nrl-ai/vn-diacritic-train huggingface dataset:
Do mưa lũ từ bão Matmo vào tháng 10 năm 2025, mức nước sông Cầu tại trạm Gia Bẩy vượt mức lụt lịch sử năm trước, khiến hơn 200.000 nhà trong tỉnh bị ảnh hưởng.
Năm 1890, huyện Bình Xuyên tách khỏi Thái Nguyên để nhập vào tỉnh Sơn Tây.
Dãy núi này có nhiều đỉnh núi cao như đỉnh Cốc Xô cao 1.131 m ở xã Côn Minh.
Mực địa hình chủ yếu của tỉnh Thái Nguyên cũ là 200 – 600 m.
Vùng có độ dốc 4 - 8° chiếm phần lớn diện tích vùng Phú Bình và Phổ Yên cũ, độ dốc phổ biến của tỉnh Thái Nguyên cũ là 16 - 25°, vùng núi đá vôi có độ dốc rất lớn và có khi dốc đứng gần 90°.
Trong địa phận Thái Nguyên cũ, phức nếp lồi Bắc Thái chiếm phần lớn diện tích từ thủ phủ tỉnh trở lên phía bắc, nhìn chung là một vùng nâng tương đối gồm các đá Paleozoi.
Bắc Kạn cũ có băng giá, rét đậm và rét hại kéo dài, ảnh hưởng lớn đến cây trồng, vật nuôi.
Khu vực Na Rì và Ba Bể cũ là những nơi có lượng mưa ít hơn.
Tháng 1 là tháng lạnh nhất, nhiệt độ trung bình là 15 - 16 °C ở vùng thấp, dưới 12 °C ở vùng núi.
Phía Đông có ít mưa hơn hơn phía Tây một cách rõ rệt.
Khu vực Võ Nhai và Phú Bình hay xuất hiện thời tiết sương muối vào cuối tháng 12.
Diện tích lưu vực sông Nà Rì - sông Bắc Giang trên địa bàn là khoảng 1.200 km², thuộc phần đông bắc tỉnh.
Các phụ lưu chính của sông Cầu trên địa bàn Thái Nguyên là sông Chợ Chu, sông Nghinh Tường, sông Đu, sông Mo Linh, sông Công.
Hồ có diện tích mặt nước 25 km², chỗ dài nhất là 12 km và chỗ rộng nhất là 3 km, dung tích 175 triệu m³ nước.
Kênh chính hồ Núi Cốc có chiều dài khoảng 18 km, rộng 13–15 m, dẫn nước đến khu vực Phú Bình.
Theo đặc điểm, đất khu vực Thái Nguyên cũ gồm có: Đất feralit màu vàng nhạt trên núi thấp chiếm 48,1% diện tích, thường phân bổ ở độ cao trên 200 m, hình thành do phong hoá từ đá mácma, đá biến chất và đá trầm tích.
Các loại đất này có độ dày tầng đất thường lớn hơn 100 cm, với độ dày tầng canh tác trung bình khoảng 15 cm và 16 cm.
Trong đó, diện tích đất trồng lúa là 19.671 ha, bình quân toàn tỉnh đạt 609 m²/người.
Diện tích đất lâm nghiệp có rừng của Thái Nguyên cũ trong năm này là 185.844 ha.
Vườn quốc gia Ba Bể có diện tích là 100,48 km², phân khu bảo vệ nghiêm ngặt là 38,46 km², là một phức hệ sông, hồ, rừng trên núi đá vôi.
Khu vực được cho là nơi có nhiều chủng loại dơi nhất tại Việt Nam.
Rừng kín thường xanh mưa ẩm á nhiệt đới phân bổ từ độ cao 800 m trở lên.
Nhiều diện tích đất rừng bị biến thành đất trống, đồi trọc, cần có nhiều công sức và tiền bạc để phục hồi.
Nước mặt và nước ngầm ở khu vực đô thị bị nhiễm bẩn vượt quy định.
Tại các đô thị lớn hay vùng mỏ than, có hàm lượng khí CO, SO, asen vượt quy định, bụi có nơi gấp nhiều lần tiêu chuẩn cho phép.
Đến năm 2023, khoảng hơn 90% số hộ dân ở các đô thị ở Thái Nguyên cũ sử dụng nước sạch.
Trong đó, thu nội địa là 17.590 tỷ đồng.
Năm 2024, tỷ lệ cán bộ, công chức, viên chức người dân tộc thiểu số trong toàn tỉnh Thái Nguyên cũ tham gia vào các cơ quan, tổ chức, đơn vị là hơn 18%; cấp huyện là 24%; cấp xã là gần 32%.
