nrl-ai/vn-diacritic-train huggingface dataset:
- 25 tháng 6: Lele Pons (Eleonora Gariela Pons Maronese), nữ diễn viên, người mẫu người Mỹ/Venezuela
- Yeonwoo (Lee Da-bin), nữ ca sĩ, diễn viên người Hàn Quốc, thành viên nhóm nhạc nữ Momoland
- Zendaya, nữ diễn viên, ca sĩ kiêm người mẫu người Mỹ
- 22 tháng 9: Đỗ Duy Mạnh, cầu thủ bóng đá người Việt Nam
- 22 tháng 10: B.I (Kim Han-bin), rapper, ca sĩ, nhà sản xuất âm nhạc người Hàn Quốc, cựu thành viên nhóm nhạc iKON
- 10 tháng 12: Kang Daniel, ca sĩ người Hàn Quốc, từng là center của Wanna One.
- 8 tháng 1: François Mitterrand, Tổng thống Pháp 1981–1995 (s.
- Joseph Brodsky, thi sĩ, Giải Nobel về văn học (s.
- 11 tháng 2: Pierre Verger, nhiếp ảnh gia (s.
- Rudolf Braunburg, nhà văn Đức (s.
- George Burns, diễn viên Mỹ (s.
- Odysseas Elytis, nghệ nhân Hy Lạp (s.
- 4 tháng 4: Barney Ewell, vận động viên điền kinh Mỹ, người đoạt huy chương Thế Vận Hội (s.
- 29 tháng 4: Peter Griese, nhà văn khoa học giả tưởng Đức (s.
- Nnamdi Azikiwe, chính khách (tổng thống) (s.
- 30 tháng 5: Léon-Etienne Duval, Hồng y Tổng giám mục Algier (s.
- 8 tháng 6: Gustav Heckmann, triết gia Đức (s.
- 28 tháng 6: Julio Bolbochan, kỳ thủ cờ vua người Argentina (s.
- Adelheid Duvanel, nhà văn Thụy Sĩ (s.
- Peter Ludwig, nhà tư bản công nghiệp Đức (s.
- 9 tháng 8: Frank Whittle, nhà phát minh, doanh nhân, phi công người Anh (s.
- 15 tháng 8: Max Thurian, nhà thần học Thụy Sĩ (s.
- 10 tháng 9: Hans List, doanh nhân Áo (s.
- Claus Holm, diễn viên Đức (s.
- William Vickrey, nhà kinh tế học Mỹ (s.
- Gerhard Holtz-Baumert, nhà văn Đức (s.
- 31 tháng 10: Marcel Carné, đạo diễn phim Pháp (s.
- Garrett Birkhoff, nhà toán học Mỹ (s.
- 9 tháng 12: Heinrich Schmidt-Barrien, nhà văn Đức (s.
- 21 tháng 12: Christine Brückner, nhà văn nữ Đức (s.
- Kaspar Villiger trở thành tổng thống liên bang Thụy Sĩ.
- 26 tháng 3: Hiệp ước Schengen bắt đầu có hiệu lực.
- 20 tháng 6: Keith Claudius Mitchell trở thành thủ tướng của Grenada.
- Hiến pháp dân chủ mới tại Gruzia.
- 28 tháng 10: António Guterres trở thành thủ tướng Bồ Đào Nha.
- 4 tháng 1: Duy Khánh, diễn viên người Việt Nam
- 5 tháng 2: Adnan Januzaj, cầu thủ bóng đá Bỉ
- Go Min-si (Ko Min-si), nữ diễn viên, người mẫu, đạo diễn người Hàn Quốc
- 29 tháng 3: Luma Russo, Á hậu Siêu quốc gia Brazil 2020, Hoa hậu Sắc đẹp Quốc tế 2023
- Lương Xuân Trường, cầu thủ bóng đá người Việt Nam.
- 24 tháng 5: Hoàng tử Joseph Wenzel II của Liechtenstein, con trai của hoàng tử Alois của Liechtenstein và Sophie công chúa của Bayern.
- 16 tháng 6: Võ Ê Vo, nữ ca sĩ người Việt Nam
- 26 tháng 7: Quỳnh Kool (Nguyễn Thị Quỳnh), nữ diễn viên, người mẫu ảnh người Việt Nam
- Tăng Duy Tân, ca sĩ kiêm nhạc sĩ người Việt Nam
- 22 tháng 9: Lim Na-yeon, nữ ca sĩ người Hàn Quốc, thành viên nhóm nhạc nữ TWICE
- 13 tháng 10: Jimin (Park Ji-min), ca sĩ, vũ công người Hàn Quốc, thành viên nhóm nhạc BTS
- 4 tháng 11: Nguyễn Thu Hằng, nữ ca sĩ, dẫn chương trình người Việt Nam
- 6 tháng 12: Joy Gruttmann, nữ ca sĩ Đức.
