The Basketball Diaries (tạm dịch: Nhật ký bóng rổ) là một bộ phim chính kịch - tội phạm - tiểu sử do Scott Kalvert đạo diễn dựa trên cuốn hồi kí cùng tên được ra mắt vào năm 1978 do Jim Carroll chắp bút. Đây là tác phẩm điện ảnh đầu tay mà Kalvert tham gia với vai trò đạo diễn, nói về những hậu quả khi sử dụng ma túy trong đời sống thường ngày. Bộ phim theo chân Carroll trong những năm tháng thời niên thiếu, khi anh còn đang là một tay chơi bóng rổ trung học và nhà văn đầy triển vọng; đáng tiếc thay, anh lại sa ngã vào con đường nghiện ngập, khi lạm dụng chất heroin quá liều. Được phân phối bởi công ty New Line Cinema, The Basketball Diaries có sự góp mặt của Leonardo DiCaprio trong vai Carroll, cùng với đó là Bruno Kirby, Lorraine Bracco, Ernie Hudson, Patrick McGaw, James Madio, Michael Imperioli, và Mark Wahlberg với tư cách các diễn viên phụ.
The Basketball Diaries lần đầu được trình chiếu tại Liên hoan phim Sundance vào ngày 27 tháng 2 năm 1995. Vào ngày 21 tháng 4 năm 1995, bộ phim mới chính thức được phát hành rộng rãi tại các rạp. Tác phẩm nhận được những ý kiến trái chiều lẫn tích cực từ các nhà phê bình, kiếm về cho mình khoảng 2.4 triệu đô la Mỹ.
== Cốt truyện ==
Jim Carroll là một tay chơi bóng rổ trung học nghiện ma túy. Anh thường hay tổ chức những trò nghịch ngợm cùng đám bạn Pedro, Mickey và Neutro trên đường phố New York và tại trường học. Ngoài bóng rổ ra, Jim còn thể hiện niềm đam mê đối với việc viết lách. Trong cuốn nhật kí, anh thường lưu giữ những tác phẩm của mình, bày tỏ tâm trạng và sáng tác thơ ca.
Bobby, người bạn thân nhất của Jim sắp sửa qua đời vì căn bệnh bạch cầu. Jim thường hay đến thăm Bobby tại bệnh viện. Anh đã đưa Bobby tới một buổi trình diễn thoát y để giải khuây, nhưng thay vì sung sướng, Bobby lại cảm thấy những điều này đối với anh bây giờ đều là vô nghĩa. Một vài ngày sau, Bobby qua đời, Jim và hội bạn đã đến dự đám tang của anh. Sau đó, Jim và hội bạn đã đi đến sân bóng rổ và ôn lại những kí ức về Bobby. Buồn bã khi người bạn thân nhất của mình phải từ trần, Jim bắt đầu sử dụng chất heroin.
Trong một lần tập luyện bóng rổ, Swifty, huấn luyện viên của Jim nhận thấy rằng anh đang ở trong nhà vệ sinh để chơi thuốc. Thế rồi, Swifty quyết định dụ dỗ Jim và hứa sẽ cho anh tiền nếu bán thân cho gã, nhưng Jim từ chối lời đề nghị này và đánh cho gã tới chảy máu mũi. Khi Jim càng ngày cảm thấy căng thẳng với đời sống hằng ngày và tại trường lớp, anh tưởng tượng cảnh mình bắn chết những người bạn học. Hôm sau, trước một trận bóng, Jim, Pedro và Mickey đã "cắn" những viên thuốc từ chiếc nón của Pedro, cứ ngỡ rằng chúng chứa chất kích thích. Neutron thì lại từ chối những viên thuốc ấy và cảnh cáo Jim về thói quen độc hại này. Thực chất, những viên thuốc ấy lại là thuốc ức chế, và chúng khiến cho Jim và hội bạn chơi không được tốt lắm trong trận đấu. Ngay khi phát hiện ra Jim và đám bạn tham gia vào việc sử dụng ma túy, Cha McNulty đã đình chỉ họ trong vòng một tuần. HLV Swifty thì thông báo với Jim rằng từ nay, anh bị đuổi khỏi đội bóng rổ của trường. Để đáp trả, Jim và Mickey cũng tuyên bố rời khỏi đội
bóng và bỏ học, trong khi đó Neutron thì vẫn ở lại.
Sau khi phát hiện ra đống ma túy mà Jim đã cất giữ bấy lâu nay, mẹ của Jim quyết định đuổi anh ra khỏi căn hộ. Kể từ đó, Jim, Mickey và Pedro phải sống lủi thủi ngoài đường với tư cách là những tên nghiện vô gia cư. Một hôm nọ, họ đột nhập vào một cửa hàng kẹo để ăn cắp tiền của. Mickey nhìn thấy một cây súng ở quầy thu ngân và nhặt lấy nó. Khi nghe thấy tiếng còi báo động inh ả của cảnh sát, Jim và Mickey đã kịp thời trốn thoát. Tuy nhiên, trong cơn phê, Pedro đã bị bỏ lại và bị cảnh sát bắt giữ. Jim tiếp tục cuộc đời khốn khổ của mình cùng với Mickey; và lúc mùa đông tới, họ bất tỉnh trong cơn khoái lạc khi sử dụng chất heroin. Tỉnh dậy, Jim phát hiện ra mình đang ở nhà của Reggie, một người bạn. Reggie buộc anh phải ruồng bỏ việc hút chích ma túy và giải độc cơ thể. Tuy nhiên, cơn nghiện của Jim lại tái phát, dẫn đến việc anh ăn trộm tiền từ tay Reggie để mua thêm thuốc trước khi rời đi.
Trở lại với đường phố New York, Jim càng ham muốn thuốc phiện và quyết định "bán thân" mình cho những người đồng giới tại một nhà vệ sinh công cộng. Sau đó, Jim và Mickey lại tiếp tục mua chất heroin, nhưng lại mua trúng thuốc giả. Phẫn nộ, Mickey quyết đuổi theo gã buôn ma túy đó trên nóc của một căn hộ. Anh vô tình đẩy gã xuống mái nhà tới chết. Mickey cố để chạy trốn, nhưng sau đó lại bị đánh đập bởi một băng đảng và bị bắt giữ; về sau, anh đã bị kết án tù. Sau khi tẩu thoát, Jim trở lại căn hộ nơi mẹ mình còn sinh sống, van xin người mẹ cho chút ít tiền để chạy trốn. Tuy nhiên, bà không những không đưa tiền cho anh, mà còn báo anh lên đồn cảnh sát. Hai vị cảnh sát sau đó tới và bắt anh về tạm giam. Jim bị kết án tù 6 tháng tại đảo Rikers vì tội hành hung, trộm cướp, chống lại việc bắt giữ, và tàng trữ ma túy. Tại nơi ngục tù, anh dành nhiều thời gian để viết nhật kí; dần dần, Jim đã cai nghiện thành công.
Sáu tháng sau, Jim đã hoàn toàn bình phục. Anh chuẩn bị ra sân khấu để trình bày một buổi đọc thơ thì bắt gặp Pedro, người mới được ra khỏi trường giáo dưỡng. Pedro tặng anh một túi ma túy, nhưng Jim đã từ chối lời đề nghị này. Trên sân khấu, Jim thuật lại câu chuyện của mình trước toàn bộ khán giả và đã nhận được nhiều lời tán dương.
== Dàn diễn viên ==


