nrl-ai/vn-diacritic-train huggingface dataset:
- 4 tháng 9: Teresa Marinowa, nữ vận động viên điền kinh Bulgaria, huy chương Thế Vận Hội
- 17 tháng 9: Juan Antonio Flecha, tay đua xe đạp Tây Ban Nha
- Andrus Värnik, vận động viên điền kinh Estonia
- Alan Stubbs, cầu thủ bóng đá Anh
- 16 tháng 10: John Mayer, nam ca sĩ Mỹ, nhạc sĩ
- 10 tháng 11: Brittany Murphy, nữ diễn viên Mỹ
- 25 tháng 11: Guillermo Cañas, vận động viên quần vợt Argentina
- 9 tháng 12: Imogen Heap, nữ ca sĩ, nhạc sĩ, nhà sản xuất nhạc người Anh
- 26 tháng 12: Kai Gehring, chính trị gia người Đức
- Tú Sương, nghệ sĩ cải lương người Việt Nam
- 14 tháng 1: Anaïs Nin, nhà văn nữ Mỹ (sinh 1903)
- 18 tháng 1: Carl Zuckmayer, nhà văn Đức (sinh 1896)
- 5 tháng 2: Oskar Klein, nhà vật lý học Thụy Điển (sinh 1894)
- 16 tháng 2: Janani Luwum, tổng Giám mục Uganda (sinh 1922)
- 19 tháng 3: Pehr Edman, nhà hóa sinh Thụy Điển (sinh 1914)
- 5 tháng 4: Carlos Prío Socarrás, tổng thống Cuba (sinh 1903)
- 20 tháng 4: Wilmer Allison, vận động viên quần vợt Mỹ (sinh 1904)
- 20 tháng 5: Benno bá tước, chính trị gia Đức
- 16 tháng 6: Werner Eggerath, chính trị gia Đức (sinh 1900)
- 13 tháng 7: Hermann Kemper, nhà phát minh (sinh 1892)
- 26 tháng 7: Oskar Morgenstern, nhà kinh tế học (sinh 1902)
- 13 tháng 8: Henry Williamson, nhà văn Anh (sinh 1895)
- 12 tháng 9: Robert Lowell, thi sĩ Mỹ (sinh 1917)
- 29 tháng 9: Alexander Nikolayevich Tcherepnin, nhà soạn nhạc Nga (sinh 1899)
- 18 tháng 10: Gudrun Ensslin, thành viên của RAF (sinh 1940)
- 1 tháng 11: Franco Albini, kiến trúc sư Ý (sinh 1905)
- 26 tháng 11: Ruth Moufang, nữ gia toán học Đức (sinh 1905)
- 19 tháng 12: Jacques Tourneur, đạo diễn phim (sinh 1904)
- 26 tháng 12: Henk Angenent, cầu thủ bóng đá Hà Lan (sinh 1930)
Ở thời điểm đỉnh cao, đế quốc Mông Cổ trải dài , diện tích lãnh thổ lên tới và thống trị 100 triệu dân.
Năm 1304, ba hãn quốc phía tây trong một thời gian ngắn chấp nhận quyền bá chủ của triều Nguyên, song đến khi triều đại này bị triều Minh của người Hán lật đổ vào năm 1368, đế quốc Mông Cổ chính thức tan rã.
Các hoàng đế triều Kim sử dụng chính sách chia để trị, khuyến khích tranh chấp giữa các bộ lạc, đặc biệt là giữa người Thát Đát và Mông Cổ, nhằm giữ cho các bộ lạc du mục bị phân tâm trong cuộc chiến giữa họ.
Những đồng minh mạnh nhất của ông là người bạn của cha ông, tù trưởng bộ lạc Khắc Liệt là Vương Hãn Thoát Oát Lân (Wang Khan Toghoril), và người anh em kết nghĩa (anda) từ thời thơ ấu của Thiết Mộc Chân là Trát Mộc Hợp (Jamukha) của bộ lạc Trát Đạt Lan (Jadran).
Năm 1206, Thiết Mộc Chân lên ngôi Khả Hãn của Yekhe Mongol Uls (Đại Mông Cổ Quốc) tại một đại hội Hốt lý lặc thai (Kurultai).
So với số những đơn vị mà Thành Cát Tư Hãn bổ nhiệm chỉ huy là người trung thành với mình, thì số lượng những người trong gia tộc của Thành Cát Tư Hãn được bổ nhiệm là khá ít.
Ông cũng khuyến khích việc học chữ, lấy chữ cái Duy Ngô Nhĩ để tạo thành chữ cái Duy Ngô Nhĩ – Mông Cổ cho Đế quốc.
Đế quốc Mông Cổ bắt nguồn từ Trung Á, với sự thống nhất các bộ lạc người Mông Cổ và người Đột Quyết.
