nrl-ai/vn-diacritic-train huggingface dataset:
Phép này gọi là "hài thanh" hoặc "hình thanh" (形聲) để cấu tạo chữ mới.
Ngoại lệ là những năm tồn tại ngắn ngủi của nhà Hồ (thế kỷ 15) và nhà Tây Sơn (thế kỷ 18), chữ Nôm được sử dụng trong các văn bản chính sử, chiếu chỉ.
Sang thời nhà Hồ thì một số sách vở kinh điển Nho học được dịch ra chữ Nôm như thiên Vô dật trong "Kinh Thư" năm 1395.
Thơ Hàn luật của những thế kỷ kế tiếp càng uyển chuyển, lối dùng chữ càng tài tình, hóm hỉnh như thơ của Hồ Xuân Hương hay Bà Huyện Thanh Quan.
Thời kỳ cuối của chữ Nôm xuất hiện nhiều tác phẩm thi ca theo thể hát nói như của Nguyễn Khuyến, Chu Mạnh Trinh, Tú Xương v.v.
Dưới chính quyền thuộc địa và bảo hộ của Pháp, vào cuối thế kỷ 19 tại Nam Kỳ và đầu thế kỷ 20 tại Bắc Kỳ và Trung Kỳ, vị thế của chữ Hán và chữ Nôm bắt đầu giảm sút.
Khi đất nước thống nhất, chương trình giáo dục phổ thông của nhà nước Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Việt Nam không giảng dạy chữ Hán và chữ Nôm.
Điều này gây khó khăn lớn trong thời hiện đại cho việc bảo tồn và phát huy các giá trị mà chữ Nôm cũng như chữ Hán đã mang lại cho tiếng Việt và văn học cổ truyền Việt Nam.
Chính quyền thuộc địa ban hành các nghị định để bảo hộ cho việc sử dụng chữ Quốc ngữ:
Nhưng việc chữ Quốc ngữ trở thành chữ viết chính thức có phải thuần túy do người Pháp áp đặt hay không là một chủ đề còn bỏ ngỏ.
Mượn cả âm đọc (âm Hán Việt) và nghĩa của chữ Hán để ghi lại các từ từ Hán Việt.
Ba loại âm Hán Việt kể trên đều được dùng trong chữ Nôm.
Khi đọc có thể đọc giống với âm mượn hoặc đọc chệch đi.
Chúng có thể được viết nguyên dạng hoặc bị viết tỉnh lược mất một phần hoặc thay bằng chữ giản hóa.
- "ra" 𦋦: chữ này được cấu thành từ chữ "la" 羅 giản hóa và chữ "xuất" 出. "Xuất" 出 có nghĩa là "ra" biểu thị ý nghĩa của chữ ghép.
Chữ "blăng" 𣎞 được cấu thành từ chữ "ba" 巴, chữ "lăng" 夌 và chữ "nguyệt" 月. "Ba" 巴 biểu thị phụ âm thứ nhất "b" của phụ âm kép "bl", "lăng" 夌 biểu thị phụ âm thứ hai "l" và phần vần của từ "blăng", "nguyệt" 月 có nghĩa là "mặt trăng" biểu thị ý nghĩa của chữ ghép này.
- "sláu" 𦒹: "sláu" hiện nay đã biến đổi thành "sáu".
- "khề khà" 𠀫𠀪: chữ "khề" 𠀫 là chữ "kỳ" bị lược bớt nét phẩy "㇒", chữ "khà" 𠀪 là chữ "kỳ" bị lược bớt nét chấm "㇔".
Nó có tác dụng làm lặp lại âm tiết trong từ láy, tương tự như dấu "々" trong tiếng Nhật.
Kiểu viết ngang gọi là "Hoành Thư" (橫書), viết từ trái sang phải, hàng xếp từ trên xuống dưới, giống như kiểu viết của chữ Quốc ngữ.
Việc chấm câu cho sách gọi là "chấm sách" 點冊.
Năm 2022, Ủy ban Phục sinh Hán Nôm Việt Nam đã công bố Bảng chữ Hán Nôm Chuẩn Thường dùng, với tổng số 5.524 ký tự chuẩn, chiếm khoảng 98% lượng sử dụng hàng ngày của tiếng Việt hiện đại.
Hệ chữ Nôm cũng không có sự thống nhất do chưa được quan tâm chuẩn hoá toàn diện: có thể có nhiều chữ dùng để ghi cùng một âm tiết, hoặc ngược lại, một chữ có thể có nhiều cách đọc khác nhau.
