nrl-ai/vn-diacritic-train huggingface dataset:
=== Chú ý các thông tin sau ===
Về danh nghĩa thì chúa Trịnh là bề tôi của nhà Lê (họ chỉ xưng tước "vương", vẫn dùng niên hiệu và nhận sắc phong, chiếu chỉ từ hoàng đế nhà Lê).
Trong vòng 5 năm, các vùng phía nam nằm dưới quyền kiểm soát của nhà Lê Trung Hưng nhưng họ không thể chiếm Thăng Long.
Nhờ tài năng, ông được Nguyễn Kim tin cậy và gả con gái là Nguyễn Thị Ngọc Bảo cho.
Trịnh Kiểm cho rằng giết cả hai anh em Hoàng sẽ mang tiếng, mà Thuận - Quảng là nơi xa xôi, "ô châu ác địa" nên bằng lòng cho Hoàng vào đó để mượn tay nhà Mạc giết Hoàng.
Hai anh em dàn quân đánh nhau.
Từ đó vua Lê hoàn toàn nép trong cung, Trịnh Tùng tự mình xử trí mọi việc trong triều.
Trong suốt những năm 1545 – 1580 là giai đoạn hai bên giằng co.
Chúa Trịnh mải lo chiến trường phía bắc nên chấp thuận.
Đầu năm 1592, Mạc Mậu Hợp chạy sang Gia Lâm, thống suất thủy quân để làm thanh thế trên sông Nhị Hà cho các tướng giữ kinh thành Thăng Long.
Tháng 8 năm 1592, Bùi Văn Khuê biết chuyện bèn đem quân hàng Lê, hợp binh với Trịnh Tùng đại phá quân Mạc.
Họ Trịnh đánh dấu quyền lực bằng cách tiến hành xây Phủ chúa Trịnh ở Thăng Long.
Mãi đến khi nhà Minh mất hẳn (1662) về tay nhà Thanh, họ Trịnh mới ra tay dẹp họ Mạc.
Những sự căng thẳng lên đỉnh điểm năm 1627 khi chiến tranh nổ ra giữa hai phe.
Trong thời gian từ 1627 đến tận 1672, hai bên giao chiến cả thảy 7 lần.
Các chúa Trịnh từ Trịnh Kiểm, Trịnh Tùng, Trịnh Tráng, Trịnh Tạc, Trịnh Căn, Trịnh Cương đều là những chúa giỏi cai trị.
Từ đó nông dân liên tiếp nổi dậy khởi nghĩa.
Trịnh Giang không khắc phục được khó khăn, lại mắc bệnh nằm bẹp dưới nhà hầm không điều hành được công việc.
Cuộc khởi nghĩa Tây Sơn được chúa Trịnh Sâm coi là một cơ hội để kết liễu chúa Nguyễn ở miền nam Việt Nam.
Ngay từ khi Sâm còn sống đã diễn ra cuộc tranh giành ngôi thế tử giữa con trưởng Trịnh Khải và con thứ Trịnh Cán.
Quân kiêu binh cậy công làm càn, cướp của, phá phách kinh đô, kể cả nhà các quan lại.
Vua Lê mới là Chiêu Thống muốn chấn hưng nhà Lê nên triệu Nguyễn Hữu Chỉnh đang trấn thủ Nghệ An ra giúp.
Chiêu Thống lưu vong và mất (1793) ở Trung Quốc.
Thứ bậc anh em không được họ Trịnh coi trọng nhiều và đã có lời nói rằng đứa con thứ hai sẽ trở thành người lãnh đạo tốt hơn.
Sử gia Tạ Chí Đại Trường nhận xét trong sách "Bài sử khác cho Việt Nam":
Tuy nhiên trong thời phong kiến, việc lấn át quyền lực của nhà vua, phế ngôi giết vua làm cho các chúa Trịnh bị mang tiếng mãi cùng với lịch sử.
Họ rõ ràng đã đánh mất chính quyền trong tư thế người bị hại chứ không phải tác nhân chủ động.
Theo cách gọi của phần lớn sử gia, nhất là các sử gia hiện đại tại Việt Nam thì "nhà Tây Sơn" được dùng để gọi triều đại của anh em Nguyễn Nhạc, Nguyễn Lữ và Nguyễn Huệ để phân biệt với nhà Nguyễn của Nguyễn Ánh (vì cùng họ Nguyễn).
Chính vì thế, nhà Nguyễn tìm nhiều cách xóa bỏ uy tín và những di tích liên quan tới nhà Tây Sơn, nhưng những người mến mộ vẫn ghi nhớ các chiến tích và công lao của nhà Tây Sơn, nhiều nơi đã lập đền thờ các vị vua, tướng lĩnh của triều đại này.