Năm 1230, Đại hãn thân chinh thống lĩnh quân đội trong chiến dịch chống lại triều Kim.
Quốc vương Cao Tông của Cao Ly đã đầu hàng nhưng lại nổi dậy và đồ sát các Đạt lỗ hoa xích người Mông Cổ và những người Cao Ly thân Mông Cổ, sau đó dời kinh đô từ Khai Thành đến đảo Giang Hoa.
Sau 3 ngày bao vây với các cuộc tấn công ác liệt, người Mông Cổ đã chiếm được thành phố và thảm sát dân chúng, sau đó tiến tới tiêu diệt quân đội của Đại Công quốc Vladimir-Suzdal ở sông Sit.
Trong khi đó, Oa Khoát Đài tiếp tục những cuộc xâm lược vào tiểu lục địa Ấn Độ, tạm thời bao vây Uch, Lahore và Multan của các Vương quốc Hồi giáo Delhi và thiết lập một đồn giám sát của người Mông Cổ ở Kashmir. song cuộc xâm lược vào Ấn Độ cuối cùng đã bị đánh bại và người Mông Cổ phải rút quân.
Nhưng trước khi quân của Bạt Đô tiến vào Wien và miền bắc Albania, ông nhận được tin về cái chết của Oa Khoát Đài vào tháng 12 năm 1241 và cuộc xâm lược tạm thời dừng lại.
Bà cũng chiến thắng các hầu hết các quý tộc Mông Cổ khác để hỗ trợ cho con trai của Oa Khoát Đài là Quý Do.
Ông trừng phạt những người ủng hộ Thoát Liệt Ca Na, ngoại trừ A Nhi Hồn A Gia (Arghun Aqa).
Quý Do đã bổ nhiệm Dã Lý Tri Cát Đái (Eljigidei), cha của người bạn thân nhất của ông, làm tổng chỉ huy quân đội ở Ba Tư, với nhiệm vụ phải chinh phục được các thành trì của phong trào Hồi giáo Assasin, và chinh phục Đế quốc Abbas ở trung tâm thế giới Hồi giáo, Iran và Iraq.
Vì nó cách xa khu trung tâm Mông Cổ, nên các thành viên của dòng Oa Khoát Đài và Sát Hợp Đài từ chối tham gia.
Các hoàng thân dòng Oa Khoát Đài và Sát Hợp Đài không chấp nhận một hậu duệ của Đà Lôi làm đại hãn , vì họ cho rằng chỉ có hậu duệ của Oa Khoát Đài mới có thể trở thành Đại hãn.
Mông Kha thu hồi các lãnh địa của hai dòng Oa Khoát Đài và Sát Hợp Đài và chia sẻ phần phía tây của Đế quốc với đồng minh của mình là Bạt Đô Hãn.
Mặc dù Mông Kha có một số quân người Hán hùng mạnh, nhưng ông chủ yếu vẫn dựa vào những tướng lĩnh và quan lại người Hồi giáo và Mông Cổ, và ông tiến hành một loạt các cải cách để dự trù tốt hơn những khoản chi của triều đình.
Ở phần nam của Đế quốc, ông tiếp tục những cuộc chinh phạt của tiền nhân chống lại Nam Tống.
Mông Kha giao cho Húc Liệt Ngột toàn quyền chỉ huy quân đội và nội vụ ở Ba Tư, và bổ nhiệm người của dòng Sát Hợp Đài và dòng Truật Xích tham gia vào quân đội của Húc Liệt Ngột.
Với việc dòng Triều đại Khalip Abbas bị tiêu diệt, Húc Liệt Ngột đã khai thông một con đường tới Syria và chiến tranh chống những thế lực Hồi giáo khác trong khu vực.
Ở phần phía nam của Đế quốc, Mông Kha Hãn đã tự mình thống lĩnh quân đội nhằm hoàn thành việc chinh phục Trung Hoa.
Người Mông Cổ thua trận, và Khiếp Đích Bất Hoa bị giết.
Các cuộc chiến đã nổ ra sau đó giữa quân đội của Hốt Tất Liệt và quân đội của A Lý Bất Ca, bao gồm các những lực lượng vẫn trung thành với triều đình trước đó của Mông Kha.
Ở Y Nhi hãn quốc tại tây nam đế quốc, Húc Liệt Ngột trung thành với anh ruột là Hốt Tất Liệt, nhưng lại xung đột với người anh họ là Biệt Nhi Ca- người cai trị Kim Trướng hãn quốc ở phía tây bắc của Đế quốc, bắt đầu từ năm 1262.
Còn A Lý Bất Ca đã đầu hàng Hốt Tất Liệt ở Thượng Đô vào ngày 21 tháng 4 năm 1264.
