KTB "2017

ธนาคารกรุงไทย จำกัด (มหาชน) และบริษัทย่อย

หมายเหตุประกอบงบการเงิน

สำหรับปีสิ้นสุดวันที่ 31 ธันวาคม 2560

1.	ข้อมูลทั่วไป

ธนาคารเป็นบริษัทมหาชนที่จดทะเบียนในราชอาณาจักรไทย โดยมีสำนักงานใหญ่ตั้งอยู่เลขที่ 35 ถนนสุขุมวิทแขวงคลองเตยเหนือ เขตวัฒนา กรุงเทพมหานคร ประกอบธุรกิจธนาคารพาณิชย์เป็นกิจกรรมหลักโดยมีสาขาอยู่ทั่วภูมิภาคในประเทศไทย และในบางภูมิภาคหลักของโลก

2.	เกณฑ์การเสนองบการเงิน

2.1	เกณฑ์ในการจัดทำงบการเงินรวมและงบการเงินเฉพาะธนาคาร

งบการเงินแสดงรายการตามข้อกำหนดในประกาศธนาคารแห่งประเทศไทย ที่ สนส.21/2558 ลงวันที่ 4 ธันวาคม 2558 เรื่อง การจัดทำและการประกาศงบการเงินของธนาคารพาณิชย์ และบริษัทโฮลดิ้งที่เป็นบริษัทแม่ของกลุ่มธุรกิจทางการเงิน รวมทั้งประกาศธนาคารแห่งประเทศไทยที่เกี่ยวข้อง และได้จัดทำขึ้นตามข้อบังคับตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทย ลงวันที่ 2 ตุลาคม 2560 เรื่อง การจัดทำและส่งงบการเงินและรายงานเกี่ยวกับฐานะการเงิน และผลการดำเนินงานของบริษัทจดทะเบียน พ.ศ. 2560 รวมทั้งจัดทำขึ้นตามหลักการบัญชีที่รับรองทั่วไปภายใต้พระราชบัญญัติการบัญชี พ.ศ. 2543

งบการเงินรวม

งบการเงินรวมได้รวมงบการเงินของธนาคารและงบการเงินของบริษัทย่อยที่ธนาคารมีอำนาจควบคุม โดยได้ตัดรายการระหว่างกันและยอดคงเหลือที่เป็นสาระสำคัญระหว่างกันแล้ว จำนวน 7 บริษัท ได้แก่ บจก.กรุงไทยกฎหมาย บจก.รักษาความปลอดภัย กรุงไทยธุรกิจบริการ บมจ.หลักทรัพย์จัดการกองทุน กรุงไทย บจก.กรุงไทยคอมพิวเตอร์เซอร์วิสเซส บจก.กรุงไทยธุรกิจลีสซิ่ง บจก.กรุงไทยแอดไวซ์เซอรี่ และ บมจ.บัตรกรุงไทย

สัดส่วนการถือหุ้นและจำนวนเงินลงทุนในบริษัทย่อยและบริษัทร่วมแสดงไว้ ตามหมายเหตุ ข้อ 7.5

งบการเงินรวมบันทึกเงินลงทุนในบริษัทร่วมตามวิธีส่วนได้เสีย

งบการเงินเฉพาะธนาคาร

งบการเงินเฉพาะธนาคารบันทึกเงินลงทุนในบริษัทย่อยและบริษัทร่วมตามวิธีราคาทุน

งบการเงินสำหรับปีสิ้นสุดวันที่ 31 ธันวาคม 2560 และ 2559 ได้รวมรายการบัญชีของสาขาในประเทศและต่างประเทศทั้งหมด โดยได้ตัดรายการบัญชีระหว่างกันแล้ว

งบการเงินฉบับภาษาอังกฤษ

งบการเงินฉบับภาษาอังกฤษจัดทำขึ้นจากงบการเงินที่เป็นฉบับภาษาไทย ในกรณีที่มีเนื้อความขัดแย้งกันหรือมีการตีความในสองภาษาแตกต่างกันให้ใช้งบการเงินฉบับภาษาไทยเป็นหลัก

2.2	มาตรฐานการบัญชีและมาตรฐานการรายงานทางการเงิน ที่เริ่มมีผลบังคับใช้ในงวดบัญชีปัจจุบัน

ธนาคารได้นำมาตรฐานการบัญชี มาตรฐานการรายงานทางการเงิน และการตีความตามมาตรฐานการบัญชีและมาตรฐานการรายงานทางการเงิน ที่ออกและปรับปรุงใหม่ตามประกาศของสภาวิชาชีพบัญชี ซึ่งมีผลบังคับใช้สำหรับงบการเงินที่มีรอบระยะเวลาบัญชีที่เริ่มในหรือหลังวันที่ 1 มกราคม 2560 มาถือปฏิบัติแล้ว ซึ่งฝ่ายบริหารของธนาคารพิจารณาแล้วว่าไม่มีผลกระทบอย่างเป็นสาระสำคัญต่อนโยบายการบัญชีและงบการเงินของธนาคารและบริษัทย่อย

2.3	มาตรฐานการบัญชีและมาตรฐานการรายงานทางการเงิน ที่ออกและปรับปรุงใหม่แต่ยังไม่มีผลบังคับใช้

สภาวิชาชีพบัญชีได้ออกประกาศเกี่ยวกับมาตรฐานการบัญชี มาตรฐานการรายงานทางการเงิน และการตีความตามมาตรฐานการบัญชีและมาตรฐานการรายงานทางการเงิน ซึ่งมีผลบังคับใช้สำหรับงบการเงินที่มีรอบระยะเวลาบัญชีที่เริ่มในหรือหลังวันที่ 1 มกราคม พ.ศ. 2561 มีฉบับที่เกี่ยวข้องกับธนาคาร ดังนี้

มาตรฐานการบัญชี ฉบับที่ 1 (ปรับปรุง 2560)	เรื่อง	การนำเสนองบการเงิน

มาตรฐานการบัญชี ฉบับที่ 7 (ปรับปรุง 2560)	เรื่อง	งบกระแสเงินสด

มาตรฐานการบัญชี ฉบับที่ 8 (ปรับปรุง 2560)	เรื่อง	นโยบายการบัญชี การเปลี่ยนแปลงประมาณการ
			ทางบัญชีและข้อผิดพลาด

มาตรฐานการบัญชี ฉบับที่ 10 (ปรับปรุง 2560)	เรื่อง	เหตุการณ์ภายหลังรอบระยะเวลารายงาน

มาตรฐานการบัญชี ฉบับที่ 12 (ปรับปรุง 2560)	เรื่อง	ภาษีเงินได้

มาตรฐานการบัญชี ฉบับที่ 16 (ปรับปรุง 2560)	เรื่อง	ที่ดิน อาคารและอุปกรณ์

มาตรฐานการบัญชี ฉบับที่ 17 (ปรับปรุง 2560)	เรื่อง	สัญญาเช่า

มาตรฐานการบัญชี ฉบับที่ 18 (ปรับปรุง 2560)	เรื่อง	รายได้

มาตรฐานการบัญชี ฉบับที่ 19 (ปรับปรุง 2560)	เรื่อง	ผลประโยชน์ของพนักงาน

มาตรฐานการบัญชี ฉบับที่ 20 (ปรับปรุง 2560)	เรื่อง	การบัญชีสำหรับเงินอุดหนุนจากรัฐบาลและการเปิดเผย			ข้อมูลเกี่ยวกับความช่วยเหลือจากรัฐบาล

มาตรฐานการบัญชี ฉบับที่ 21 (ปรับปรุง 2560)	เรื่อง	ผลกระทบจากการเปลี่ยนแปลงของอัตรา
			แลกเปลี่ยนเงินตราต่างประเทศ

มาตรฐานการบัญชี ฉบับที่ 23 (ปรับปรุง 2560)	เรื่อง	ต้นทุนการกู้ยืม

มาตรฐานการบัญชี ฉบับที่ 24 (ปรับปรุง 2560)	เรื่อง	การเปิดเผยข้อมูลเกี่ยวกับบุคคลหรือกิจการ
			ที่เกี่ยวข้องกัน

มาตรฐานการบัญชี ฉบับที่ 26 (ปรับปรุง 2560)	เรื่อง	การบัญชีและการรายงานโครงการผลประโยชน์
			เมื่อออกจากงาน

มาตรฐานการบัญชี ฉบับที่ 27 (ปรับปรุง 2560)	เรื่อง	งบการเงินเฉพาะกิจการ

มาตรฐานการบัญชี ฉบับที่ 28 (ปรับปรุง 2560)	เรื่อง	เงินลงทุนในบริษัทร่วม และการร่วมค้า

2.3	มาตรฐานการบัญชีและมาตรฐานการรายงานทางการเงิน ที่ออกและปรับปรุงใหม่แต่ยังไม่มีผลบังคับใช้ (ต่อ)

มาตรฐานการบัญชี ฉบับที่ 29 (ปรับปรุง 2560)	เรื่อง	การรายงานทางการเงินในสภาพเศรษฐกิจ
			ที่เงินเฟ้อรุนแรง

มาตรฐานการบัญชี ฉบับที่ 33 (ปรับปรุง 2560)	เรื่อง	กำไรต่อหุ้น

มาตรฐานการบัญชี ฉบับที่ 34 (ปรับปรุง 2560)	เรื่อง	การรายงานทางการเงินระหว่างกาล

มาตรฐานการบัญชี ฉบับที่ 36 (ปรับปรุง 2560)	เรื่อง	การด้อยค่าของสินทรัพย์

มาตรฐานการบัญชี ฉบับที่ 37 (ปรับปรุง 2560)	เรื่อง	ประมาณการหนี้สิน หนี้สินที่อาจเกิดขึ้น และ
			สินทรัพย์ที่อาจเกิดขึ้น

มาตรฐานการบัญชี ฉบับที่ 38 (ปรับปรุง 2560)	เรื่อง	สินทรัพย์ไม่มีตัวตน

มาตรฐานการบัญชี ฉบับที่ 40 (ปรับปรุง 2560) 	เรื่อง	อสังหาริมทรัพย์เพื่อการลงทุน

มาตรฐานการรายงานทางการเงิน ฉบับที่ 2 (ปรับปรุง 2560)	เรื่อง	การจ่ายโดยใช้หุ้นเป็นเกณฑ์

มาตรฐานการรายงานทางการเงิน ฉบับที่ 3 (ปรับปรุง 2560)	เรื่อง	การรวมธุรกิจ

มาตรฐานการรายงานทางการเงิน ฉบับที่ 4 (ปรับปรุง 2560)	เรื่อง	สัญญาประกันภัย

มาตรฐานการรายงานทางการเงิน ฉบับที่ 5 (ปรับปรุง 2560)	เรื่อง	สินทรัพย์ไม่หมุนเวียนที่ถือไว้เพื่อขายและ
			การดำเนินงานที่ยกเลิก

มาตรฐานการรายงานทางการเงิน ฉบับที่ 8 (ปรับปรุง 2560)	เรื่อง	ส่วนงานดำเนินงาน

มาตรฐานการรายงานทางการเงิน ฉบับที่ 10 (ปรับปรุง 2560)	เรื่อง	งบการเงินรวม

มาตรฐานการรายงานทางการเงิน ฉบับที่ 11 (ปรับปรุง 2560)	เรื่อง	การร่วมการงาน

มาตรฐานการรายงานทางการเงิน ฉบับที่ 12 (ปรับปรุง 2560)	เรื่อง	การเปิดเผยข้อมูลเกี่ยวกับส่วนได้เสียในกิจการอื่น

มาตรฐานการรายงานทางการเงิน ฉบับที่ 13 (ปรับปรุง 2560)	เรื่อง	การวัดมูลค่ายุติธรรม

การตีความมาตรฐานการบัญชี ฉบับที่ 10 (ปรับปรุง 2560)	เรื่อง	ความช่วยเหลือจากรัฐบาล-กรณีที่ไม่มีความ
			เกี่ยวข้องอย่างเฉพาะเจาะจงกับกิจกรรมดำเนินงาน

การตีความมาตรฐานการบัญชี ฉบับที่ 15 (ปรับปรุง 2560)	เรื่อง	สัญญาเช่าดำเนินงาน-สิ่งจูงใจที่ให้แก่ผู้เช่า

การตีความมาตรฐานการบัญชี ฉบับที่ 25 (ปรับปรุง 2560)	เรื่อง	ภาษีเงินได้-การเปลี่ยนแปลงสถานภาพทางภาษี
			ของกิจการหรือของผู้ถือหุ้น

การตีความมาตรฐานการบัญชี ฉบับที่ 27 (ปรับปรุง 2560)	เรื่อง	การประเมินเนื้อหาสัญญาเช่าที่ทำขึ้นตามรูปแบบ
			กฎหมาย

การตีความมาตรฐานการบัญชี ฉบับที่ 31 (ปรับปรุง 2560)	เรื่อง	รายได้-รายการแลกเปลี่ยนเกี่ยวกับบริการโฆษณา

การตีความมาตรฐานการบัญชี ฉบับที่ 32 (ปรับปรุง 2560)	เรื่อง	สินทรัพย์ไม่มีตัวตน-ต้นทุนเว็บไซต์

2.3	มาตรฐานการบัญชีและมาตรฐานการรายงานทางการเงิน ที่ออกและปรับปรุงใหม่แต่ยังไม่มีผลบังคับใช้ (ต่อ)

การตีความมาตรฐานการรายงานทางการเงิน	เรื่อง	การเปลี่ยนแปลงในหนี้สินที่เกิดขึ้นจากการรื้อถอน
	ฉบับที่ 1 (ปรับปรุง 2560)		การบูรณะ และหนี้สินที่มีลักษณะคล้ายคลึงกัน

การตีความมาตรฐานการรายงานทางการเงิน	เรื่อง	การประเมินว่าข้อตกลงประกอบด้วยสัญญาเช่า
	ฉบับที่ 4 (ปรับปรุง 2560)		หรือไม่

การตีความมาตรฐานการรายงานทางการเงิน	เรื่อง	สิทธิในส่วนได้เสียจากกองทุนการรื้อถอน
	ฉบับที่ 5 (ปรับปรุง 2560)		การบูรณะและการปรับปรุงสภาพแวดล้อม

การตีความมาตรฐานการรายงานทางการเงิน 	เรื่อง	การปรับปรุงย้อนหลังภายใต้มาตรฐานการบัญชี
	ฉบับที่ 7 (ปรับปรุง 2560)		ฉบับที่ 29 (ปรับปรุง 2560) เรื่อง การรายงานทาง
			การเงินในสภาพเศรษฐกิจที่เงินเฟ้อรุนแรง

การตีความมาตรฐานการรายงานทางการเงิน 	เรื่อง	การรายงานทางการเงินระหว่างกาลและการด้อยค่า
	ฉบับที่ 10 (ปรับปรุง 2560)

การตีความมาตรฐานการรายงานทางการเงิน	เรื่อง	โปรแกรมสิทธิพิเศษแก่ลูกค้า

ฉบับที่ 13 (ปรับปรุง 2560)

การตีความมาตรฐานการรายงานทางการเงิน 	เรื่อง	ข้อจำกัดสินทรัพย์ตามโครงการผลประโยชน์
	ฉบับที่ 14 (ปรับปรุง 2560)		ข้อกำหนดเงินทุนขั้นต่ำและปฏิสัมพันธ์ของ
			รายการเหล่านี้ สำหรับมาตรฐานการบัญชี 
			ฉบับที่ 19 (ปรับปรุง 2560) เรื่อง ผลประโยชน์
			ของพนักงาน

การตีความมาตรฐานการรายงานทางการเงิน	เรื่อง	การจ่ายสินทรัพย์ที่ไม่ใช่เงินสดให้เจ้าของ

ฉบับที่ 17 (ปรับปรุง 2560)

การตีความมาตรฐานการรายงานทางการเงิน 	เรื่อง	การโอนสินทรัพย์จากลูกค้า

ฉบับที่ 18 (ปรับปรุง 2560)

การตีความมาตรฐานการรายงานทางการเงิน	เรื่อง	เงินที่นำส่งรัฐ

ฉบับที่ 21 (ปรับปรุง 2560)

ธนาคารได้จัดให้มีการเตรียมความพร้อมในการนำมาตรฐานการบัญชี มาตรฐานการรายงานทางการเงิน และการตีความตามมาตรฐานการบัญชีและมาตรฐานการรายงานทางการเงินข้างต้นมาถือปฏิบัติ ซึ่งฝ่ายบริหารของธนาคารพิจารณาแล้วว่าไม่มีผลกระทบอย่างเป็นสาระสำคัญต่อนโยบายการบัญชี และงบการเงินของธนาคารและบริษัทย่อย

3.	สรุปนโยบายการบัญชีที่สำคัญ

3.1	การรับรู้รายได้

3.1.1	รายได้ดอกเบี้ย

รายได้ดอกเบี้ยรับรู้ตามเกณฑ์คงค้าง ยกเว้นดอกเบี้ยจากเงินให้สินเชื่อที่ค้างชำระเกินกว่า 3 เดือนทุกราย ดอกเบี้ยจากเงินให้สินเชื่อตามสัญญาปรับปรุงโครงสร้างหนี้ และได้บันทึกยกเลิกรายได้ดอกเบี้ยเงินให้สินเชื่อที่บันทึกรับรู้เป็นรายได้ไว้แล้วสำหรับรายที่ค้างชำระเกินกว่า 3 เดือนดังกล่าว เฉพาะที่ธนาคารได้บันทึกรับรู้เป็นรายได้ตั้งแต่วันที่ 1 มกราคม 2543 โดยจะบันทึกรับรู้เป็นรายได้เมื่อได้รับชำระซึ่งเป็นไปตามหลักเกณฑ์ที่ธนาคารแห่งประเทศไทยกำหนด

3.1.2	รายได้ค่าธรรมเนียมและบริการ

รายได้ค่าธรรมเนียมและบริการจะรับรู้เมื่อมีการให้บริการที่เกี่ยวข้องแล้ว

3.1.3	รายได้เงินปันผล

รายได้เงินปันผลจากเงินลงทุนจะรับรู้เป็นรายได้เมื่อมีการประกาศจ่าย

3.1.4	รายได้จากสัญญาเช่า

ธนาคารและบริษัทย่อยรับรู้รายได้จากสัญญาเช่า ดังนี้

- รายได้ดอกเบี้ยจากสัญญาเช่าซื้อและสัญญาเช่าการเงิน บันทึกรับรู้ตามวิธีอัตราดอกเบี้ยที่แท้จริงตลอดอายุสัญญา โดยจะหยุดรับรู้และบันทึกยกเลิกรายได้รายที่ค้างชำระเกิน 3 งวด นับจากวันครบกำหนดชำระ และจะรับรู้รายได้ดอกเบี้ยตามเกณฑ์คงค้างได้ใหม่ เมื่อได้รับเงินค่างวดที่ค้างชำระทั้งหมดแล้ว