Trung tâm Phục vụ hành chính công tỉnh Thái Nguyên được khai trương vào năm 2020, là nơi thực hiện nhiều thủ tục hành chính trên địa bàn tỉnh.
Trong khoá này, Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh Thái gồm 65 người, Ban Thường vụ Tỉnh ủy gồm 17 người.
Cùng năm, tòa án nhân dân hai cấp của tỉnh Bắc Kạn thụ lý và giải quyết 1.663/1.734 vụ việc; đạt tỷ lệ 96%.
Tỉnh Thái Nguyên có 92 đơn vị hành chính, gồm 15 phường, 77 xã trực thuộc.
Năm 2011, tỉnh Thái Nguyên giải thể các thị trấn nông trường Sông Cầu, Quân Chu, Bắc Sơn, và thành lập các thị trấn tương ứng.
Năm 1962, thị xã Thái Nguyên trở thành thành phố Thái Nguyên.
Khi tái lập tỉnh, Bắc Kạn cũng tiếp nhận lại hai huyện Ngân Sơn và Ba Bể; huyện Bạch Thông tiếp nhận lại một số xã của huyện Phú Lương, và chuyển một số đơn vị sang thị xã Bắc Kạn, thủ phủ huyện này chuyển đến thị trấn Phủ Thông.
Thái Nguyên thuộc vùng Trung du và Miền núi phía bắc Việt Nam, phần phía nam nằm sát với vùng Đồng bằng sông Hồng, giáp với Hà Nội.
GRDP trên địa bàn tỉnh Bắc Kạn cũ năm 2024 ước đạt hơn 9,5 nghìn tỷ đồng, GRDP bình quân đầu người đạt hơn 57 triệu đồng.
Theo chỉ số giá sinh hoạt theo không gian (SCOLI) năm 2024, tỉnh Bắc Kạn cũ bằng 96,16% và tỉnh Thái Nguyên cũ bằng 97,51% mức giá của Hà Nội, lần lượt đứng thứ 29 và 12 về mức độ đắt đỏ.
Cùng năm, tỉnh Thái Nguyên cũ có 6.938 hộ nghèo và 7.804 hộ cận nghèo, lần lượt chiếm tỷ lệ 2,04% và 2,3% tổng số hộ.
Trong thập niên 2000, vùng công nghiệp thành phố Thái Nguyên từng chiếm khoảng 2/3 tổng sản lượng công nghiệp của tỉnh, trong đó ngành luyện kim đen chiếm 62%.
Công ty này cũng khai thác quặng sắt, than trên địa bàn tỉnh để phục vụ cho hoạt động sản xuất của mình.
Nhà máy luyện gang Bắc Kạn bắt đầu vận hành từ năm 2016, nhưng đã ngừng sản xuất từ năm 2019.
Thiếc và vonfram có ở các mỏ Phục Linh, Núi Pháo, Đá Liền thuộc Đại Từ cũ, Nà Đeng (Ngân Sơn), Lũng Cháy (Chợ Đồn).
Nhà máy giấy Hoàng Văn Thụ là một trong những cơ sở ban đầu của ngành công nghiệp giấy Việt Nam.
Cơ sở này phát triển thành cứ điểm chủ lực, sản xuất các linh kiện chính và cung cấp cho các nhà máy sản xuất trên toàn cầu.
Tổng mức bán lẻ hàng hoá và doanh thu dịch vụ tiêu dùng trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên cũ vào năm 2024 ước đạt 79,4 nghìn tỉ đồng, tăng 18,2% so với năm trước, số liệu của Bắc Kạn cũ cùng năm là 14,4 nghìn tỉ.
Danko Plaza là một trung tâm thương mại hiện đại.
Thái Nguyên có các trung tâm lớn về tổ chức sự kiện như Trống Đồng Palace.
Tỉnh có các hang động kỳ vĩ, gần hồ Ba Bể có động Puông, động Hua Mạ, hang Thẳm Phầy; có động Nàng Tiên ở Na Rì; hang Phượng Hoàng và hang suối Mỏ Gà ở Võ Nhai, hang Huyện ở Tràng Xá.
Dư nợ cho vay nông thôn mới đạt 17.851 tỉ đồng, với 120.494 khách hàng còn dư nợ.
Tính đến hết năm 2024, tỷ lệ bao phủ bảo hiểm xã hội trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên cũ đạt trên 42% lực lượng lao động, tỷ lệ bao phủ bảo hiểm y tế đạt hơn 95% dân số.
Thái Nguyên có hai doanh nghiệp chuyên về dịch vụ logistics, Logistics Thái Hưng phục vụ cho Công ty CP Thương mại Thái Hưng, còn Logistics ASG có nhiều khách hàng là doanh nghiệp FDI và doanh nghiệp lớn trong tỉnh.