Các tài liệu Mông Cổ liệt kê 20.166 trường học công được xây dựng trong thời gian Hốt Tất Liệt trị vì.
Y Nhi hãn quốc tiếp tục duy trì sự trung thành với triều đình Nguyên, nhưng chính trong nội bộ của nó cũng xuất hiện những cuộc tranh giành quyền lực, một phần vì một cuộc tranh chấp với những phe phái Hồi giáo đang phát triển ở phần tây nam của Đế quốc.
Hợp Tán đã là một người Hồi giáo, nhưng ông vẫn tiếp tục những cuộc chiến của tổ tiên mình với người Mamluk Ai Cập, và tham khảo ý kiến những lão quân sư người Mông Cổ của ông bằng tiếng Mông Cổ mẹ đẻ của họ.
Nguyên Thành Tông chấp thuận, và mở rộng những cuộc phản công đánh Hải Đô một năm sau đó.
Tất cả các hãn quốc đã chấp nhận một hiệp ước hòa bình vào năm 1304 và thừa nhận quyền tối cao của Nguyên Thành Tông Thiết Mộc Nhĩ.
Quân đội triều Nguyên và Y Nhi hãn quốc cuối cùng đã tấn công Sát Hợp Đài hãn quốc.
Lo sợ ảnh hưởng của dòng Sát Hợp Đài đối với Đại Nguyên, một tướng người Kypchak đã đầu độc Hòa Thế Lạt, và trao quyền cho Đồ Thiếp Mục Nhĩ (Tugh Temur).
Các mẫu hoa văn của vải dệt cung đình triều Nguyên có thể được tìm thấy ở phần kia của Đế quốc trên các đồ trang trí Armenia, cây cối và rau quả được di thực trên toàn Đế quốc, và các phát minh kĩ thuật được truyền bá từ các lãnh địa của người Mông Cổ tới phương Tây.
Đại dịch tàn khốc này đã tàn phá tất cả các hãn quốc, cắt đứt các mối liên hệ mậu dịch và gây ra cái chết của hàng triệu người.
Tuy nhiên, các dòng họ đối thủ của dòng Truật Xích bắt đầu chiến tranh giành ngai vàng của Kim Trướng hãn quốc sau khi Biệt Nhi Địch Biệt (Berdibek), người kế vị của Trát Nhi Biệt, bị ám sát năm 1359.
Trong số các hãn quốc đó, Đại Trướng tồn tại đến năm 1502, khi một trong số những thể chế nối tiếp của nó là Hãn quốc Krym cướp phá Sarai.
Trong một trận đánh, quân Mông Cổ sử dụng sự hợp đồng tác chiến chặt chẽ giữa các cánh quân.
Kỷ luật được huấn luyện theo truyền thống săn bắn cổ (nerge) với các nhóm nhỏ, trong đó các chiến binh trải rộng theo tuyến, bao vây toàn bộ khu vực.
Ở khu vực Đông Địa Trung Hải, các chiến dịch của họ gần như chỉ được tiến hành trên bộ, và các vùng biển do Thập tự quân và quân Mamluk kiểm soát.
Hình phạt xử tử cũng áp dụng đối với việc cưỡng hiếp hay ở một mức độ nào đó là hành vi việc giết người.
Một số sử gia trong thế kỉ 20 nhận định rằng đó là một chiến lược quân sự đúng đắn, như khi ông đang tiến hành chiến tranh với Sultan Muhammad của Đế quốc Khwarezm, các lãnh tụ Hồi giáo khác đã không tham gia vào việc chống lại ông - họ xem đó chỉ là một phi thánh chiến giữa 2 cá nhân mà thôi.
Dưới thời Thành Cát Tư Hãn, hầu như mọi tôn giáo đều có những người cải đạo, từ Phật giáo tới Cơ-đốc giáo, và từ Minh giáo tới Hồi giáo.
Cuối cùng, ba trong bốn hãn quốc chính đều theo Hồi giáo.
Hệ thống có những đội chuyển thư tiếp sức được trang bị tốt và đầy đủ được gọi là örtöö, có mặt khắp nơi trên Đế quốc Mông Cổ.
Bất cứ ai có paiza (bài tử) mới được phép cấp ngựa tiếp sức và được cung cấp một khẩu phần ăn đặc biệt, nhưng những người mang các thư tín đặc biệt liên quan đến quân sự thì có thể sử dụng Yam mà không cần paiza.
Dòng Truật Xích ở Kim Trướng hãn quốc đã cấp tiền cho hệ thống yam nhờ vào một loại thuế đặc biệt.