Các chúa Nguyễn thường hỗ trợ quân sự cho Chân Lạp để Chân Lạp đánh lại một nước mạnh kế cạnh là Xiêm.
Cuối đời chúa Nguyễn Phúc Khoát, ông trở nên lười nhác, ham hưởng lạc mà bỏ bê triều chính.
Từ năm 1558, Nguyễn Hoàng chạy vào Thuận Hóa đến năm 1672, chúa Nguyễn đàng Trong và chúa Trịnh đàng Ngoài đánh nhau cả thảy 7 lần.
Nguyễn Phi Phúc có tám người con, trong đó có ba người con trai: Nguyễn Nhạc, Nguyễn Lữ và Nguyễn Huệ.
Theo một tài liệu mới công bố tại Hội thảo về Tây Sơn, gia đình Nguyễn Nhạc có ít nhất 4 anh em trai, anh đầu là Nguyễn Quang Hoa.
Do vậy, anh em Tây Sơn từ họ Hồ đổi thành họ Nguyễn.
Để làm hòa, Tây Sơn đồng ý nghị hòa với quân Trịnh, sau đó sẽ mang quân vào đánh chúa Nguyễn.
Theo gia phả Nguyễn Phước tộc (hậu duệ chúa Nguyễn) thì:
Loan thao túng triều chính, tự xưng là "Quốc phó", giết Nguyễn Phúc Luân (cha của Nguyễn Phúc Ánh) và lập Nguyễn Phúc Thuần, lúc đó mới 12 tuổi lên ngôi, tức là Định vương.
Những người có tài như Tôn Thất Dục bị Loan tìm cách hãm hại.
Năm Tân Mão niên hiệu Cảnh Hưng thứ 32, Định Vương Nguyễn Phúc Thuần thứ 6, tức năm 1771, Nguyễn Nhạc được các người cùng hợp tác và các nhân sĩ đồng bào địa phương tôn làm "Tây Sơn Vương".
Do đó mà hai ngọn núi này mang tên là "núi Ông Bình" và "núi Ông Nhạc".
Tháng giêng năm Nhâm Thìn (1772), chúa Nguyễn sai Chưởng cơ Tôn Thất Văn đi tuyển xét ở Quy Nhơn.
Lúc đầu họ võ trang giáo mác, cung tên và cả súng tay nữa.
Thanh thế lớn lên, Nguyễn Nhạc dời quân xuống Kiên Thành tự xưng làm Đệ nhất trại chủ coi 2 huyện Phù Ly và Bồng Sơn, cho Nguyễn Thung làm Đệ nhị trại chủ coi Tuy Viễn, Huyền Khê làm Đệ tam trại chủ coi quân lương.
Không chỉ những người nông dân nghèo mà cả một số sắc dân thiểu số và lực lượng người Hoa như hai đạo quân của Lý Tài, Tập Đình.
Quân cũng như dân của hai huyện đều hân hoan đón tiếp nghĩa binh.
Tương truyền Nguyễn Nhạc tự ngồi vào cũi cho quân lính của mình khiêng đến trá hàng, nộp quân họ Nguyễn.
Đi đánh mặt Bắc, Tây Sơn Vương không quên mặt Nam.
Tháng 11 năm Quý Tỵ (1773), Chúa Nguyễn sai các Phò mã Chưởng cơ Nguyễn Cửu Thống, Nguyễn Cửu Sách, Cai cơ Phan Tiến, Cai đội Nguyễn Vệ, Tổng nhung Tống Sùng, Tán lý Đỗ Văn Hoảng từ Quảng Nam kéo vào lấy lại Quy Nhơn.
Trông thấy quân Trung Nghĩa và Hoài Nghĩa cao lớn dữ tợn, quân chưởng cơ Vệ khiếp sợ, chưa đánh đã thua chạy, bị truy kích giết sạch.
Tháng 12 năm Quý Tỵ (1773), chúa Nguyễn lại cử hai đạo binh vào đánh Tây Sơn Vương.
Tại Bích Kê, quân Tây Sơn và quân nhà Nguyễn kịch chiến.
Cai cơ Tôn Thất Bân đánh không lại quân Tây Sơn liền bỏ chạy về Quảng Nam.
Tây Sơn Vương rút quân về Thế Giang, đóng nơi Thiên Lộc thuộc Duy Xuyên, trước sông sau sông cứ hiểm làm đồn lũy.
Binh của Lý Tài ở Thế Giang cũng bị đánh úp, binh của Tập Đình đến cứu không kịp.
Huy bị thua kéo tàn binh chạy thoát.
Trấn thủ Lê Văn Hưng chặn đánh.
Tháng 9 năm 1774, quân Trịnh đến Bắc Bố Chính.
Chúa Nguyễn cho Cai đội Quý Lộc và Câu kê Kiêm Long đến tiếp quân Trịnh.