Ví dụ: "năm" viết theo chữ Nôm có hai chữ là 𢆥 ("năm" trong "ngày tháng năm", chữ 南 (nam) gợi âm, chữ 年 (niên) gợi nghĩa) và 𠄼 ("năm" trong "số 5", chữ 南 (nam) gợi âm, chữ 五 (ngũ) gợi nghĩa).
Do vậy chắc chắn viết toàn bộ Truyện Kiều bằng chữ Nôm trong máy tính sẽ tốn ít bộ nhớ lưu trữ hơn viết bằng chữ Quốc ngữ.
Người Ngạn là một nhóm cư dân ở tỉnh Cao Bằng được xếp vào nhóm dân tộc Tày nhưng về mặt ngôn ngữ thì gần với người Giáy, từng sử dụng chữ Nôm Ngạn trộn với chữ Hán trong các bài "mo" (khấn cúng).
- Tương tự như Kokuji của người Nhật, người Triều Tiên cũng dùng chữ Hán để tạo thành một số chữ biểu ý riêng trong hệ thống Hanja của họ.
- HanNomIME là phần mềm chạy trên Windows hỗ trợ cả chữ Hán và chữ nôm.
Phông TrueType có thể tải về từ .
- 1873 – Quân Pháp đánh chiếm Hưng Trung doanh, kết thúc Khởi nghĩa Bảy Thưa diễn ra trên địa bàn An Giang, Nam Kỳ.
- 1967 - thành lập Binh chủng Đặc công.
- 2016 – Một vụ nổ xảy ra tại quảng trường Taksim, Istanbul, Thổ Nhĩ Kỳ làm 5 người thiệt mạng và 36 người bị thương.
- 1813 – David Livingstone, người truyền giáo, nhà thám hiểm người Scotland (m.
- 1873 – Max Reger, nhà soạn nhạc người Đức (m.
- 1900 – Frédéric Joliot, nhà vật lý, giải thưởng Nobel người Pháp (m.
- 1914 – Jay Berwanger, cầu thủ bóng đá người Mỹ (m.
- 1920 – Kjell Aukrust, tác gia người Na Uy (m.
- 1928 – Hans Küng, nhà thần học Thụy Sĩ (m.
- 1936 – Birthe Wilke, ca sĩ người Đan Mạch
- 1944 – Said Musa, thủ tướng Belize
- 1955 – Bruce Willis, diễn viên người Mỹ
- 1967 – Vladimir Konstantinov, vận động viên khúc côn cầu trên băng người Nga
- 1975 – Từ Nhược Tuyên, ca sĩ, nữ diễn viên, người mẫu, người Đài Loan
- 1979 – Ivan Ljubičić, vận động viên quần vợt người Croatia
- 1982 – Matt Littler, diễn viên người Anh
- 1998 – Miyawaki Sakura – nữ thần tượng người Nhật Bản (HKT48, AKB48, IZ*ONE & LE SSERAFIM)
- 1697 – Nicolaus Bruhns, người chơi đàn organ, nhà soạn nhạc người Đức (s.
- 1900 – John Bingham, chính khách, luật sư người Mỹ (s.
- 1944 – William Hale Thompson, thị trưởng Chicago người Mỹ (s.
- 1978 – Gaston Julia, nhà toán học người Pháp (s.
- 2003 – Émile Genest, diễn viên người Canada (s.
- Công giáo Rôma và Anh giáo – Lễ kính thánh Giuse cho thánh Giuse từ Na–gia–rét, chồng của Đức Mẹ
- 1852 – Cuốn tiểu thuyết "Túp lều bác Tôm" của Harriet Beecher Stowe được xuất bản.
- 2024 – Võ Văn Thưởng đã được Trung ương Đảng đồng ý cho thôi các chức vụ trong Đảng và Nhà nước, bao gồm chức Chủ tịch nước cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam
- 1799 – Karl August Nicander, nhà thơ người Thụy Điển (m.
- 1870 – Paul Emil von Lettow–Vorbeck, tướng người Đức (m.
- 1903 – Edgar Buchanan, diễn viên người Mỹ (m.
- Rudolf Kirchschläger, tổng thống người Áo (m.
- Larry Elgart, nhạc công saxophon, người chỉ huy dàn nhạc nhỏ người Mỹ
- George Altman, vận động viên bóng chày người Mỹ
- 1939 – Brian Mulroney, thủ tướng Canada nguyên
- Bobby Orr, vận động viên khúc côn cầu trên băng người Canada
- Vanessa Bell Calloway, nữ diễn viên người Mỹ
- 1961 – Jesper Olsen, cầu thủ bóng đá người Đan Mạch
- 1966 – Alka Yagnik, ca sĩ Ấn Độ
- Cedric Yarbrough, diễn viên người Mỹ
- Ock Ju–Hyun, ca sĩ người Hàn Quốc
- Christy Carlson Romano, nữ diễn viên người Mỹ
- Rollo Weeks, diễn viên người Anh
- 1619 – Mathias, hoàng đế Đế quốc La Mã Thần thánh (s.