Sắn, ngô, khoai lang là những loại cây thích hợp với địa hình Thái Nguyên, từng có thời kỳ Thái Nguyên được cho là "xứ sở của sắn".
Tỉnh từng có các nông trường chè quốc doanh tại Sông Cầu, Quân Chu, Bắc Sơn.
Bí xanh thơm là một loại đặc sản được trồng chủ yếu ở Ba Bể cũ, với diện tích khoảng 175 ha.
Trong năm này, sản lượng thịt lợn hơi ước đạt 102,3 nghìn tấn, thịt gia cầm là 118,1 nghìn tấn: sản xuất 460 triệu quả trứng gà.
Chợ trâu, bò Nghiên Loan là một trong những chợ buôn bán gia súc lớn nhất miền Bắc.
Cùng năm, diện tích nuôi trồng trên địa bàn Bắc Kạn cũ là 1,3 nghìn ha.
Hiện nay, diện tích trồng cây dược liệu dưới tán rừng ngày càng được nhân rộng.
Tổng số lao động trong các khu công nghiệp của tỉnh Thái Nguyên cũ là 88.382 người vào đầu năm 2024.
Tỉnh Thái Nguyên có các trạm biến áp 220kV Phú Bình, Phú Bình 2, Thái Nguyên, Lưu Xá, Bắc Kạn; đang triển khai đầu tư các công trình như trạm biến áp 500kV Thái Nguyên; đường dây 500kV Hiệp Hòa - Thái Nguyên.
Công Ty TNHH Cấp Nước Phú Bình khởi công nhà máy nước Phú Bình vào tháng 5 năm 2024.
Bãi rác Đá Mài đến năm 2024 tiếp nhận 220 tấn rác thải sinh hoạt mỗi ngày, trong đó 70 tấn rác được đốt lò, 150 tấn được chôn lấp.
Khu vực thành phố Phổ Yên cũ có các khu đô thị như Việt Hàn, dịch vụ Yên Bình, Nam Thái, Đại Phong.
Tecco Elite City có quy mô 2,1 ha, gồm sáu toà tháp căn hộ cao 32 tầng nằm tại phường Quyết Thắng.
Theo kết quả điều tra dân số năm 2024, tỉnh Bắc Kạn có 328.609 người, 87.022 hộ gia đình, là tỉnh có dân số thấp nhất Việt Nam.
Tai nạn lao động chiếm 4,9% nguyên nhân tử vong tại Bắc Kạn, trong khi của toàn quốc là 1,3%.
Khoảng năm 1916, dân số tỉnh Bắc Kạn khoảng 36.000 người.
Theo điều tra dân số năm 2009, tỉnh Bắc Kạn có 293.826 người, tỉnh Thái Nguyên có 1.123.116 người, cộng lại là 1.416.942 người.
71,2% số hộ tại Bắc Kạn và 88,4% số hộ tại Thái Nguyên có TV, tỷ lệ hộ có điện thoại di động là 96,0% và 98,1%, tỷ lệ hộ có tủ lạnh là 83,2% và 94,4%.
Thực dân Pháp khuyến khích người Kinh ở miền xuôi lên Thái Nguyên theo chính sách "tiểu đồn điền", làm biến đổi nhân khẩu học trong tỉnh, nhiều người đến làm việc trong các khu mỏ và đồn điền.
Từ năm 1959, có hơn 22 nghìn người từ nhiều nơi trong nước đến Công trường khu Gang thép Thái Nguyên làm việc.
Thái Nguyên là tỉnh có nhiều dân tộc, một bộ phận người Kinh có nguồn gốc tại địa phương, và một bộ phận người Kinh có nguồn gốc nhập cư.
Người Kinh tại Thái Nguyên cũ có 902.372 người, chiếm 70,13% dân số, họ chiếm 83,46% cư dân thành thị.
Sau năm 1954, nhiều người Kinh đến tỉnh để làm việc trong các cơ sở công nghiệp và theo các chương trình kinh tế mới.
Thanh niên người Kinh ở miền núi Thái Nguyên thường kết hôn sớm hơn và sinh con sớm hơn ở vùng đồng bằng
Năm 1999, tỉnh chỉ có hai xã có tỷ lệ người Tày trên 80% là Yên Trạch (Phú Lương) và Phúc Lương (Đại Từ).
Sau thập niên 1960, nhiều thôn bản gần trung tâm xã hoặc gần trục giao thông có tình trạng người Tày và người Kinh sống xen kẽ.