Tháng 12 năm 1774, Quân Nguyễn không chống nổi, quân Trịnh chiếm thành Phú Xuân, buộc chúa Nguyễn Phúc Thuần phải bỏ chạy theo đường biển về Quảng Nam.
Chúa Nguyễn Phúc Thuần cùng Nguyễn Cửu Dật, Chưởng dinh Tôn Thất Kính, Nguyễn Phúc Ánh vượt biển trốn vào Gia Định (tức Sài Gòn).
Năm 1777, Hoàng tôn Dương sau đó cũng dùng kế trốn thoát theo chúa Nguyễn.
Trước tình thế "lưỡng đầu thọ địch", Nguyễn Nhạc xin giảng hòa với quân Trịnh, trên danh nghĩa đầu hàng nhà Lê, xin làm tiên phong đi đánh chúa Nguyễn ở Gia Định.
Từ đó toàn bộ khu vực đèo Hải Vân trở xuống đều thuộc về nghĩa quân Tây Sơn.
Phong Nguyễn Lữ làm Thiếu phó, Nguyễn Huệ làm Long Nhương tướng quân và phong chức cho người mình.
Một Hoàng tôn tên là Nguyễn Ánh (Nguyễn Phúc Ánh), con trai của Nguyễn Phúc Luân, lúc đó 15 tuổi, chạy thoát ra đảo Thổ Chu.
Quân Tây Sơn nhiều lần đánh vào Nam và truy sát nhưng nhờ may mắn, Ánh đều trốn thoát, có lần phải lênh đênh ngoài biển dưới bão mấy ngày.
Việc người Hoa trợ giúp cho chúa Nguyễn khiến họ gây nên mối thù với Tây Sơn và Nguyễn Nhạc đã coi người Hoa là đối thủ chiến tranh cần phải diệt trừ.
Theo quan điểm của các tác giả Việt Nam hiện đại là Nguyễn Lương Bích và Phạm Ngọc Phụng thì đây là lần ""cõng rắn cắn gà nhà"" đầu tiên của Nguyễn Ánh.
Sau khi vào Gia Định, Nguyễn Huệ cho bố trí trận địa và nhử quân Xiêm đến gần đoạn sông Rạch Gầm và Xoài Mút ở phía trên Mỹ Tho, quyết tâm đánh một trận tiêu diệt hết quân Xiêm.
Các tướng Chiêu Tăng, Chiêu Sương và Nguyễn Ánh phải bỏ chạy theo đường thủy, bộ về Xiêm La, 4.000 quân chỉ còn lại 800.
Một tướng cùng phe với quận Huy là Nguyễn Hữu Chỉnh không hợp tác với Trịnh Tông, bỏ chạy vào nam hàng Tây Sơn và được Nguyễn Nhạc rất tín nhiệm.
Quân Tây Sơn bất ngờ đánh úp thành Phú Xuân.
Nguyễn Huệ vào thành Thăng Long yết kiến vua Lê Hiển Tông.
Tháng 11 năm 1786, chúa Trịnh Bồng đem quân vây chặt cung vua, định phế bỏ Lê Chiêu Thống.
Có ý kiến bàn thêm rằng, chủ trương của Nguyễn Nhạc là tập trung tiêu diệt chúa Nguyễn, chỉ đánh chiếm phần đất của chúa Nguyễn để thay thế cai trị tại miền Nam và giữ hòa bình với Bắc Hà, cho nên việc Nguyễn Huệ tự ý đem quân Bắc tiến là trái ý Nguyễn Nhạc.
Nguyễn Nhạc bị vây ngặt bèn gọi Đặng Văn Trấn đang trấn thủ Gia Định ra cứu.
- Nguyễn Nhạc xưng là Trung ương Hoàng đế, đóng đô ở Quy Nhơn.
Theo "Tây Sơn bi hùng truyện" của Lê Đình Danh:
Tướng Tây Sơn vốn tin phục Nguyễn Huệ, đều không có ý chống lại.
Cuối cùng Đặng Văn Trấn bắn súng đại bác vào mặt thành của Hoàng Đế Thành (đạn súng đại bác ngày xưa không nổ tung ra, nên chỉ như cục sắt, bắn chính xác thì không chết ai).
Tuy nhiên sau 3 năm lưu vong ở Xiêm, Nguyễn Ánh nhận ra cơ hội này để về nước và đã tập hợp lực lượng, trở về vào tháng 8 năm 1787.
Sau một thời gian để mất Gia Định và trở về Quy Nhơn, Đông Định vương Nguyễn Lữ lâm bệnh qua đời.
Nguyễn Huệ phải đem quân ra Bắc lần thứ hai, giết Vũ Văn Nhậm.