- 30 tháng 12: V (Kim Tae-hyung), ca sĩ, vũ công người Hàn Quốc, thành viên nhóm nhạc BTS.
- 9 tháng 1: Gisela Mauermayer, nữ vận động viên điền kinh Đức (s.
- 25 tháng 1: Fritz Dorls, chính khách Đức (s.
- 5 tháng 2: Doug McClure, diễn viên Mỹ (s.
- 15 tháng 2: Rachid Baba Ali Ahmed, nhạc sĩ Algérie, nhà sản xuất nhạc
- 6 tháng 3: Barbara Lass, nữ diễn viên (s.
- 25 tháng 3: Philip Stuart Milner-Barry, kiện tướng cờ vua Anh (s.
- 11 tháng 5: David Avidan, nhà văn Israel (s.
- 21 tháng 5: Nora Minor, nữ diễn viên Áo (s.
- 4 tháng 6: Alfred Beni, kỳ thủ Áo (s.
- 18 tháng 6: Karl Atzenroth, chính khách Đức (s.
- 3 tháng 7: Ricardo González, vận động viên quần vợt Mỹ (s.
- 20 tháng 7: Ernest Mandel, nhà kinh tế học, lý thuyết gia (s.
- 29 tháng 7: Leo Kofler, triết gia Đức (s.
- 17 tháng 8: Howard Koch, tác giả kịch bản Mỹ (s.
- 30 tháng 8: Sterling Morrison, nhạc sĩ Anh, người chơi đàn ghita (s.
- 17 tháng 9: Astrid Krebsbach, nữ vận động viên bóng bàn Đức (s.
- 5 tháng 10: Alec Douglas-Home, thủ tướng Anh (s.
- 25 tháng 10: Robert Riggs, vận động viên quần vợt Mỹ (s.
- 22 tháng 11: Elinborg Lützen, nữ nghệ sĩ tạo hình (s.
- 25 tháng 12: Emmanuel Levinas, triết gia Pháp (s.
- 31 tháng 12: Wilfried Joest, nhà thần học Đức, giáo sư (s.
- 20 tháng 1: Kazakhstan trở thành Thành viên của Ngân hàng phát triển châu Á.
Zine El Abidine Ben Ali tái đắc cử tổng thống.
- Một chiếc Tupolev Tu-154 của China Northwest Airlines rơi tại Xi'an, Trung Quốc.
Thủ tướng Ljuben Berov từ chức.
- Te Beretitenti trở thành tổng thống của Kiribati.
- 11 tháng 12: Bầu cử quốc hội tại Turkmenistan.
- 18 tháng 1: Minzy, ca sĩ người Hàn Quốc, thành viên nhóm 2NE1
- 21 tháng 2: Wendy Son, nữ ca sĩ người Hàn Quốc, thành viên nhóm nhạc nữ Red Velvet
- 29 tháng 3: Sulli Choi, nữ ca sĩ kiêm diễn viên người Hàn Quốc (m.
- 7 tháng 5: Phùng Khánh Linh, ca sĩ, nhạc sĩ Việt Nam
- 26 tháng 6: Ricky Star (Trần Tiến), ca sĩ, rapper người Việt Nam
- 3 tháng 8: Bùi Công Nam, ca sĩ kiêm nhạc sĩ người Việt Nam
- 12 tháng 9: RM (Kim Nam-joon), ca sĩ, rapper người Hàn Quốc, trưởng nhóm nhạc BTS
- 31 tháng 10: Nguyễn Thành Nam, YouTuber người Việt Nam
- 8 tháng 12: Emma Tiglao, Á hậu Mutya ng Pilipinas 2012, Á hậu Thế giới Philippines 2015, Hoa hậu Hòa bình Philippines 2025, Hoa hậu Hòa bình Quốc tế 2025
- 3 tháng 1: Frank Belknap Long, nhà văn Mỹ (s.
- 20 tháng 1: Matt Busby, cầu thủ bóng đá Scotland, huấn luyện viên (s.
- 29 tháng 1: Ulrike Maier, nữ vận động viên chạy ski Áo (s.
- 7 tháng 2: Witold Lutosławski, nhà soạn nhạc Ba Lan, nhạc trưởng (s.
- 16 tháng 2: François Marty, Hồng y của Giáo hội Công giáo La Mã (s.
- 3 tháng 3: Roman Haubenstock-Ramati, nhà soạn nhạc (s.
- 9 tháng 3: Karl Wilhelm Berkhan, chính khách Đức (s.
- 24 tháng 3: Hans Jakob, cầu thủ bóng đá Đức (s.
- 4 tháng 4: Jérôme Lejeune, nhà y học Pháp (s.
- 15 tháng 4: John Curry, vận động viên trượt băng nghệ thuật (s.
- 4 tháng 5: Edwin Rausch, nhà tâm lý học Đức (s.