Thái Nguyên có nhiều nhóm Nùng đến từ các tỉnh lân cận, như Nùng Phàn Slình, Nùng Cháo, Nùng Inh, Nùng An, Nùng Giang.
Người Dao tại Bắc Kạn cũ có 56.067 người, chiếm 17,86% dân số.
Bản của người Dao tại Thái Nguyên thường tách biệt với bản của dân tộc khác, nếu chung bản thì họ ở xóm riêng.
Khác với các dân tộc thiểu số khác ở miền bắc, người Sán Dìu xen cư với các dân tộc khác trong cả phạm vi xóm bản, chỉ có ít thôn làng của người Sán Dìu còn thuần nhất về dân tộc, hiện tượng này đã có từ lâu.
Người Sán Chay thường sống xen kẽ với người Tày, Nùng, Sán Dìu, Dao, nhưng thường tập trung thành bản riêng.
Đến năm 1979 thì tỉnh Bắc Thái mới có số liệu về người H'mông, với 650 người.
Năm 2009, hai tỉnh có tổng cộng 3.126 người Hoa.
Người Ngái không có thôn bản riêng, sống xen kẽ với các dân tộc khác.
Do sống xen kẽ nên việc một dân tộc tại Thái Nguyên sử dụng hai ngôn ngữ hoặc hơn là tương đối phổ biến.
Đài Phát thanh & Truyền hình Bắc Kạn và Thái Nguyên có các chương trình tiếng Tày-Nùng, tiếng H'mông và tiếng Dao.
Theo điều tra dân số Việt Nam năm 2009, tỉnh Bắc Kạn có 153 người theo Phật giáo, 332 theo Công giáo Rôma, 13.077 người theo đạo Tin Lành.
Tôn giáo này được hỗn dung với tín ngưỡng bản địa thờ thần của các dân tộc thiểu số trong tỉnh, hình ảnh Quan Thế Âm cũng được thờ cúng nhiều trong các gia đình dân tộc Tày-Nùng.
Đến năm 1997, Công giáo ở Thái Nguyên được nhập vào Giáo phận Bắc Ninh.
Tín đồ Tin Lành người Dao ở Thái Nguyên chịu ảnh hưởng chủ yếu của Hội Thánh Tin Lành Bắc Sơn ở Lạng Sơn.
Trước đây, người Tày không thắp hương, đặt hoa quả lên bàn thờ vào ngày rằm, mồng một, và nữ giới thường không được lại gần bàn thờ.
Người Dao ở Thái Nguyên có quan điểm Bàn Cổ là người tạo ra thế giới và sự sống ở ba tầng thế giới, tạo ra thần linh để cai quản mọi sự sống ở các tầng.
Tỉnh Thái Nguyên đã sớm hình thành những tuyến giao thông trọng yếu phục vụ dân sinh và quốc phòng.
Trong đó, mật độ đường quốc lộ so với diện tích tự nhiên đạt 9,45 km/100 km² cao hơn trung bình cả nước, mật độ quốc lộ so với dân số đạt 1,45 km/1.000 dân cao hơn rất nhiều so với mật độ chung cả nước.
Các tuyến quốc lộ khác của tỉnh là quốc lộ 1B và quốc lộ 3B đi tỉnh Lạng Sơn; quốc lộ 37 cũng đi sang tỉnh Tuyên Quang; đường Hồ Chí Minh qua vùng Định Hoá; quốc lộ 3C, quốc lộ 279.
Theo điều tra dân số năm 2024, 9,9% hộ gia đình tại tỉnh Bắc Kạn cũ và 17,4% hộ gia đình tại tỉnh Thái Nguyên cũ có ô tô, còn tỷ lệ của cả nước là 9,0%; đối với mô tô/xe gắn máy thì tỉ lệ lần lượt là 89,7% và 91,2%; đối với xe đạp/xe đạp điện/xe máy điện thì lệ lần lượt là 32,3% và 63,9%.
Công ty cổ phần Thương mại và Du lịch Hà Lan chiếm 80% thị phần vận tải hành khách bằng xe bus trên địa bàn Thái Nguyên cũ tính đến năm 2025, mỗi ngày họ vận chuyển khoảng 15 nghìn hành khách.
Tuyến đường sắt Quán Triều - Núi Hồng được xây dựng vào năm 1992, dài 39 km, chủ yếu dùng để chở than.
Đại học Thái Nguyên có mục đích là hình thành trung tâm đào tạo, nghiên cứu khoa học và chuyển giao công nghệ đa ngành, đa lĩnh vực của vùng Trung du và miền núi phía Bắc và cả nước.
Trường Đại học Kinh tế - Công nghệ Thái Nguyên, tiền thân là Trường Đại học Việt Bắc, được thành lập vào năm 2011 nhưng hiện hầu như không có sinh viên chính quy.