Riêng chặng đường từ ải Nam Quan tới Thăng Long, Khang An thiết lập 18 kho quân lương trong khi Tôn Sĩ Nghị hành quân.
Sau khi xem xét tình hình, Quang Trung nói với toàn quân rằng chỉ trong 10 ngày sẽ quét sạch quân Thanh.
Không thể kìm chế người em tài ba hơn mình, Nguyễn Nhạc quyết định nhường quyền lãnh đạo cho Nguyễn Huệ để nhà Tây Sơn không còn bị chia rẽ.
Sự nghiệp thống nhất đất nước, sáng lập một triều đại mới đã đến rất gần.
Nhất là có nền cao ba bậc ở phần bắc, mà ngày sau, đời Nguyễn dùng làm nền xã tắc.
Để tỏ thiện chí, bên ta đề nghị sẽ trả lại những tù binh đã bị bắt và bằng lòng nạp cống theo các lệ cũ của tiền triều, như vậy có nghĩa là nhà Thanh phải chính thức công nhận Nguyễn Huệ là An Nam quốc vương.
Sau khi được chấp thuận phong vương, vua Quang Trung cử cháu là Nguyễn Quang Hiển đưa một phái đoàn 60 người sang tận Yên Kinh triều cận, tiếp nhận sắc phong và ấn An Nam quốc vương đem về nước.
Duy Chi tìm cách liên kết với các tù trưởng người Vạn Tượng (vương quốc Viêng Chăn thời vua (Chao) Nanthasen (tức Chiêu Nan) và vua (Chao) Intharavong Setthathirath III (tức Chiêu Ấn)) để chống Tây Sơn.
Quang Trung quyết định ra quân.
Vua Vạn Tượng là Chao Nan (Chao Nanthasen) không chống nổi phải bỏ trốn sang Xiêm.
Không lâu sau, lực lượng phù Lê của Trần Quang Châu ở Kinh Bắc cũng bị tiêu diệt.
Nguyễn Ánh trả lời là không nhường đất, nhưng chấp nhận đề nghị của vua Xiêm là hợp lực đánh Tây Sơn.
Trước tình hình hết sức khẩn cấp, Bá Đa Lộc và những sĩ quan Pháp trong quân Nguyễn Ánh liệu thế không chống đỡ nổi Quang Trung, tính chuyện bỏ trốn.
Kể từ năm 1787, với sự giúp đỡ mạnh mẽ hơn của người Pháp thông qua giám mục Pigneau de Béhaine (tức Bá Đa Lộc), Nguyễn Ánh quay trở lại Gia Định.
Nguyễn Nhạc già yếu không cứu được chỉ còn lo giữ Quy Nhơn, Quảng Ngãi, Phú Yên.
Nguyễn Nhạc cầu cứu ra triều đình Phú Xuân.
Sử quan Nguyễn cho biết rằng mẹ của Phạm Hoàng hậu khi lấy họ Bùi đã đẻ ra Bùi Văn Nhựt (sau này là Hình bộ thượng thư), Bùi Đắc Tuyên (Thái sư), đến khi lấy người họ Phạm mới đẻ ra Phạm Hoàng hậu (có lẽ sinh năm 1759).
Biến loạn tạm thời dẹp yên nhưng đã làm chính quyền Tây Sơn suy sụp.
Đầu năm 1802, Tây Sơn chiếm lại thành Quy Nhơn, Võ Tánh tự vẫn.
Mộ của vua Thái Đức và vua Quang Trung bị quật lên, hài cốt bị giã thành bột nhồi vào thuốc súng và bắn đi, hộp sọ bị bỏ vào vò và giam trong ngục (những người thương tiếc Tây Sơn vẫn gọi là "Ông Vò").
Quay ra Bắc hà, họ lại chui đầu vào trong cái rối rắm mà người trước đã gỡ không ra vì sự cằn cỗi của đất đai, vì không khí bảo thủ lâu đời khó tẩy xóa của sinh hoạt vua, quan, dân chúng"".
Năm 1981, Lê Thành Khôi tái bản cuốn sách trên với nhiều bổ sung, đổi tên sách là "Histoire du Vietnam des origines à 1858" và vẫn giữ luận điểm cũ khi tác giả viết: ""Nếu chỉ cần vượt giới tuyến là thống nhất đất nước rồi, thì công...
Năm 1802, Nguyễn Ánh ra Bắc tiêu diệt lực lượng Tây Sơn còn lại, hoàn thành công cuộc thống nhất đất nước.
So sánh với Nguyễn Huệ, tác giả viết: ""Chẳng những Nguyễn Huệ chưa phục vụ gì cho việc thống nhất, mà trái lại đã giúp đắc lực vào việc chia cắt đất nước ra một cách sâu xa hơn thời Trịnh Nguyễn"".