- รายได้จากสัญญาเช่าดำเนินงาน บันทึกรับรู้ตามวิธีเส้นตรงตลอดอายุสัญญาเช่า

3.2	การรับรู้ค่าใช้จ่าย

ค่าใช้จ่ายดอกเบี้ย ค่าใช้จ่ายค่าธรรมเนียมและบริการ และค่าใช้จ่ายจากการดำเนินงานอื่น ๆ รับรู้ตามเกณฑ์คงค้าง

3.3	เงินสดและรายการเทียบเท่าเงินสด

เงินสดและรายการเทียบเท่าเงินสด หมายถึง เงินสดในมือและรายการเงินสดระหว่างเรียกเก็บ

3.4	ตราสารอนุพันธ์

วิธีการบันทึกบัญชีสำหรับตราสารอนุพันธ์จะขึ้นอยู่กับวัตถุประสงค์ของการทำรายการ ดังนี้

1) ตราสารอนุพันธ์เพื่อค้า

ธนาคารวัดมูลค่าตราสารอนุพันธ์ด้วยมูลค่ายุติธรรม และรับรู้กำไรหรือขาดทุนจากการเปลี่ยนแปลงมูลค่ายุติธรรม โดยแสดงรวมในกำไร (ขาดทุน) สุทธิจากธุรกรรมเพื่อค้าและปริวรรตเงินตราต่างประเทศในงบกำไรขาดทุนและกำไรขาดทุนเบ็ดเสร็จอื่นคู่กับสินทรัพย์หรือหนี้สินในงบแสดงฐานะการเงิน

2) ตราสารอนุพันธ์เพื่อป้องกันความเสี่ยง

ธนาคารวัดมูลค่าตราสารอนุพันธ์ด้วยวิธีเดียวกับวิธีที่ใช้วัดมูลค่าของรายการที่มีการป้องกันความเสี่ยง

3.5	อนุพันธ์แฝง

ธนาคารบันทึกบัญชีสำหรับรายการตราสารทางการเงินที่มีอนุพันธ์แฝง ได้แก่ ธุรกรรม Credit Derivative และธุรกรรมเงินกู้ยืมที่มีอนุพันธ์แฝง (Structured Note) ตามมาตรฐานการบัญชีระหว่างประเทศ ฉบับที่ 39 เรื่อง การรับรู้และวัดมูลค่าตราสารทางการเงิน (IAS 39) โดย

1) กรณีที่อนุพันธ์แฝงไม่มีความสัมพันธ์อย่างใกล้ชิดกับตราสารหลัก (Not Closely Related) และสามารถแยกส่วนของอนุพันธ์แฝงออกจากตราสารหลักได้ ธนาคารจะแยกส่วนของอนุพันธ์แฝงออกจากตราสารหลักและประเมินมูลค่ายุติธรรมของอนุพันธ์แฝงดังกล่าว รวมทั้งรับรู้กำไร (ขาดทุน) จากการเปลี่ยนแปลงมูลค่ายุติธรรมในงบกำไรขาดทุนและกำไรขาดทุนเบ็ดเสร็จอื่น โดยแสดงรวมในกำไร (ขาดทุน) สุทธิจากธุรกรรมเพื่อค้าและปริวรรตเงินตราต่างประเทศ สำหรับตราสารหลักจะถือปฏิบัติตามมาตรฐานการบัญชีที่เกี่ยวข้อง ในกรณีที่ไม่สามารถแยกส่วนของอนุพันธ์แฝงออกจากตราสารหลักได้ ธนาคารจะประเมินมูลค่ายุติธรรมของตราสารดังกล่าวทั้งสัญญาและจัดเป็นรายการประเภทเพื่อค้า โดยรับรู้กำไร (ขาดทุน) จากการเปลี่ยนแปลงมูลค่ายุติธรรมในงบกำไรขาดทุนและกำไรขาดทุนเบ็ดเสร็จอื่น

2) กรณีอนุพันธ์แฝงมีความสัมพันธ์ใกล้ชิดกับตราสารหลัก (Closely Related) ธนาคารจะไม่แยกส่วนของอนุพันธ์แฝงออกจากตราสารหลัก โดยจะจัดประเภทและบันทึกบัญชีรวมเป็นส่วนหนึ่งของสัญญาหลักตามมาตรฐานการบัญชีที่เกี่ยวข้องกับตราสารหลักดังกล่าว

3.6	เงินลงทุน

3.6.1	เกณฑ์การจัดประเภทเงินลงทุน

ธนาคารและบริษัทย่อยจัดประเภทเงินลงทุนในตราสารหนี้และตราสารทุนเป็นเงินลงทุนเพื่อค้า เงินลงทุนเผื่อขาย ตราสารหนี้ที่จะถือจนครบกำหนด หรือเงินลงทุนในบริษัทย่อยและบริษัทร่วม สำหรับเงินลงทุนในตราสารทุนที่ไม่อยู่ในความต้องการของตลาดจัดประเภทเป็นเงินลงทุนทั่วไป

3.6.2	เกณฑ์การวัดมูลค่าเงินลงทุน

เงินลงทุนในตราสารหนี้หรือตราสารทุนในความต้องการของตลาดที่เป็นเงินลงทุนเพื่อค้า แสดงด้วยมูลค่ายุติธรรม กำไรหรือขาดทุนที่ยังไม่เกิดขึ้นจากการเปลี่ยนแปลงมูลค่ายุติธรรมของเงินลงทุนเพื่อค้ารับรู้ในงบกำไรขาดทุนและกำไรขาดทุนเบ็ดเสร็จอื่น โดยแสดงรวมในกำไร (ขาดทุน) สุทธิจากธุรกรรมเพื่อค้าและปริวรรตเงินตราต่างประเทศ

เงินลงทุนในตราสารหนี้หรือตราสารทุนในความต้องการของตลาดที่เป็นเงินลงทุนเผื่อขาย แสดงด้วยมูลค่ายุติธรรมหักค่าเผื่อการด้อยค่า (ถ้ามี) กำไรหรือขาดทุนที่ยังไม่เกิดขึ้นจากการเปลี่ยนแปลงมูลค่ายุติธรรมของเงินลงทุนเผื่อขายจะรับรู้และแสดงเป็นรายการในองค์ประกอบอื่นของส่วนของเจ้าของ โดยจะรับรู้กำไรหรือขาดทุนที่เกิดขึ้นจริงเมื่อจำหน่ายเงินลงทุนนั้น

ตราสารหนี้ที่จะถือจนครบกำหนด แสดงด้วยราคาทุนตัดจำหน่ายหักค่าเผื่อการด้อยค่า (ถ้ามี) ส่วนเกินหรือส่วนต่ำกว่ามูลค่าตราสารหนี้จะปรับกับรายได้ดอกเบี้ยทุกสิ้นเดือน โดยการตัดจำหน่ายด้วยวิธีเส้นตรงคำนวณตามระยะเวลาตราสารหนี้ครบกำหนดไถ่ถอน ซึ่งไม่มีผลแตกต่างที่เป็นสาระสำคัญจากวิธีอัตราดอกเบี้ยที่แท้จริง

เงินลงทุนทั่วไป แสดงด้วยราคาทุนสุทธิจากค่าเผื่อการด้อยค่า (ถ้ามี) ขาดทุนจากการด้อยค่ารับรู้ในงบกำไรขาดทุนและกำไรขาดทุนเบ็ดเสร็จอื่น โดยจะแสดงรวมในกำไร (ขาดทุน) สุทธิจากเงินลงทุน

3.6	เงินลงทุน (ต่อ)

3.6.2	เกณฑ์การวัดมูลค่าเงินลงทุน (ต่อ)

เงินลงทุนในหน่วยลงทุนในความต้องการของตลาดที่เป็นเงินลงทุนเพื่อค้าและเงินลงทุนเผื่อขาย แสดงด้วยมูลค่ายุติธรรม และเงินลงทุนในหน่วยลงทุนที่ไม่อยู่ในความต้องการของตลาด แสดงด้วยมูลค่าสินทรัพย์สุทธิ

เงินลงทุนในตราสารหนี้ต่างประเทศที่มีสินทรัพย์อ้างอิงซึ่งจัดประเภทเป็นเงินลงทุนเพื่อค้า แสดงด้วยมูลค่ายุติธรรม

เงินลงทุนในบริษัทย่อยและบริษัทร่วมในงบการเงินเฉพาะธนาคาร แสดงตามวิธีราคาทุนหักค่าเผื่อการด้อยค่า  (ถ้ามี) และเงินลงทุนในบริษัทร่วมในงบการเงินรวม แสดงตามวิธีส่วนได้เสีย (โดยใช้ข้อมูลจากงบการเงินของบริษัทร่วม ที่ยังไม่ได้ตรวจสอบหรือสอบทานโดยผู้สอบบัญชี)

ต้นทุนของเงินลงทุนที่จำหน่ายคำนวณโดยใช้วิธีถัวเฉลี่ยถ่วงน้ำหนัก กำไรหรือขาดทุนที่เกิดจากการจำหน่ายเงินลงทุน จะรับรู้ในงบกำไรขาดทุนและกำไรขาดทุนเบ็ดเสร็จอื่น โดยแสดงรวมอยู่ในกำไร (ขาดทุน) สุทธิจากเงินลงทุน ยกเว้นเงินลงทุนเพื่อค้า แสดงรวมในกำไร (ขาดทุน) สุทธิจากธุรกรรมเพื่อค้าและปริวรรตเงินตราต่างประเทศ

3.7	เงินให้สินเชื่อ

เงินให้สินเชื่อแสดงเฉพาะยอดเงินต้น ยกเว้นเงินเบิกเกินบัญชีแสดงโดยรวมดอกเบี้ยค้างรับไว้ด้วย สำหรับรายได้รอตัดบัญชีแสดงเป็นรายการหักจากเงินให้สินเชื่อ

ลูกหนี้ตามสัญญาเช่าซื้อและลูกหนี้ตามสัญญาเช่าการเงิน แสดงด้วยมูลค่าสุทธิที่จะได้รับจากลูกหนี้ตามสัญญาหักดอกเบี้ยรับรอตัดบัญชี เงินสนับสนุนการขายรอตัดบัญชี และบวกค่าใช้จ่ายทางตรงรอตัดจ่าย

3.8	ค่าเผื่อหนี้สงสัยจะสูญ

ธนาคารและบริษัทย่อยที่ประกอบธุรกิจการให้สินเชื่อตั้งค่าเผื่อหนี้สงสัยจะสูญโดยปฏิบัติตามหลักเกณฑ์การกันเงินสำรองตามหนังสือธนาคารแห่งประเทศไทย ที่ สนส.5/2559 ลงวันที่ 10 มิถุนายน 2559 เรื่อง หลักเกณฑ์การจัดชั้นและการกันเงินสำรองของสถาบันการเงิน และถือปฏิบัติตามแนวนโยบายของธนาคารแห่งประเทศไทย เรื่อง แนวนโยบายการประเมินราคาหลักประกันและอสังหาริมทรัพย์รอการขายที่ได้มาจากการรับชำระหนี้ การประกันการให้สินเชื่อ หรือที่ซื้อจากการขายทอดตลาดของสถาบันการเงิน ลงวันที่ 10 มิถุนายน 2559 ซึ่งสรุปได้ดังนี้

1) ธนาคารกันเงินสำรองสำหรับสินทรัพย์จัดชั้นปกติและกล่าวถึงเป็นพิเศษ ในอัตราร้อยละ 1 และร้อยละ 2 ตามลำดับ ตามที่ธนาคารแห่งประเทศไทยกำหนด และธนาคารอาจกันเงินสำรองลูกหนี้เป็นรายกลุ่มบัญชีด้วยวิธี Collective Approach โดยการจัดกลุ่มลูกหนี้ที่มีความเสี่ยงด้านเครดิตที่มีลักษณะคล้ายคลึงกันได้อย่างเหมาะสม

2) การกันเงินสำรองสำหรับลูกหนี้ด้อยคุณภาพ จะกันเงินสำรองในอัตราร้อยละ 100 สำหรับส่วนต่างระหว่างยอดหนี้ตามบัญชีกับมูลค่าปัจจุบันของกระแสเงินสดที่คาดว่าจะได้รับจากการจำหน่ายหลักประกันตามวิธีการที่ธนาคารแห่งประเทศไทยกำหนด

3) หลักประกันที่นำมาคำนวณมูลค่าปัจจุบันของกระแสเงินสดที่คาดว่าจะได้รับจากการจำหน่ายหลักประกัน ได้แก่ อสังหาริมทรัพย์ สิทธิการเช่า (เช่น มูลค่าปัจจุบันของกระแสเงินสดที่คาดว่าจะได้รับจากการจำหน่ายหลักประกันที่เป็นอสังหาริมทรัพย์ของลูกหนี้ที่อยู่ระหว่างดำเนินคดี เท่ากับร้อยละ 62.03 ของราคาประเมิน มูลค่าปัจจุบันของกระแสเงินสดที่คาดว่าจะได้รับจากการจำหน่ายหลักประกันที่เป็นอสังหาริมทรัพย์ของลูกหนี้ที่อยู่ระหว่างการขายทอดตลาด เท่ากับร้อยละ 66.38 ของราคาประเมิน) สำหรับหลักประกันประเภทอื่นใช้มูลค่าตามอัตราที่ธนาคารแห่งประเทศไทยกำหนด

3.8	ค่าเผื่อหนี้สงสัยจะสูญ (ต่อ)

4) การประเมินมูลค่าหลักประกัน ใช้หลักเกณฑ์ตามที่ธนาคารแห่งประเทศไทยกำหนดเกี่ยวกับประเภทหลักประกัน วิธีการประเมิน ความถี่ในการประเมิน และมูลค่าหลักประกันที่ธนาคารสามารถนำมาหักยอดหนี้ก่อนกันสำรอง ดังนี้

- กรณีสินทรัพย์จัดชั้นปกติและกล่าวถึงเป็นพิเศษ จะประเมินราคาหรือตีราคา เมื่อพิจารณารับเป็นหลักประกันในการให้สินเชื่อ และกำหนดความถี่ในการประเมินมูลค่าหลักประกันทุก 3 ปี ยกเว้นหลักประกันสินเชื่อเพื่อที่อยู่อาศัยทุกวงเงินและหลักประกันสินเชื่อประเภทอื่นนอกเหนือจากสินเชื่อเพื่อที่อยู่อาศัยที่อยู่ในความรับผิดชอบของธุรกิจรายย่อยและเครือข่าย จะประเมินราคาหรือตีราคาเมื่อเปลี่ยนสถานะเป็นสินทรัพย์จัดชั้นต่ำกว่ามาตรฐาน สงสัย และสงสัยจะสูญ และเฉพาะที่ประเมินราคาเกินกว่า 3 ปี

- กรณีสินทรัพย์จัดชั้นต่ำกว่ามาตรฐาน สงสัย และสงสัยจะสูญ จะประเมินราคาหรือตีราคาตามวิธีการที่ธนาคารแห่งประเทศไทยกำหนด โดยหลักประกันประเภทอสังหาริมทรัพย์ต่าง ๆ ประเมินราคาหรือตีราคาอย่างน้อยทุก 3 ปี ส่วนหลักประกันที่ใกล้เคียงเงินสด ได้แก่ หลักทรัพย์ในความต้องการของตลาด ประเมินราคาหรือตีราคาทุกสิ้นงวดบัญชี

สำหรับหนี้สูญที่ตัดออกจากบัญชีและหนี้สูญที่ได้รับคืน ธนาคารจะนำไปลดหรือเพิ่มยอดจำนวนที่กันไว้เป็นค่าเผื่อหนี้สงสัยจะสูญแล้วแต่กรณี ทั้งนี้ ได้มีการกำหนดแนวทางปฏิบัติเกี่ยวกับการตัดหนี้สูญ โดยธนาคารได้ตัดหนี้สูญสำหรับลูกหนี้จัดชั้นสงสัยจะสูญเท่ากับจำนวนที่กันสำรองสำหรับลูกหนี้ที่สงสัยว่าจะเรียกคืนไม่ได้ ซึ่งสอดคล้องกับหลักเกณฑ์การตัดส่วนสูญเสียของธนาคารแห่งประเทศไทย

3.9	การปรับปรุงโครงสร้างหนี้ที่มีปัญหาและส่วนสูญเสียจากการปรับปรุงโครงสร้างหนี้

ธนาคารใช้วิธีในการปรับปรุงโครงสร้างหนี้ โดยการลดหย่อนต้นเงินและ/หรือดอกเบี้ยค้างรับที่บันทึกเป็นรายได้แล้ว ลดอัตราดอกเบี้ย แปลงหนี้เป็นทุนหรือเป็นตราสารหนี้แปลงสภาพ ขยายระยะเวลาการชำระหนี้ ปรับหนี้ระยะสั้นเป็นระยะยาว ให้ระยะเวลาปลอดหนี้ (Grace Period) เงินต้นและ/หรือดอกเบี้ย รับโอนทรัพย์สินที่เป็นหลักประกันหนี้ รับโอนทรัพย์สินที่มิใช่สินทรัพย์ที่เป็นหลักประกันหนี้ และรับโอนทรัพย์สินโดยมีสัญญาให้สิทธิลูกหนี้ขอโอนกลับคืน

สำหรับการคำนวณส่วนสูญเสียจากการปรับปรุงโครงสร้างหนี้ มีวิธีปฏิบัติดังต่อไปนี้

1) การยินยอมผ่อนปรนเงื่อนไขการชำระหนี้ให้แก่ลูกหนี้ โดยไม่มีการลดต้นเงินและดอกเบี้ยที่ค้างชำระก่อนการปรับปรุงโครงสร้างหนี้ ธนาคารคำนวณมูลค่าปัจจุบันของกระแสเงินสดที่คาดว่าจะได้รับคืน โดยใช้อัตราดอกเบี้ยตามเงื่อนไขในสัญญาปรับปรุงโครงสร้างหนี้ใหม่เป็นอัตราคิดลด ในกรณีที่อัตราดอกเบี้ยตามเงื่อนไขในสัญญาปรับปรุงโครงสร้างหนี้ต่ำกว่าอัตราต้นทุนทางการเงิน ธนาคารจะใช้อัตราต้นทุนทางการเงินเป็นอัตราคิดลดแทน และเมื่อมูลค่าปัจจุบันของกระแสเงินสดที่คำนวณได้ดังกล่าวต่ำกว่าราคาตามบัญชี (เงินต้นรวมดอกเบี้ยค้างรับที่บันทึกในบัญชีของลูกหนี้) ธนาคารจะบันทึกเงินสำรองสำหรับส่วนสูญเสียจากการปรับปรุงโครงสร้างหนี้ทั้งจำนวนในงบกำไรขาดทุนและกำไรขาดทุนเบ็ดเสร็จอื่นสำหรับงวดนั้น