Về trình độ chuyên môn cao nhất của dân số trên 15 tuổi, 81,0% dân số tỉnh Bắc Kạn và 68,9% dân số tỉnh Thái Nguyên không có chuyên môn kỹ thuật; ở nhóm có trình độ đại học trở lên thì tỷ lệ này lần lượt là 7,9% và 11,1%, trong khi tỷ lệ của toàn quốc là 11,6%.
Văn Miếu của tỉnh Thái Nguyên từng nằm tại khu vực phường Phổ Yên hiện nay, đến năm 1844 thì dời về phía bắc thủ phủ tỉnh.
Tỉnh Thái Nguyên được công nhận thanh toán nạn mù chữ vào năm 1961, tỉnh Bắc Kạn được công nhận thanh toán nạn mù chữ ở cả vùng thấp và vùng cao vào năm 1963.
Trường Phổ thông Vùng cao Việt Bắc; Trường Văn hóa, Cục Đào tạo (Bộ Công an); Trường Thiếu sinh quân Việt Bắc - Quân khu I không thuộc Sở Giáo dục - Đào tạo Thái Nguyên.
Tỉnh Bắc Kạn có bảy trường phổ thông dân tộc nội trú (1 trường THPT, sáu trường THCS).
Trường THPT Chuyên Bắc Kạn được thành lập vào năm 2003, có tổng cộng 536 học sinh với 18 lớp vào đầu năm học 2023-2024.
Trong thời kỳ Chiến tranh Việt Nam, tỉnh có các phong trào "Tiếng hát át tiếng bom", phong trào đọc sách có hướng dẫn.
Bảo tàng tỉnh Thái Nguyên được khánh thành vào năm 1991, có bộ sưu tập đồ đá Thần Sa, trống đồng, tiền cổ.
Thư viện tỉnh Thái Nguyên được thành lập từ cuối thập niên 1950, được tiếp nhận nhiều tài nguyên của Thư viện khu tự trị Việt Bắc.
Bảo tàng tỉnh Bắc Kạn được thành lập vào năm 2006, ban đầu đặt tại Nhà Văn hoá tỉnh, đến năm 2020 thì tiếp nhận trụ sở cũ của Thư viện tỉnh là di tích Nhà Hội đồng Pháp.
Do các phong trào về văn hoá từ sau năm 1954, người Kinh trong tỉnh đã loại bỏ nhiều thủ tục, lễ tiết, nghi thức theo quy chuẩn trong lễ cưới, họ cũng ít kiêng cữ khi trong nhà có người sinh đẻ.
Bản là đơn vị xã hội cơ sở của người Tày, họ đặc biệt coi trọng tình nghĩa làng xóm, chức trưởng bản được phục hồi từ thập niên 1990.
Áo năm thân của phụ nữ Nùng là loại áo ngắn, chỉ dài qua mông một chút, riêng người Nùng Phàn Slình mặc quá đầu gối.
Người Dao đi chợ phiên còn là để đi chơi, tham gia sinh hoạt văn hoá.
Người Sán Dìu có quan hệ thân tộc bền chặt, anh em cùng họ thường ở gần nhau.
Váy của người H'mông trên địa bàn là váy vải lanh màu trắng không có hoa văn, đây là điểm nổi bật nhất để phân biệt nhóm H'mông Trắng với các nhóm H'mông khác.
Truyện cổ tích tại Thái Nguyên được sưu tầm và giới thiệu từ sớm trong các sách như "Truyện cổ tích miền núi" (1957).
Truyện ngụ ngôn Thái Nguyên có cốt truyện được phát triển khá hoàn chỉnh, có truyện kể về loài cây gỗ nghiến và cây chò nước, truyện "Con hổ và anh bán củi".
Ngô Thì Sĩ làm quan tại Thái Nguyên năm 1764, bài thơ "Thái Nguyên tức cảnh" của ông là tác phẩm miêu tả cảnh vật, con người, phong tục Thái Nguyên vào loại toàn diện nhất.
Trong số các tác giả từng sinh sống tại Thái Nguyên và viết về Thái Nguyên, có Tố Hữu với bài thơ "Phá đường" gồm câu thơ nổi tiếng ""Rét Thái Nguyên, rét về Yên Thế, Gió qua rừng đèo Khế gió sang""; và nhà thơ Nguyễn Bính sáng tác bài thơ "Đường rừng chiều" tại Thái Nguyên vào năm 1938.
Một số nhà văn khác trong tỉnh là Lê Minh, Xuân Cang, Hoàng Minh Tường, Trịnh Thanh Sơn, Hà Đức Toàn, Nguyễn Thúy Quỳnh, Lâm Tiến.