Mạc, Trịnh, Nguyễn, không ai có tư tưởng thống nhất, tất cả họ chỉ có ý đồ xâm chiếm lẫn nhau.
Nhưng hai cái thắng trận ấy không phải là đồng thời, mà trái lại, có thể nói cái hồi mà vua Quang Trung ở ngoài Bắc thì Nguyễn Nhạc còn đang chiếm vùng giữa, vùng trong thì lúc ấy nhà Nguyễn đã chiếm cả trong Nam rồi.
Việc Gia Long rước hàng vạn quân Xiêm về giết dân, tàn phá đất Nam Bộ, bị Quang Trung đánh chạy thục mạng ở Rạch Gầm kia đâu phải là chuyện tuyên truyền chính trị.
Nhưng đây lại là một phần của câu chuyện khác: khi nhà Tây Sơn đổ, vận mệnh Việt Nam được đặt dưới ảnh hưởng của những lực lượng phương Tây đưa vào châu Á"".
Theo đánh giá của người châu Âu thì quân đội Tây Sơn rất tinh nhuệ, trang bị nhiều vũ khí tân kỳ ở thời đó.
Trong tay nghĩa quân Tây Sơn, nó được dùng một cách tập trung, ồ ạt, tạo thành hỏa lực giáp chiến hết sức lợi hại.
Người lính có thể điều chỉnh độ nhắm và kiểm soát bằng một cái báng tì lên trên vai.
Quân Tây Sơn thường dùng tượng binh phá kỵ binh, dùng hỏa hổ, hỏa cầu gây rối loạn bộ binh đối phương, rồi cho quân xông lên giáp lá cà bằng các vũ khí thông thường.
- Thiết Thai cung của Nguyễn Quang Huy
Vì thế thuyền sẽ không bị chìm dù va phải đá ngầm.
- Còn lại là chiến thuyền loại 4 và 5 với số lượng nhiều gấp bội, mỗi tàu có từ 50 đến 70 thủy thủ, chuyên dùng tác chiến trên sông rạch.
Quân đội Tây Sơn nghiêm cấm việc cướp bóc, phá hoại người dân.
Vì họ không cướp bóc của ai, họ chỉ biết chặt đầu những kẻ đó mà thôi.
- Cuộc bao vây thành Quy Nhơn (1787)
Thái Đức Hoàng đế Nguyễn Nhạc (1778–1788).
Trong sử sách nhà Nguyễn, nhà Tây Sơn thường bị mô tả là "giặc cướp" và phê phán nặng nề các nhân vật của triều đại này, những hành vi xấu xa cũng thường bị gán cho nhà Tây Sơn.
Thời Tây Sơn chính là một trong những thời kỳ nhiều biến động nhất trong lịch sử Việt Nam trên khắp phạm vi lãnh thổ, thậm chí cả những biến cố bên ngoài biên giới có liên quan (Campuchia, Lào, Thái Lan, Trung Quốc, Pháp).
Họ Nguyễn phù Lê nhưng chỉ lo phát triển cơ đồ riêng và cái cớ chống họ Trịnh...
Tuy nhiên, thời gian trị vì của ông quá ngắn ngủi khiến tác dụng của những biện pháp cai trị của ông chưa có hiệu quả rõ nét.
Sử quan nhà Nguyễn là Trần Trọng Kim viết năm 1920, trong tác phẩm "Việt Nam sử lược" đã đánh giá chiến thắng 20 vạn quân Thanh của Tây Sơn là ""Tưởng từ xưa đến nay nước ta chưa có võ công nào lẫm liệt như vậy"".
Đâu là con của Đức, cả hai đều bị chém ngang lưng.
Đặc biệt dưới quyền chỉ huy của Nguyễn Huệ, đó là đội quân bách chiến bách thắng.
Sau này, khi đánh bật được Ánh ra khỏi lãnh thổ, nhất là sau khi chớp nhoáng đập tan quân Xiêm, sự đánh giá ấy càng trở nên chủ quan hơn.
Cùng với các nguyên nhân trên, nguyên nhân quan trọng nhất dẫn đến sự sụp đổ của nhà Tây Sơn khiến lực lượng của Nguyễn Ánh chiến thắng lập nên nhà Nguyễn chính là cái chết quá sớm và đột ngột của vua Quang Trung:
- Sự xung đột nghiêm trọng của hàng ngũ tướng lĩnh Tây Sơn.
Theo Cao Tự Thanh, với việc tàn phá Cù lao Phố, sát hại người Hoa ở đây nên trong suốt hơn 10 năm Tây Sơn vẫn không được đông đảo nhân dân miền Nam ủng hộ.
Hàng năm, vào ngày mồng 5 Tết âm lịch, tại quận Đống Đa, Hà Nội thường tổ chức hội Gò Đống Đa để kỷ niệm chiến thắng Ngọc Hồi – Đống Đa đánh tan quân Thanh của vua Quang Trung.