== Đón nhận ==
Trên hệ thống đánh giá Rotten Tomatoes, The Basketball Diaries có tỉ lệ đánh giá tích cực là 47% dựa trên nhận xét của 43 chuyên gia, với số điểm trung bình 5.3/10. Phần nhận xét chung của trang web có nội dung "Mặc cho nỗ lực phi thường của nam diễn viên chính trẻ tuổi để làm mọi thứ trở nên gắn kết, một thông điệp rối rắm đã ngăn The Basketball Diaries trở thành một câu chuyện cảnh tỉnh thực sự mang tính thuyết phục." Metacritic cho bộ phim số điểm 46/100 dựa trên 19 bài bình phẩm, thể hiện "những ý kiến trái chiều hoặc ở mức trung bình".
Roger Ebert cho bộ phim 2/4 điểm, nói rằng: "Cuối phim, [...] ta nghe [Jim] kể lại về sự sa ngã và quá trình phục hồi của anh. Chúng ta không biết chắc rằng liệu đây là một lời khai chân thực hay chỉ là một buổi trình diễn. Đó là cái vấn đề của bộ phim này."
== Kiện tụng ==
Bộ phim từng gây ra nhiều ý kiến tranh cãi từ dư luận sau khi vụ nổ súng Trường Trung học Heath (1997) và thảm sát Trường Trung học Columbine (1999) diễn ra. Các chuyên gia nhận thấy những điểm tương đồng giữa hai vụ xả súng trên và phân cảnh tưởng tượng của nhân vật Jim (Leonardo DiCaprio) trong phim. Tại phân cảnh này, Jim mặc một chiếc áo trench coat màu đen và bắn sáu học sinh trong một phòng học. Đã có một vài trường hợp người thân của những nạn nhân trong hai vụ việc trên khởi kiện tác phẩm. Vào năm 1999, luật sư đại diện Jack Thompson từng đệ đơn đòi bồi thường 33 triệu USD, cho rằng các tình tiết trong bộ phim là một trong số những nguyên nhân dẫn đến vụ xả súng tại Trường Heath. Vụ kiện đã bị bác bỏ vào năm 2001.


== Nhạc phim ==
Album nhạc phim của The Basketball Diaries được hãng đĩa PolyGram phát hành vào năm 1995, trong đó bao gồm những bài hát của Pearl Jam và PJ Harvey. Website AllMusic cho album 3/5 sao.


== Xem thêm ==
Danh sách các bộ phim bóng rổ
Ben Is Back
Beautiful Boy (phim 2018)
Four Good Days


== Tham khảo ==


== Liên kết ngoài ==

The Basketball Diaries trên Internet Movie Database
The Basketball Diaries tại Box Office Mojo
The Basketball Diaries tại Rotten Tomatoes
The Basketball Diaries tại Metacritic