Người Tày trong tỉnh có các loại hát then, hát lượn slương, lượn cọi, lượn nàng Ới, phong slư.
Hoàng Quyên là á quân cuộc thi Việt Nam Idol 2012, hay Lương Gia Huy.
Các ông thầy và phụ lễ thể hiện 14 điệu múa cổ trong tết nhảy của người Dao, như múa mời tổ tiên, múa kiếm, múa dâng gà.
Đoàn chèo Thái Nguyên thành lập năm 1960, có các vở diễn lớn như "Tấm Cám", "Hoàng Hậu Ba Tư", "Nàng Si Ta".
Các dân tộc thiểu số có các bộ tranh thờ được vẽ hoặc in trên giấy màu.
Thái Nguyên có rạp chiếu bóng của chủ đồn điền người Pháp từ trước năm 1945.
Kiều Anh, Doãn Quốc Đam, Tiến Lộc,Anh Dũng.
Hiện nay, người Kinh sống ven các trục đường chính ở vùng nông thôn thường xây nhà theo kiểu phố.
Dạng nhà sàn vì kèo ba cột có mái lợp bằng lá cọ là dạng nhà cổ nhất, phổ biến hiện nay là loại nhà sàn có 4-6 cột cao cùng các cột trốn.
Gần đây họ chuyển sang nhà cột kê trên đá tảng và có kết cấu, lắp ráp bằng mộng, nhiều nhà lợp ngói hoặc xây nhà gạch kiên cố.
Trước Chiến tranh thế giới thứ hai, các báo như "Tin tức", "Đời nay" khá phổ biến tại Thái Nguyên.
Trường dạy làm báo đầu tiên mang tên Huỳnh Thúc Kháng khai giảng năm 1949 tại xã Đại Phúc.
Báo "Bắc Thái" được chia tách thành báo "Thái Nguyên" và báo "Bắc Kạn" vào năm 1997 khi hai tỉnh tái lập.
Năm 2024, 26 cơ quan báo chí đặt văn phòng đại diện, cơ quan thường trú và cử phóng viên thường trú tại tỉnh Thái Nguyên cũ; Hội nhà báo tỉnh có 226 hội viên.
Đến năm 1977, Đài Phát thanh Việt Bắc giải thể và một bộ phận hình thành Đài Phát thanh Bắc Thái, còn Đài Truyền thanh Bắc Thái được chuyển giao về thành phố Thái Nguyên và sau trở thành Đài Truyền thanh - Truyền hình T.P Thái Nguyên.
Đến năm 2023, 93 đài truyền thanh cơ sở tại 93/108 đơn vị cấp xã của tỉnh Bắc Kạn đã được lắp đặt, triển khai sang đài truyền thanh ứng dụng công nghệ thông tin – viễn thông.
Tỉnh Thái Nguyên cũ có hệ thống phát triển khá đồng bộ với một bệnh viện tuyến Trung ương hạng đặc biệt là Bệnh viện Trung ương Thái Nguyên, hai bệnh viện tuyến tỉnh hạng I là Bệnh viện A Thái Nguyên và Bệnh viện C Thái Nguyên, chín bệnh viện hạng II và nhiều bệnh viện hạng III tính đến năm 2024.
Bình quân hàng năm, y tế tuyến xã của tỉnh Bắc Kạn khám và điều trị cho khoảng 200 nghìn lượt bệnh nhân.
Cũng trong cuộc điều tra này, tuổi thọ trung bình tính từ lúc sinh của tỉnh Bắc Kạn là 72,9 tuổi, trong đó nam giới là 70,3 tuổi và nữ giới là 75,6 tuổi; của tỉnh Thái Nguyên là 74,5 tuổi, trong đó nam giới là 72,0 tuổi và nữ giới là 77,1 tuổi; đều thấp hơn mức của toàn quốc.
Trong đại dịch COVID-19, tỉnh Thái Nguyên cũ là địa phương đứng đầu cả nước về tỷ lệ tiêm chủng tính đến tháng 3 năm 2022, với 99,8% người từ 18 tuổi trở lên được tiêm ít nhất một mũi vắc xin.
Bệnh viện đa khoa tỉnh Bắc Kạn được thành lập năm 1997 trên cơ sở Bệnh viện B tỉnh Bắc Thái, hiện có 500 giường bệnh với cơ sở vật chất, trang thiết bị khá hoàn chỉnh.
Nhiều bài thuốc gia truyền của các dân tộc trên địa bàn được sử dụng rộng rãi với phương thức Đông - Tây y kết hợp.