Sau đó một phần vì việc này mà Thiệu Trị truất ngôi con trưởng của Hồng Bảo, lập Hồng Nhậm làm thái tử, sau Nhậm trở thành vua Tự Đức.
- Đỗ Bang, "Những khám phá về Hoàng đế Quang Trung," Nhà Xuất bản Văn hóa Thông tin, 2006.
Tháng 5 âm lịch năm 1407, Hồ Nguyên Trừng bị bắt về Trung Quốc cùng với Thượng hoàng Hồ Quý Ly, vua Hồ Hán Thương, Hữu Tướng quốc Hồ Quý Tỳ.
Tuy nhiên, câu viết trong bài là ""Trừng thái phụ chi ngoại tổ viết: Nguyễn Công"", có lẽ chưa chắc ngoại tổ phụ của Trừng họ Nguyễn, mà là ngoại tổ của ông nội Trừng mới là họ Nguyễn (còn tồn nghi vấn).
Tháng 12 âm lịch năm này, Thượng hoàng chết.
Bấy giờ, Lê Quý Ly ý mới quyết định.
==Chiến tranh Minh – Đại Ngu==
Sử quan đời Lê sơ Ngô Sĩ Liên trong bộ "Đại Việt Sử ký Toàn thư" dù không đề cao nhà Hồ nhưng cũng phải ca ngợi lời phát biểu của Hồ Nguyên Trừng:
Sau tướng Hồ Vấn bất ngờ đem quân Tả Thánh Dực từ Vũ Cao tới, đánh quân Minh thua to.
Đến tháng 11, hai cánh quân Minh gặp nhau ở Bạch Hạc, bày doanh trại ở bờ bắc sông Cái đến tận Trú Giang.
Từ việc cải tiến súng, chế thuốc súng, hiểu rõ sức nổ của thuốc đạn Hồ Nguyên Trừng phát minh ra phương pháp đúc súng mới gọi là súng "thần cơ".
Quân Minh bắc thang mây trèo lên thành.
Người Minh vào Đông Đô, đặt quan cai trị, tích trữ lương thực, chiêu tập dân phiêu tán, chuẩn bị đô hộ lâu dài.
Ở cửa Đại An, Hồ Nguyên Trừng cho quân dựng chiến lũy, ngày đêm giao chiến dữ dội với địch.
Người Minh ém quân mai phục sẵn, nhân lúc quân Đại Ngu sơ hở, quân thủy bộ Minh ào lên đánh.
Trương Phụ cùng Mộc Thạnh dẫn quân bộ, Liễu Thăng dẫn quân thủy đuổi theo.
Ngày 17 tháng 3 âm lịch năm 1409, tôn thất nhà Trần là Trần Quý Khoáng xưng làm Hoàng đế ở Chi La (nay là huyện Đức Thọ, Hà Tĩnh), lấy niên hiệu Trùng Quang.
Vua Trùng Quang bắt Ngạn Thần xử tử.
Trừng là anh của Lê Thương (黎蒼 Hồ Hán Thương), nguyên ngụy chủ An Nam, bị bắt giải về kinh.
Sau khi chinh phục nhà Hồ năm 1407, những tù binh Việt Nam giỏi làm súng được đưa về thủ đô Nam Kinh cùng với các thợ thủ công khác.
Trong Vân đài loại ngữ, Lê Quý Đôn nhắc đến một tình tiết: ""quân Minh khi làm lễ tế súng đều phải tế Trừng"".
Năm 1446 (Tức năm thứ 4 Thái Hòa vua Lê Nhân Tông, năm 11 Chính Thống vua Minh Anh Tông), Lê Trừng mất.
Hoàng thượng ra lệnh phục chức cho cả hai.
Đến lúc này, ông xin cho con là Thế Vinh được bổ nhiệm làm quan tại kinh đô để tiện phụng dưỡng.
Khi sống cuộc đời lưu vong ở Trung Quốc, Hồ Nguyên Trừng đã soạn ra cuốn Nam Ông mộng lục ("Chép lại những giấc mộng của Nam Ông") gồm 31 thiên, nhưng hiện chỉ còn 28 thiên.
Mobiado là thương hiệu điện thoại di động sang trọng trên thế giới thuộc sở hữu của Công ty "Bonac Innovation Corp.," Canada.
Các ký tự nhỏ và mảnh trên bàn phím được khắc bằng laser giống công nghệ sản xuất các xe đua đắt tiền, còn các phím điện thoại bằng thép không gỉ sản xuất theo công nghệ làm đồng hồ tại Thụy Sĩ.
===Professional Excutive Model - Điện thoại Mobiado vỏ gỗ===
Mobiado hỗ trợ các định dạng nhạc AAC, MP3, và M4A.