- 27 tháng 5: Klaus Beckmann, chính khách Đức (s.
- 27 tháng 6: Sam Hanks, đua xe người Mỹ (s.
- 6 tháng 7: Vladimír Skalický, nhà thực vật học Séc (s.
- 19 tháng 7: Hugo Karpf, chính khách Đức (s.
- 13 tháng 8: Manfred Wörner, chính khách Đức (s.
- 2 tháng 9: Detlef Macha, tay đua xe đạp Đức (s.
- 18 tháng 9: Vitas Gerulaitis, vận động viên quần vợt Mỹ (s.
- 2 tháng 10: Ron Herron, kiến trúc sư Anh, tác giả (s.
- 18 tháng 10: Eberhard Feik, Diễn viên Đức (s.
- 12 tháng 11: Wilma Rudolph, nữ vận động viên điền kinh (s.
- 30 tháng 11: Guy Debord, nghệ nhân, triết gia (s.
- 13 tháng 12: Olga Nikolajewna Rubzowa, kỳ thủ Nga (s.
- 26 tháng 12: Karl Schiller, chính khách Đức (s.
- Cộng đồng Kinh tế châu Âu xóa bỏ sự cản trở thương mại và tạo ra một thị trường chung Châu Âu
- 1 tháng 2: Phần Lan, Thụy Điển và Áo bắt đầu thương lượng gia nhập Liên minh châu Âu
- 8 tháng 3: Mặt trăng di chuyển đến điểm gần nhất với Trái đất, được gọi là điểm cận địa, cùng lúc với pha đầy đủ nhất của chu kỳ Mặt trăng.
- 10 tháng 4: Nhà hoạt động của Đại hội Dân tộc châu Phi Chris Hani bị ám sát ở Nam Phi
- 2 tháng 6: Bosna và Hercegovina trở thành thành viên của UNESCO
- 10 tháng 7: Melchior Ndadaye trở thành tổng thống Burundi.
- 21 tháng 8 – 4 tháng 9: Giải vô địch bóng đá U-17 thế giới 1993 tổ chức tại Nhật Bản, đội tuyển bóng đá U-17 quốc gia Nigeria giành chức vô địch trong giải đấu này.
- 3 tháng 10: Heydär Äliyev trở thành tổng thống Azerbaijan.
- 17 – 22 tháng 11: Hiệp định Thương mại Tự do Bắc Mỹ (NAFTA) thông qua các cơ quan lập pháp ở Hoa Kỳ, Canada và Mexico
- 9 tháng 1: Thảo Wendy (Nguyễn Thảo Kha), nữ ca sĩ, nhạc sĩ người Việt Nam
- 15 tháng 2: Ravi (Kim Won-sik), ca sĩ người Hàn Quốc, thành viên nhóm nhạc VIXX
- Paul Pogba, cầu thủ bóng đá người Pháp
- Ryu Hyo-young, nữ ca sĩ, diễn viên người Hàn Quốc, cựu thành viên nhóm nhạc nữ Coed School và F-ve Dolls, chị gái nữ ca sĩ, diễn viên Ryu Hwa-young
- 21 tháng 5: Aron, ca sĩ kiêm rapper phụ người Mỹ/Hàn Quốc, thành viên nhóm nhạc NU'EST
- 17 tháng 6: Dương Tú Anh, Á hậu Việt Nam 2012
- 12 tháng 7: Kim In-seong, ca sĩ nhóm nhạc Hàn Quốc SF9
- Mikami Yua (Kitō Momona), nữ diễn viên khiêu dâm, thần tượng người Nhật Bản, cựu thành viên nhóm nhạc nữ SKE48, thành viên nhóm nhạc Ebisu Muscats và Honey Popcorn
- Jack Robinson, cầu thủ bóng đá người Anh
- 21 tháng 9: Jaykii (Trần Anh Quân), ca sĩ, nhạc sĩ người Việt Nam
- Tiểu Muội Màn Thầu (Nguyễn Thị Kiều Trang), nữ ca sĩ người Việt Nam nổi tiếng với những bản cover nhạc nước ngoài bằng tiếng Việt trên YouTube
- 20 tháng 11: Toki (Vũ Đức Thành), ca sĩ người Việt Nam, cựu thành viên nhóm nhạc Uni5
- 1 tháng 1: Anna Wimschneider, nhà văn nữ (s.
- 20 tháng 1: Audrey Hepburn, nữ diễn viên (s.
- 7 tháng 2: Fritz Straßner, diễn viên Đức (s.
- 5 tháng 3: Cyril Collard, đạo diễn phim Pháp (s.
- 15 tháng 3: Karl Mai, cầu thủ bóng đá Đức (s.
- 22 tháng 3: Gret Palucca, nữ nghệ sĩ múa Đức (s.
- 10 tháng 4: Chris Hani, chính khách Nam Phi (s.