Tuy vậy, Mông Cổ có những nhược điểm nhất định, họ là đế chế nổi lên nhưng thiếu nền tảng của một nền văn minh hay ít ra là một nền văn hóa mạnh mẽ.
Chỉ có thể thực hiện đồng thời hai trong ba chính sách này mà thôi.
Khi đó, ngân hàng trung ương muốn bảo vệ chế độ tỷ giá cố định thì phải thực hiện chính sách tiền tệ nới lỏng.
Tự do lưu chuyển vốn được thể hiện ở: tăng trưởng GDP, đầu tư nước ngoài, nhập siêu, tài khóa ngân sách công, nợ nước ngoài...
Quan Âm Thị Kính là tên thông tục một sử thi Hán Nôm ba hồi xuất hiện hậu kỳ trung đại, có sức ảnh hưởng nhất định tới nền nghệ thuật sân khấu Việt Nam hiện đại.
Nhờ Nguyễn Công Trứ bấy giờ đang làm Tán tương quân vụ ở Lạng Giang che chở, nên ông đến ẩn tu tại đây.
Chán nản với thế sự, ông soạn "Quan Âm Thị Kính" để tỏ nỗi lòng.
Tổng cộng 9 ấn bản, mấy cuốn mất trang.
Thị Kính đang ngồi khâu áo thì thấy cằm chồng có cái râu mọc ngược, vớ dao toan cắt đi.
Vùng ấy có ả Thị Mầu con phú ông sẵn tính lẳng lơ.
- Hồi III: Thị Kính tẩy oán và hóa kiếp (câu 693→786)
"Quan Âm Thị Kính" vốn thuộc nhóm tác phẩm được soạn cho mục đích biểu diễn sân khấu, nhưng do điều kiện xã hội Việt Nam từ Pháp thuộc về trước chưa có điều kiện dàn dựng sân khấu quy mô lớn, nên các nhà trò thường chỉ chọn diễn vài phân cảnh hoặc thuần túy là màn độc thoại của nhân vật nào.
Nguyên rằng, Thiện Sĩ hối hận, bèn bổ đi khắp nơi tìm vợ.
Thoại kịch đầy yếu tố trào lộng sâu cay, trong đó, khắc họa mối thâm tình Thị Mầu - anh nô, tính cách láu táu của mẹ đốp, thói trưởng giả tham tàn của phú ông cùng những kệch cỡm lố lăng của bọn hào lý.
- "Nỗi oan Thị Mầu" (hài kịch 2006-7, biên kịch Nguyễn Ngọc Ngạn, Paris By Night 85)
- Trịnh Vân Thanh, "Thành ngữ điển tích danh nhân từ điển" (Quyển Hạ), mục từ "Thị Kính".
Nó được thiết kế để cạnh tranh với loại F-22 Raptor của hãng Lockheed Martin Mỹ.
Cả Mikoyan và Sukhoi đều đề xuất các ý tưởng về chương trình PAK FA cho Bộ quốc phòng (MiG đưa ra Dự án 1.44 nâng cấp), nhưng Bộ quốc phòng Nga đã lựa chọn Phòng thiết kế Sukhoi làm nhà thầu chính cho máy bay chiến đấu PAK FA.
MiG 39 là một máy bay tiêm kích tấn công, chiếm ưu thế trên không cánh tam giác, hai cánh đuôi một chỗ ngồi với cánh mũi nhỏ nằm trước cánh chính có thể di chuyển theo hướng lên xuống.
Hệ thống radar được kết nối với hệ thống điều khiển hỏa lực cho phép chiếc máy bay giao chiến với hai mươi mục tiêu riêng biệt cùng lúc.
- Trọng lượng rỗng: 18.000 kg (40.000 lb)
- Tên lửa: Vympel R-77 (AA-12 Adder) tầm trung điều khiển bằng radar, Vympel R-73 (AA-11 Archer) tầm ngắn điều khiển bằng hồng ngoại, tên lửa điều khiển radar K-37 tầm xa, tên lửa điều khiển hồng ngoại tầm ngắn K-74
Cường độ điện trường đánh thủng cũng là yếu tố quan trọng nhất để lựa chọn cách điện cho các ứng dụng.
- 27 tháng 2: Cộng hòa dân chủ Ả Rập Sahrawi tuyên bố độc lập
- 1 tháng 7: Adolfo Suárez trở thành thủ tướng Tây Ban Nha.