- 1847 – Nguyễn Phúc Miên Ngụ, hoàng tử con vua Minh Mạng (s.
- 1897 – Apollon Maykov, nhà thơ người Nga (s.
- 1969 – Henri Longchambon, chính khách người Pháp (s.
- 1997 – Tony Zale, võ sĩ quyền Anh người Mỹ (s.
- Taha Yassin Ramadan, chính khách người Iraq (s.
Ngày 21 tháng 3 là ngày thứ 80 trong mỗi năm thường (ngày thứ 81 trong mỗi năm nhuận).
- 1919 – Cộng hòa Xô viết Hungary được thành lập, đây là chính phủ cộng sản đầu tiên hình thành tại châu Âu sau Cách mạng Tháng Mười tại Nga.
- 1935 – Ba Tư đổi tên thành Iran.
- 1991 – Hội đồng Bảo an Liên Hiệp Quốc bỏ lệnh cấm vận thực phẩm chống Iraq.
- 1768 – Joseph Fourier, nhà toán học người Pháp (m.
- 1880 – Gilbert M. 'Broncho Billy' Anderson, diễn viên người Mỹ (m.
- 1913 – George Abecassis, người lái xe đua người Anh (m.
- Peter Brook, đạo diễn phim, nhà sản xuất người Anh
- Ed Broadbent, chính khách người Canada
- 1949 – Eddie Money, nhạc sĩ người Mỹ (m.
- Robert Sweet, nhạc công đánh trống người Mỹ
- 1963 – Ronald Koeman,cựu cầu thủ bóng đá, huấn luyện viên bóng đá người Hà Lan
- Jose Clayton, cầu thủ bóng đá người Tunisia
- Aaron Hill, vận động viên bóng chày người Mỹ
- 1991 – Antoine Griezmann, cầu thủ bóng đá người Pháp
- 1795 – Giovanni Arduino, nhà địa chất người Ý (s.
- 1915 – Frederick Winslow Taylor, nhà phát minh người Mỹ (s.
- 1984 – Shauna Grant, nữ diễn viên (tự sát) người Mỹ (s.
- Dack Rambo, diễn viên người Mỹ (s.
- 2003 – Hieorhij Stanislavavič Tarazievič, nguyên thủ quốc gia Byelorussia Xô viết (s.
- Tôn giáo Bahá'í: "Naw Rúz" (Norouz), năm mới của lịch Baha'i
- 1895 – Auguste và Louis Lumière trình chiếu phim (riêng tư) lần đầu tiên
- 1955 – Đảng Nhân dân Cách mạng Lào thành lập.
- 1459 – Maximilian I, hoàng đế Đế quốc La Mã Thần thánh (m.
- 1857 – Paul Doumer, tổng thống người Pháp (m.
- 1896 – He Long, Marshal người Trung Quốc (m.
- 1910 – Nicholas Monsarrat, tiểu thuyết gia người Anh (m.
- Ross Martin, diễn viên người Ba Lan (m.
- Pat Robertson, televangelist người Mỹ
- Larry Martyn, hài kịch diễn viên người Anh (m.
Ngor, Mỹ diễn viên người Campuchia (m.
- Bob Costas, thể thao nhà bình luận người Mỹ
- 1959 – Matthew Modine, diễn viên người Mỹ
- 1971 – Will Yun Lee, diễn viên người Mỹ
- Philippe Clement, cầu thủ bóng đá người Bỉ
- 1978 – Tom Poti, vận động viên khúc côn cầu chuyên nghiệp
- 1984 – Trương Tử Lâm, hoa hậu thế giới 2007 người Trung Quốc
- 1602 – Agostino Carracci, nghệ sĩ người Ý (s.
- 1880 – Võ Thị Viên, phong hiệu Nhất giai Lương phi, phi tần của vua Thiệu Trị nhà Nguyễn (s.
Gopalan, nhà cộng sản lãnh tụ Ấn Độ (s.
- 1994 – Walter Lantz, người vẽ tranh biếm hoạ người Mỹ (s.
== Những sự kiện trong tháng 3 ==
- Ngày 15 tháng 3 là ngày Quyền của người tiêu dùng Việt Nam.
- Ngày 25 tháng 3 là Ngày lễ Mẹ ở Vương quốc Liên hiệp Anh và Bắc Ireland; Lễ Truyền Tin
Ngày 23 tháng 3 là ngày thứ 82 trong mỗi năm thường (ngày thứ 83 trong mỗi năm nhuận).