- 23 tháng 4: Günther Storck, linh mục Công giáo (s.
- 29 tháng 4: Wilhelm Hanle, nhà vật lý học (s.
- 18 tháng 5: Heinrich Albertz, chính khách Đức (s.
- 13 tháng 6: Deke Slayton, nhà du hành vũ trụ Mỹ (s.
- 4 tháng 7: Dawn Evelyn Paris (Dawn O'Day/Anne Shirley), nữ diễn viên người Mỹ (s.
- 19 tháng 7: Gordon Joseph Gray, tổng Giám mục của Edinburgh, Hồng y (s.
- 7 tháng 8: Gerhard Neuser, cựu cầu thủ bóng đá Đức (s.
- 26 tháng 8: Karl Bewerunge, chính khách Đức, nghị sĩ quốc hội liên bang (s.
- 13 tháng 9: Christoph Delz, nhà soạn nhạc Thụy Sĩ, nghệ sĩ dương cầm (s.
- 24 tháng 9: Fritz Logemann, chính khách Đức (s.
- 7 tháng 10: Liebherr, doanh nhân Đức (s.
- -Federico Fellini, đạo diễn phim Ý (s.
- 11 tháng 11: Lisa De Leeuw, nữ diễn viên phim khiêu dâm Mỹ (s.
- 4 tháng 12: Margaret Landon, nhà văn nữ Mỹ (s.
- 12 tháng 12: Fritz Bock, chính khách Áo (s.
- 29 tháng 12: Axel Corti, đạo diễn phim Áo (s.
Hà Nam giáp Hà Bắc về phía bắc, Sơn Đông về phía đông bắc, An Huy về phía đông nam, Hồ Bắc về phía nam, Thiểm Tây về phía tây và Sơn Tây về phía tây bắc.
Nền văn hóa này tồn tại trong khoảng thời gian từ 1880 TCN đến 1520 TCN, Di chỉ Nhị Lý Đầu có dấu tích của các tòa cung điện và các xưởng nấu chảy đồng.
Nhiều nhà khảo cổ Trung Quốc cho rằng thành cổ này là một trong những đô thành ban đầu của vương triều Thương, triều đại tiếp nối của vương triều Hạ.
Sau đó Chu Công chia đất Ân làm đôi, một nửa phong cho người tông thất khác của nhà Ân là Vi Tử Khải ở nước Tống để giữ hương hoả nhà Ân còn nửa kia phong cho người em khác của Chu Vũ Vương là Khang Thúc Cơ Phong, đặt quốc hiệu là Vệ.
Nước Tần ở phía tây lần lượt tiêu diệt Tây Chu, Đông Chu và Hàn vào các năm 256 TCN, 249 TCN và 230 TCN, tiến tới thống nhất Trung Quốc vào năm 221 TCN.
Cuối thời Đông Hán, sau Khởi nghĩa Khăn Vàng, các quân phiệt Trung Nguyên cát cứ giao chiến và kình địch với nhau.
Đến thời Ngụy Nguyên Đế, đại phu Tư Mã Chiêu nắm thực quyền đã đoạt lấy hoàng vị, lập nên nhà Tấn.
Trong thời Ngũ Hồ thập lục quốc, địa bàn Hà Nam trước sau thuộc về các nước Tiền Triệu, Hậu Triệu, rồi Tiền Yên, Tiền Tần.
Năm 430, Lưu Tống Văn Đế sai Đáo Ngạn Chi mang quân Bắc phạt, quân Bắc Ngụy ít nên chủ động rút lui song sau đó đã phản công, lấy lại được Lạc Dương và Hổ Lao.
Sau khi Hiếu Vũ Đế sang Quan Trung với Tập đoàn quân phiệt Quan Lũng của Vũ Văn Thái, Cao Hoan đã lập Nguyên Thiện Kiến làm vua mới, tức là Đông Ngụy Hiếu Tĩnh Đế.
Chu vi Ngoại quách thành dài hơn 50 dặm, trong thành có nơi cư trú cho quan và dân hơn 1.000 phường, ngoài ra còn có ba chợ buôn bán lớn là chợ Phong Đô, chợ Đại Đồng, chợ Thông Viễn.
Từ năm 913, quốc đô của Hậu Lương được dời đến Khai Phong.
Quân Tống vì được khích lệ tinh thần chiến đấu, đã phản công quân Liêu và liên tục giành thắng lợi.
Quân Kim cuối cùng đã vào được Biện Kinh vào ngày 9 tháng 1 năm 1127 và tiến hành các vụ cướp bóc, hãm hiếp, thảm sát trong nhiều ngày liền.
Sau đó, Ngột Truật mang quân quay lại đánh Khai Đức.
Sau dó, Kim tiến hành chiến tranh chống Nam Tống kéo dài từ năm 1217 tới đầu năm 1224.