องค์ประกอบของต้นทุนทางการเงิน ได้แก่ ต้นทุนของเงินรับฝากและเงินกู้ยืมถัวเฉลี่ยถ่วงน้ำหนัก เงินนำส่งเข้าธนาคารแห่งประเทศไทยและสถาบันคุ้มครองเงินฝาก รวมทั้งค่าใช้จ่ายในการสำรองสภาพคล่อง

2) การรับชำระหนี้โดยการรับโอนสินทรัพย์ ตราสารการเงินหรือรับทุนของลูกหนี้ที่เกิดจากการแปลงหนี้เป็นทุน ธนาคารจะตัดจำหน่ายยอดลูกหนี้ออกจากบัญชี และบันทึกบัญชีส่วนสูญเสียที่เกิดขึ้นในงบกำไรขาดทุนและกำไรขาดทุนเบ็ดเสร็จอื่นทันทีที่มีการรับโอนโดยคำนึงถึงค่าเผื่อหนี้สงสัยจะสูญที่ตั้งไว้แต่เดิมด้วย ทั้งนี้ ธนาคารจะบันทึกสินทรัพย์ที่ได้รับโอนมาด้วยจำนวนที่ไม่สูงกว่าราคาตามบัญชีของลูกหนี้รวมดอกเบี้ยค้างรับที่ธนาคารมีสิทธิได้รับตามกฎหมาย

3.9	การปรับปรุงโครงสร้างหนี้ที่มีปัญหาและส่วนสูญเสียจากการปรับปรุงโครงสร้างหนี้ (ต่อ)

กรณีรับชำระหนี้บางส่วนโดยการรับโอนสินทรัพย์ ตราสารการเงินหรือรับทุนของลูกหนี้ที่เกิดจากการแปลงหนี้เป็นทุนเพื่อชำระหนี้ตามสัญญาปรับปรุงโครงสร้างหนี้นั้น ธนาคารจะปฏิบัติตาม ข้อ 2) ก่อน สำหรับหนี้ส่วนที่เหลือหากมีการผ่อนปรนเงื่อนไขการชำระหนี้จะปฏิบัติตาม ข้อ 1)

3.10	ทรัพย์สินรอการขาย

ทรัพย์สินรอการขาย ประกอบด้วย อสังหาริมทรัพย์และสังหาริมทรัพย์ แสดงด้วยราคาทุนหรือมูลค่าตลาดที่ต่ำกว่าหักค่าเผื่อการด้อยค่า (ถ้ามี) โดยรับรู้ขาดทุนจากการด้อยค่าหรือรายการกลับขาดทุนจากการด้อยค่าเป็นค่าใช้จ่ายหรือรายได้จากการดำเนินงานอื่น ๆ ในงบกำไรขาดทุนและกำไรขาดทุนเบ็ดเสร็จอื่น กำไรหรือขาดทุนจากการขายทรัพย์สินรอการขายหลังหักค่าใช้จ่ายในการขาย รับรู้เป็นรายได้หรือค่าใช้จ่ายจากการดำเนินงานอื่น ๆ ในงบกำไรขาดทุนและกำไรขาดทุนเบ็ดเสร็จอื่น

ธนาคารได้ปฏิบัติตามประกาศธนาคารแห่งประเทศไทย ที่ สนส.20/2558 ลงวันที่ 4 ธันวาคม 2558 เรื่อง ข้อกำหนดเกี่ยวกับการบันทึกบัญชีของสถาบันการเงิน หมวด 1 การบัญชีสำหรับการขายทรัพย์สินรอการขาย ที่ สนส.5/2559 ลงวันที่  10 มิถุนายน 2559 เรื่อง หลักเกณฑ์การจัดชั้นและการกันเงินสำรองของสถาบันการเงิน ที่ สนส.22/2552 ลงวันที่ 11 ธันวาคม 2552 เรื่อง อสังหาริมทรัพย์รอการขาย และ ที่ สนส.23/2552 ลงวันที่ 11 ธันวาคม 2552 เรื่อง หลักเกณฑ์การซื้อหรือมีไว้ซึ่งอสังหาริมทรัพย์เพื่อเป็นสถานที่สำหรับประกอบธุรกิจหรือสำหรับพนักงานและลูกจ้างของสถาบันการเงิน

ตามแนวนโยบายธนาคารแห่งประเทศไทย ที่ ธปท.ฝนส.(23)ว.745/2559 ลงวันที่ 10 มิถุนายน 2559 เรื่อง นำส่งแนวนโยบาย เรื่อง การประเมินราคาหลักประกันและอสังหาริมทรัพย์รอการขายที่ได้มาจากการรับชำระหนี้ การประกันการให้สินเชื่อ หรือที่ซื้อจากการขายทอดตลาดของสถาบันการเงิน ธนาคารทำการประเมินราคาทรัพย์สินรอการขายโดยมูลค่าของทรัพย์สินรอการขายที่มีราคาตามบัญชีเกินกว่า 50 ล้านบาท ประเมินโดยผู้ประเมินราคาภายนอกธนาคาร และมูลค่าของทรัพย์สินรอการขายที่มีราคาตามบัญชีไม่เกิน 50 ล้านบาท ธนาคารพิจารณาประเมินโดยผู้ประเมินราคาภายในหรือผู้ประเมินภายนอกเป็นกรณีไป

3.11	ที่ดิน อาคาร อุปกรณ์ และค่าเสื่อมราคา

ที่ดินแสดงด้วยราคาที่ตีใหม่ อาคารและอุปกรณ์แสดงด้วยราคาทุนหลังหักค่าเสื่อมราคาสะสมและค่าเผื่อการด้อยค่าของสินทรัพย์ (ถ้ามี) โดยธนาคารจะตีราคาที่ดินใหม่ทุก 3-5 ปี โดยผู้ประเมินราคาอิสระตามหลักเกณฑ์ของธนาคารแห่งประเทศไทย ในกรณีที่ผลการประเมินราคาที่ดินมีมูลค่าลดลงหรือมีจำนวนลดลงมากกว่าส่วนเกินทุนจากการตีราคาที่ดินที่เคยรับรู้ไว้ในองค์ประกอบอื่นของส่วนของเจ้าของของที่ดินแปลงเดียวกันนั้น ธนาคารจะรับรู้มูลค่าส่วนที่ลดลงในงบกำไรขาดทุนและกำไรขาดทุนเบ็ดเสร็จอื่น และกรณีที่ผลการประเมินที่ดินมีมูลค่าเพิ่มขึ้น ธนาคารจะรับรู้มูลค่าที่เพิ่มขึ้นในบัญชีส่วนเกินทุนจากการตีราคาทรัพย์สินในองค์ประกอบอื่นของส่วนของเจ้าของ ยกเว้นกรณีที่เคยประเมินมูลค่าของที่ดินลดลงและรับรู้ขาดทุนไว้ในงบกำไรขาดทุนและกำไรขาดทุนเบ็ดเสร็จอื่นแล้ว จะรับรู้จำนวนที่ตีมูลค่าเพิ่มในครั้งหลังเฉพาะส่วนที่เกินกว่าจำนวนที่เคยรับรู้มูลค่าลดลงของที่ดินแปลงเดียวกัน

อาคาร คำนวณค่าเสื่อมราคาด้วยวิธีเส้นตรงตามอายุการให้ประโยชน์ของสินทรัพย์ ทั้งนี้ ตั้งแต่วันที่ 1 เมษายน 2555 ค่าเสื่อมราคาอาคาร คำนวณด้วยวิธีเส้นตรงตามอายุการให้ประโยชน์ของสินทรัพย์ที่เหลือของอาคารไม่เกิน 50 ปี ซึ่งได้ประเมินโดยผู้ชำนาญการประเมินอิสระ สำหรับก่อนวันที่ 1 เมษายน 2555 ค่าเสื่อมราคาอาคาร คำนวณด้วยวิธีเส้นตรงตามอายุการให้ประโยชน์ของสินทรัพย์ 20 ปี

3.11	ที่ดิน อาคาร อุปกรณ์ และค่าเสื่อมราคา (ต่อ)

อุปกรณ์ คำนวณค่าเสื่อมราคาด้วยวิธีเส้นตรงตามอายุการให้ประโยชน์ของสินทรัพย์ 5 ปี ส่วนอุปกรณ์ที่มีราคาทุนไม่เกิน 3,000 บาท ถือเป็นค่าใช้จ่ายในงวดบัญชีที่ซื้อ ซึ่งจำนวนเงินของรายการดังกล่าวไม่มีผลกระทบต่องบการเงินของธนาคารอย่างมีนัยสำคัญ

วิธีการคำนวณค่าเสื่อมราคา อายุการให้ประโยชน์ของสินทรัพย์ และมูลค่าคงเหลือของสินทรัพย์มีการทบทวนทุกสิ้นปี

ค่าเสื่อมราคาของอาคารและอุปกรณ์ในต่างประเทศใช้อัตราที่กฎหมายในแต่ละท้องถิ่นกำหนด

3.12	สินทรัพย์ไม่มีตัวตน

สินทรัพย์ไม่มีตัวตน ประกอบด้วย โปรแกรมคอมพิวเตอร์ ลิขสิทธิ์ และรายจ่ายในการพัฒนาระบบคอมพิวเตอร์ แสดงในราคาทุนหักค่าตัดจำหน่ายสะสมและค่าเผื่อการด้อยค่าของสินทรัพย์ (ถ้ามี) ค่าตัดจำหน่ายคำนวณด้วยวิธีเส้นตรงตามอายุการใช้ประโยชน์ของสินทรัพย์ และรับรู้เป็นค่าใช้จ่ายในงบกำไรขาดทุนและกำไรขาดทุนเบ็ดเสร็จอื่น ค่าตัดจำหน่ายของสินทรัพย์ไม่มีตัวตนในต่างประเทศใช้อัตราที่กฎหมายในแต่ละท้องถิ่นกำหนด

3.13	สินทรัพย์หรือหนี้สินภาษีเงินได้รอตัดบัญชี

ภาษีเงินได้รอตัดบัญชีเป็นการรับรู้ผลแตกต่างชั่วคราวระหว่างมูลค่าตามบัญชีของสินทรัพย์และหนี้สินในงบการเงินกับมูลค่าของสินทรัพย์และหนี้สินที่ใช้ในการคำนวณกำไรทางภาษี (ฐานภาษี) การรับรู้สินทรัพย์ภาษีเงินได้รอตัดบัญชีสำหรับผลแตกต่างชั่วคราวเท่าที่มีความเป็นไปได้ค่อนข้างแน่ว่ากำไรทางภาษีจะมีจำนวนเพียงพอที่จะนำผลแตกต่างชั่วคราวนั้นมาใช้ประโยชน์ได้ สินทรัพย์ภาษีเงินได้รอตัดบัญชีจะมีการทบทวนมูลค่าตามบัญชี ณ วันที่สิ้นรอบระยะเวลารายงาน และจะถูกปรับลดลงเท่าที่ประโยชน์ทางภาษีจะมีโอกาสถูกใช้จริง

ธนาคารและบริษัทย่อยจะบันทึกภาษีเงินได้รอตัดบัญชีในงบกำไรขาดทุนและกำไรขาดทุนเบ็ดเสร็จอื่น ยกเว้นภาษีที่เกิดขึ้นเกี่ยวข้องกับรายการที่ได้บันทึกอยู่ในส่วนของเจ้าของจะรับรู้โดยตรงไปยังส่วนของเจ้าของ

ธนาคารและบริษัทย่อยคำนวณมูลค่าสินทรัพย์และหนี้สินภาษีเงินได้รอตัดบัญชีด้วยอัตราภาษีที่ประกาศใช้หรือที่คาดว่าจะมีผลบังคับใช้ ณ วันที่รายงาน

สินทรัพย์ภาษีเงินได้รอตัดบัญชี และหนี้สินภาษีเงินได้รอตัดบัญชี สามารถหักกลบรายการได้เมื่อกิจการมีสิทธิตามกฎหมายที่จะนำสินทรัพย์ภาษีเงินได้ของงวดปัจจุบันมาหักกลบกับหนี้สินภาษีเงินได้ของงวดปัจจุบัน และภาษีเงินได้นี้ประเมินโดยหน่วยงานจัดเก็บภาษีหน่วยงานเดียวกัน สำหรับหน่วยภาษีเดียวกัน

3.14	สิทธิการเช่า

สิทธิการเช่า ซึ่งแสดงรวมในสินทรัพย์อื่น แสดงด้วยราคาทุนหักค่าตัดจำหน่ายสะสม ค่าตัดจำหน่ายคำนวณด้วยวิธีเส้นตรงตามอายุสัญญาเช่าซึ่งมีอายุระหว่าง 3-30 ปี และรับรู้เป็นค่าใช้จ่ายในงบกำไรขาดทุนและกำไรขาดทุนเบ็ดเสร็จอื่น

3.15	การด้อยค่าของสินทรัพย์

สินทรัพย์คงเหลือ ณ วันสิ้นงวด ธนาคารและบริษัทย่อยได้สอบทานการด้อยค่าเมื่อมีข้อบ่งชี้ว่าราคาตามบัญชีของสินทรัพย์ดังกล่าวสูงกว่ามูลค่าที่คาดว่าจะได้รับคืน โดยการสอบทานจะพิจารณาแต่ละรายการ ในกรณีที่ราคาตามบัญชีสูงกว่า ที่คาดว่าจะได้รับคืน จะรับรู้ผลขาดทุนจากการด้อยค่าเป็นค่าใช้จ่ายจากการดำเนินงานอื่น ๆ และจะบันทึกกลับรายการขาดทุนจากการด้อยค่าเมื่อมีข้อบ่งชี้ว่าการด้อยค่าดังกล่าวไม่มีอยู่อีกต่อไปหรือยังคงมีอยู่แต่เป็นไปในทางที่ลดลง โดยบันทึกกลับรายการขาดทุนจากการด้อยค่าในบัญชีรายได้จากการดำเนินงานอื่น ๆ ในงบกำไรขาดทุนและกำไรขาดทุนเบ็ดเสร็จอื่น ยกเว้นกรณีที่เป็นการกลับรายการการประเมินมูลค่าของสินทรัพย์เพิ่มของสินทรัพย์ชิ้นเดียวกันที่เคยรับรู้ในส่วนของเจ้าของและมีการด้อยค่าในเวลาต่อมา จะรับรู้ในส่วนของเจ้าของ

3.16	การแปลงค่าเงินตราต่างประเทศ

3.16.1	สกุลเงินที่ใช้ในการนำเสนองบการเงิน

งบการเงินรวมและงบการเงินเฉพาะแสดงด้วยสกุลเงินบาท

3.16.2	การแปลงค่ารายการบัญชีที่เป็นเงินตราต่างประเทศ

รายการที่เป็นเงินตราต่างประเทศแปลงค่าเป็นสกุลเงินที่ใช้ในการดำเนินงานโดยใช้อัตราแลกเปลี่ยน ณ วันที่เกิดรายการ ยอดคงเหลือของสินทรัพย์และหนี้สินที่เป็นเงินตราต่างประเทศและที่เป็นตัวเงิน ณ วันที่รายงาน แปลงค่าโดยใช้อัตราแลกเปลี่ยนอ้างอิงตามประกาศของธนาคารแห่งประเทศไทย ณ วันที่รายงาน ยอดคงเหลือของสินทรัพย์และหนี้สินที่ไม่เป็นตัวเงิน แปลงค่าโดยใช้อัตราแลกเปลี่ยน ณ วันที่เกิดรายการ หรือ ณ วันที่มีการกำหนดมูลค่ายุติธรรม

กำไรหรือขาดทุนจากการแปลงค่าเงินตราต่างประเทศ รับรู้ในงบกำไรขาดทุนและกำไรขาดทุนเบ็ดเสร็จอื่น โดยแสดงรวมในกำไร (ขาดทุน) สุทธิจากธุรกรรมเพื่อค้าและปริวรรตเงินตราต่างประเทศ

3.16.3   การแปลงค่างบการเงินของหน่วยงานในต่างประเทศ

รายการในงบแสดงฐานะการเงินของหน่วยงานในต่างประเทศแปลงค่าเป็นเงินบาทด้วยอัตราแลกเปลี่ยนอ้างอิงตามประกาศของธนาคารแห่งประเทศไทย ณ วันที่รายงาน และรายการในงบกำไรขาดทุนและกำไรขาดทุนเบ็ดเสร็จอื่นของหน่วยงานในต่างประเทศแปลงค่าเป็นเงินบาทโดยใช้อัตราแลกเปลี่ยน ณ วันที่เกิดรายการ หรืออัตราแลกเปลี่ยนถัวเฉลี่ยสำหรับรอบระยะเวลาตามงวดการบัญชีนั้น

กำไรหรือขาดทุนจากการแปลงค่างบการเงินของหน่วยงานในต่างประเทศแสดงในส่วนของเจ้าของ โดยรับรู้ผ่านกำไร (ขาดทุน) เบ็ดเสร็จอื่น

3.17	ผลประโยชน์พนักงาน

3.17.1	กองทุนสำรองเลี้ยงชีพพนักงาน

ธนาคารได้จดทะเบียนกองทุนสำรองเลี้ยงชีพตามพระราชบัญญัติกองทุนสำรองเลี้ยงชีพ พ.ศ.2530 และได้รับอนุมัติจากกระทรวงการคลังให้เข้าเป็นกองทุนจดทะเบียน เมื่อวันที่ 25 มิถุนายน 2535 การบริหารจัดการกองทุน บริหารจัดการโดยผู้จัดการกองทุนซึ่งเป็นหน่วยงานภายนอก