- 4 tháng 10: Papua New Guinea trở thành thành viên của UNESCO
- 1 tháng 12: Angola trở thành thành viên Liên Hợp Quốc
- 6 tháng 1: David Di Michele, cầu thủ bóng đá Ý
- Debbie Ferguson, nữ vận động viên điền kinh, huy chương Thế Vận Hội
- 31 tháng 1: Traianos Dellas, cầu thủ bóng đá Hy Lạp
- 12 tháng 2: Sylvia Saint, nữ diễn viên phim khiêu dâm
- 22 tháng 2: Christopher Isegwe, vận động viên điền kinh
- Hà Kiều Anh, Hoa hậu Việt Nam 1992
- Carsten Cullmann, cầu thủ bóng đá Đức
- 14 tháng 3: Sarah Ulmer, tay đua xe đạp New Zealand
- 24 tháng 3: Peyton Manning, cầu thủ football Mỹ
- 31 tháng 3: Colin Farrell, diễn viên Ireland
- Fernando Morientes, cầu thủ bóng đá Tây Ban Nha
- Seigo Narazaki, cầu thủ bóng đá Nhật Bản
- Gilberto da Silva Melo, cầu thủ bóng đá Brasil
- 4 tháng 5: Simon Jentzsch, cầu thủ bóng đá Đức
- 15 tháng 5: Jacek Krzynówek, cầu thủ bóng đá Ba Lan
- 30 tháng 5: Magnus Norman, vận động viên quần vợt Thụy Điển
- Lindsay Davenport, nữ vận động viên quần vợt Mỹ
- 23 tháng 6: Patrick Vieira, cầu thủ bóng đá Pháp
- Tomáš Vokoun, vận động viên khúc côn cầu trên băng Séc
- Ludovic Giuly, cầu thủ bóng đá Pháp
- 19 tháng 7: Nikita Denise, nữ diễn viên phim khiêu dâm Séc
- Josef Heynert, diễn viên Đức
- 31 tháng 7: Paulo Wanchope, cầu thủ bóng đá Costa Rica
- 17 tháng 8: Olena Krasowska, nữ vận động viên điền kinh Ukraina
- Vincent Delerm, nam ca sĩ Pháp, nhà soạn nhạc
- 11 tháng 9: Marco Rose, cầu thủ bóng đá Đức
- Ronaldo, cầu thủ bóng đá Brasil
- Christian Hassa, cầu thủ bóng đá Đức
- Roland Kollmann, cầu thủ bóng đá Áo
- 19 tháng 10: Omar Gooding, diễn viên
- Alexander Popp, vận động viên quần vợt Đức
- 13 tháng 11: Kelly Sotherton, nữ vận động viên điền kinh Anh
- Torsten Frings, cầu thủ bóng đá Đức
- 1 tháng 12: David Rasmussen, cầu thủ bóng đá Đan Mạch
- 26 tháng 12: Phan Đinh Tùng, ca sĩ người Việt Nam
- 11 tháng 1: Werner March, kiến trúc sư Đức (sinh 1894)
- 23 tháng 1: Paul Robeson, diễn viên Mỹ, nam ca sĩ, vận động viên thể thao, tác giả (sinh 1898)
- 12 tháng 2: Sal Mineo, diễn viên, nam ca sĩ (sinh 1939)
- 29 tháng 2: Paul Schallück, nhà văn Đức (sinh 1922)
- 17 tháng 3: Luchino Visconti, nhà văn Ý, đạo diễn (sinh 1906)
- 31 tháng 3: Fritz Rémond junior, diễn viên Đức, đạo diễn phim (sinh 1902)
- 10 tháng 4: Enrico Mainardi, nhà soạn nhạc, người điều khiển dàn nhạc (sinh 1897)
- 26 tháng 4: François Brassard, nghệ sĩ đàn ống (sinh 1908)
- 10 tháng 5: Karl Alfred Kihn, chính trị gia Đức (sinh 1887)
- 22 tháng 5: Otto Klötzer, chính trị gia Đức (sinh 1914)
- 5 tháng 6: Robert Pohl, nhà vật lý học Đức (sinh 1884)
- 12 tháng 6: Peter Etzenbach, chính trị gia Đức (sinh 1889)
- 3 tháng 7: Alexander Lernet-Holenia, nhà văn Áo (sinh 1897)
- 13 tháng 7: Max Butting, nhà soạn nhạc Đức (sinh 1888)
- 10 tháng 8: Karl Schmidt-Rottluff, họa sĩ Đức của Trường phái biểu hiện (sinh 1884)
- 25 tháng 8: Eyvind Johnson, nhà văn Thụy Điển, Giải Nobel 1974 (sinh 1900)
- 21 tháng 9: Nils Middelboe, cầu thủ bóng đá Đan Mạch (sinh 1887)
- 10 tháng 10: Reinold von Thadden-Trieglaff, nhà thần học Đức (sinh 1891)
- 29 tháng 10: Richard Seewald, họa sĩ Đức, nhà văn (sinh 1889)
- 18 tháng 11: Man Ray, họa sĩ Mỹ, nhiếp ảnh gia (sinh 1890)
- 30 tháng 11: Friedrich Schulz, tướng Đức (sinh 1897)
- 13 tháng 12: Lambert Schill, chính trị gia Đức (sinh 1888)
- Hóa học - William Nunn Lipscomb, Jr
Nguyên nhân được xác định do cánh cửa chất hàng phía sau đuôi máy bay bung ra, khiến máy bay mất kiểm soát.