Đại Minh được thành lập chính thức vào năm 1368, Hà Nam thừa tuyên bố chính sứ ti do triều đại này lập ra có ranh giới tương đồng với tỉnh Hà Nam hiện nay.
Đến những năm 60 của thế kỷ XIX, tại Hà Nam bùng phát các cuộc khởi nghĩa nông dân, sau hợp nhất vào khởi nghĩa lớn Niệp quân.
Chính phủ Quốc dân bỏ phủ giữ lại đạo, tại Hà Nam đã thành lập nên Khai Phong đạo, Hà Lạc đạo, Nhữ Dương đạo, Hà Bắc đạo; đạo doãn trú tương ứng tại Khai Phong, Lạc Dương, Tín Dương và huyện Cấp.
Cuộc nội chiến này diễn ra chủ yếu trên địa bàn Hà Nam và là cuộc chiến tranh quy mô nhất trong thời kỳ cận đại của Trung Quốc.
Tháng 6 năm 1938, sau khi quân Nhật công chiếm Khai Phong, chính phủ Quốc dân đã cho nổ mìn phá đê Hoàng Hà ở Hoa Viên Khẩu thuộc Trịnh Châu để ngăn bước tiến của quân Nhật.
Đến năm 1948 thì phần lớn Hà Nam đã nằm trong tay quân cộng sản.
Một trận lụt mang tính hủy diệt của Hoài Hà vào mùa hè năm 1950 đã thúc đẩy chính quyền cho tiến hành các công trình đập quy mô lớn trên các chi lưu lớn của sông này tại trung bộ và nam bộ Hà Nam.
Bùng nổ kinh tế ban đầu đã không lan đến các tỉnh nội địa như Hà Nam, song vào những năm 1990, kinh tế Hà Nam đã đạt tốc độ phát triển nhanh hơn cả tốc độ bình quân của Trung Quốc.
Người ta ước tính rằng trầm tích của bình nguyên nay sâu khoảng 850 mét tại nhiều nơi.
Từ khi lòng sông của Hoàng Hà cao hơn khu vực xung quanh, đã có nhiều trận lụt xảy ra, khiến đất đai toàn khu vực chịu ảnh hưởng mặn hóa và kiềm hóa.
Ở phía tây, Tần Lĩnh tiến vào Hà Nam từ phía tây và kéo dài tới một nửa chiều ngang của tỉnh, các nhánh của dãy núi này kéo dài về phía bắc và nam, Phục Ngưu Sơn (伏牛山) là dãy núi nhánh lớn nhất của Tần Lĩnh trên địa bàn Hà Nam.
Nhiệt độ bình quân của tỉnh nói chung thấp dần từ đông sang tây và từ nam lên bắc, có sự khác biệt rõ ràng giữa các vùng đồi núi và bình nguyên.
Hoàng Hà chảy vào địa giới của tỉnh từ mạn tây bắc, chuyển hướng dòng chảy sang phía đông ngay sau khi nhận nước từ Vị Hà.
Tuy nhiên, hậu quả là lượng đất bùn bị dồn ứ trong phạm vi giữa hai bờ đê, bồi tích lòng sông qua hàng thế kỷ, và cho đến nay thì nó đã cao hơn các vùng nông thôn xung quanh.
Khi đó, việc trệch dòng luôn bắt đầu từ đoạn giữa Trịnh Châu và Khai Phong tại Hà Nam.
Sáu đập nước nhanh chóng được xây dựng ở thượng du các chi lưu Hoài Hà tại Hà Nam, sau đó đã có đến hàng chục đập nữa được xây dựng, từ đó đã không có thảm họa nghiêm trọng nào xảy ra.
Sau năm 1949, đã có nhiều nỗ lực để trồng cây cho mục đích che phủ, lấy gỗ và các mục đích khác.
Cuối năm 2011, tổng nhân khẩu của Hà Nam là 104.890.000 người, song số nhân khẩu thường trú là 93.880.000 người.
Trong thế kỷ XII, ở kinh đô Khai Phong có một cộng đồng người Do Thái quan trọng có nguồn gốc từ Ấn Độ và Ba Tư, họ vẫn duy trì được bản sắc của mình cho đến cuối thế kỷ XIX, trước khi bị hấp thu vào văn hóa Hán.
Ngoài ra, Hà Nam là tỉnh có số người Hồi lớn nhất ở phía đông Trung Quốc, chiếm xấp xỉ 1% dân số toàn tỉnh và sống chủ yếu tại các khu Hồi giáo ở các khu tự trị dân tộc Hồi Quản Thành tại Trịnh Châu, Triền Hà tại Lạc Dương, và Thuận Hà tại Khai Phong.
Theo giá cả so sánh, lấy theo mức giá trung bình cùng kỳ toàn quốc, GDP của tỉnh tăng trưởng bình quân 10,9％ mỗi năm, tốc độ đứng thứ bảy cả nước.