ตามข้อบังคับกองทุนสำรองเลี้ยงชีพ ธนาคารกรุงไทย จำกัด (มหาชน) ซึ่งจดทะเบียนแล้ว พนักงานที่ได้รับการบรรจุเป็นพนักงานประจำของธนาคารซึ่งได้รับเข้าเป็นสมาชิกกองทุนตามระเบียบของธนาคารและได้รับอนุมัติให้เป็นสมาชิกกองทุนแล้ว โดยสมาชิกมีสิทธิเลือกจ่ายเงินสะสมเข้ากองทุนฯ ในอัตราร้อยละ 3 หรือร้อยละ 6 หรือร้อยละ 10 หรือร้อยละ 12 หรือร้อยละ 15 ของเงินเดือนสมาชิก และธนาคารจะจ่ายสมทบในอัตราร้อยละ 10 ของเงินเดือนสมาชิก

3.17.2	โครงการผลประโยชน์พนักงาน

ธนาคารและบริษัทย่อยจัดให้มีโครงการผลประโยชน์เพื่อจ่ายให้แก่พนักงานตามข้อตกลงของการจ้างงาน การประมาณการหนี้สินผลประโยชน์ของพนักงานคำนวณตามหลักคณิตศาสตร์ประกันภัยด้วยวิธีคิดลดแต่ละหน่วยที่ประมาณการไว้ (Projected Unit Credit Method) ซึ่งได้นำข้อมูลทางสถิติมาเป็นปัจจัยในการประมาณการจากมูลค่าปัจจุบันของกระแสเงินสดของผลประโยชน์ที่คาดว่าจะต้องจ่ายในอนาคต และคำนวณคิดลดโดยใช้อัตราดอกเบี้ยของหุ้นกู้ภาคเอกชนระดับดีที่มีกำหนดเวลาใกล้เคียงกับระยะเวลาของหนี้สินดังกล่าว โดยแสดงเป็นส่วนหนึ่งของประมาณการหนี้สิน กำไรหรือขาดทุนจากการประมาณการตามหลักคณิตศาสตร์ประกันภัยจะรับรู้เข้ากำไรสะสมผ่านกำไร (ขาดทุน) เบ็ดเสร็จอื่นในงวดที่เกิดขึ้นทั้งจำนวน

3.18	ภาษีเงินได้

ภาษีเงินได้ ประกอบด้วย จำนวนรวมของภาษีเงินได้ในงวดปัจจุบันและภาษีเงินได้รอตัดบัญชี

ภาษีเงินได้ในงวดปัจจุบัน คือ จำนวนภาษีเงินได้ที่ต้องชำระโดยคำนวณจากกำไรทางภาษีตามประมวลรัษฎากรและใช้อัตราภาษีที่ประกาศใช้หรือที่คาดว่าจะมีผลบังคับใช้ ณ วันที่รายงาน

3.19	กำไรต่อหุ้น

กำไรต่อหุ้นขั้นพื้นฐาน คำนวณโดยการหารกำไรสุทธิที่เป็นของผู้ถือหุ้นสามัญของธนาคาร ด้วยจำนวนถัวเฉลี่ยถ่วงน้ำหนักของหุ้นสามัญที่ถือโดยผู้ถือหุ้น

3.20	การประมาณการหนี้สิน

ตามประกาศธนาคารแห่งประเทศไทย ที่ สนส.5/2559 ลงวันที่ 10 มิถุนายน 2559 เรื่อง หลักเกณฑ์การจัดชั้นและการกันเงินสำรองของสถาบันการเงิน ได้กำหนดหลักเกณฑ์การกันเงินสำรองสำหรับภาระผูกพันที่เป็นรายการนอกงบแสดงฐานะการเงินเพื่อรองรับความเสียหายที่อาจเกิดขึ้น เพื่อให้สอดคล้องกับมาตรฐานการบัญชี ฉบับที่ 37 (ปรับปรุง 2559) เรื่อง ประมาณการหนี้สิน หนี้สินที่อาจเกิดขึ้น และสินทรัพย์ที่อาจเกิดขึ้น โดยให้ธนาคารพึงกันสำรองสำหรับภาระผูกพันที่เป็นรายการนอกงบแสดงฐานะการเงินที่เข้าเงื่อนไขทุกข้อ ดังนี้

1) ภาระผูกพันที่เป็นรายการนอกงบแสดงฐานะการเงินของลูกหนี้ที่ถูกจัดชั้นเป็นสินทรัพย์จัดชั้นต่ำกว่ามาตรฐาน สงสัย สงสัยจะสูญ และสูญ

2) ภาระผูกพันที่เป็นรายการนอกงบแสดงฐานะการเงินที่ธนาคารควรรับรู้ประมาณการหนี้สิน ตามมาตรฐานการบัญชี ฉบับที่ 37 (ปรับปรุง 2559) ย่อหน้าที่ 14 ประมาณการหนี้สินต้องรับรู้ก็ต่อเมื่อเป็นไปตามเงื่อนไขทุกข้อ ต่อไปนี้

2.1) กิจการมีภาระผูกพันในปัจจุบัน (ภาระผูกพันตามกฎหมายหรือภาระผูกพันจากการอนุมาน) ซึ่งเป็นผลจากเหตุการณ์ในอดีต

2.2) มีความเป็นไปได้ค่อนข้างแน่ที่กิจการจะสูญเสียทรัพยากรที่มีประโยชน์เชิงเศรษฐกิจของกิจการเพื่อจ่ายชำระภาระผูกพันดังกล่าว และ

2.3) สามารถประมาณจำนวนของภาระผูกพันได้อย่างน่าเชื่อถือ

3) ภาระผูกพันที่เป็นรายการนอกงบแสดงฐานะการเงินที่มีความเสี่ยงด้านเครดิตในระดับสูง เช่น การค้ำประกันการกู้ยืม การอาวัล หรือภาระผูกพันที่ธนาคารไม่สามารถยกเลิกได้ซึ่ง ธปท.กำหนดค่าแปลงสภาพ (Credit Conversion Factor) ในการคำนวณเงินกองทุนที่ต้องดำรงเท่ากับ 1.0

3.21	โปรแกรมสิทธิพิเศษแก่ลูกค้า

บริษัทย่อยมีการให้โปรแกรมสิทธิพิเศษแก่ลูกค้า โดยการให้คะแนนสะสมพร้อมกับการให้บริการซึ่งลูกค้าสามารถนำคะแนนสะสมดังกล่าวมาแลกของรางวัลหรือใช้เป็นส่วนลดในการซื้อสินค้าหรือบริการได้ในอนาคต ทั้งนี้ บริษัทย่อยได้ปันส่วนสิ่งตอบแทนที่ได้รับหรือค้างรับจากการให้บริการให้กับคะแนนสะสม โดยอ้างอิงจากมูลค่ายุติธรรมของคะแนนสะสมและรับรู้เป็นรายได้รอตัดบัญชี ซึ่งแสดงรายการภายใต้ “หนี้สินอื่น” ในงบแสดงฐานะการเงิน และจะรับรู้เป็นรายได้ค่าธรรมเนียมและบริการในงวดที่ลูกค้านำคะแนนสะสมมาใช้สิทธิ

3.22	การวัดมูลค่ายุติธรรม

มูลค่ายุติธรรมเป็นราคาที่จะได้รับจากการขายสินทรัพย์หรือจะจ่ายเพื่อโอนหนี้สินในรายการที่เกิดขึ้นในสภาพปกติระหว่างผู้ร่วมตลาด ณ วันที่มีการวัดมูลค่า โดยธนาคารและบริษัทย่อยพิจารณามูลค่ายุติธรรมของเครื่องมือทางการเงินแต่ละรายการ (Individual Financial Instrument) สำหรับสินทรัพย์หรือหนี้สินอย่างเดียวกันที่มีการเสนอซื้อขายในตลาดที่มีสภาพคล่องและธนาคารและบริษัทย่อยสามารถเข้าถึงตลาดได้นั้น มูลค่ายุติธรรมถูกกำหนดด้วยราคาที่เสนอซื้อขาย (ไม่ต้องปรับปรุง) กรณีที่ไม่มีราคาเสนอซื้อขายในตลาดที่มีสภาพคล่อง ธนาคารและบริษัทย่อยจะใช้เทคนิคการประเมินมูลค่าที่เป็นที่ยอมรับโดยทั่วไป โดยจะใช้ข้อมูลที่สังเกตได้ให้มากที่สุดและใช้ข้อมูลที่สังเกตไม่ได้ให้น้อยที่สุดในแบบจำลองทั่วไปหรือแบบจำลองที่พัฒนาขึ้น ซึ่งแบบจำลองดังกล่าวได้รับความเห็นชอบจากฝ่ายบริหารก่อนที่จะนำมาใช้ และมีการทบทวนความเหมาะสมและตรวจสอบความถูกต้องของแบบจำลองอย่างสม่ำเสมอ

4.	การบริหารความเสี่ยง

4.1	ข้อมูลความเสี่ยงของธนาคาร

ความเสี่ยงด้านเครดิต (Credit Risk) คือ ความเสี่ยงที่คู่สัญญาหรือผู้กู้ยืมไม่สามารถปฏิบัติตามเงื่อนไขและข้อตกลงในสัญญาหรือคุณภาพสินทรัพย์เสื่อมลง มีผลให้ธนาคารไม่ได้รับชำระหนี้คืนเต็มจำนวนตามสัญญา และอาจส่งผลกระทบต่อรายได้และเงินกองทุนของธนาคาร โดยความเสี่ยงด้านเครดิตมีมูลค่าตามที่แสดงไว้ในด้านสินทรัพย์ในงบแสดงฐานะการเงินหลังจากหักสำรองค่าเผื่อหนี้สงสัยจะสูญแล้ว

ธนาคารให้ความสำคัญกับความเสี่ยงด้านเครดิตที่อาจเกิดขึ้นได้ทุกขณะ มีการติดตามประเมินและติดตามสถานการณ์ทั้งในและนอกประเทศอย่างใกล้ชิดและต่อเนื่อง เพื่อประเมินผลกระทบที่อาจเกิดขึ้นทั้งในระดับลูกค้าและระดับพอร์ต การขยายธุรกิจ ธนาคารมุ่งเน้นการขยายสินเชื่อจากฐานลูกค้ารายเดิมและรายใหม่ที่มีศักยภาพ และมีผลตอบแทนเหมาะสม โดยให้ความสำคัญอย่างมากในการประเมินคุณภาพลูกค้า ศักยภาพในการทำธุรกิจ ความสามารถในการชำระหนี้ และมีวัตถุประสงค์ในการใช้สินเชื่อที่ชัดเจน ธนาคารมีการพัฒนาเครื่องมือการจัดอันดับความเสี่ยงให้สามารถประเมินความเสี่ยงของลูกค้าได้ดีขึ้นตามลักษณะของธุรกิจ รวมถึงระบบส่งสัญญาณเตือนต่าง ๆ ไปยังหน่วยงานสินเชื่อและมีการกำหนดแนวทางจัดการก่อนที่จะเป็นหนี้มีปัญหา นอกจากนี้ ธนาคารมีการทบทวน/ปรับปรุงนโยบายสินเชื่อและนโยบายที่เกี่ยวข้องกับการบริหารความเสี่ยงด้านเครดิตให้สอดคล้องกับสภาพเศรษฐกิจและการดำเนินธุรกิจของธนาคาร และสอดคล้องกับแนวทางการบริหารความเสี่ยงของธนาคารแห่งประเทศไทยอย่างต่อเนื่อง และอย่างน้อยปีละ 1 ครั้ง เพื่อใช้เป็นแนวทางในการถือปฏิบัติและเป็นมาตรฐานและสอดคล้องกับสถานการณ์ที่เกิดขึ้น

ธนาคารยังให้ความสำคัญกับการนำข้อมูลงานวิจัยทางด้านเศรษฐกิจและธุรกิจ มาเชื่อมโยงกับการบริหารพอร์ตสินเชื่อ ทั้งในส่วนของการกำหนด Industry Direction การทำ Stress Testing และการทำ Industry Indicators ที่เป็นเครื่องมือหนึ่งในการส่งสัญญาณเตือนการเปลี่ยนแปลงของอุตสาหกรรม ทั้งนี้ เพื่อให้การติดตามและการบริหารพอร์ตสินเชื่อมีข้อมูลรอบด้านและมีประสิทธิภาพมากขึ้น

ธนาคารบริหารความเสี่ยงด้านเครดิตบริษัทในกลุ่มธุรกิจทางการเงินภายใต้แนวทางการกำกับดูแลของธนาคารแห่งประเทศไทย และมีการทบทวน/ปรับปรุงนโยบายและแนวทางการบริหารความเสี่ยงด้านเครดิตของกลุ่มธุรกิจทางการเงินเป็นประจำทุกปี และ/หรือในกรณีที่มีเหตุการณ์เปลี่ยนแปลงสำคัญที่กระทบต่อการบริหารความเสี่ยงด้านเครดิต

4.1	ข้อมูลความเสี่ยงของธนาคาร (ต่อ)

ธนาคารติดตามรายงานผลการบริหารความเสี่ยง เพื่อควบคุมความเสี่ยงด้านเครดิตให้เป็นไปตามแผนการบริหารความเสี่ยงด้านเครดิตของธนาคาร แนวนโยบายการกำกับดูแลความเสี่ยงด้านเครดิตของธนาคารแห่งประเทศไทยและหลักเกณฑ์ของหน่วยงานกำกับดูแลของทางการ ทั้งนี้ มีการรายงานผลการบริหารความเสี่ยงเสนอคณะกรรมการบริหารความเสี่ยงและคณะกรรมการตรวจสอบเป็นประจำอย่างน้อยเดือนละ 1 ครั้ง และคณะกรรมการธนาคารอย่างน้อยไตรมาสละ 1 ครั้ง

การติดตามและบริหารคุณภาพสินเชื่อ ธนาคารดูแลลูกค้าที่ผ่านการอนุมัติสินเชื่ออย่างใกล้ชิด เพื่อให้มั่นใจว่าลูกค้าได้ปฏิบัติตามเงื่อนไขสัญญาที่ให้ไว้กับธนาคาร โดยสร้างระบบงานโครงการเร่งลดปริมาณ NPLs หากลูกค้ารายใดอ่อนแอที่มีโอกาสเสียในอนาคต (Watch List) ซึ่งบางรายอาจจะยังไม่เริ่มค้างชำระจนเป็นสินเชื่อด้อยคุณภาพ (Non-Performing Loans : NPLs) ผู้รับผิดชอบจะดำเนินการอย่างต่อเนื่องเพื่อป้องกันมิให้เป็น NPLs และหากลูกค้ารายใดเป็น NPLs แล้ว ธนาคารกำหนดมาตรการให้ปรับปรุงโครงสร้างหนี้ควบคู่ไปกับการดำเนินการด้านกฎหมาย ระบบงานโครงการเร่งลดปริมาณ NPLs จะช่วยในการวางแผนดำเนินการที่ชัดเจนและมีประสิทธิภาพมากขึ้น เพื่อแก้ไขปัญหา NPLs และจะรายงานผลความคืบหน้าเป็นประจำเพื่อให้ธนาคารได้รับชำระหนี้เร็วขึ้น และเสียหายน้อยที่สุด

การประเมินความเพียงพอของเงินสำรองตามเกณฑ์ของธนาคารแห่งประเทศไทยกำหนดให้มีกระบวนการตรวจสอบความถูกต้องของการจัดชั้นหนี้ ความครบถ้วนและถูกต้องของข้อมูลการปรับปรุงโครงสร้างหนี้ และข้อมูลเกี่ยวกับหลักประกัน เช่น ประเภทหลักประกัน ราคาประเมิน เป็นต้น ซึ่งข้อมูลเหล่านี้มีผลต่อเงินสำรองหนี้สูญของธนาคาร

การตัดสินทรัพย์ออกจากบัญชี ธนาคารมีนโยบายให้ตัดบัญชีสินเชื่อที่จัดชั้นสงสัยจะสูญที่กันเงินสำรองหนี้สูญครบร้อยละ 100 ซึ่งธนาคารยังคงเร่งดำเนินการติดตามทวงถามหรือดำเนินการทางกฎหมายจนถึงที่สุด

การกำหนดกระบวนการสอบทานสินเชื่อ เพื่อให้มั่นใจว่าได้มีการปฏิบัติตามกระบวนการมาตรฐานในการอนุมัติสินเชื่อ/ปรับปรุงโครงสร้างหนี้ นอกจากนี้ ยังมีการประเมินคุณภาพของเงินให้สินเชื่อและสินทรัพย์อื่นที่เกี่ยวข้องเพื่อประโยชน์ในการจัดชั้นตามเกณฑ์ธนาคารแห่งประเทศไทย

ความเสี่ยงด้านตลาด (Market Risk)

ความเสี่ยงด้านตลาด หมายถึง ความเสี่ยงที่ธนาคารอาจได้รับความเสียหายเนื่องจากการเปลี่ยนแปลงมูลค่าของฐานะทั้งที่อยู่ในและนอกงบแสดงฐานะการเงินที่เกิดจากการเคลื่อนไหวของอัตราดอกเบี้ย อัตราแลกเปลี่ยน ราคาตราสารทุน และราคาสินค้าโภคภัณฑ์ ที่มีผลกระทบในทางลบต่อรายได้และเงินกองทุนของธนาคาร ทั้งนี้ ธนาคารได้ดำเนินการติดตามและควบคุมความเสี่ยงที่เกิดขึ้นกับฐานะในบัญชีเพื่อการค้าและฐานะในบัญชีเพื่อการธนาคาร โดยการเปรียบเทียบความเสี่ยงดังกล่าวกับเพดานหรือตัวบ่งชี้ความเสี่ยงประเภทต่าง ๆ ที่ได้รับอนุมัติ และกำหนดแนวทางปฏิบัติเมื่อมีการเกินเพดานความเสี่ยงหรือตัวบ่งชี้ความเสี่ยงที่กำหนด รวมถึงมีการรายงานข้อมูลดังกล่าวต่อผู้บริหารระดับสูงหรือคณะกรรมการบริหารความเสี่ยงเป็นประจำ

ความเสี่ยงด้านอัตราดอกเบี้ย

เป็นความเสี่ยงที่รายได้หรือเงินกองทุนได้รับผลกระทบในทางลบจากการเปลี่ยนแปลงอัตราดอกเบี้ยของรายการสินทรัพย์ หนี้สิน และรายการนอกงบแสดงฐานะการเงินทั้งหมดที่มีความอ่อนไหวต่ออัตราดอกเบี้ย (Rate Sensitive Items) ซึ่งอาจส่งผลกระทบต่อรายได้ดอกเบี้ยสุทธิ (Net Interest Income) มูลค่าทางเศรษฐกิจ (Economic Value) มูลค่าตลาดของรายการเพื่อค้า (Trading Account) และรายได้และค่าใช้จ่ายอื่นที่สัมพันธ์กับอัตราดอกเบี้ย