Người Kinh tại Thái Nguyên duy trì thói quen làm vườn trồng nhiều loại rau, hoa quả, tùy điều kiện mà săn bắn chim thú, đánh bắt cá, thu hái rau dại và măng.
Các loại bánh làm từ gạo nếp cần phải có trong các nghi lễ như cúng tổ tiên hay cưới xin.
Đến nay người Dao vẫn duy trì nhiều hình thức nướng thịt, như gói thịt vào lá rồi vùi vào tro nóng, hoặc cho thịt vào ống tre rồi đem nướng.
Người H'mông Thái Nguyên hiện chịu ảnh hưởng từ các dân tộc khác về ăn uống, món "mèn mén" và món "thắng cố" hầu như ít thấy, người dân chuyển sang ăn cơm.
Các món ăn làm từ thịt đáng chú ý là nem chua Đại Từ. tôm cuốn Thừa Lâm, lạp sườn hun khói, cá hồ nướng tại hồ Ba Bể, tôm chua Ba Bể. khâu nhục, thịt treo gác bếp, chân giò Chợ Đồn.
Thái Nguyên có xí nghiệp bia hơi nhãn hiệu Vicoba.
Từ thể thao phong trào, nhiều người được lựa chọn, cử tham gia thi đấu tại các giải phong trào trong và ngoài tỉnh các môn kéo co, đẩy gậy, bóng chuyền hơi, bóng bàn, cầu lông, thể thao người khuyết tật.
Giải chạy hồ Ba Bể - Bắc Kạn mở rộng năm 2024 thu hút gần 1.000 vận động viên tham gia.
Tỉnh Bắc Kạn cũ định hướng đầu tư các môn Taekwondo, Kickboxing, Muay để giành huy chương, các vận động viên Bắc Kạn có thành tích thi đấu không cao, chủ yếu đạt được ở các giải quy mô thấp như giải trẻ, cúp các câu lạc bộ.
Sân vận động cũ của tỉnh Thái Nguyên được xây hơn nửa thế kỷ trước tại khu trung tâm tỉnh, có sức chứa 30.000 chỗ ngồi, từng được xem là sân vận động có quy mô lớn nhất khu vực miền núi phía Bắc.
Trung tâm Văn hóa - Thể thao huyện Định Hóa có quy mô lớn, gồm nhà thi đấu đa năng với sức chứa 1.200 người.
- Bệnh viện Trung ương Thái Nguyên
- Cổng thông tin du lịch tỉnh Thái Nguyên
Người K'Ho nói tiếng Cơ Ho, ngôn ngữ thuộc ngữ chi Bahnar thuộc Ngữ hệ Nam Á.
Người Cơ Ho chia ra thành mấy nhóm, phân biệt bởi địa bàn cư trú và sinh hoạt cũng như ngôn ngữ.
K'Ho sre ở xã Tân Nghĩa bao gồm kơ Brạ, ơDồng...
- Nhóm Cơ Ho Nộp cư trú phía Nam Di Linh, chủ yếu ở các xã Sơn Điền, Gia Bắc.
Kinh tế của người Cơ Ho là chủ yếu là sản xuất nông nghiệp, ngoài ra còn có lâm thổ sản và một số nghề thủ công như rèn, đan lát, dệt.
Họ cũng làm vườn, trồng cây ăn quả như mít, bơ, chuối, đu đủ...
Đơn vị tổ chức xã hội thường thấy của người Cơ Ho là Bon, tương đương với buôn, làng ở các dân tộc khác.
Sự khác biệt giữa các tầng lớp trong xã hội truyền thống chủ yếu dựa vào sự khác biệt chút ít về những tư liệu sinh hoạt như chiêng, ché, nồi đồng, chứ không phải là các tư liệu sản xuất chủ yếu trong sản xuất nông nghiệp.
Con chú, con bác, con dì, không được lấy nhau.
Tuy nhiên theo sự phát triển của xã hội, đã xuất hiện các gia đình mà đàn ông K'Ho lấy vợ là người Kinh hay người của dân tộc sống theo phụ hệ, thì quyền trong gia đinh nghiêng về người chồng.
Người Thái thiểu số ở Việt Nam là 1 trong những dân tộc thuộc sắc tộc Thái và họ đều có nguồn gốc từ miền nam Trung Quốc di cư về phía nam (hay là khu vực Đông Nam Á).
Người Thái di cư đến Việt Nam trong thời gian từ thế kỷ VII đến thế kỷ XIII.
Năm 1431 lãnh tụ Đèo Cát Hãn, người Thái Trắng tại Mường Lễ (tức Mường Lay, nổi lên chống triều đình, chiếm hai lộ Quy Hóa (Lào Cai) và Gia Hưng (giữa sông Mã và sông Đà), tấn công Mang Mỗi (tức Mường Muổi, Sơn La), Đèo Mạnh Vương (con của Đèo Cát Hãn) làm tri châu.