- 31 tháng 7: Hy Lạp và Thổ Nhĩ Kỳ đạt hiệp định ngừng bắn
- 2 tháng 11: San Marino trở thành thành viên UNESCO
- 6 tháng 1: Nicole DeHuff, nữ diễn viên Mỹ (mất 2005)
- 20 tháng 1: Alvin Harrison, vận động viên điền kinh Mỹ, huy chương Thế Vận Hội
- 30 tháng 1: Christian Bale, diễn viên Anh
- 13 tháng 2: Robbie Williams, nhạc sĩ Anh
- 28 tháng 2: Alexander Zickler, cầu thủ bóng đá Đức
- 16 tháng 3: Anthony Tieku, cầu thủ bóng đá
- 24 tháng 3: Alyson Hannigan, nữ diễn viên Mỹ
- 5 tháng 4: Josef Philip Winkler, chính trị gia Đức
- 13 tháng 4: David Zdrilic, cầu thủ bóng đá Úc
- 23 tháng 4: Barry Watson, diễn viên
- 16 tháng 5: Laura Pausini, nữ ca sĩ Ý
- Michael Rasmussen, tay đua xe đạp người Đan Mạch
- 22 tháng 6: Christian Montillon, nhà văn thể loại khoa học giả tưởng
- 2 tháng 7: Matthew Reilly, nhà văn
- 16 tháng 7: Jens Scharping, cầu thủ bóng đá người Đức
- Martin Amerhauser, cầu thủ bóng đá người Áo
- 9 tháng 8: Phùng Đức Luân (Phùng Tấn Tài), ca sĩ, diễn viên kiêm nhà làm phim người Hồng Kông, chồng của nữ diễn viên, người mẫu Thư Kỳ
- 17 tháng 8: Niclas Jensen, cầu thủ bóng đá Đan Mạch
- 30 tháng 8: Dennis Weiland, cầu thủ bóng đá Đức
- 10 tháng 9: Markus Bähr, cầu thủ bóng đá Đức
- 19 tháng 9: Janosch Dziwior, cầu thủ bóng đá Đức
- 26 tháng 9: Andreas Scheuer, chính trị gia Đức, nghị sĩ quốc hội liên bang
- 10 tháng 10: Chris Pronger, vận động viên khúc côn cầu trên băng Canada
- 14 tháng 10: Lam Trường, ca sĩ Việt Nam
- 30 tháng 10: Stipe Erceg, diễn viên
- 9 tháng 11: Giovanna Mezzogiorno, nữ diễn viên
- 22 tháng 11: Meike Babel, nữ vận động viên quần vợt Đức
- 3 tháng 12: Albena Denkowa, nữ vận động viên trượt băng nghệ thuật Bulgaria
- 20 tháng 12: Carlos da Cruz, tay đua xe đạp Pháp
- 30 tháng 12: Alex Alves, cầu thủ bóng đá Brasil
- 9 tháng 1: David Alfaro Siqueiros, nghệ sĩ tạo hình (sinh 1896)
- 2 tháng 2: Imre Lakatos, nhà toán học, nhà vật lý học (sinh 1922)
- 13 tháng 2: Adolf Arndt, chính trị gia Đức (sinh 1904)
- 9 tháng 3: Earl Wilbur Sutherland, nhà sinh lý học Mỹ (sinh 1915)
Condon, nhà vật lý học Mỹ (sinh 1902)
- 6 tháng 4: Willem Marinus Dudok, kiến trúc sư Hà Lan (sinh 1884)
- 30 tháng 4: Agnes Moorehead, nữ diễn viên Mỹ (sinh 1900)
- 25 tháng 5: Donald Crisp, diễn viên Anh, đạo diễn phim (sinh 1880)
- 1 tháng 7: Juan Perón, tổng thống Argentina (sinh 1895)
- 18 tháng 7: Andreas Predöhl, nhà kinh tế học Đức (sinh 1893)
- 1 tháng 8: Ildebrando Antoniutti, Hồng y Giáo chủ (sinh 1898)
- 28 tháng 8: Franz Baumann, kiến trúc sư (sinh 1892)
- 28 tháng 9: Arnold Fanck, đạo diễn phim Đức (sinh 1889)
- 5 tháng 10: Salman Schasar, chính trị gia, tổng thống Israel (sinh 1889)
- 20 tháng 10: Margarete Wittkowski, nhà nữ kinh tế học, nữ chính trị gia (sinh 1910)
- 9 tháng 11: Egon Wellesz, nhà soạn nhạc Áo (sinh 1885)
- 25 tháng 11: Nick Drake, người chơi đàn ghita Anh, nhà soạn nhạc (sinh 1948)
- 14 tháng 12: Kurt Hahn, nhà sư phạm (sinh 1886)
- 31 tháng 12: Robert Margulies, chính trị gia Đức (sinh 1908)
- 7 tháng 1: Thiết lập quan hệ ngoại giao giữa Cộng hòa Liên bang Đức và Phần Lan.