4.1	ข้อมูลความเสี่ยงของธนาคาร (ต่อ)

สินทรัพย์และหนี้สินทางการเงินของธนาคารที่สำคัญ จำแนกตามระยะเวลาในการเปลี่ยนอัตราดอกเบี้ย ดังนี้

* รวมเงินลงทุนในบริษัทย่อยและบริษัทร่วม (ไม่รวมเงินลงทุนเพื่อค้า ค่าเผื่อการปรับมูลค่า และค่าเผื่อการด้อยค่า)

ความเสี่ยงด้านอัตราแลกเปลี่ยน

เป็นความเสี่ยงที่รายได้หรือเงินกองทุนได้รับผลกระทบในทางลบจากความผันผวนของอัตราแลกเปลี่ยน เนื่องมาจากการทำธุรกรรมในสกุลเงินต่างประเทศ หรือจากการมีสินทรัพย์หรือหนี้สินในสกุลเงินต่างประเทศ เมื่อแปลงมูลค่า ที่เป็นสกุลเงินตราต่างประเทศของรายการต่าง ๆ ในงบการเงินของธนาคารไปเป็นสกุลเงินท้องถิ่นแล้ว ทำให้มูลค่าทางบัญชีของธนาคารลดลง รวมถึงการลดลงของรายได้หรือเกิดผลขาดทุนจากการค้าเงินตราต่างประเทศ

4.1	ข้อมูลความเสี่ยงของธนาคาร (ต่อ)

ความเสี่ยงด้านราคาตราสารทุน

เป็นความเสี่ยงที่รายได้หรือเงินกองทุนได้รับผลกระทบในทางลบจากการเปลี่ยนแปลงของราคาตราสารทุน ทำให้มูลค่าของหลักทรัพย์การลงทุนของธนาคารลดลง โดยธนาคารเน้นการลงทุนในหลักทรัพย์ที่มีศักยภาพในการเติบโต และมีโอกาสสร้างผลตอบแทนให้กับธนาคาร

ความเสี่ยงด้านราคาสินค้าโภคภัณฑ์

เป็นความเสี่ยงที่รายได้หรือเงินกองทุนได้รับผลกระทบในทางลบเนื่องจากการเปลี่ยนแปลงของราคาสินค้าโภคภัณฑ์ ทั้งนี้ ธนาคารยังไม่มีนโยบายถือฐานะดังกล่าว จึงดำเนินการบริหารความเสี่ยงในลักษณะ Back to Back

โครงสร้างการบริหาร และการกำกับดูแลความเสี่ยงด้านตลาดของธนาคาร

ธนาคารได้มอบหมายให้คณะกรรมการชุดต่าง ๆ ได้แก่ คณะกรรมการธนาคาร คณะกรรมการบริหารความเสี่ยง มีหน้าที่ความรับผิดชอบในการกำหนดนโยบายและเพดานความเสี่ยงด้านตลาดของธนาคาร ดังนี้

คณะกรรมการธนาคาร (Board of Directors)

มีหน้าที่หลักในการอนุมัตินโยบายบริหารความเสี่ยงด้านตลาด รวมถึงระดับความเสียหายสูงสุดที่ยอมรับได้ หรือ Threshold เพื่อควบคุมฐานะที่เปิดของความเสี่ยง (Risk Exposure) ที่มีต่อความเสี่ยงด้านตลาด และกระจายอำนาจให้คณะกรรมการหรือหน่วยงานที่รับผิดชอบในแต่ละระดับเป็นผู้ดูแลตามความเหมาะสม

คณะกรรมการบริหารความเสี่ยง (Risk Management Committee - RMC)

มีหน้าที่ในการเสนอกำหนดนโยบายบริหารความเสี่ยงโดยรวมต่อคณะกรรมการธนาคาร รวมทั้งควบคุม ติดตาม ประเมินผลการบริหารความเสี่ยง และดูแลให้ธนาคารดำเนินการตามนโยบายและแนวทางบริหารความเสี่ยงที่ธนาคาร และหน่วยงานกำกับกำหนด

ธนาคารมอบหมายให้ฝ่ายบริหารความเสี่ยงด้านตลาด ซึ่งเป็นอิสระจากหน่วยงานที่ทำธุรกรรม (Front Office) เพื่อความโปร่งใส และมีประสิทธิภาพ สอดคล้องตามแนวทางการกำกับดูแลความเสี่ยงด้านตลาดของธนาคารแห่งประเทศไทย และนโยบายบริหารความเสี่ยงด้านตลาดของธนาคาร ในการทำหน้าที่ติดตาม ควบคุมดูแลความเสี่ยงด้านตลาด ให้อยู่ภายใต้กรอบเพดานหรือตัวบ่งชี้ความเสี่ยงที่ธนาคารกำหนด รวมถึงการจัดทำรายงานเพื่อนำเสนอต่อผู้บริหารระดับสูง และคณะกรรมการบริหารความเสี่ยงเป็นประจำ

ทั้งนี้ ธนาคารมีการกำหนดนโยบายบริหารความเสี่ยงด้านตลาดให้สอดคล้องกับกลยุทธ์ของธนาคาร และเป็นไปตามหลักเกณฑ์การกำกับความเสี่ยงด้านตลาดของธนาคารแห่งประเทศไทย

สำหรับธุรกรรมในบัญชีเพื่อการค้า ธนาคารมีการกำหนดเพดานความเสี่ยงสูงสุดที่ธนาคารยอมรับได้ประเภทต่าง ๆ เช่น มูลค่า/ฐานะ การลงทุน ผลขาดทุนสูงสุด รวมถึงตัววัดความเสี่ยงทางสถิติ ได้แก่ Value at Risk (VaR) และตัววัดค่าความอ่อนไหว (Sensitivity) เป็นต้น โดยมีการประเมินมูลค่าตามราคาตลาด และการทดสอบภาวะวิกฤต (Stress Testing) อย่างสม่ำเสมอ รวมทั้งการจัดทำระเบียบผลิตภัณฑ์ (Product Program) อีกทั้งการพัฒนาระบบงานและเครื่องมือที่ใช้ในการประเมินและควบคุมความเสี่ยงให้มีประสิทธิภาพ และสามารถรองรับการทำธุรกรรมที่มีความซับซ้อนมากขึ้น

สำหรับธุรกรรมในบัญชีเพื่อการธนาคาร ธนาคารติดตามความเสี่ยงด้านอัตราดอกเบี้ยเป็นประจำอย่างสม่ำเสมอจากการประเมิน Net Interest Income Change และ Economic Value Change รวมถึงมีการทดสอบภาวะวิกฤต (Stress Testing) อย่างสม่ำเสมอ และจะติดตามความเสี่ยงเป็นกรณีพิเศษ หากสถานการณ์ด้านอัตราดอกเบี้ยในตลาดมีการเปลี่ยนแปลงและส่งผลกระทบต่ออัตราดอกเบี้ยของธนาคารอย่างมีนัยสำคัญ

4.1	ข้อมูลความเสี่ยงของธนาคาร (ต่อ)

โครงสร้างการบริหาร และการกำกับดูแลความเสี่ยงด้านตลาด ของกลุ่มธุรกิจทางการเงิน

ธนาคารมีการกำกับดูแลการบริหารความเสี่ยงของกลุ่มธุรกิจทางการเงิน และกำหนดเป็นนโยบายการบริหารความเสี่ยงของกลุ่มธุรกิจทางการเงิน โดยได้รับอนุมัติจากคณะกรรมการธนาคาร ซึ่งได้กำหนดให้บริษัทลูกในกลุ่มธุรกิจทางการเงินต้องจัดให้มีการบริหารความเสี่ยงให้ครบถ้วนทุกด้าน ตามความเสี่ยงที่มีนัยสำคัญของบริษัท และตามที่กำหนดในนโยบายการบริหารความเสี่ยงของกลุ่มธุรกิจทางการเงิน มีการกำหนดโครงสร้างองค์กรที่ก่อให้เกิดประสิทธิภาพในการบริหารความเสี่ยง รวมถึงมีการกำหนดขอบเขตผู้มีอำนาจอย่างชัดเจน ดำเนินการตามระบบติดตามการปฏิบัติงาน และระบบการควบคุมภายในอย่างครบถ้วนและมีประสิทธิภาพ มีการระบุ วัด ติดตาม และควบคุมความเสี่ยงตามแนวทางที่กำหนดในนโยบายการบริหารความเสี่ยงของกลุ่มธุรกิจทางการเงิน ตลอดจนกำหนดให้บริษัทจัดทำข้อมูลการบริหารความเสี่ยงของบริษัทนำส่งให้แก่ธนาคาร รวมทั้งให้รายงานผลการบริหารความเสี่ยงแก่คณะกรรมการบริหารความเสี่ยงของธนาคารเป็นประจำ เพื่อให้ธนาคารใช้ในการติดตามผลการบริหารความเสี่ยงและระดับความเสี่ยงของบริษัทในกลุ่มธุรกิจทางการเงิน ตลอดจนประเมินผลกระทบที่มีต่อเงินกองทุนของธนาคาร

กลุ่มธุรกิจทางการเงินมีลักษณะการบริหารความเสี่ยงด้านตลาดภายในกลุ่มธุรกิจทางการเงินแบบกระจายอำนาจ (Decentralize) ซึ่งบริษัทในกลุ่มธุรกิจทางการเงินเป็นผู้บริหารความเสี่ยงของบริษัทฯ เอง โดยธนาคารจะพิจารณาให้ความเห็นในการกำหนดตัวชี้วัดความเสี่ยงด้านตลาดแก่บริษัทในกลุ่มธุรกิจทางการเงินตามความเหมาะสม

ความเสี่ยงด้านสภาพคล่อง

ความเสี่ยงด้านสภาพคล่อง หมายถึง ความเสี่ยงที่ธนาคารไม่สามารถชำระหนี้สินหรือภาระผูกพันเมื่อถึงกำหนด เนื่องจากไม่สามารถเปลี่ยนสินทรัพย์เป็นเงินสดได้ หรือไม่สามารถจัดหาเงินทุนได้เพียงพอ หรือสามารถจัดหาเงินทุนได้ด้วยต้นทุนที่สูงเกินกว่าระดับที่ยอมรับได้ ซึ่งอาจส่งผลกระทบต่อรายได้และเงินกองทุนของธนาคารทั้งในปัจจุบันและอนาคต

โครงสร้างการบริหาร และการกำกับดูแลความเสี่ยงด้านสภาพคล่องของธนาคาร

ธนาคารได้มอบหมายให้คณะกรรมการชุดต่าง ๆ ได้แก่ คณะกรรมการธนาคาร คณะกรรมการบริหารความเสี่ยง และคณะกรรมการบริหารสินทรัพย์และหนี้สิน มีหน้าที่ความรับผิดชอบในการกำหนดนโยบาย กลยุทธ์และการบริหารความเสี่ยงด้านสภาพคล่องของธนาคาร ดังนี้

คณะกรรมการธนาคาร (Board of Directors)

มีหน้าที่หลักในการอนุมัตินโยบายบริหารความเสี่ยงด้านสภาพคล่อง แผนฉุกเฉินสภาพคล่อง และเพดาน หรือตัวบ่งชี้ (Trigger) ความเสี่ยงด้านสภาพคล่องที่ธนาคารยอมรับได้

คณะกรรมการบริหารความเสี่ยง (Risk Management Committee - RMC)

มีหน้าที่ในการเสนอกำหนดนโยบายบริหารความเสี่ยงโดยรวมต่อคณะกรรมการธนาคาร ควบคุม ติดตาม ประเมินผลการบริหารความเสี่ยง และดูแลให้ธนาคารดำเนินการตามนโยบายและแนวทางบริหารความเสี่ยงที่ธนาคารและหน่วยงานกำกับกำหนด และนำเสนอรายงานผลการดำเนินงานของคณะกรรมการบริหารความเสี่ยงต่อคณะกรรมการตรวจสอบเพื่อรับทราบและ/หรือพิจารณาทุกเดือน และรายงานคณะกรรมการธนาคารเพื่อทราบและ/หรือพิจารณาทุกไตรมาส

คณะกรรมการบริหารสินทรัพย์และหนี้สิน (Assets and Liabilities Management Committee - ALCO)

มีหน้าที่ในการกำหนดกลยุทธ์การบริหารโครงสร้างสินทรัพย์ หนี้สิน และเงินกองทุนของธนาคารให้เหมาะสม ติดตามปัจจัยภายนอกต่าง ๆ ที่มีผลกระทบต่อสภาพคล่องของธนาคาร กำหนดกลยุทธ์ในการจัดการด้านความเสี่ยงจากสภาพคล่องและอัตราดอกเบี้ย และนำเสนอรายงานของคณะกรรมการบริหารสินทรัพย์และหนี้สินต่อคณะกรรมการบริหารเพื่อรับทราบและ/หรือตัดสินใจ

4.1	ข้อมูลความเสี่ยงของธนาคาร (ต่อ)

โครงสร้างการบริหาร และการกำกับดูแลความเสี่ยงด้านสภาพคล่อง ของกลุ่มธุรกิจทางการเงิน

ธนาคารมีการกำกับดูแลการบริหารความเสี่ยงของกลุ่มธุรกิจทางการเงิน และกำหนดเป็นนโยบายการบริหารความเสี่ยงของกลุ่มธุรกิจทางการเงิน โดยได้รับอนุมัติจากคณะกรรมการธนาคาร ซึ่งได้กำหนดให้บริษัทลูกในกลุ่มธุรกิจทางการเงินต้องจัดให้มีการบริหารความเสี่ยงให้ครบถ้วนทุกด้านตามที่กำหนดในนโยบายการบริหารความเสี่ยงของกลุ่มธุรกิจทางการเงินของธนาคาร มีการกำหนดโครงสร้างองค์กร ที่ก่อให้เกิดประสิทธิภาพในการบริหารความเสี่ยง รวมถึงมีการกำหนดขอบเขตผู้มีอำนาจอย่างชัดเจน ดำเนินการตามระบบติดตามการปฏิบัติงาน และระบบการควบคุมภายในอย่างครบถ้วนและมีประสิทธิภาพ มีการระบุ วัด ติดตาม และควบคุมความเสี่ยงตามแนวทางที่กำหนดในนโยบายการบริหารความเสี่ยงของกลุ่มธุรกิจทางการเงิน ตลอดจนการจัดทำรายงานฐานะสภาพคล่องรวมถึงข้อมูลที่เกี่ยวข้อง และนำส่งให้แก่ธนาคาร เพื่อให้ธนาคารใช้ในการติดตามฐานะสภาพคล่องและระดับความเสี่ยงของบริษัทในกลุ่มธุรกิจทางการเงิน ตลอดจนประเมินผลกระทบที่มีต่อสภาพคล่องของธนาคาร

กลุ่มธุรกิจทางการเงินมีลักษณะการบริหารสภาพคล่องภายในกลุ่มธุรกิจทางการเงินแบบกระจายอำนาจ (Decentralize) ซึ่งบริษัทในกลุ่มธุรกิจทางการเงินเป็นผู้บริหารสภาพคล่องของบริษัทฯ เอง โดยธนาคารจะพิจารณาให้ความช่วยเหลือด้านสภาพคล่องแก่บริษัทในกลุ่มธุรกิจทางการเงินตามความเหมาะสม

โครงสร้างแหล่งที่มาและใช้ไปของเงินทุน

ธุรกิจธนาคารพาณิชย์มีความเสี่ยงด้านสภาพคล่องเป็นความเสี่ยงที่สำคัญ ซึ่งปัจจัยความเสี่ยงด้านสภาพคล่องที่สำคัญของธนาคาร คือ โครงสร้างแหล่งที่มาและใช้ไปของเงินทุน เนื่องจากลักษณะการจัดหาเงินทุนของธนาคารอาศัยเงินทุนระยะสั้นจากการระดมเงินรับฝากซึ่งส่วนใหญ่เป็นเงินรับฝากระยะสั้นไม่เกิน 1 ปี รวมถึงเงินรับฝากที่สามารถถอนได้โดยไม่มีกำหนดเวลา ขณะที่การใช้ไปของเงินทุนในการอำนวยสินเชื่อนั้นมีระยะเวลาครบกำหนดยาวกว่าเงินรับฝาก ส่งผลให้ธนาคารมีความเสี่ยงด้านสภาพคล่องที่เกิดจากการไม่สามารถเปลี่ยนสินทรัพย์เป็นเงินสดได้ทันกับระยะเวลาครบกำหนดของหนี้สิน หรือสามารถจัดหาเงินทุนได้ด้วยต้นทุนที่สูงเกินกว่าระดับที่ยอมรับได้ ซึ่งอาจส่งผลกระทบต่อรายได้และเงินกองทุนของธนาคารทั้งในปัจจุบันและอนาคต

ดังนั้น ธนาคารจึงมีกระบวนการในการบริหารความเสี่ยงด้านสภาพคล่อง โดยพิจารณาแนวโน้มสภาพคล่องจากประมาณการฐานะสภาพคล่องของธนาคาร และประเมินความเสี่ยงจากอัตราส่วนสินทรัพย์สภาพคล่องสุทธิต่อฐานะสภาพคล่องสุทธิ เพื่อดูความเพียงพอของปริมาณสินทรัพย์สภาพคล่องที่ใช้รองรับความต้องการใช้เงินทุนในระยะสั้นของธนาคาร นอกจากนี้ ธนาคารได้กำหนดตัวชี้วัด (Trigger) เพื่อเป็นเครื่องมือในการควบคุมความเสี่ยงด้านสภาพคล่อง พร้อมทั้งรายงานความเสี่ยงต่อ คณะกรรมการบริหารความเสี่ยง ผู้บริหาร และหน่วยงานที่เกี่ยวข้องอย่างสม่ำเสมอ

เครื่องมือในการบริหารความเสี่ยงด้านสภาพคล่อง

เครื่องมือในการบริหารความเสี่ยงด้านสภาพคล่อง แสดงในรูปแบบรายงานต่าง ๆ ที่เกี่ยวกับสภาพคล่องของธนาคารเพื่อเสนอผู้บริหารระดับสูง และหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง เพื่อนำไปใช้ประโยชน์ในการบริหารจัดการความเสี่ยงด้านสภาพคล่องได้อย่างมีประสิทธิภาพ

4.1	ข้อมูลความเสี่ยงของธนาคาร (ต่อ)

- ธนาคารมีการจัดทำรายงานความเสี่ยงด้านสภาพคล่อง (Liquidity Risk Report) เพื่อใช้ประเมินความเสี่ยงด้านสภาพคล่องรายวันและรายเดือน โดยเปรียบเทียบกับเพดานหรือตัวบ่งชี้ความเสี่ยงที่ได้รับอนุมัติ เพื่อดูแลและควบคุมให้ความเสี่ยงอยู่ในระดับที่ธนาคารกำหนด