Người Thái cư trú tập trung tại các tỉnh:
Thái Đen (tiếng Thái:ไทดำ; chữ Thái Đen:ꪼꪕꪒꪾ, ) hay Thái quần đen ( ; ) cư trú ở khu vực tỉnh Sơn La và Điện Biên (Mường La, Mường Thèng), một số tập trung ở miền Tây Thanh Hóa (Mường Khoòng).
Ở xã Dương Quỳ, huyện Văn Bàn, tỉnh Lào Cai, có một số địa bàn Thái Trắng chịu ảnh hưởng đậm của văn hóa Tày.
===Người Thái Đỏ (Tai Daeng)===
Người Thái Mường Vạt hay còn gọi là Thày Mường Vạt sống tại huyện Yên Châu, Sơn La.
Người Thái Lự là một nhánh của dân tộc Thái, sinh sống tại hai huyện Phong Thổ và Sìn Hồ, tỉnh Lai Châu.
===Người Tày Sapa, người Pa Dí===
Các ngôn ngữ Thái này chủ yếu là ngôn ngữ đơn âm tiết, có thanh điệu.
Thái Trắng ở huyện Phù Yên, Mộc Châu (Sơn La) hợp cùng Thái Đen, thường gọi là Tày Thanh (Man Thanh, Tay Nhài).
Lúa nước là nguồn lương thực chính, đặc biệt là lúa nếp.
Vì vậy, đám ma là lễ tiễn những người chết về "Mường Trời" .
Điểm khác biệt nhất của nhà cửa người Thái so với người Việt và Hán là họ ở nhà sàn.
Cách bố trí trên mặt bằng sinh hoạt của nhà Thái Đen khá độc đáo: các gian đều có tên riêng.
- họ Hà phụ đạo châu Mai (Mai Châu).
- họ Bạc phụ đạo Mang Mỗi ("Mưỡng Muổi" - châu Thuận Châu).
Các vùng còn lại chiếm 11,11%.
Người Mường ở Thanh Hoá gồm hai bộ phận: Mường Trong (Mường gốc) và Mường Ngoài (người Mường di cư từ Hòa Bình vào).
- Phú Thọ (218.404 người, chiếm 13,1% dân số của tỉnh),
Cũng như các dân tộc khác, để lý giải về nguồn gốc của dân tộc mình, dân gian Mường ở Hòa Bình còn lưu giữ và truyền kể những huyền thoại về sự xuất hiện dân tộc mình dưới dạng những áng Mo (những truyền thuyết đó được lưu truyền chủ yếu dưới dạng các bản mo hát với phiên bản dài ngắn khác nhau).
Cây si bị sâu đục ăn làm cho gãy cành rụng lá.
Còn lại một trăm cái trứng thì nở ra con người.
Từ đó cô có thai và đã bị nhà Lang hắt hủi đuổi đi.
Thần đã lấy con gái vua Hùng thứ 18 tên là Ngọc Hoa làm vợ.
Người Mường biết làm nhà để ở và đẻ con cái, ra bố mẹ con giang.
Trên đây chỉ là một vài truyền thuyết tiêu biểu của người Mường Thanh Sơn giải thích về nguồn gốc dân tộc của mình.
- Những từ không dấu trong tiếng Việt thì giữ nguyên là thành tiếng mường như: Con, con chim, con voi, ăn, cho, tiêu pha... một số từ khác phụ âm đầu: tay = xay, đi= ti, con dê= con tê, coan tê (con dê), con bò= con pò, máy bừa= máy pừa, tai= xai...
Nước= đác (phát âm Đảk, ví dụ: uống nước= óong đác(đảc); nhưng Nhà nước thì lại khác (ví dụ: Nhà nước= Nhá nước = không thể gọi (nhà nước= nhá đảc) được.
Nghề thủ công tiêu biểu của người Mường là dệt vải, đan lát, ươm tơ.
Về bản chất Lang cun Mường và chế đô Lang cun có xấu tốt.
Người Mường thờ Vua Cha Ngọc Hoàng, Phật, Thánh, Quốc mẫu Hoàng Bà.
Trượng (Đá Trượng): là thầy nhưng không có thánh thần ốp đồng.
ở tỉnh Hòa Bình, Thanh Hóa, Phú Thọ.
Gia chủ lấy bẹ chuối cắt hình ba con cá to kẹp vào thanh nứa buộc lên cột bếp, ở cột cái của bếp còn đặt một quả bí xanh.