- 29 tháng 3: Hoa Kỳ rút hoàn toàn quân khỏi miền Nam Việt Nam.
- 20 tháng 8: Đảo chính tại Lào thất bại
- 12 tháng 11: Tưởng Kinh Quốc đề xuất kế hoạch thập đại kiến thiết.
- Wang Junxia, nữ vận động viên điền kinh Trung Hoa, huy chương Thế Vận Hội
- Trần Thái Hoà, nam ca sĩ hải ngoại người Mỹ gốc Việt
- Oliver Schmidt, cầu thủ bóng đá người Đức
- 21 tháng 2: Paolo Rink, cầu thủ bóng đá
- Dejan Bodiroga, cầu thủ bóng rổ Serbia
- Wolfgang Ivens, diễn viên Đức
- 24 tháng 3: Johan Micoud, cầu thủ bóng đá Pháp
- 5 tháng 4: Élodie Bouchez, nữ diễn viên Pháp
- 12 tháng 4: Christian Panucci, cầu thủ bóng đá Ý
- 22 tháng 4: Max Herre, nam ca sĩ Đức
- Michael Gerard Hogan, thành viên của ban nhạc The Cranberries
- Tina Yothers, nữ diễn viên Mỹ
- Josh Homme, nhạc sĩ nhạc rock Mỹ, nhà sản xuất nhạc
- 28 tháng 5: Alberto Berasategui, vận động viên quần vợt Tây Ban Nha
- 13 tháng 6: Kasia Kowalska, nữ ca sĩ Ba Lan
- 21 tháng 6: Juliette Lewis, nữ diễn viên Mỹ
- 3 tháng 7: Ólafur Stefánsson, vận động viên bóng ném
- Tuyết Ngân, nữ ca sĩ người Việt Nam, thành viên nhóm nhạc nữ Tam ca Áo Trắng
- Peter Forsberg, vận động viên khúc côn cầu trên băng Thụy Điển
- Deniz Çelik, nữ ca sĩ Thổ Nhĩ Kỳ
- 3 tháng 8: Daniel Stephan, vận động viên bóng ném Đức
- Jared Borgetti, cầu thủ bóng đá Mexico
- 25 tháng 8: Fatih Akın, đạo diễn phim Đức, diễn viên, nhà sản xuất
- 4 tháng 9: Lidia Simon, nữ vận động viên điền kinh người Romania
- Hongbo Zhao, vận động viên trượt băng nghệ thuật người Trung Quốc
- Dario Frigo, tay đua xe đạp người Ý
- 2 tháng 10: Ferris MC, nhạc sĩ Đức, diễn viên
- 9 tháng 10: Axel Lawaree, cầu thủ bóng đá Bỉ
- 24 tháng 10: Levi Leipheimer, tay đua xe đạp Mỹ
- Nick Lachey, nam ca sĩ Mỹ, diễn viên
- 27 tháng 11: Vratislav Lokvenc, cầu thủ bóng đá Séc
- 4 tháng 12: Tyra Banks, người mẫu người Mỹ
- Stephan Mayer, chính trị gia, nghị sĩ quốc hội liên bang người Đức
- 25 tháng 12: Nova Meierhenrich, nữ diễn viên người Đức
- 1 tháng 1: František Běhounek, nhà vật lý học Séc, nhà văn (sinh 1898)
- 20 tháng 1: Lorenz Böhler, bác sĩ phẫu thuật Áo (sinh 1885)
- 8 tháng 2: Wilhelm Urban, chính trị gia Đức (sinh 1908)
- 16 tháng 2: Georg Ferdinand Duckwitz, nhà ngoại giao Đức (sinh 1904)
- 15 tháng 3: Hermann Veit, chính trị gia Đức (sinh 1897)
- Ota Pavel, nhà văn Séc, nhà báo (sinh 1930)
- 14 tháng 4: Karl Kerényi, nhà ngữ văn (sinh 1897)
- 4 tháng 5: César Pérez Sentenat, nghệ sĩ dương cầm Cuba, nhà soạn nhạc (sinh 1896)
- 20 tháng 5: Philipp Keller, bác sĩ Đức, nhà văn (sinh 1891)
- 18 tháng 6: Theodor Krancke, đô đốc Đức (sinh 1893)
- Georg Richard Kinat, chính trị gia Đức (sinh 1888)
- 12 tháng 7: Alexander Vasilievich Mosolov, nhà soạn nhạc Nga (sinh 1900)
- 1 tháng 8: Gian Francesco Malipiero, nhà soạn nhạc Ý (sinh 1882)
- Jean Barraqué, nhà soạn nhạc Pháp (sinh 1928)
Tolkien, nhà văn Anh, nhà ngữ văn (sinh 1892)