Năm 2007, tổng sản lượng lương thực của Hà Nam là 104,9 tỉ cân, liên tục 8 năm liền đứng đầu Trung Quốc, lượng tăng sản lượng lương thực của Hà Nam cũng chiếm một phần ba lượng tăng sản lượng lương thực cả nước.
Trước năm 1949, ở Hà Nam có rất ít hoạt động sản xuất công nghiệp tại Hà Nam, từ năm 1950 trở đi thì quá trình công nghiệp hóa trên địa bàn đã diễn ra nhanh chóng và trên một phạm vi rộng lớn.
Trong số các loại khoáng sản tại Hà Nam, có sáu loại khoáng sản năng lượng, 27 loại khoáng sản kim loại, 38 loại khoáng sản phi kim.
Lũ lụt, 11 triệu mẫu đất nông nghiệp bị tàn phá, 11 triệu người bị ảnh hưởng, 240.000 người thiệt mạng, hơn 5,96 triệu ngôi nhà bị sụp đổ.
Tổng cộng, theo quy hoạch quốc gia sẽ có 9 tuyến công lộ cao tốc và 9 tuyến quốc đạo đi qua Hà Nam.
Các cảng hàng không dân dụng trong quy hoạch là: sân bay Dự đông bắc An Dương, sân bay Thương Khâu, sân bay Minh Cảng Tín Dương, sân bay Tường Long Bộc Dương, sân bay Chu Khẩu, sân bay Nghiêu Sơn Bình Đỉnh Sơn.
Kim loại vô định hình hình cũng là một loại vật liệu vô định hình.
Cấu trúc vô định hình (trật tự gần) được hình thành từ năm loại mạng chính (hình vẽ), tỉ lệ nguyên tử chiếm 65% thể tích, còn lại 35% là lỗ trống, và số lân cận gần nhất là 5.
Quảng Đông () là một tỉnh phía Nam Trung Quốc, nằm ven bờ Biển Đông của Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa.
"Quảng" có nghĩa là "rộng rãi" và có liên quan tới khu vực thời Nhà Tấn. "Quảng Đông" có nghĩa là "phía đông rộng rãi", Quảng Đông và Quảng Tây được gọi chung là "Lưỡng Quảng" (兩廣 liăng guăng).
Vào thời Xuân Thu người Đông Việt được xem là cư trú ở vùng nay thuộc phía Đông nước Trung Hoa hiện đại, người Dương Việt cư trú ở phía bắc của tỉnh Giang Tô hiện nay.
CN, quân Nhà Tần bắt đầu tiến xuống phía nam dọc theo sông Tây Giang tới vùng Quảng Đông hiện nay, và xác lập các quận dọc theo các trục đường chính.
Sự trêu ngươi như thế cho thấy một số thị tộc Trung Hoa xác lập quyền lợi của dòng họ mình ở Bắc Bộ, định cư dần dần, giúp đỡ mở mang, và cuối cùng hòa nhập vào môi trường xã hội, kinh tế và chính trị ở Bắc Việt Nam.
Ngôn ngữ của các tiểu quốc cổ Ngô và Việt tạo nên ngôn ngữ Ngô, và phần nào tới ngôn ngữ Mân ở Phúc Kiến.
Trải qua thời gian dài, cơ cấu dân cư của khu vực này thay đổi dần dần, dẫn đến người Hán chiếm đa số, đặc biệt là sau nhiều đợt di cư lớn từ phương Bắc trong các thời kỳ bất ổn chính trị do các bộ lạc du mục phía bắc Trung Hoa quấy nhiễu kể từ khi Nhà Hán sụp đổ trở về sau.
Trong thời Nhà Nguyên của người Mông Cổ, Quảng Đông là một phần của Giang Tây.
Vào thế kỷ XIX, Quảng Đông cũng là cảng chính cho làn sóng người lao động ra đi đến Đông Nam Á, miền Tây Hoa Kỳ và Canada.
Ở trên Bán đảo Lôi Châu vẫn còn một số núi lửa đang ngừng hoạt động.
Theo truyền thống, quần đảo Đông Sa thuộc quyền quản lý của tỉnh của tỉnh Quảng Đông, tuy nhiên, hiện nay quần đảo này nằm trong dưới sự kiểm soát của chính quyền Trung Hoa Dân Quốc tại Đài Loan.
Các địa cấp thị trên quản lý 49 quận, 30 thành phố cấp huyện (huyện cấp thị), 42 huyện và 3 huyện tự trị.
Quảng Đông đã trải qua thời kỳ bùng nổ kinh tế từ những năm 1990 của thế kỷ XX vào sự bùng nổ này đã lan qua các tỉnh lân cận và đã giúp kéo dân của những tỉnh này quay về.