Đặc biệt từ ngày 5/12 đến 15/12, Mobiado sẽ tổ chức đấu giá điện thoại số 001/200 trên trang web của mình.
The Professional 3 AF hội tụ đầy đủ những đặc tính di truyền của dòng The Professional với kỹ thuật cơ khí hoàn hảo, thiết kế bền vững vĩnh viễn và trung thành với tay nghề chế tác thủ công.
Nắp pin được gắn đến ba viên đá ruby cùng cơ chế khóa độc đáo của Mobiado.
Toàn bộ phím bấm được làm từ sapphire, quét sơn đen, đánh bóng bề mặt phím hoàn toàn thủ công.
Điểm nhận diện độc đáo của chiếc điện thoại này là 4 góc máy được bọc "miếng đệm" cao cấp mạ vàng hoàn thiện bằng công nghệ oxít hoá a nốt.
Mobiado chỉ chế tác 100 chiếc Professional 3 GCB – Đông Sơn và không đánh số thứ tự.
Cô bắt đầu sự nghiệp với vai trò người mẫu vào năm 2000, sau đó chuyển sang ca hát bằng việc ra mắt album đầu tay "24 giờ 7 ngày" vào năm 2004.
=== 1987–2000: Những năm thiếu thời ===
Năm 2003, cô vào Thành phố Hồ Chí Minh, Hồ Ngọc Hà chính thức bước lên sân khấu âm nhạc khi tham gia chương trình "Người đẹp hát".
Trong thời gian này, cô đã có rất nhiều tin đồn về chuyện tình cảm của mình với những nhân vật nổi tiếng trong nước.
Hồ Ngọc Hà đến Hà Nội và tìm gặp nhạc sĩ Huy Tuấn và thảo luận về việc thực hiện album đầu tay của mình.
Trí vốn là bạn thân của nhạc sĩ Huy Tuấn, vì vậy trong album đã sử dụng ca khúc của anh là "Hôm nay anh đến".
Năm 2005, sau hai bộ phim ra mắt là: 39 độ yêu và Chiến dịch trái tim bên phải, Hồ Ngọc Hà tạm thời từ giã diễn xuất để tập trung ca hát.
Năm 2006, Hồ Ngọc Hà cùng những nghệ sĩ khác thực hiện album thứ ba mang tên "Muốn nói với anh".
Nhưng album không được quảng bá rộng rãi và không có ca khúc gây ấn tượng nên đã không mang lại nhiều thành công đến cho Hà.
Dù đã tuyên bố chia tay, nhưng cô vẫn là ca sĩ của hãng Music Faces những năm sau đó.
Theo đánh giá của nhiều khán giả Hàn Quốc, năm nay là năm đầu tiên Việt Nam đánh bại nhiều đối thủ châu Á khác nhờ vẻ ngoài được cho là nổi trội của cô.
Giữa năm 2010 rộ lên tin đồn Hồ Ngọc Hà mang thai với doanh nhân Nguyễn Quốc Cường.
Với tôi, điều quan trọng là cả người ở lại và người ra đi để lại cho nhau những gì." Album này đã được phát hành tại Việt Nam vào ngày 20 tháng 7 năm 2011 và tại Mỹ vào ngày 21 tháng Bảy, năm 2011 trên iTunes.
Đây chính là album song ca thứ hai của Hà, là album đầu tiên không có sự sản xuất của Đức Trí cũng như công ty Music Faces và là album thứ ba cô hợp tác với Viết Tân Studio.
Liveshow có mức đầu tư như ban tổ chức công bố là 5 tỷ Việt Nam đồng.
Sau Hàn Quốc, Việt Nam là quốc gia thứ 2 được cấp phép & sản xuất "The Voice", chương trình tìm kiếm những giọng hát xuất sắc.
Hồ Ngọc Hà còn làm giám khảo cho "Centaur Dance Showdown" - cuộc thi nhảy mang tầm châu Á và quốc tế.
Hà mong khán giả hãy để bản thân khám phá, tìm hiểu những điều mới lạ, biết đâu 1 lúc nào đó sẽ tìm thấy được chính mình trong những bản tình ca mà Hà hát.
Tại chương trình "Đẹp Fashion Show" lần thứ 11, Hồ Ngọc Hà cùng với siêu mẫu Thanh Hằng xuất hiện trong chiếc váy khổng lồ được lấy cảm hứng từ cây nấm độc rực rỡ nhưng nguy hiểm của nhà thiết kế Công Trí kết màn đêm diễn.
Tại lễ trao giải Làn Sóng Xanh lần thứ 16, cô được nhận giải Single của năm với bài hát "Hãy thứ tha cho em" và Top 10 ca sĩ được yêu thích nhất.