- รายงานแสดงฐานะสภาพคล่องสุทธิของธนาคารในระยะเวลา 14 วัน ซึ่งสามารถแสดงรายละเอียดเป็นรายวัน โดยแสดงข้อมูลประมาณการกระแสเงินสดรับจ่าย มีการปรับข้อมูลให้สอดคล้องกับพฤติกรรมของลูกค้าโดยใช้ข้อมูลเกี่ยวกับแบบแผนของกระแสเงินสดในอดีตร่วมกับการใช้วิจารณญาณในการคาดการณ์แนวโน้มที่เป็นไปได้ในอนาคต โดยยึดหลักความเป็นจริง (Realistic) และความระมัดระวัง (Conservative) โดยมีความถี่ในการทำรายงานเป็นรายวัน

- รายงานข้อมูลสภาพคล่อง (Liquidity Gap Report) ซึ่งแสดงข้อมูลประมาณการกระแสเงินสดรับจ่ายในอนาคตของธนาคารโดยกำหนดสมมติฐานในการปรับปรุงให้สอดคล้องกับพฤติกรรมที่เกิดขึ้นจริงในอดีต ภายใต้ภาวะปกติ

- รายงานฐานะการเงินประจำวันซึ่งแสดงข้อมูลการดำรงสินทรัพย์สภาพคล่องในส่วนที่เป็นเงินฝากเฉลี่ยต่อวันของธนาคารที่ธนาคารแห่งประเทศไทย โดยเมื่อนำมารวมกับยอดเงินสดที่ศูนย์บริหารและจัดการธนบัตรเฉลี่ยต่อวัน แล้วจะต้องไม่ต่ำกว่าร้อยละ 1 ของยอดเงินรับฝากและยอดเงินกู้ยืม ตามหลักเกณฑ์ของธนาคารแห่งประเทศไทย นอกจากนั้น ยังแสดงระดับของสินทรัพย์ที่มีคุณภาพดีและมีสภาพคล่องสูงแต่ละประเภทที่สามารถเปลี่ยนเป็นเงินสดได้อย่างรวดเร็ว เพื่อรองรับความต้องการสภาพคล่องในการดำเนินธุรกิจในภาวะปกติของธนาคาร โดยมีความถี่ในการทำรายงานเป็นรายวัน

- รายงานการดำรงสินทรัพย์สภาพคล่องเพื่อรองรับสถานการณ์ด้านสภาพคล่องที่มีความรุนแรง (Liquidity Coverage Ratio : LCR) ประเมินเป็นรายเดือนตามแนวทางของธนาคารแห่งประเทศไทย เสนอคณะกรรมการบริหารความเสี่ยงและคณะกรรมการบริหารสินทรัพย์และหนี้สิน ซึ่ง LCR มีวัตถุประสงค์เพื่อให้ธนาคารมีสภาพคล่องที่สามารถรองรับสถานการณ์ด้านสภาพคล่องที่มีความรุนแรงในระยะสั้น โดยธนาคารจะต้องมีสินทรัพย์สภาพคล่องซึ่งเป็นสินทรัพย์ที่มีคุณภาพดี มีสภาพคล่องสูง และไม่ติดภาระผูกพันที่สามารถเปลี่ยนเป็นเงินสดได้อย่างรวดเร็วโดยมูลค่าไม่เปลี่ยนแปลงอย่างมีนัยสำคัญ ในปริมาณที่เพียงพอรองรับประมาณการกระแสเงินสดที่อาจไหลออกสุทธิใน 30 วัน ภายใต้สถานการณ์ด้านสภาพคล่องที่มีความรุนแรงตามเกณฑ์การคำนวณของธนาคารแห่งประเทศไทย

- รายงานผลการทดสอบภาวะวิกฤตความเสี่ยงด้านสภาพคล่องตามสถานการณ์จำลองเสนอคณะกรรมการบริหารความเสี่ยงเป็นรายไตรมาส

การทดสอบภาวะวิกฤตความเสี่ยงด้านสภาพคล่อง

ธนาคารกำหนดให้มีการทดสอบภาวะวิกฤตความเสี่ยงด้านสภาพคล่องเป็นรายไตรมาสตามกรอบนโยบายการทดสอบภาวะวิกฤตของธนาคาร โดยใช้สถานการณ์ที่ธนาคารกำหนดขึ้นเองซึ่งแบ่งออกได้ 3 กรณี ได้แก่ (1) ภาวะวิกฤตที่เกิดขึ้นกับธนาคารเอง (Institution-Specific Crisis) (2) ภาวะวิกฤตที่เกิดขึ้นกับระบบสถาบันการเงินและส่งผลกระทบต่อสภาพคล่องของธนาคาร (Market-Wide Crisis) และ (3) ภาวะวิกฤตที่เกิดจากผลรวมของทั้งสองปัจจัย (Combination of Both) โดยในแต่ละสถานการณ์จำลอง จะประกอบด้วยข้อสมมติต่าง ๆ เช่น การเบิกถอนเงินรับฝากของลูกค้าแต่ละประเภทในสัดส่วนที่ต่างกัน สภาพคล่องในตลาดของสินทรัพย์ลดลง ความสามารถในการเข้าถึงแหล่งเงินทุนขนาดใหญ่ลดลง เป็นต้น และธนาคารได้จัดทำแผนฉุกเฉินสภาพคล่องเพื่อรองรับภาวะวิกฤตโดยคำนึงถึงผลการทดสอบภาวะวิกฤตในแต่ละสถานการณ์จำลอง ซึ่งแผนฉุกเฉินสภาพคล่องได้กำหนดตัวบ่งชี้เพื่อเตือนภัยสำหรับวิกฤตการณ์สภาพคล่อง เพื่อให้ธนาคารสามารถลดแรงกระทบในเชิงลบจากปัญหาสภาพคล่องที่จะเกิดขึ้นได้อย่างทันท่วงทีด้วยค่าใช้จ่าย/ต้นทุนที่สมเหตุสมผล

4.1	ข้อมูลความเสี่ยงของธนาคาร (ต่อ)

อัตราส่วนสินทรัพย์สภาพคล่อง

ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2560 และ 2559 ธนาคารมีเงินฝากที่ธนาคารแห่งประเทศไทยและเงินสดที่ศูนย์เงินสด จำนวน 19,507.24 ล้านบาท และ 29,235.90 ล้านบาท โดยสินทรัพย์สภาพคล่องเฉลี่ยรายปักษ์แล้วไม่ต่ำกว่าร้อยละ 1 ของเงินรับฝากและเงินกู้ยืมตามที่ธนาคารแห่งประเทศไทยกำหนด

แหล่งที่มาและใช้ไปของเงินทุน

แหล่งที่มาและใช้ไปของเงินทุน ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2560 ธนาคารและบริษัทย่อยมีแหล่งที่มาของเงินทุนที่สำคัญมาจากเงินรับฝาก โดยมีสัดส่วนร้อยละ 72.56 ของแหล่งเงินทุนทั้งหมด สำหรับแหล่งเงินทุนที่สำคัญอื่น ๆ ได้แก่ รายการระหว่างธนาคารและตลาดเงินสุทธิด้านหนี้สิน คิดเป็นร้อยละ 8.01 ตราสารหนี้ที่ออกและเงินกู้ยืม คิดเป็นร้อยละ 3.88 และส่วนของเจ้าของ คิดเป็นร้อยละ 10.31

สำหรับแหล่งใช้ไปของเงินทุนนั้น ธนาคารและบริษัทย่อยใช้เงินทุนในการให้สินเชื่อร้อยละ 67.90 ของแหล่งใช้ไปของเงินทุน สำหรับแหล่งใช้ไปของเงินทุนที่สำคัญอื่น ๆ ได้แก่ รายการระหว่างธนาคารและตลาดเงินสุทธิด้านสินทรัพย์ คิดเป็นร้อยละ 19.26 และเงินลงทุนสุทธิ คิดเป็นร้อยละ 8.00

สัดส่วนเงินให้สินเชื่อต่อเงินรับฝาก

จากงบการเงินรวมของธนาคาร ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2560 ธนาคารมีสัดส่วนเงินให้สินเชื่อต่อเงินรับฝากเท่ากับร้อยละ 93.59 โดยปรับลดลงจากร้อยละ 96.54 ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2559

สำหรับอัตราส่วนเงินให้สินเชื่อต่อเงินรับฝากตามงบการเงินเฉพาะธนาคาร ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2560 เท่ากับร้อยละ 89.96 โดยปรับลดลงจากร้อยละ 93.01 ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2559 เป็นผลมาจากการปรับเพิ่มขึ้นของเงินให้สินเชื่อร้อยละ 1.54 ในขณะที่เงินรับฝากปรับเพิ่มขึ้นร้อยละ 4.98 จากสิ้นปี 2559

4.1	ข้อมูลความเสี่ยงของธนาคาร (ต่อ)

ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2560 และ 31 ธันวาคม 2559 สินทรัพย์และหนี้สินทางการเงินของธนาคาร ได้ถูกจัดประเภทตามระยะเวลาที่เหลือของสัญญา ดังนี้

* รวมเงินลงทุนในบริษัทย่อยและบริษัทร่วม

4.2	มูลค่ายุติธรรมของตราสารการเงิน

* รวมเงินลงทุนในบริษัทย่อยและบริษัทร่วม

4.3	การดำรงเงินกองทุน

ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2560 และ 2559 ธนาคารได้คำนวณเงินกองทุนตามหลักเกณฑ์ Basel III ของธนาคารแห่งประเทศไทย ซึ่งตั้งแต่ปี 2559 เป็นต้นไป กำหนดให้ธนาคารพาณิชย์ที่จดทะเบียนในประเทศดำรงอัตราส่วนเงินกองทุนชั้นที่ 1 ที่เป็นส่วนของเจ้าของเพิ่มเติมจากการดำรงอัตราส่วนเงินกองทุนขั้นต่ำอีกเกินกว่าร้อยละ 2.5 ของสินทรัพย์เสี่ยงทั้งสิ้น โดยทยอยดำรงอัตราส่วนเงินกองทุนส่วนเพิ่มมากกว่าร้อยละ 0.625 ในแต่ละปี เริ่มตั้งแต่วันที่ 1 มกราคม 2559 จนครบจำนวน ในวันที่ 1 มกราคม 2562

อัตราส่วนเงินกองทุนต่อสินทรัพย์เสี่ยง

ธนาคารได้ดำรงเงินกองทุนและอัตราส่วนเงินกองทุนต่อสินทรัพย์เสี่ยงตามหลักเกณฑ์และวิธีการที่ธนาคารแห่งประเทศไทยกำหนด ดังนี้

4.3	การดำรงเงินกองทุน (ต่อ)

ธนาคารได้เปิดเผยข้อมูลเกี่ยวกับการดำรงเงินกองทุนของธนาคารและกลุ่มธุรกิจทางการเงินตามประกาศธนาคารแห่งประเทศไทย เรื่อง การเปิดเผยข้อมูลการดำรงเงินกองทุนสำหรับธนาคารพาณิชย์ และ เรื่อง การเปิดเผย 	ธนาคารได้เปิดเผยข้อมูลเกี่ยวกับการดำรงเงินกองทุนของธนาคารและกลุ่มธุรกิจทางการเงินตามประกาศธนาคารแห่งประเทศไทย เรื่อง การเปิดเผยข้อมูลการดำรงเงินกองทุนสำหรับธนาคารพาณิชย์ และเรื่อง การเปิดเผยข้อมูลการดำรงเงินกองทุนสำหรับกลุ่มธุรกิจทางการเงิน

ช่องทางที่เปิดเผยข้อมูล	www.ktb.co.th>นักลงทุนสัมพันธ์>ข้อมูลทางการเงิน>การเปิดเผยข้อมูลตามเกณฑ์ Basel

วันที่ที่เปิดเผยข้อมูล	ภายในเดือนเมษายน 2561

ข้อมูล ณ	วันที่ 31 ธันวาคม 2560

5.	ประมาณการและข้อสมมติฐาน

ในการจัดทำงบการเงินให้เป็นไปตามมาตรฐานการรายงานทางการเงิน ผู้บริหารต้องใช้การประมาณการและข้อสมมติฐาน หลายประการ ซึ่งมีผลกระทบต่อการกำหนดนโยบายและการรายงานจำนวนเงินที่เกี่ยวกับสินทรัพย์ หนี้สิน รายได้ และค่าใช้จ่าย  ผลที่เกิดขึ้นจริงอาจแตกต่างจากที่ประมาณไว้

ประมาณการและข้อสมมติฐานที่ใช้จะได้รับการทบทวนอย่างต่อเนื่อง การปรับประมาณการทางบัญชีจะบันทึกในงวดบัญชีที่ประมาณการดังกล่าวได้รับการทบทวน และในอนาคตที่ได้รับผลกระทบ ข้อมูลเกี่ยวกับความไม่แน่นอนของประมาณการและข้อสมมติฐานที่สำคัญในการกำหนดนโยบายการบัญชีมีผลกระทบสำคัญต่อการรับรู้จำนวนเงินในงบการเงิน

6.	การปรับงบการเงินย้อนหลังและการจัดประเภทรายการใหม่

6.1    การปรับงบการเงินย้อนหลัง

มาตรฐานการบัญชี ฉบับที่ 28 เรื่อง เงินลงทุนในบริษัทร่วมและการร่วมค้า ให้คำนิยามบริษัทร่วมและหลักการมีอิทธิพลอย่างมีนัยสำคัญ โดยธนาคารได้พิจารณาแล้วเห็นว่าธนาคารมีอิทธิพลอย่างมีนัยสำคัญต่อ บริษัท เนชั่นแนล ไอทีเอ็มเอ๊กซ์ จำกัด ซึ่งเป็นไปตามมาตรฐานการบัญชีฉบับนี้ จึงแสดงเงินลงทุนในบริษัทดังกล่าวเป็นบริษัทร่วม โดยใช้วิธีปรับงบการเงินย้อนหลัง ซึ่งมีผลกระทบต่องบการเงิน ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2559 และวันที่ 1 มกราคม 2559 และสำหรับปีสิ้นสุดวันที่ 31 ธันวาคม 2559 ที่เคยเสนอไว้ ดังนี้

6.2    การจัดประเภทรายการใหม่

ธนาคารได้จัดประเภทรายการในงบแสดงฐานะการเงิน ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2559 และ 1 มกราคม 2559 ใหม่ เพื่อให้สอดคล้องและเปรียบเทียบกับการแสดงรายการในงบแสดงฐานะการเงิน ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2560 ทั้งนี้ไม่มีผลกระทบต่อกำไรสุทธิหรือส่วนของผู้ถือหุ้นที่ได้รายงานไปแล้ว ดังนี้

7.	ข้อมูลเพิ่มเติม

7.1	ข้อมูลเพิ่มเติมเกี่ยวกับกระแสเงินสด

รายการที่มิใช่เงินสดที่สำคัญ สำหรับปีสิ้นสุดวันที่ 31 ธันวาคม 2560 และ 2559 มีดังนี้

*รวมกำไรขาดทุนจากการโอนเปลี่ยนประเภทเงินลงทุน

7.2	รายการระหว่างธนาคารและตลาดเงินสุทธิ (สินทรัพย์)

7.2	รายการระหว่างธนาคารและตลาดเงินสุทธิ (สินทรัพย์) (ต่อ)

7.3	ตราสารอนุพันธ์เพื่อค้า

มูลค่ายุติธรรมและจำนวนเงินตามสัญญาแบ่งตามประเภทความเสี่ยง

สัดส่วนการทำธุรกรรมตราสารอนุพันธ์แบ่งตามประเภทคู่สัญญาโดยพิจารณาจากจำนวนเงินตามสัญญา

7.4	เงินลงทุนสุทธิ

7.4	เงินลงทุนสุทธิ (ต่อ)

เงินลงทุนทั่วไปของธนาคารประเภทตราสารทุนที่ไม่อยู่ในความต้องการของตลาดในประเทศ ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2560 และ 2559 มีจำนวน 1,862.14 ล้านบาท และ 1,943.17 ล้านบาท ตามลำดับ ได้รวมเงินลงทุนในธนาคารอิสลามแห่งประเทศไทย จำนวน 1,048.15 ล้านบาท โดยธนาคารได้ตั้งค่าเผื่อการด้อยค่าแล้วทั้งจำนวน และได้รวมเงินลงทุนเพื่อส่งเสริมนโยบายภาครัฐ โดยลงทุนในกองทรัสต์เพื่อกิจการเงินร่วมลงทุนสำหรับธุรกิจเอสเอ็มอีก้าวไกลไปด้วยกัน จำนวน 34.79ล้านบาท

7.4.5	ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2560 และ 2559 กำไร (ขาดทุน) ที่ยังไม่เกิดขึ้นจากการเปลี่ยนแปลงมูลค่าของเงินลงทุนเผื่อขายมีดังนี้

1	สุทธิจากค่าเผื่อการด้อยค่า

2	รวมกำไรขาดทุนจากการโอนเปลี่ยนประเภทเงินลงทุน

7.4.6	ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2560 และ 2559 ธนาคารมีเงินลงทุนในหลักทรัพย์ที่เป็นเงินตราต่างประเทศที่ได้รับผลกระทบจากอัตราแลกเปลี่ยนเงินตราต่างประเทศ โดยมีมูลค่าลดลง จำนวน 965.77 ล้านบาท และ 86.94 ล้านบาท ตามลำดับ

7.4.7	ธนาคารมีเงินลงทุนในหลักทรัพย์อื่นซึ่งธนาคารถือหุ้นตั้งแต่ร้อยละ 10 ขึ้นไป ซึ่งจำแนกเป็นกลุ่ม โดยแสดงในราคามูลค่ายุติธรรมได้ดังนี้

7.4.8	ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2560 ธนาคารมีเงินลงทุนในบริษัทจดทะเบียนที่เข้าข่ายถูกเพิกถอนจากการเป็นหลักทรัพย์จดทะเบียนของตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทย จำนวน 2 บริษัท มีราคาทุน จำนวน 0.10 ล้านบาท โดยธนาคารได้ตั้งค่าเผื่อการปรับมูลค่าเต็มจำนวน

7.5	เงินลงทุนในบริษัทย่อยและบริษัทร่วมสุทธิ

7.5.1	งบการเงินเฉพาะธนาคาร

7.5	เงินลงทุนในบริษัทย่อยและบริษัทร่วมสุทธิ (ต่อ)

