккха ас а бира цуьнца, уьш санна болу "бегаш; "х1а - х1аъ, цхьажимма гал вели хьо. Хазарера веъна жуьгте хьо а, Шемара веъна нохчо со а волуш, долучох тера ду вайшинна г1уллакхаш. Цу тайпа, сой, хьой: нохчо-израилхо а, суьле - жуьгте а санна, х1окху дуьненчуьра уггаре а шира, луьра а ши мостаг1а а волуш. И бахьна ду, аш тхуна шираллехь а, тайп-тайпана: ассирийцаш, римлянаш, грекаш, ишта кхин долу а къаьмнаш, т1емашца коча тийссина хилар а. Тхоьгара Тоурат а, тхан исторри а, ц1е а, мохк а шайна дола баккхархьама. Масала, аш х1инца а белхам бо, шаьш халдейцаша, г1овсе къам хиларна бен, кхин бехк-гуьнехь а доццушехь, Иудера Б1абилоне йисаре дигна хиллера бохуш. Цу хенахь тхан вежарша халдейцаша шайна динарг, ямартчу къоманна бина бекхам санна хилар леч1къа а деш. Цул а, цхьа б1е шо сов хьалха, аша тхо, шайн вежаршка ассирийцашка ширачу Израилера доха дайтина хиларна. Цу тайпа, эххьар а, ассийрахой шаьш х1аллак ма биннехь, шуна а шайн "куьг" т1екхачарна дина ду, х1етахь шуна халдейцаша динарг. Оцу ширачу девнан оьг1азлийн "чап" ю, тахана а аш тхоьца латтош ерг а. Х1етахь Ассирийн империга Израилера - Шемара санна, х1инца Россин империга а, тхо Кавказера дохадайта шуна лаа а лууш. Шу тхоьгара цхьа Нохчийчоь езна 1аш делахьара, иза-м ша дара. Шу уггаре а ч1ог1а кхоьрург, аш галдаьккхина хиллачу Тоурато йицинарг - нохчийн къоман истори хилла хилар дуьненна д1а хаар ду. Т1аккха шайн йах1удин сил-силан аьшпин "ворда" хаьрцар йолу дела. Цундела шуна ч1ог1а лаьа, тхох зулусаш бина а, 1арбой бина а, я шайха терра болу жуьгтий-суьлий бина а, ткъа цахулчий даьлча, тхо дерриш х1аллак дина а, тхан бакъйолу сил -сил д1ах1улян. И бахьна хиларна дара, цхьана пхи - ялх шарна юкъехь, аш т1амца Нохчийчохь шозза и акха муьжге чувалавар а. Нохчийчоь декъаза ялийта, шу арадийли "театрийн майданашкахь" а, цунна духьала аш т1емаш би, шайн аьттонаш хуьл-хуьлучу к1елонашкара а, цуьнан метта шуна йизи "имираташ" а, "валийяташ" а. Оха "НОХЧИЙЧОЬ", бохуш д1адола динарг, шайн ма - хуьллу гал даьккхий аша.