Cô cũng phát hành music video cho ca khúc "My baby" (sáng tác Đỗ Hiếu) để gửi tới khán giả trong thời gian này.
Sau khi công bố những hình ảnh đầu tiên trên trường quay, nhà sản xuất "Hy sinh đời trai" tiếp tục hé lộ danh sách những gương mặt xuất hiện trong phim.
Tháng 10, cô nhận lời mời biểu diễn trong đêm chung kết cuộc thi Hoa hậu Hoàn vũ Việt Nam 2015.
Tiếp đó, cô thực hiện đêm nhạc "Love songs" với chủ đề "Cả một trời thương nhớ" được diễn ra vào ngày 22 tháng 8 năm 2017 tại Gem Center.
Ngày 25 tháng 10 năm 2019, Hồ Ngọc Hà hợp tác với người mẫu Brazil Robert Monteiro ra mắt MV "Bức thư để lại." MV có phân cảnh Hồ Ngọc Hà đốt xưởng nhà máy, nhảy trong biển lửa hay một mình nhảy trên tầng cao của tòa nhà Bitexco (Thành phố Hồ Chí Minh).
Ca khúc mới mang tên ""Gặp Đúng Lúc, Yêu Đúng Người"" của Hà Hồ được dự đoán sẽ gây ấn tượng mạnh mẽ với khán giả. ""Gặp Đúng Lúc, Yêu Đúng Người"" sáng tác bởi nhạc sĩ Châu Đăng Khoa, đây cũng là một trong những cái tên mang đến đóng góp lớn cho sự nghiệp âm nhạc của Hà Hồ.
Màn vũ đạo của Hồ Ngọc Hà tại "Asian Song Festival 2009" gây ấn tượng.
Và ngay trong đầu năm, cả 2 đã đăng kí kết hôn.
Tiếp đó, ngày 28 tháng 1 năm 2011, Hồ Ngọc Hà cùng Quốc Cường đã tham dự chương trình "Tổ ấm ngày xuân" do Ủy ban nhân dân và Thành đoàn Thành phố Hồ Chí Minh tổ chức tại công viên Tao Đàn.
Hằng năm đến trung thu cô còn trao quà và lì xì giúp người dân nghèo.
- Vũ điệu đam mê (giám khảo) (VTV3)
- Gương mặt thân quen (mùa 7) (giám khảo) (VTV3)
Anh đã thuyết phục đạo diễn Phước Sang mời cô đóng phim "Em và Michael Jackson", đánh dấu một bước tiến quan trọng trong sự nghiệp của cô.
Ngày 30 tháng 4, nam diễn viên Anh Dũng công khai thừa nhận mỗi quan hệ tình cảm với Trương Ngọc Ánh, người đàn chị hơn anh 14 tuổi, cả hai nhận được nhiều sự ủng hộ của khán giả.
Từ năm 2014 đến 2023, Trương Ngọc Ánh đã có những đóng góp đáng kể trong ngành điện ảnh Việt Nam, đặc biệt với vai trò giám đốc sản xuất của ba bộ phim nổi bật: Hương Ga, Vệ Sĩ Sài Gòn, và Sắc Đẹp Ngàn Cân.
Trong giai đoạn này, Trương Ngọc Ánh không chỉ khẳng định tài năng diễn xuất mà còn chứng tỏ khả năng sản xuất phim xuất sắc, góp phần nâng cao chất lượng và sự đa dạng của điện ảnh Việt Nam.
Sự kiện này không chỉ giúp nâng cao nhận thức về môi trường mà còn góp phần quảng bá hình ảnh Việt Nam đến bạn bè quốc tế.
Trương Ngọc Ánh chia sẻ rằng cô rất hào hứng và tự hào khi được đón tiếp các đồng nghiệp quốc tế đến Việt Nam để thực hiện dự án này.
Cô từng là thành viên của nhóm nhạc nữ Tứ Ca Ngẫu Nhiên (1999 - 2003) (bao gồm Trương Ngọc Ánh, Trịnh Kim Chi, Minh Anh và Chung Vũ Thanh Uyên (Ngô Thanh Vân đã thay thế sau khi rời nhóm) đã từng hát trên những sân khấu lớn như: "Duyên Dáng Việt Nam", "Nhan sắc Sài Gòn"...
- Trương Ngọc Ánh gắng bỏ nỗi buồn để vui sống Theo Phụ Nữ & Sức khỏe.
Được mệnh danh là "Nữ hoàng của mọi phương tiện truyền thông", bà là người Mỹ gốc Phi giàu nhất thế kỷ 20 và là tỷ phú da đen đầu tiên của Bắc Mỹ, cũng như được đánh giá là nhà từ thiện da đen vĩ đại nhất trong lịch sử nước Mỹ.