- 12 tháng 9: Otto Nebel, họa sĩ Đức, thi sĩ, diễn viên (sinh 1892)
- Ben Webster, nhạc sĩ jazz Mỹ (sinh 1909)
- 2 tháng 10: Paavo Nurmi, vận động viên điền kinh Phần Lan (sinh 1897)
- 25 tháng 10: Eduard Leuze, chính trị gia Đức (sinh 1906)
- 17 tháng 11: Wilhelm Kling, chính trị gia Đức (sinh 1902)
- Willem Hesselink, cầu thủ bóng đá Hà Lan (sinh 1878)
- Luis Carrero Blanco, đô đốc Tây Ban Nha, chính trị gia (sinh 1903)
- Hòa bình - Henry Kissinger, Lê Đức Thọ
Các tác nhân kinh tế có thể là cá nhân, doanh nghiệp, tổ chức hoặc chính phủ.
Nghĩa hiện tại được sử dụng thường xuyên nhất, mang nghĩa là "hệ thống kinh tế của một quốc gia hoặc một khu vực", dường như chưa được sử dụng phổ biến cho đến những năm 1650.
Cũng có những người buôn bán trao đổi ở chợ.
Khám phá của Marco Polo (1254–1324), Christopher Columbus (1451–1506) và Vasco da Gama (1469–1524) đã hình thành nên nền kinh tế toàn cầu đầu tiên.
Ảnh hưởng của giới quý tộc giảm dần.
Cái gọi là giả thuyết tư lợi đã trở thành cơ sở nhân học cho kinh tế học.
Điều này đã được khám phá và thảo luận bởi Friedrich August von Hayek (1899–1992) và Milton Friedman (1912–2006), những người đã mong đợi một nền thương mại tự do toàn cầu và được cho là cha đẻ của cái gọi là chủ nghĩa tự do mới.
Một số cho rằng việc sử dụng thuật ngữ này lần đầu tiên là trong cuốn sách năm 1973 của Daniel Bell, "The Coming of Post-Industrial Society", trong khi những người khác gán nó cho cuốn sách của nhà triết học xã hội Ivan Illich, "".
Nền kinh tế toàn cầu đề cập đến hệ thống kinh tế của nhân loại hoặc các loại kinh tế tổng thể.
- Trong các nền kinh tế của giai đoạn xã hội tiêu dùng hiện đại, là giai đoạn có các lĩnh vực dịch vụ, tài chính và công nghệ — nền kinh tế tri thức tăng trưởng.
- Khu vực tình nguyện hoặc khu vực xã hội, thường hoạt động vì lợi ích chung của cộng đồng và có thể có hoặc không có lợi nhuận danh nghĩa.
Các lĩnh vực thực tế liên quan trực tiếp đến các hoạt động của con người liên quan đến sản xuất, phân phối, trao đổi và tiêu thụ hàng hóa và dịch vụ nói chung là kinh doanh, kỹ thuật, chính phủ, và chăm sóc sức khỏe.
trong đó là số nguyên tố thứ .
Định nghĩa này tương đương với:
Mọi siêu hợp số có thể viết thành tích của các giai thừa nguyên tố (ví dụ như 360 = 2·6·30).
Nếu "g" là số Gauss, thì các số sau được gọi là số liên kết (tiếng Anh là associate)với nó:
- "a" và "b" đều khác 0 và formula_2 là một số nguyên tố.
Sakai đã phát hành album đầu tiên, "Otoko no Ko ni Naritai" (男のコになりたい, "Tôi muốn là một cậu bé") vào ngày 5 tháng 2 năm 1987, 9 ngày sau lần sinh nhật thứ 16 của mình.
Đế quốc Nga () là một quốc gia tồn tại từ năm 1721 đến khi Chính phủ lâm thời lên nắm quyền sau cuộc Cách mạng Tháng Hai năm 1917.
Với 125,6 triệu người được đăng ký theo điều tra dân số năm 1897, nó có dân số lớn thứ ba trên thế giới vào thời điểm đó, sau Nhà Thanh Trung Quốc và Ấn Độ.