- 1935 – Hiến pháp Philippines được chấp nhận.
- 2013 – khánh thành quảng trường mang tên Hiệp định Paris và cột Biểu tượng vì Hòa Bình tại Choisy-le-Roi, Paris.
- 1831 – Eduard Schlagintweit, nhà văn người Đức (m.
- Hermann Staudinger, nhà hóa học, giải thưởng Nobel người Đức (m.
- 1900 – Erich Fromm, nhà phân tích tâm lý người Đức (m.
- Marty Allen, Diễn viên hài, Diễn viên người Mỹ
- 1932 – Don Marshall, vận động viên khúc côn cầu trên băng người Canada
- 1948 – David Olney, nhạc sĩ người Mỹ
- Moses Malone, cầu thủ bóng rổ người Mỹ
- Hope Davis, nữ Diễn viên người Mỹ
- Fernando Hierro, cầu thủ bóng đá người Tây Ban Nha
- Joe Calzaghe, võ sĩ quyền Anh Wales
- Joel Peralta, vận động viên bóng chày người Dominica
- Emraan Hashmi, Diễn viên Ấn Độ
- 1985 – Maurice Jones-Drew, cầu thủ bóng đá người Mỹ
- 1596 – Henry Unton, nhà ngoại giao người Anh
- 1842 – Stendhal, nhà văn người Pháp (s.
- 1970 – Del Lord, người đạo diễn người Canada (s.
- Giulietta Masina, nữ Diễn viên người Ý (s.
- Ben Hollioake, cầu thủ cricket người Anh (s.
Ngày 24 tháng 3 là ngày thứ 83 trong mỗi năm thường (ngày thứ 84 trong mỗi năm nhuận) trong lịch Gregory.
- 1972 – Vương quốc Anh bắt Bắc Ireland phải chịu "Thống trị trực thu."
- 2011 – Một trận động đất có chấn tâm ở đông bộ bang Shan của Myanmar khiến 151 người thiệt mạng.
- 1681 – Georg Philipp Telemann, nhà soạn nhạc người Đức (m.
Becquerel, nhà vật lý người Pháp (m.
- 1850 – Silas Hocking, tiểu thuyết gia, người thuyết giáo người Anh (m.
- 1887 – Roscoe Arbuckle, diễn viên người Mỹ (m.
- Adolf Butenandt, nhà hóa học, giải thưởng Nobel người Đức (m.
- 1916 – Donald Hamilton, tiểu thuyết gia người Thụy Điển (m.
- 1924 – Norman Fell, diễn viên người Mỹ (m.
- Steve McQueen, diễn viên người Mỹ (m.
- Bob Mackie, thời trang nhà thiết kế người Mỹ
- 1949 – Nick Lowe, nhạc sĩ người Anh
- Barry Horowitz, đô vật Wrestling chuyên nghiệp người Mỹ
- Gurmit Singh, diễn viên người Singapore
- Jacek Bąk, cầu thủ bóng đá người Ba Lan
- Peyton Manning, cầu thủ bóng đá người Mỹ
- Graeme Swann, cầu thủ cricket người Anh
- 1985 – Haruka Ayase, nữ diễn viên, người mẫu, người Nhật Bản
- 1381 – Saint Catharine of Sweden, người được phong thánh người Thụy Điển (s.
- 1653 – Samuel Scheidt, nhà soạn nhạc người Đức (s.
- 1887 – Ivan Kramskoi, họa sĩ, nhà phê bình nghệ thuật người Nga (s.
- 1921 – Larry McLean, vận động viên bóng chày người Canada (s.
- 1968 – Alice Guy–Blaché, đạo diễn phim người Mỹ (s.
- 1991 – Sir John Kerr, chính khách người Úc (s.
- Chalmers "Spanky" Alford, nghệ sĩ đàn ghita người Mỹ (s.
Quốc gia này được hình thành theo Đạo luật Hiệp nhất năm 1707, kết hợp Vương quốc Anh ("Kingdom of England", khi đó gồm cả Wales) và Vương quốc Scotland thành một vương quốc bao gồm toàn bộ đảo Đại Anh không gồm Đảo Man và Quần đảo Eo biển ("Channel Islands").
Do đó, người Pháp đã phân biệt hai khu vực này và gọi của Anh là "la Grande Bretagne", và sự khác biệt này sau đó được phản ánh bằng tiếng Anh.
Scotland đã gửi 45 nghị sĩ tham gia Quốc hội mới của Anh cùng với tất cả các nghị sĩ Anh.
Năm 1707, Anh và Scotland sáp nhập vào Vương quốc Liên hiệp Anh và vẫn còn trong chiến tranh.