7.5.1	งบการเงินเฉพาะธนาคาร (ต่อ)

* อยู่ระหว่างการพิจารณาแนวทางปรับโครงสร้างการดำเนินธุรกิจ

** จดทะเบียนเลิกบริษัทเมื่อวันที่ 18 ธันวาคม 2557 และจดทะเบียนเสร็จการชำระบัญชีเมื่อวันที่ 13 กันยายน 2560

*** ธนาคารมีอำนาจควบคุม

**** ค่าเผื่อการด้อยค่าของเงินลงทุนในบริษัทย่อยเกิดจากราคาทุนสูงกว่าราคาตามบัญชี

7.5	เงินลงทุนในบริษัทย่อยและบริษัทร่วมสุทธิ (ต่อ)

7.5.2	งบการเงินรวม

ในงบการเงินรวม เงินลงทุนบริษัทร่วมบันทึกตามวิธีส่วนได้เสียได้ใช้ข้อมูลจากงบการเงินของบริษัทร่วมที่ยังไม่ได้ตรวจสอบหรือสอบทานโดยผู้สอบบัญชี

7.5.3	ฐานะการเงินและผลการดำเนินงานของบริษัทร่วม

7.5	เงินลงทุนในบริษัทย่อยและบริษัทร่วมสุทธิ (ต่อ)

7.5.3	ฐานะการเงินและผลการดำเนินงานของบริษัทร่วม (ต่อ)

7.6	เงินให้สินเชื่อแก่ลูกหนี้และดอกเบี้ยค้างรับสุทธิ

7.6.1	จำแนกตามประเภทสินเชื่อ

ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2560 ธนาคารมีเงินให้สินเชื่อตามโครงการนโยบายภาครัฐ ได้แก่ โครงการสินเชื่อดอกเบี้ยต่ำเพื่อเป็นเงินทุนหมุนเวียนให้แก่ผู้ประกอบการวิสาหกิจขนาดกลางและขนาดย่อม (SMEs), โครงการสินเชื่อดอกเบี้ยต่ำเพื่อปรับเปลี่ยนเครื่องจักรและเพิ่มประสิทธิภาพการผลิตสำหรับผู้ประกอบกิจการวิสาหกิจขนาดกลางและขนาดย่อม (SMEs), มาตรการให้ความช่วยเหลือทางการเงินแก่ผู้ที่ได้รับความเสียหายจากอุทกภัยของธนาคารแห่งประเทศไทย, การให้ความช่วยเหลือทางการเงินแก่ผู้ประกอบการ 3 จังหวัดชายแดนใต้, โครงการเงินหมุนเวียนเพื่อการอนุรักษ์พลังงานโดยสถาบันการเงิน ระยะที่ 6 และโครงการสินเชื่อเพื่อสิ่งแวดล้อม รวมเป็นจำนวนเงิน 38,462.58 ล้านบาท

7.6	เงินให้สินเชื่อแก่ลูกหนี้และดอกเบี้ยค้างรับสุทธิ (ต่อ)

7.6.1	จำแนกตามประเภทสินเชื่อ (ต่อ)

ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2560 และ 2559 ธนาคารมีเงินให้กู้ยืมอื่น ๆ จำนวน 1,217.16 ล้านบาท และ 1,721.16 ล้านบาท ได้รวมหนี้ที่เกิดจากการจ่ายชำระหนี้แทนลูกค้ารายที่ผิดนัดตามสัญญา ซึ่งธนาคารเป็นผู้รับรองหรือค้ำประกันไว้แล้ว จำนวน 1,163.72 ล้านบาท และ 1,646.99 ล้านบาท ตามลำดับ

7.6.2	จำแนกตามสกุลเงินและถิ่นที่อยู่ของลูกหนี้

7.6.3	จำแนกตามประเภทธุรกิจและการจัดชั้น

7.6	เงินให้สินเชื่อแก่ลูกหนี้และดอกเบี้ยค้างรับสุทธิ (ต่อ)

7.6.3	จำแนกตามประเภทธุรกิจและการจัดชั้น (ต่อ)

7.6	เงินให้สินเชื่อแก่ลูกหนี้และดอกเบี้ยค้างรับสุทธิ (ต่อ)

7.6.4	จำแนกตามประเภทการจัดชั้น

7.6	เงินให้สินเชื่อแก่ลูกหนี้และดอกเบี้ยค้างรับสุทธิ (ต่อ)

7.6.4	จำแนกตามประเภทการจัดชั้น (ต่อ)

1 ยอดสุทธิที่ใช้ในการตั้งค่าเผื่อหนี้สงสัยจะสูญ หมายถึง ยอดคงค้างของเงินต้นที่ไม่รวมดอกเบี้ยค้างรับหลังหักหลักประกัน หรือมูลหนี้หลังหักมูลค่าปัจจุบันของกระแสเงินสดที่คาดว่าจะได้รับจากลูกหนี้ หรือมูลค่าปัจจุบันของกระแสเงินสดที่คาดว่าจะได้รับจากการจำหน่ายหลักประกัน

2 รวมวิธีอัตราร้อยละการสูญเสียสุทธิ (Loss rate net of recovery)

7.6	เงินให้สินเชื่อแก่ลูกหนี้และดอกเบี้ยค้างรับสุทธิ (ต่อ)

7.6.5	สินเชื่อด้อยคุณภาพ (Non-Performing Loans)

ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2560 และ 2559 ธนาคารและบริษัทย่อยมีเงินให้สินเชื่อด้อยคุณภาพตามเกณฑ์ธนาคารแห่งประเทศไทย ประกอบด้วย สินเชื่อจัดชั้นต่ำกว่ามาตรฐาน สงสัย สงสัยจะสูญ และสูญ โดยรวมเงินให้สินเชื่อที่เป็นรายการระหว่างธนาคารและตลาดเงิน แต่ไม่รวมดอกเบี้ยค้างรับ

สำหรับปีสิ้นสุดวันที่ 31 ธันวาคม 2560 และ 2559 ธนาคารได้ตัดหนี้สูญสำหรับลูกหนี้ด้อยคุณภาพโดยมีเงินต้นและดอกเบี้ยค้างรับ รวมจำนวน 23,738.68 ล้านบาท และ 1,508.74 ล้านบาท ตามลำดับ

7.6.6	เงินให้สินเชื่อที่ระงับรับรู้รายได้ตามเกณฑ์คงค้าง

ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2560 และ 2559 ธนาคารและบริษัทย่อยมีเงินให้สินเชื่อที่ระงับรับรู้รายได้ตามเกณฑ์คงค้าง ตามเกณฑ์ของธนาคารแห่งประเทศไทย ดังนี้

7.6.7	เงินให้สินเชื่อแก่บริษัทที่เข้าข่ายถูกเพิกถอนจากการเป็นหลักทรัพย์จดทะเบียน

ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2560 และ 2559 ธนาคารและบริษัทย่อยมีเงินให้สินเชื่อและดอกเบี้ยค้างรับกับบริษัทที่มีปัญหาเกี่ยวกับฐานะการเงินและผลการดำเนินงาน ได้แก่ บริษัทจดทะเบียนที่เข้าข่ายถูกเพิกถอนจากการเป็นหลักทรัพย์จดทะเบียน จำนวน 5 ราย ยอดหนี้ จำนวน 10,331.11 ล้านบาท ดอกเบี้ยค้างรับ จำนวน 0.12 ล้านบาท รวมจำนวน 10,331.23 ล้านบาท ซึ่งได้กันค่าเผื่อหนี้สงสัยจะสูญไว้แล้ว เป็นจำนวนเงิน 7,640.29 ล้านบาท และ 3 ราย ยอดหนี้ จำนวน 10,855.55 ล้านบาท ดอกเบี้ยค้างรับ จำนวน 0.09 ล้านบาท รวมจำนวน 10,855.64 ล้านบาท ซึ่งได้กันค่าเผื่อหนี้สงสัยจะสูญไว้แล้ว เป็นจำนวนเงิน 7,643.52 ล้านบาท ตามลำดับ

7.6.8	การปรับโครงสร้างหนี้ที่มีปัญหา

สำหรับปีสิ้นสุดวันที่ 31 ธันวาคม 2560 ธนาคารทำสัญญาปรับโครงสร้างหนี้ จำนวน 9,424 ราย เป็นจำนวนหนี้ตามบัญชีก่อนปรับโครงสร้างหนี้ จำนวน 63,019.02 ล้านบาท ได้รับชำระเงินต้น จำนวน 11,291.61 ล้านบาท ให้กู้เพิ่ม จำนวน 49,657.77 ล้านบาท และหนี้สูญจากการปรับโครงสร้างหนี้ จำนวน 2.88 ล้านบาท

7.6	เงินให้สินเชื่อแก่ลูกหนี้และดอกเบี้ยค้างรับสุทธิ (ต่อ)

7.6.8	การปรับโครงสร้างหนี้ที่มีปัญหา (ต่อ)

รายละเอียดลูกหนี้ที่ปรับโครงสร้างหนี้ สำหรับปีสิ้นสุดวันที่ 31 ธันวาคม 2560 มีดังนี้

ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2560 ธนาคารมียอดคงค้างตามบัญชีของลูกหนี้ที่ได้ปรับโครงสร้างหนี้แล้ว จำนวน 36,555 ราย เป็นเงิน 162,034.82 ล้านบาท ซึ่งจำนวนคงค้างดังกล่าวมียอดที่อยู่ในระหว่างการติดตามผลการปฏิบัติตามเงื่อนไขใหม่ จำนวน 13,097 ราย เป็นเงิน 8,751.45 ล้านบาท

งบการเงินรวม สำหรับปีสิ้นสุดวันที่ 31 ธันวาคม 2560 ธนาคารมีการปรับโครงสร้างหนี้ จำนวน 9,492 ราย เป็นจำนวนหนี้ตามบัญชีก่อนปรับโครงสร้างหนี้ เป็นจำนวนเงิน 65,605.11 ล้านบาท

สำหรับปีสิ้นสุดวันที่ 31 ธันวาคม 2559 ธนาคารทำสัญญาปรับโครงสร้างหนี้ จำนวน 11,662 ราย เป็นจำนวนหนี้ตามบัญชีก่อนปรับโครงสร้างหนี้ จำนวน 59,910.77 ล้านบาท ได้รับชำระเงินต้น จำนวน 27,350.82 ล้านบาท ให้กู้เพิ่ม จำนวน 42,374.69 ล้านบาท และหนี้สูญจากการปรับโครงสร้างหนี้ จำนวน 23.66 ล้านบาท

รายละเอียดลูกหนี้ที่ปรับโครงสร้างหนี้ สำหรับปีสิ้นสุดวันที่ 31 ธันวาคม 2559 มีดังนี้

ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2559 ธนาคารมียอดคงค้างตามบัญชีของลูกหนี้ที่ได้ปรับโครงสร้างหนี้แล้ว จำนวน 34,314 ราย เป็นเงิน 124,053.72 ล้านบาท ซึ่งจำนวนคงค้างดังกล่าวมียอดที่อยู่ในระหว่างการติดตามผลการปฏิบัติตามเงื่อนไขใหม่ จำนวน 9,348 ราย เป็นเงิน 11,645.62 ล้านบาท

งบการเงินรวม สำหรับปีสิ้นสุดวันที่ 31 ธันวาคม 2559 ธนาคารมีการปรับโครงสร้างหนี้ จำนวน 11,996 ราย เป็นจำนวนหนี้ตามบัญชีก่อนปรับโครงสร้างหนี้ เป็นจำนวนเงิน 61,406.17 ล้านบาท

7.6	เงินให้สินเชื่อแก่ลูกหนี้และดอกเบี้ยค้างรับสุทธิ (ต่อ)

7.6.9	ลูกหนี้ตามสัญญาเช่าการเงิน (รวมลูกหนี้ตามสัญญาเช่าซื้อและสัญญาเช่าการเงิน)

7.7	ค่าเผื่อหนี้สงสัยจะสูญ

7.7	ค่าเผื่อหนี้สงสัยจะสูญ (ต่อ)

สำหรับปีสิ้นสุดวันที่ 31 ธันวาคม 2560 ธนาคารได้ตั้งค่าเผื่อหนี้สงสัยจะสูญจำนวน 37,500 ล้านบาท โดยจำนวนดังกล่าวได้รวมถึงกรณีที่ธนาคารตัดสินใจตั้งค่าเผื่อหนี้สงสัยจะสูญเต็มจำนวนของยอดเงินให้สินเชื่อสำหรับลูกหนี้รายใหญ่กลุ่มหนึ่งที่มีการดำเนินธุรกิจหลักประเภทการเกษตรและเหมืองแร่

สำหรับปีสิ้นสุดวันที่ 31 ธันวาคม 2559 ธนาคารได้ตั้งค่าเผื่อหนี้สงสัยจะสูญจำนวน 27,000 ล้านบาท

7.8	ค่าเผื่อการปรับมูลค่าจากการปรับโครงสร้างหนี้

ธนาคารจะโอนค่าเผื่อหนี้สงสัยจะสูญไปเป็นค่าเผื่อการปรับมูลค่าจากการปรับโครงสร้างหนี้สำหรับลูกหนี้ที่ได้ปรับปรุงโครงสร้างหนี้และโอนกลับเป็นค่าเผื่อหนี้สงสัยจะสูญสำหรับลูกหนี้ที่ปฏิบัติตามเงื่อนไขใหม่ไม่ได้

ธนาคารไม่ได้ตัดจำหน่ายค่าเผื่อการปรับมูลค่าจากการปรับโครงสร้างหนี้เป็นรายได้เมื่อได้รับชำระ โดยโอนกลับเป็นค่าเผื่อหนี้สงสัยจะสูญ เนื่องจากหนี้ที่ปรับโครงสร้างหนี้มีโอกาสกลับเป็นหนี้ด้อยคุณภาพอีก

7.9	ทรัพย์สินรอการขายสุทธิ

7.9	ทรัพย์สินรอการขายสุทธิ (ต่อ)

ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2560 และ 2559 ธนาคารมีค่าเผื่อการด้อยค่าทรัพย์สินรอการขายลดลง จำนวน 12.90 ล้านบาท และเพิ่มขึ้น 846.17 ล้านบาท ตามลำดับ ซึ่งเกิดจากการโอนกลับหรือตั้งเพิ่มรายการขาดทุนจากการด้อยค่า

สำหรับปีสิ้นสุดวันที่ 31 ธันวาคม 2560 และ 2559 ธนาคารมีกำไรจากการจำหน่ายทรัพย์สินรอการขาย จำนวน 896.18 ล้านบาท และ 1,023.03 ล้านบาท ตามลำดับ (ก่อนหักค่าใช้จ่ายในการขาย จำนวน 448.52 ล้านบาท และ 539.36 ล้านบาท ตามลำดับ)

7.10	ที่ดิน อาคารและอุปกรณ์สุทธิ

ที่ดิน อาคารและอุปกรณ์ ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2560 และ 2559 สรุปได้ดังนี้

7.10	ที่ดิน อาคารและอุปกรณ์สุทธิ (ต่อ)

* ธนาคารตีราคาเพิ่มในปี 2559

7.10	ที่ดิน อาคารและอุปกรณ์สุทธิ (ต่อ)

ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2560 และ 2559  ค่าเผื่อการด้อยค่ามีรายละเอียด ดังนี้

7.11	สินทรัพย์ไม่มีตัวตนอื่นสุทธิ

7.11	สินทรัพย์ไม่มีตัวตนอื่นสุทธิ (ต่อ)

7.12	สินทรัพย์ภาษีเงินได้รอตัดบัญชี และหนี้สินภาษีเงินได้รอตัดบัญชี

สินทรัพย์และหนี้สินภาษีเงินได้รอตัดบัญชี ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2560 และ 2559 มีดังนี้

7.12	สินทรัพย์ภาษีเงินได้รอตัดบัญชี และหนี้สินภาษีเงินได้รอตัดบัญชี (ต่อ)

รายการเคลื่อนไหวของสินทรัพย์และหนี้สินภาษีเงินได้รอตัดบัญชี ที่เกิดขึ้นในระหว่างงวด/ปี มีดังนี้

7.12	สินทรัพย์ภาษีเงินได้รอตัดบัญชี และหนี้สินภาษีเงินได้รอตัดบัญชี (ต่อ)

7.13	สินทรัพย์อื่นสุทธิ

ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2560 และ 2559 สินทรัพย์เบ็ดเตล็ดได้รวมรายการลูกหนี้ผิดนัดชำระหนี้ตามสัญญาซื้อขายหุ้นบุริมสิทธิแปลงสภาพ จำนวน 997.87 ล้านบาท ซึ่งธนาคารได้ตั้งค่าเผื่อด้อยค่าด้วยจำนวนเดียวกัน (หมายเหตุ ข้อ 7.37.1)

7.14	เงินรับฝาก

7.14.1	จำแนกตามประเภทเงินรับฝาก

7.14.2	จำแนกตามสกุลเงินและถิ่นที่อยู่ของผู้ฝาก

7.15	รายการระหว่างธนาคารและตลาดเงินสุทธิ (หนี้สิน)

7.16	ตราสารหนี้ที่ออกและเงินกู้ยืม

จำแนกตามประเภทตราสารและแหล่งเงินกู้ ดังนี้

* ตั๋วแลกเงินระยะสั้นที่ครบกำหนดแล้วแต่ลูกค้ายังไม่สามารถไถ่ถอนได้

หุ้นกู้ ภายใต้ Euro Medium Term Note Programme (EMTN Programme) วงเงิน 2,500 ล้านเหรียญดอลลาร์สหรัฐ

เมื่อวันที่ 11 มีนาคม 2556 ธนาคารได้ออกและเสนอขายหุ้นกู้ไม่ด้อยสิทธิ ไม่มีหลักประกัน จำนวน 500 ล้านเหรียญดอลลาร์สหรัฐ อายุหุ้นกู้ 5.5 ปี อัตราดอกเบี้ยคงที่ร้อยละ 2.25 ต่อปี กำหนดชำระดอกเบี้ยทุก 6 เดือน ในวันที่ 11 เดือนมีนาคมและกันยายนของทุกปี ตลอดอายุหุ้นกู้

7.16	ตราสารหนี้ที่ออกและเงินกู้ยืม (ต่อ)

