The Central Glamorgan Gazette, and General, Commercial, and Agricultural Advertiser. — 1887-12-16 (Bridgend, Mid Glamorgan, Wales)

NODION Y "PACMAN NEWYDD."  Dyn dwad o Gwmtwrch wyf t; Mr Got. Mae olwynion masnach wadi agos sefyll yn Nghwmtwrch, ac anghenrhaid osodwyd arnaf i gefnu ar fy ngwlad enedigol a phenderfynais treio'm two efo r pac yn Mro Morganwg. Nid rhyw lewyrch niawr sydd wedi canlyn fy nghamrau hyd yma beth bynag. Agos yn mhob ty gofynir i mi a oes rhyw grylltiad rhyngof a, nen a wyf ,yn perthyn i ryw "Hen Bacman " fun traniwy r wlad yma yn ddiweddar. Pwy bynag yw mae iddo air da an bawb, a chan y gwirionedd eu hun hefyd, mi dybiaf. Ymddengys iddo ddiflanu gyda sydynrwydd mawr, a swn wylofain a galar glywaf ar bob tu yn herwydd ei ddiflaniad. Ceisiaf ddarbwyllo'r bobl mai wedi gwneud eifortune y mae, ai fod wadi ymneillduo i fyw ar ei gyfalaf. Os gwyddoch chwi rywbeth am dam), syr, rhowch wybod i mi, fel y gallwyf geisio prynu ei bractice. Treuliais y Sabbath old inewn capel bach gwledig yn y Fro ytna. Mae rhyw ysfa seisnigaidd weal meddianu brodyr y capel bach. Rhaid canu emyn Gymraeg a Saesneg bob yn Si!.  "A fuoch chwi erioed mewl' capel yn Nghymru Lie mae cyfraith ac ieithoedd yn cael en cynaysgu ? Rhai'n canu Cymraeg, a'r yn canu Seisnig, A hwythau'r blaenoriaid yn chwareu'r ffon ddwybig." Ofnaf yn ddirfawr y elipia un o fechgyn y cotiau gleision i fewn i'r capel bach yn llechwranid ryw nos Sul i gymeryd rhai o'r brodyr i'r ddalfa for murdering the Queen's English. 0 syniad difrifol— mwrdwyr o fewu muriau capel bruan or gair bach sonnet yn yr hen emyn "Teach me some melodious sonnet" ; fe gyflawnwyd wilful murder arno. ac fe'i galwyd simnel, a pha ddewin ddywed beth yw hynny ? Ond dyna, dyna,  "Mae John a Mary, plant y Post, in dipyn bach o Saeson, Deallant beth yw te a thOst, A bara brith yn burion; Ac am y gallant hwy a'u mam Amgyffred hyn a chwaneg, Rhag ofn i'w henaid hwy gael cam, Rhaid i ni ganu Saesneg."  Gan hyny caner Saesneg yn mhob capel bach lie nad oes eisiau, ac aed pob ffol yno i gana ei hun yn gryg hyd farw os myn, ond aed pob call i gapel lie geill ganu mawl i'w Dduw yn hen iaith anwyl a gwresog y Brythoniaid. Kr cywilydd i ryw rai y dywedaf clwyfir yr hen Omeraeg yn nhai y rhai ddylent fod ei charedigion, am en boci yn ddyledwyr trymion iddi. Maddeuir yn rhwydd i Saeson am bleidio Saesneg, eithr chwydir allan o'r genau y duon enllibwyr, a'r diras silod o Gymry-, a ddyrchafant iaith plant Hengist a Horsa, ar draul darostwng yr unig iaith wyddant fymryn am dani. Os mynir paganeiddio'r Fro, a gwneud ei thrigolion yn gamblers, a mynychwyr rhedegfeydd cyffylad, ac yinladdfeydd ceiliogocl, Ac., ciciwch yr hen Gymraeg allan o honi ; eithr oa mynir yn gadw fyw yr eisteddfod—unig goleg plant llafur Cymru, os mynir gwneud trigolion y Fro yn garwyr yr ysgol Sul, a'n hoedfaon, meddaf, meithrinir yr hen Omeraeg. Beth am foesoldeb rhanau Cymraeg Cymru, ac anfoesoldeb y rhanau Saesnig ? Atebed ySais-addolwyr, ac ant rhagdd ynt i ddarogan trangedigaeth in hiaith—mae hi heddyw 'nor siono a hoenus a geneth ddeunaw oed. "laith anwyl y Brythoniaid—iaith gywrain, laith gara fy enaid ; laith gu, iaith ben i heb baid, Gorenwog iaith gwroniaid."  Cofion colon at fardd Tycandy, yr Hen Bacmam Wmphrs, Ap leuan, Gomer, a phob Cymro teilwng arall. _  Yr eiddoch, Y