Điều này không được các cường quốc châu Âu khác chấp nhận, triều đại Habsburg của Áo cho rằng ngai vàng của Tây Ban Nha nên được Đại công tước Karl VI của Áo, cũng là người thuộc hoàng tộc Habsburg, kế thừa, do đó tích cực tìm kiếm đồng minh để tuyên chiến với Pháp.
Chiến tranh kéo dài 7 năm bắt đầu vào năm 1756 là cuộc chiến đầu tiên trong lịch sử lan rộng trên toàn cầu.
- Vương quốc Liên hiệp Anh và Ireland
- 1821 – Alexandros Papanastasiou tuyên bố thành lập Đệ Nhị Cộng hòa Hy Lạp, nay được Hy Lạp xem là mốc khởi đầu cuộc Chiến tranh giành độc lập Hy Lạp.
- 1975 – Chiến tranh Việt Nam: Quân Giải Phóng miền Nam Việt Nam tái chiếm thành công Cố đô Huế, mở đường tới Đà Nẵng và Sài Gòn
- 1347 – Catherine of Siena, người được phong thánh người Ý (m.
Merriam, chính khách người Mỹ (m.
- Mary Gladys Webb, nhà văn người Anh (m.
- Helmut Käutner, diễn viên, người đạo diễn người Đức (m.
- Simone Signoret, nữ diễn viên người Pháp (m.
- 1931 – Paul Motian, nhạc Jazz nhạc công đánh trống, nhà soạn nhạc người Mỹ
- 1941 – Gudmund Hernes, chính khách người Na Uy
- 1947 – Elton John, ca sĩ, người sáng tác bài hát người Anh
- 1957 – Jim Uhls, người viết kịch bản phim người Mỹ
- Brenda Strong, nữ diễn viên người Mỹ
- Avery Johnson, cầu thủ bóng rổ, huấn luyện viên người Mỹ
- Dale Davis, cầu thủ bóng rổ người Mỹ
- Cha Tae-hyun, diễn viên người Hàn Quốc
- 1980 – Carrie Lam, nữ diễn viên người Hồng Kông
- Michalka, nữ diễn viên, ca sĩ người Mỹ
- 1736 – , kiến trúc sư người Anh (s.
- Elizabeth Storrs Mead, nhà sư phạm người Mỹ (s.
- Juan Gaudino, người đua xe người Argentina (s.
- 1988 – Robert Joffrey, diễn viên múa, biên đạo múa người Mỹ (s.
- 1998 – Max Green, luật sư người Úc (s.
- Ben Carnevale, bóng rổ huấn luyện viên người Mỹ (s.
- 1861 – Chiến dịch Nam Kỳ: Quân Pháp bắt đầu tiến quân đánh chiếm thành Mỹ Tho.
- 1971 – Đông Pakistan tuyên bố độc lập với tên gọi Bangladesh, Chiến tranh giải phóng Bangladesh bùng phát.
- 1998 – Nội chiến tại Algérie: xảy ra vụ Thảm sát Oued Bouaicha khiến 52 người thiệt mạng.
- 1749 – William Blount, chính khách người Mỹ (m.
- 1875 – Max Abraham, nhà vật lý người Đức (m.
- 1888 – Elsa Brändström, người giữ trẻ người Thụy Điển (m.
- 1913 – Paul Erdős, nhà toán học người Hungary (m.
- 1918 – Jurica Ribar, họa sĩ Nam Tư (m.
- 1925 – James Moody, nhạc Jazz nhạc sĩ, nhà soạn nhạc, diễn viên người Mỹ
- 1940 – James Caan, diễn viên người Mỹ
- 1946 – Johnny Crawford, diễn viên người Mỹ
- 1950 – Ernest Thomas, diễn viên người Mỹ
- 1959 – Chris Hansen, phóng viên, Correspondent người Mỹ
- 1963 – Amparo Larrañaga, nữ diễn viên người Tây Ban Nha
- 1970 – Paul Bosvelt, cầu thủ bóng đá người Đức
- 1976 – Natalia Livingston, nữ diễn viên người Mỹ
- 1979 – Pierre Wome, cầu thủ bóng đá người Cameroon
- 1984 – Stéphanie Lapointe, ca sĩ người Pháp
- 1990 – Choi Woo-shik, diễn viên người Hàn Quốc
- 1546 – Thomas Elyot, nhà ngoại giao người Anh
- 1827 – Ludwig van Beethoven, nhà soạn nhạc người Đức (s.
- 1926 – Konstantin Fehrenbach, Đức Chancellor (s.
- 1959 – Raymond Chandler, tiểu thuyết gia người Mỹ (s.