Quảng Đông chiếm 4/6 đặc khu kinh tế của Trung Quốc: Quảng Châu, Thâm Quyến, Sán Đầu và Chu Hải.
Làn sóng di cư của dân từ tỉnh khác đến tỉnh này, thường được gọi là "dân trôi nổi" là do sự phát triển kinh tế nhanh của Quảng Đông do đó cần nhiều lao động.
Các dân tộc thiểu số khác có: H'mông, Lê và Choang.
Đạo luật Cơ bản của cả hai đặc khu hành chính nghiêm cấm chính quyền tỉnh can thiệp vào chính trị.
Vùng trung tâm của tỉnh có dân số nói tiếng Quảng Đông cùng với tiếng Quan Thoại.
- Đại Học Trung Sơn (Quảng Châu, Chu Hải)
Quảng Đông có nhiều thắng cảnh tự nhiên và nhân tạo như núi Đan Hà, di chỉ cung thực nước Nam Việt, mộ Văn Vương Nam Việt...
Người tương tự loài thú ở những đặc điểm: có lông mao, đẻ con, có tuyến sữa và nuôi con bằng sữa mẹ.
Hệ bài tiết: Thận, bóng đái... → Bài tiết những chất không cần thiết ra ngoài cơ thể qua hoạt động bài tiết mà cơ quan chính là hai quả thận với hơn 2 triệu đơn vị chức năng
Phiên âm tên tiếng Mãn của con sông là "Sahaliyan ula" (nghĩa là "sông đen"), và đây cũng là nguồn gốc tên gọi của đảo Sakhalin.
Ban đầu, vùng Đông Bắc Trung Quốc ngày nay có ba dân tộc lớn là Túc Thận (肃慎), Uế Mạch (濊貊) và Đông Hồ (东胡).
Người Uế đã tiến đến thời kỳ cuối của xã hội nguyên thủy, họ có lối sống định cư.
Trong thời kỳ này, cư dân trên địa bàn tại tỉnh Hắc Long ngày nay cũng bắt đầu thiết lập chế độ cai trị.
Đến năm 494, người Phù Dư bị người Vật Cát tiêu diệt, Phù Dư biến mất khỏi vũ đài lịch sử; cùng với đó, người Uế Mạch cũng suy yếu.
Cả người Mạt Hạt và người Thất Vi đều duy trì quan hệ triều cống với triều đình Tùy.
Thời Tùy và Đường, hạ du Hắc Long Giang được gọi là Hắc Thủy (黑水), Hoàn Thủy được đổi thành Kiến Thủy (建水), Nan Thủy được đổi thành Na Hà (那河).
Trong các phủ của Vương quốc Bột Hải, các phủ có đất đai nằm trên địa phận tỉnh Hắc Long Giang ngày nay là Thượng Kinh Long Tuyền phủ (上京龙泉府), Thiết Lợi phủ (铁利府), Hoài Viễn phủ (怀远府) và Mạc Hiệt phủ (鄚頡府等).
Đến năm 926, Bột Hải bị người Khiết Đan tiêu diệt.
=== Thời Liêu, Kim và Nguyên ===
Sau khi quân Mông Cổ diệt Kim và lập ra Nhà Nguyên, địa bàn tỉnh Hắc Long Giang thuộc Khai Nguyên lộ (开元路) của Liêu Dương đẳng xứ hành trung thư tỉnh (辽阳等处行中书省).
Sau đó, Nhà Minh vẫn duy trì quyền quản lý đối với khu vực.
Các hậu duệ của Nỗ Nhĩ Cáp Xích đã đổi tên Hậu Kim thành Thanh và thống trị trên toàn cõi Trung Quốc.
Theo các sử gia hiện đại, việc di chuyển này diễn ra sau khi có những cân nhắc nhất định: Nộn Giang và Tề Tề Cáp Nhĩ có kết nối đường thủy thuận tiện (theo Nộn Giang) với nam bộ Mãn Châu.
Đến thời Khang Hy thì hủy bỏ chế độ lưu đày đến đó, song vào năm Ung Chính thứ 5, Lý Hú (李煦) lại bị lưu đày đến Hắc Long Giang.
Đến năm Tuyên Thống thứ 3 (1911), toàn bộ Hắc Long Giang hành tỉnh gồm 7 phủ, 6 thính và 1 châu còn toàn bộ Cát Lâm hành tỉnh có 11 phủ, 1 châu, 5 thính, 18 huyện.
Sau Cách mạng Tháng Mười Nga, Chính phủ Quốc dân Trung Quốc đã dần dần thu hồi chủ quyền hành chính đối với vùng "đất phụ thuộc" đường sắt Đông Thanh (Trung Đông).
Ngày 14 tháng 8 năm 1929, Liên Xô ven theo tuyến đường sắt Trung Đông để tấn công Trung Quốc, quân Liên Xô giành được chiến thắng và buộc Trung Quốc phải phục hồi chế độ đồng quản lý tuyến đường sắt này như từ năm 1924.
