Республикин пачхьалкхан а, муниципальни а культуран кхерчашкахь ламаст хилла дIахIоьттина ду вайна юкъахь баьхна, шайл тIаьхьа даха иллеш, эшарш, я кхийолу материальни йоцу мехаллаш юьтуш дIабаханчу нехан сийнна, кхоллараллин суьйренаш яр а. Царех яра, Нохчийн Республикин халкъан артисташ Димаев Iумар, Шаипов СаIид дагалоцуш, оха вовшахтоьхнарш а. Нохчийн гIиллакхан сийлахь деза жовхIарш дара цига баьхкинчу нахера кегийрхоша схьаэцнарш. Хаийта билгалдоккху, республикин культура кхиарна юкъа хазна йиллинчу наха бина болх схьагулбеш, дIаязбеш, халкъан кхоллараллин ЦIийнехь тхаьш церан архив вовшахтухуш хилар а…Алийша, къоман амал дуй Эсамбаев Махьмуд, Димаев Iумар, Джамалханов Зайнди, Эдисултанов ШитIа, Магомедов Султан, кхийолу лараме цIерш йицъян. Нохчийн маттахь, нохчийн дашца, нохчийн халхарца, нохчийн мукъамца бен, Iалашдалур дарий цара кхоьллина халкъан башхачу жовхIарийн хьал? Тахана культуран белхахоша нохчийн маттахь дIахьош ю еригге шайн белхан кхеташонаш (оьрсий а, кхидолу къаьмнаш а деха ши район юкъараяьккхича), семинараш, дискуссеш, исбаьхьаллин выставкаш а. Кхоллараллин тобанашца вовшахтоьхна болх а бу нохчийн маттахь кхетош. Тахана санна дагадогIу, кегий долуш дедас Юсупа сих-сиха тхайна хазийна дешнаш: «Оьрсийн а, муьлхха кхиболу а мотт Iамабе, даха атта хир ду шуна. Амма шай мотт, цхьана а маттал эша ма бе, нахана осал хетар ду шу».