- 1978 – Wilfred Pickles, diễn viên, phát thanh viên truyền thanh người Anh (s.
- 2003 – Daniel Patrick Moynihan, thượng nghị sĩ Mỹ (s.
- 2006 – Nikki Sudden, ca sĩ, người sáng tác bài hát người Anh (s.
- Thành lập Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh (Việt Nam) (1931).
- 1919 – tại Mátxcơva, Lênin đã chủ trì Đại hội thành lập Quốc tế Cộng sản (Quốc tế 3) có sự tham dự của đại diện 30 Đảng cộng sản và các tổ chức cánh tả trên thế giới với khẩu hiệu: ""Vô sản tất cả các nước và các dân tộc bị áp bức, liên hiệp lại"".
Người đã báo cáo với Hội nghị những thành tích to lớn của nhân dân ta trong mười nǎm qua, về tình hình hiện tại và nhiệm vụ trước mắt.
- 1627 – Stephen Fox, chính khách người Anh (m.
- 1797 – Alfred de Vigny, tác gia người Pháp (m.
- 1857 – Karl Pearson, kĩ thuật viên thống kê người Anh (m.
- 1883 – Marie Under, tác gia, nhà thơ người Estonia (m.
- Kenneth Slessor, nhà thơ người Úc (m.
- 1917 – Cyrus Vance, chính khách người Mỹ (m.
- 1927 – Mstislav Rostropovich, nghệ sĩ vĩ cầm, người chỉ huy dàn nhạc người Nga (m.
- Janis Martin, ca sĩ người Mỹ (m.
- 1947 – Brian Jones, Balloonist người Anh
- 1960 – Pflügler, cầu thủ bóng đá người Đức
- 1967 – Talisa Soto, nữ diễn viên người Mỹ
- Nathan Fillion, diễn viên người Canada
- Adrian Anca, cầu thủ bóng đá người România
- Brenda Song, nữ diễn viên người Mỹ
- 1635 – Robert Naunton, chính khách người Anh (s.
- 1864 – Jacques Ampère, học giả người Pháp (s.
- 1918 – Henry Adams, sử gia người Mỹ (s.
- 1967 – Jaroslav Heyrovský, nhà hóa học, giải thưởng Nobel người Séc (s.
- May Allison, nữ diễn viên người Mỹ (s.
- Ferry Porsche, nhà sản xuất ô tô người Áo (s.
- 2004 – Adán Sánchez, ca sĩ người México (s.
- 1946: Ngày thể thao Việt Nam
- 2006 – Đại hội Đại đoàn kết các dân tộc Tây Nguyên được tổ chức tại TP.
- 1967 – Tổng Thư ký Liên hiệp quốc U Thant đề xuất một thỏa ước ngừng bắn toàn diện tại Việt Nam sau các cuộc hội đàm hoà bình
- Nhà giáo, ngôn ngữ học, khoa học tự nhiên, nhà chính trị, nhà triết học Jan Amos Komenský (m.
- 1793 – Henry Schoolcraft, Geographer, nhà địa chất người Mỹ (m.
- 1840 – Emin Pasha, chính khách người Guinea Xích Đạo (m.
- 1892 – Corneille Heymans, Physiologist, giải thưởng Nobel người Bỉ (m.
- Dame Flora Robson, nữ diễn viên người Anh (m.
- 1910 – Jimmie Dodd, diễn viên người Mỹ (m.
- 1919 – Vic Raschi, cầu thủ bóng chày người Mỹ (m.
- 1927 – Marianne Fredriksson, tác gia người Thụy Điển (m.
- 1935 – Michael Parkinson, phát ngôn viên truyền thanh người Anh
- Rick Barry, cầu thủ bóng rổ người Mỹ
- Gerry House, nhân vật truyền thanh nổi tiếng người Mỹ
- 1958 – Curt Hennig, đô vật chuyên nghiệp người Mỹ (m.
- Iris Chang, tác gia người Mỹ (m.
Cheeks, ca sĩ nhạc rap người Mỹ
- Derek Hill, người đua xe người Mỹ
- Edwar Ramirez, cầu thủ bóng chày người Mỹ
- J-Kwon, ca sĩ nhạc rap người Mỹ
- Lee Howon (Hoya), diễn viên, ca sĩ, vũ công người Hàn Quốc, cựu thành viên nhóm nhạc INFINITE của Hàn Quốc
- 193 – Pertinax, Hoàng đế La mã (vì bị ám sát) (s.
Brandon, chính khách người Mỹ (s.
- 1939 – Francis Matthew John Baker, chính khách người Úc (s.
- 1953 – Jim Thorpe, vận động viên người Mỹ (s.