Đúng 0 giờ ngày 9 tháng 8 (giờ Viễn Đông Nga), hoạt động quân sự đầu tiên bắt đầu với 76 máy bay ném bom IL-4 của Phương diện quân Viễn Đông 1 đã thâm nhập không phận Mãn Châu quốc oanh kích các mục tiêu quân sự - hậu cần tại Cáp Nhĩ Tân và Trường Xuân.
Đến năm 1949, trên địa phận tỉnh Hắc Long Giang ngày nay còn lại hai tỉnh là Hắc Long Giang và Tùng Giang.
Trước đó, vào năm 1991 hai bên đã đồng ý rằng đảo Trân Bảo sẽ thuộc chủ quyền của Trung Quốc.
Phía bắc và phía đông, tỉnh Hắc Long Giang có đường biên giới dài 3.045 km giáp với Nga (vùng Zabaykalsky, tỉnh Amur, tỉnh tự trị Do Thái, vùng Khabarovsk và vùng Primorsky); phía tây tỉnh Hắc Long Giang là khu tự trị Nội Mông, phía nam tính Hắc Long Giang là tỉnh Cát Lâm.
Đại bộ phận tỉnh Hắc Long Giang thuộc đới khí hậu lục địa ẩm (Köppen "Dwa" hay "Dwb"), riêng khu vực cực bắc có khí hậu cận Bắc cực (Köppen "Dwc").
Tuy vậy, tỉnh Hắc Long Giang cũng có lượng bức xạ mặt trời phong phú với tổng lượng hàng năm đạt 4.400-5.028 triệu MJ/m², trong đó lượng bức xạ mặt trời từ tháng 5-9 chiếm 54-60% tổng lượng bức xạ mặt trời hàng năm.
Bản thân sông Amur ở phía bắc của tỉnh cũng là một đường biên giới tự nhiên giữa Trung Quốc và Nga dài 1861 km, sau khi nhận nước từ Ussuri, sông chảy hoàn toàn trên lãnh thổ của Nga rồi đổ vào eo biển Tatar.
Hắc Long Giang có đến 640 hồ lớn nhỏ, trong đó 4 hồ lớn nhất là hồ Khanka (hồ Hưng Khải) tại Mật Sơn trên biên giới Trung-Nga, hồ Kính Bạch (镜泊湖) tại Ninh An, hồ nước mặn Liên Hoàn (连环湖) tại Đỗ Nhĩ Bá Đặc, hồ Ngũ Đại Liên Trì (五大连池) tại thành phố cùng tên.
Tỉnh Hắc Long Giang có trên 2.000 loài thực vật bậc cao, trong đó có Taxus cuspidata (hồng đậu sam Đông Bắc), Đậu tương leo ("Glycine soja") cùng 10 loài thực vật được bảo hộ cấp quốc gia.
Theo tổng điều tra nhân khẩu toàn quốc lần thứ sáu của Trung Quốc tiến hành năm 2010, số người trong độ tuổi từ 0-14 chiếm 11,96% tổng dân số, số người trong độ tuổi 15-64 chiếm 79,72% tổng dân số, số người trên 65 tuổi chiếm 8,32% tổng dân số.
Gia Cách Đạt Kỳ và Tùng Lĩnh mặc dù trên danh nghĩa thuộc kỳ tự trị Ngạc Luân Xuân, Nội Mông nhưng trên thực tế thuộc quyền quản lý của Đại Hưng An Lĩnh.
Năm 2011, các đối tác thương mại lớn nhất của tỉnh Hắc Long Giang lần lượt là Nga, Hoa Kỳ, Ấn Độ, Đức, Hàn Quốc, Nhật Bản.
Rừng tập trung hầu hết tại Đại Hưng An lĩnh và Tiểu Hưng An lĩnh.Năm 2011, tổng giá trị nông-lâm-mục-ngư nghiệp của tỉnh Hắc Long Giang đạt giá trị 170,56 tỉ NDT, theo giá cả so sánh thì đạt mức tăng trưởng 6,2% so với năm trước.
Hắc Long Giang là đơn vị cấp tỉnh có số lượng bò sữa lớn nhất và sản xuất lượng sữa lớn nhất tại Trung Quốc.
Tính đến năm 2009, số dầu thô đã khai thác từ mỏ dầu Đại Khánh là 2 tỉ tấn, chiếm tới 40% sản lượng dầu thô khai thác trên toàn Trung Quốc trong cùng kỳ.
Công viên rừng Ngũ Doanh, công viên rừng Thủy Khê cùng nhiều công viên rừng khác đã phát triển các loại hình du lịch như leo núi, tản bộ, tắm rừng, đi thuyền hay bè mảng trên các sông suối hay hồ nước trong rừng.