- Richard Arlen, diễn viên người Mỹ (s.
- Patrick Troughton, diễn viên người Anh (s.
- Peter Ustinov, diễn viên người Anh (s.
Ngày 29 tháng 3 là ngày thứ 88 trong mỗi năm thường (ngày thứ 89 trong mỗi năm nhuận).
- 1792 – Gustav III, vua của Thuỵ Điển, bị nhiễm bệnh và qua đời sau khi bị ám sát vào ngày 16 tháng 3.
- 1971 – Tàn sát ở làng Mỹ Lai: Trung uý William Calley bị tuyên bố phạm tội giết người có tính toán và bị kết án tù chung thân.
- 2010 – Các phần tử ly khai Chechnya tiến hành hai vụ đánh bom nhằm vào hệ thống tàu điện ngầm Moskva tại Nga, khiến 40 người thiệt mạng.
- 1790 – John Tyler, tổng thống Mỹ thứ 10 (m.
- 1891 – Yvan Goll, nhà văn người Pháp (m.
- 1902 – William Walton, nhà soạn nhạc người Anh (m.
- 1914 – Phil Foster, diễn viên người Mỹ (m.
- Utpal Dutt, diễn viên Ấn Độ (m.
- 1939 – Terence Hill, diễn viên người Ý
- Terry Jacks, nhạc sĩ, người sáng tác bài hát, nhà hoạt động người Canada
- Michael Brecker, nhạc Jazz nhạc công saxophon người Mỹ (m.
- Marina Sirtis, nữ diễn viên người Anh
- Brad McCrimmon, vận động viên khúc côn cầu trên băng người Canada
Harlaftis, nhà vật lý thiên văn người Hy Lạp (m.
- 1973 – Marc Overmars, cầu thủ bóng đá người Hà Lan
- Kim Tae-hee, nữ diễn viên người Hàn Quốc
- N'Golo Kante, cầu thủ bóng đá người Pháp
- 1975 – Nguyễn Văn Điềm, Chuẩn tướng Quân lực Việt Nam Cộng hòa (s.
- 1629 – Jacob de Gheyn II, nghệ sĩ người Đức (s.
- 1906 – Slava Raskaj, họa sĩ người Croatia (s.
- 1971 – Dhirendranath Datta, chính khách người Bangladesh (s.
- 1994 – Bill Travers, diễn viên người Anh (s.
- John Lewis, nhạc Jazz nghệ sĩ dương cầm người Mỹ (s.
- Ngày Giải phóng thành phố Đà Nẵng (29/3/1975)
Theo lịch Do Thái và các lịch truyền thống (bao gồm các lịch Thiên Chúa giáo), Chúa nhật là ngày đầu tiên trong tuần.
Theo kinh điển Do Thái cổ, ngày thứ Bảy là ngày Sabát.
== Vai trò của ngày Chủ nhật==
- Ngày trong tuần tiếng Việt được so sánh với ngày trong tuần tiếng Trung Hoa và Nhật (tiếng Anh)
- Trang về lá cờ Ohio ở Flags of the World (tiếng Anh)
- Ngày giỗ tổ Hùng Vương là ngày lễ của người Kinh nhằm tưởng nhớ đến công lập quốc của Hùng Vương (10 tháng 3 âm lịch)
- Tháng tư là lời nói dối của em (Phạm Toàn Thắng)
- 1948 – Tổng thống Hoa Kỳ Harry S.
- 1992 – Đại hội đại biểu Nhân dân toàn quốc Trung Quốc thông qua quyết nghị liên quan đến việc xây dựng đập Tam Hiệp trên Trường Giang.
- 1942 – Chế Linh, ca sĩ, nhạc sĩ người Việt Nam.
- 33 SCN - Jesus: Nhân vật lịch sử người Do Thái, nhà thuyết giảng, người chữa lành và là người sáng lập ra Kitô giáo (s.6 TCN)
- 1814 – Hoàng đế Napoléon I thoái vị lần đầu tiên.
- 1945 – Chiến tranh thế giới thứ hai: Quân Mỹ giải phóng trại tập trung Ohrdruf ở Đức.
- 1976 – Norodom Sihanouk từ chức nguyên thủ quốc gia của Campuchia Dân chủ vì sự tàn bạo của Khmer đỏ, sau đó ông lưu vong tại Trung Quốc và Triều Tiên.
- 1969 - Lê Tấn Tới, thiếu tướng Công an Nhân dân Việt Nam.
- 1991 – Jamie Lynn Spears, ca sĩ, diễn viên Mỹ
- Ngày Zip ở Thác nước Newton, Ohio
- 1923 – Công ty Cao su và Lốp xe Firestone bắt đầu làm lốp xe bóng.
- 1963 – Chính phủ Việt Nam Dân chủ Cộng hoà công bố Pháp lệnh phòng cháy chữa cháy.
- 2009 – Bắc Triều Tiên phóng tên lửa Kwangmyongsong-2, vụ phóng tên lửa bị Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc lên án.
- 1937 – Colin Powell, Ngoại trưởng Mỹ.
- 1975 – Tưởng Giới Thạch, lãnh tụ Quốc Dân Đảng (s.
Chính phủ Anh, Pháp và Đức, cùng với chính phủ khác, lên án vụ sát hại đó. (BBC)
Hai ông bà đang đi trong đoàn xe hộ tống tổng thống.
- Vanilla Ninja, một nhóm nhạc nữ của Estonia
== Những công trình bách khoa toàn thư đầu tiên ==
Việc biên soạn kiến thức Hồi giáo thời kỳ đầu vào thời Trung cổ đã tạo ra nhiều công trình toàn diện, và có một số đóng góp mà ngày nay chúng ta gọi là phương pháp khoa học, phương pháp lịch sử và phương pháp trích dẫn.
Nó được dịch sang tiếng Pháp, tiếng Hà Lan và tiếng Đức cũng như tiếng La tinh.
Điểm nổi bật của những ấn bản này là những hình minh họa chất lượng cao do những nhà chạm khắc như Wilson Lowry tạo ra, và các hình nghệ thuật do những chuyên gia như John Farey, Jr. phác họa.
Nội dung của nó tuân theo giấy phép bản quyền công cộng ("copyleft") tự do (GFDL).
Các bách khoa thư trực tuyến có lợi thế ở điểm năng động: các thông tin mới cho vào có thể được xem ngay tức thì, mà không phải chờ đến khi ra ấn bản tĩnh (trong trường hợp in trên giấy hoặc đĩa).
Rất có ảnh hưởng vào thời Trung cổ.
- Hrabanus Maurus, 842. "De rerum naturis" (Về bản chất sự vật).
=== Những bách khoa thư xuất bản từ năm 1700-1800 ===
==== Bách khoa thư tiếng Đức ====
==== Bách khoa thư của Mỹ ====
- "Encarta" (1993; lấy nội dung từ "Funk and Wagnalls")
==== Bách khoa thư tôn giáo ====
==== Bách khoa thư tiếng Tây Ban Nha ====
- Khởi nguồn của bách khoa toàn thư trên Từ điển bách khoa Việt Nam
Lee đầu hàng Binh đoàn Bắc Virginia.
- 1991 – Nước Gruzia rút khỏi Liên Xô.
Presper Eckert, người chế tạo máy tính ENIAC
- 1995 – Kim Da-mi, nữ diễn viên người Hàn Quốc
- 1959 – Frank Lloyd Wright, kiến trúc sư (s. vào 1867)
- 428 – Nestorius trở thành Thượng phụ Đại kết thành Constantinopolis.
- 1919 – Emiliano Zapata, người dẫn đầu Cách mạng Mexico, bị lực lượng chính phủ phục kích và bắn chết tại Morelos.
- 1959 – Hoàng thái tử Akihito kết hôn với Michiko, bà là người đầu tiên có xuất thân thường dân trở thành thành viên của Hoàng tộc Nhật Bản.
- 1979 – Tổng thống Hoa Kỳ Jimmy Carter ký "Luật Quan hệ Đài Loan", duy trì quan hệ ngoại giao thực chất với Đài Loan.
- 1973 – Roberto Carlos, cầu thủ bóng đá người Brazil
1993, 2004, 2015 ... – Thứ Bảy Tuần thánh
- 1898 – Hiệp định Paris giữa Tây Ban Nha và Hoa Kỳ có hiệu lực, Hoa Kỳ giành lấy quyền kiểm soát Cuba, Puerto Rico, một phần Tây Ấn, Guam, Philippines.
- 1980 – Công ước Liên Hợp Quốc về Hợp đồng mua bán hàng hóa quốc tế được ký kết tại Wien, Áo.
- 1984 – Yoo Yeon-seok, diễn viên người Hàn Quốc
- 1887 – Phạm Bành, danh thần nhà Nguyễn, một trong những thủ lĩnh phong trào Cần Vương chống Pháp cuối thế kỷ 19 (s.
- 1861 – Thành Định Tường của quân Đại Nam thất thủ.
- 1961 – Nhà du hành vũ trụ Liên Xô Yuri Gagarin trở thành người đầu tiên đi vào không gian ngoài thiên thể.
- 1971 - Shannen Doherty, diễn viên Mỹ