เมื่อวันที่ 26 มิถุนายน 2557 ธนาคารได้ออกและเสนอขายหุ้นกู้ด้อยสิทธิตามเกณฑ์ Basel III (Subordinated Tier 2) จำนวน 700 ล้านเหรียญดอลลาร์สหรัฐ อายุหุ้นกู้ 10.5 ปี สำหรับ 5.5 ปีแรก อัตราดอกเบี้ยคงที่ร้อยละ 5.20 ต่อปี หลังจากนั้นอัตราดอกเบี้ยเท่ากับ 5-year US Treasury Rate บวกส่วนต่างอัตราดอกเบี้ยร้อยละ 3.535 ต่อปี กำหนดชำระดอกเบี้ยทุก 6 เดือน ในวันที่ 26 เดือนมิถุนายนและธันวาคมของทุกปี ตลอดอายุหุ้นกู้

หุ้นกู้ด้อยสิทธิภายใต้โครงการ Malaysian Ringgit Medium Term Note Programme วงเงิน 5,000 ล้านริงกิตมาเลเซีย

เมื่อวันที่ 6 กรกฎาคม 2558 ธนาคารได้ออกและเสนอขายหุ้นกู้ด้อยสิทธิตามเกณฑ์ Basel III (Subordinated Tier 2) จำนวน 1,000 ล้านริงกิตมาเลเซีย อายุหุ้นกู้ 10 ปี อัตราดอกเบี้ยร้อยละ 5.10 ต่อปี การไถ่ถอนคืนก่อนกำหนดสามารถทำได้ ณ วันครบรอบ 5 ปี

หุ้นกู้ด้อยสิทธิ

หุ้นกู้ด้อยสิทธิ ครั้งที่ 1/2560 วงเงิน 20,000 ล้านบาท จำนวน 20 ล้านหน่วย อัตราดอกเบี้ยคงที่ร้อยละ 3.40 ต่อปี มูลค่าหน่วยละ 1,000 บาท ราคาที่เสนอขายหน่วยละ 1,000 บาท จ่ายดอกเบี้ยทุก 3 เดือนตลอดอายุตราสาร ครบกำหนดไถ่ถอนปี พ.ศ.2570 อายุหุ้นกู้ 10 ปี  การไถ่ถอนคืนก่อนกำหนดสามารถทำได้ ณ วันครบรอบ 5 ปี หรือ ภายหลังจากนั้น ต้องเป็นไปตามเงื่อนไขที่ธนาคารกำหนด โดยไม่จำเป็นต้องได้รับการยินยอมจากผู้ถือตราสารดังกล่าว

การไถ่ถอนหุ้นกู้ด้อยสิทธิ

การไถ่ถอนคืนก่อนกำหนดสามารถทำได้ ณ วันครบรอบ 5 ปี หรือ ณ วันครบกำหนดชำระดอกเบี้ยใด ๆ หลังวันครบรอบ 5 ปี หรือภายใต้เงื่อนไขที่กำหนด ยกเว้นหุ้นกู้ด้อยสิทธิภายใต้โครงการ EMTN Programme การไถ่ถอนคืนก่อนกำหนดสามารถทำได้ ณ วันครบรอบ 5.5 ปี หรือ ณ วันครบกำหนดชำระดอกเบี้ยใด ๆ หลังวันครบรอบ 5.5 ปี

7.17	ประมาณการหนี้สิน

ประมาณการหนี้สินผลประโยชน์พนักงาน

7.17	ประมาณการหนี้สิน (ต่อ)

ข้อสมมติหลักในการประมาณการตามหลักคณิตศาสตร์ประกันภัย

การวิเคราะห์ความอ่อนไหวของข้อสมมติหลักในการคำนวณ

ประมาณการหนี้สินผลประโยชน์พนักงานของธนาคารและบริษัทย่อยมีความอ่อนไหวต่อการเปลี่ยนแปลงของข้อสมมติต่าง ๆ ที่ใช้ในการคำนวณ การเปลี่ยนแปลงข้อสมมติอาจเกิดขึ้นได้จากการเปลี่ยนแปลงของสภาวะตลาด การเปลี่ยนแปลงของสภาวะเงินเฟ้อ รวมถึงการเปลี่ยนแปลงของข้อมูลสถิติด้านประชากรในโครงการผลประโยชน์ ตารางต่อไปนี้แสดงผลกระทบจากการเปลี่ยนแปลงอันอาจเป็นไปได้ของข้อสมมติหลักแต่ละข้อ โดยการเปลี่ยนแปลงในข้อสมมติแต่ละข้อนั้นเกิดขึ้นแยกจากกัน

การวิเคราะห์การครบกำหนดของการจ่ายชำระผลประโยชน์

ตารางต่อไปนี้แสดงข้อมูลระยะเวลาการจ่ายชำระผลประโยชน์ถัวเฉลี่ยถ่วงน้ำหนักของโครงการผลประโยชน์พนักงานและระยะเวลาครบกำหนดของการจ่ายชำระผลประโยชน์ซึ่งคำนวณจากภาระผูกพันตามโครงการผลประโยชน์ซึ่งคาดว่าจะจ่ายชำระในอนาคตก่อนการคิดลด

7.17	ประมาณการหนี้สิน (ต่อ)

ประมาณการหนี้สินจากคดีที่ธนาคารถูกฟ้องเป็นจำเลย

ประมาณการหนี้สินอื่น

7.18	หนี้สินอื่น ประกอบด้วย

7.19	ทุนเรือนหุ้น

7.19.1	หุ้นสามัญ

ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2560 และ 2559 ธนาคารมีทุนจดทะเบียนและทุนชำระแล้ว จำนวน 13,976,061,250 หุ้น

7.19.2	หุ้นบุริมสิทธิ

หุ้นบุริมสิทธิ จำนวน 5.5 ล้านหุ้น ต้องลงเงินเต็มมูลค่าที่ตราไว้ สภาพของหุ้นมีลักษณะพิเศษ นอกจากมีสิทธิออกเสียงและมีสิทธิได้รับเงินปันผลอย่างหุ้นสามัญแล้ว ยังมีสิทธิได้รับเงินปันผลพิเศษในอัตราคงที่ร้อยละสามต่อปี ก่อนหุ้นสามัญ เมื่อมีการจ่ายเงินปันผล

7.19.3	ธนาคารเป็นรัฐวิสาหกิจโดยมีกองทุนเพื่อการฟื้นฟูและพัฒนาระบบสถาบันการเงินถือหุ้น ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2560 จำนวน 7,696,248,833 หุ้น คิดเป็นร้อยละ 55.05 ของหุ้นสามัญและหุ้นบุริมสิทธิจดทะเบียนที่ชำระแล้ว

7.20	สำรองตามกฎหมาย

ตามพระราชบัญญัติบริษัทมหาชน จำกัด ธนาคารจะต้องจัดสรรกำไรสุทธิประจำปีส่วนหนึ่งไว้เป็นทุนสำรองไม่น้อยกว่าร้อยละ 5 ของกำไรสุทธิประจำปีหักด้วยยอดขาดทุนสะสมยกมา (ถ้ามี) จนกว่าทุนสำรองจะมีจำนวนไม่น้อยกว่าร้อยละ 10 ของทุนจดทะเบียน ซึ่งธนาคารได้กันสำรองตามกฎหมายไว้เต็มจำนวนแล้ว

7.21	การจัดสรรกำไรสุทธิประจำปี 2559 และการจ่ายเงินปันผล

เมื่อวันที่ 28 เมษายน 2560 ที่ประชุมสามัญผู้ถือหุ้นประจำปี ครั้งที่ 24 มีมติอนุมัติให้จัดสรรกำไรสุทธิประจำปี 2559 จำนวน 29,967.79 ล้านบาท และเมื่อวันที่ 29 เมษายน 2559 ที่ประชุมสามัญผู้ถือหุ้นประจำปี ครั้งที่ 23 มีมติอนุมัติให้จัดสรรกำไรสุทธิประจำปี 2558 จำนวน 26,473.75 ล้านบาท และการจ่ายเงินปันผล ดังนี้

7.22	ภาระผูกพันและหนี้สินที่อาจเกิดขึ้นในภายหน้า

7.22.1	หนี้สินที่อาจเกิดขึ้นในภายหน้า

7.22	ภาระผูกพันและหนี้สินที่อาจเกิดขึ้นในภายหน้า (ต่อ)

7.22.1	หนี้สินที่อาจเกิดขึ้นในภายหน้า (ต่อ)

นอกจากหนี้สินที่อาจเกิดขึ้นที่กล่าวข้างต้นแล้ว ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2560 และ 2559 ธนาคารยังมีหนี้สินที่อาจเกิดขึ้นจากการถูกฟ้องคดีรายที่สำคัญ จำนวน 9,011.62 ล้านบาท และ 6,962.26 ล้านบาท ตามลำดับ ในจำนวนนี้ได้รวมคดีซึ่งศาลชั้นต้นได้พิพากษาแล้ว และอยู่ระหว่างการอุทธรณ์และฎีกา

ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2560 และ 2559 ธนาคารได้ประเมินผลเสียหายโดยบันทึกไว้ในประมาณการหนี้สิน จำนวน 518.85 ล้านบาท และ 335.91 ล้านบาท ตามลำดับ

7.22.2	ภาระผูกพันตามสัญญาเช่าระยะยาว

ธนาคารมีภาระผูกพันตามสัญญาเช่า โดยมีส่วนที่ครบกำหนดชำระตามระยะเวลานับตั้งแต่วันที่ในงบแสดงฐานะการเงิน ดังนี้

7.23	สินทรัพย์ที่มีภาระผูกพันและข้อจำกัด

7.24	รายการกับบุคคลหรือกิจการที่เกี่ยวข้องกัน

7.24.1	ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2560 และ 2559 ธนาคารมีเงินให้สินเชื่อแก่พนักงานชั้นบริหารตั้งแต่ผู้บริหารกลุ่มขึ้นไป จำนวน 134.96 ล้านบาท และ 106.35 ล้านบาท และยอดคงค้างถัวเฉลี่ย ณ สิ้นเดือน จำนวน 119.47 ล้านบาท และ 98.12 ล้านบาท ตามลำดับ

ธนาคารมีเงินให้สินเชื่อแก่สมาชิกในครอบครัวที่ใกล้ชิดกับบุคคลตามย่อหน้าแรก โดยมียอดคงค้าง ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2560 และ 2559 จำนวน 18.90 ล้านบาท และ 29.51 ล้านบาท ตามลำดับ

7.24.2	เงินให้สินเชื่อและภาระผูกพัน

เงินให้สินเชื่อและภาระผูกพันให้แก่กิจการที่เกี่ยวข้องกันมีนโยบายการคิดต้นทุนแบบลูกค้าทั่วไป มียอดคงค้าง ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2560 และ 2559 ดังนี้

7.24	รายการกับบุคคลหรือกิจการที่เกี่ยวข้องกัน (ต่อ)

7.24.2	เงินให้สินเชื่อและภาระผูกพัน (ต่อ)

7.24.3	เงินรับฝากและเงินกู้ยืม

เงินรับฝากและเงินกู้ยืมจากกิจการที่เกี่ยวข้องกันมีนโยบายการคิดต้นทุนแบบลูกค้าทั่วไป มียอดคงค้าง ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2560 และ 2559 ดังนี้

7.24	รายการกับบุคคลหรือกิจการที่เกี่ยวข้องกัน (ต่อ)

7.24.4	รายได้และค่าใช้จ่าย

ธนาคารและบริษัทย่อยมีรายได้และค่าใช้จ่ายกับบุคคลและกิจการที่เกี่ยวข้องกันที่มีนัยสำคัญ ดังนี้

7.24	รายการกับบุคคลหรือกิจการที่เกี่ยวข้องกัน (ต่อ)

7.24.4	รายได้และค่าใช้จ่าย (ต่อ)

7.24.5	ธนาคารไม่มีผลตอบแทนหรือผลประโยชน์อื่นทั้งที่เป็นตัวเงินและไม่เป็นตัวเงินจ่ายให้กรรมการและผู้บริหาร นอกเหนือจากผลประโยชน์ที่พึงจ่ายตามปกติ ดังนี้

7.24	รายการกับบุคคลหรือกิจการที่เกี่ยวข้องกัน (ต่อ)

7.24.6	รายการค้าระหว่างกัน

บริษัทย่อย

1) ธนาคารได้มอบให้บริษัท กรุงไทยคอมพิวเตอร์เซอร์วิสเซส จำกัด ดำเนินการให้บริการด้านเทคโนโลยีสารสนเทศแก่ธนาคารในส่วนที่เกี่ยวกับการดำเนินการตามโครงการและระบบงานต่าง ๆ ตามแผนธุรกิจของธนาคาร โดยให้บริการแก่ธนาคารเกี่ยวกับการควบคุม บำรุงรักษา และการพัฒนาระบบงาน การให้คำปรึกษาเบื้องต้นและฝึกอบรมในลักษณะต่าง ๆ โดยบริษัทจะคิดค่าธรรมเนียมการให้บริการ ตามประมาณการรายได้ค่าบริการจากค่าใช้จ่าย (Cost Plus) ซึ่งบริษัทคิดค่าธรรมเนียมการบริการจากธนาคาร สำหรับปีสิ้นสุดวันที่ 31 ธันวาคม 2560 และ 2559 เป็นจำนวน  3,256.50  ล้านบาท และ 3,361.60 ล้านบาท ตามลำดับ

ธนาคารให้บริษัทย่อยดังกล่าวดำเนินการแทนธนาคารในการดำเนินการตามโครงการ GFMIS ในระยะที่ 2 ตั้งแต่ปี 2546 ธนาคารกับภาครัฐโดยสำนักงานกำกับระบบการบริหารการเงินการคลังภาครัฐแบบอิเล็กทรอนิกส์ สำนักเลขาธิการนายกรัฐมนตรีได้ลงนามในบันทึกความตกลงเพื่อการรับมอบระบบ และจ่ายเงินชดเชยและค่าใช้จ่ายในการลงทุนในโครงการเปลี่ยนระบบการบริหารการเงินการคลังภาครัฐสู่ระบบอิเล็กทรอนิกส์ (GFMIS) เรียบร้อยแล้ว เมื่อวันที่ 22 กันยายน 2548 นอกจากนี้ในวันที่ดังกล่าวภาครัฐกับธนาคารได้ลงนามในสัญญาอีกฉบับหนึ่งว่าจ้างให้ธนาคารดำเนินการด้านระบบและการบำรุงรักษา ระบบการบริหารการเงินการคลังภาครัฐสู่ระบบอิเล็กทรอนิกส์ ซึ่งบริษัทคิดค่าธรรมเนียมการบริการจากธนาคาร สำหรับปีสิ้นสุดวันที่ 31 ธันวาคม 2560 และ 2559 เป็นจำนวน 127.68  ล้านบาท และ 122.76 ล้านบาท ตามลำดับ

2) ธนาคารรับดำเนินการบริหารจัดการเงินให้กู้ยืมเพื่อการศึกษาในด้านของประชาสัมพันธ์ นโยบาย ระเบียบ วิธีการกู้ การจ่ายเงินกู้ การจัดเก็บเอกสาร แจ้งจำนวนหนี้ สถานะของหนี้ พร้อมกับการรับชำระหนี้ ติดตามทวงถามหนี้ และดำเนินคดีให้แก่กองทุนเงินให้กู้ยืมเพื่อการศึกษา (กยศ.) ซึ่งธนาคารได้มอบให้บริษัท กรุงไทยกฎหมาย จำกัด ดำเนินคดีต่อลูกหนี้ของ กยศ.แทนธนาคาร โดยธนาคารจ่ายค่าธรรมเนียมสำหรับปีสิ้นสุดวันที่ 31 ธันวาคม 2560 และ 2559 เป็นจำนวน 892.03 ล้านบาท และ 887.01 ล้านบาท ตามลำดับ

3) ธนาคารได้มอบหมายให้บริษัท รักษาความปลอดภัย กรุงไทยธุรกิจบริการ จำกัด เป็นผู้ดำเนินการให้บริการรับ-ส่งเงินสด เงินตราต่างประเทศ/ตราสารต่างประเทศ/ตราสารทางการเงิน และ/หรือทรัพย์สินของธนาคาร ให้บริการบริหารศูนย์ฝึกอบรมของธนาคาร ให้บริการบริหารอาคารของธนาคาร และบริการอื่น ๆ สำหรับปีสิ้นสุดวันที่ 31 ธันวาคม 2560 และ 2559  มีค่าใช้จ่ายเป็นจำนวน 2,286.08 ล้านบาท และ 2,379.53 ล้านบาท ตามลำดับ

4) ธนาคารมีค่าจ้างในการบริหารจัดหาและติดตั้งเครื่อง EDC สำหรับให้บริการรับแลกเงินตราต่างประเทศให้ บมจ.บัตรกรุงไทย สำหรับปีสิ้นสุดวันที่ 31 ธันวาคม 2560 เป็นจำนวน 0.16 ล้านบาท

5) ธนาคารมีค่าใช้จ่ายจากการใช้บริการกับบริษัทย่อย [รวมค่าธรรมเนียมที่กล่าวใน ข้อ 1) ถึง 4)] สำหรับปีสิ้นสุดวันที่ 31 ธันวาคม 2560 และ 2559 เป็นจำนวน 6,695.00 ล้านบาท และ 6,980.25 ล้านบาท ตามลำดับ ตามอัตราที่ตกลงระหว่างกัน

6) ธนาคารมีรายได้ค่าธรรมเนียมให้บริการตามสัญญา สำหรับปีสิ้นสุดวันที่ 31 ธันวาคม 2560 และ 2559 จำนวน 667.98 ล้านบาท และ 561.69 ล้านบาท ตามลำดับ

7) ธนาคารมีรายได้ค่าเช่าจากการให้บริษัทย่อยเช่าใช้พื้นที่ สำหรับปีสิ้นสุดวันที่ 31 ธันวาคม 2560 และ 2559 เป็นจำนวน 15.94 ล้านบาท  และ 15.93 ล้านบาท ตามลำดับ ตามอัตราที่ตกลงระหว่างกัน

การคิดค่าตอบแทนระหว่างกัน

รายได้ค่าใช้จ่ายระหว่างธนาคารกับบริษัทย่อยจ่ายตามอัตราที่ตกลงกัน โดยระบุจำนวนเงินในสัญญาและบางรายการกำหนดจำนวนเงินที่จะจ่าย ตามระบบ Cost Plus

รายการระหว่างบริษัทย่อยในการจัดทำงบการเงินรวมได้ตัดรายการระหว่างกันแล้ว

7.24	รายการกับบุคคลหรือกิจการที่เกี่ยวข้องกัน (ต่อ)

7.24.6	รายการค้าระหว่างกัน (ต่อ)

บริษัทร่วม

1) ธนาคารมีรายได้ค่าเช่าจากการให้บริษัทร่วมเช่าใช้พื้นที่ สำหรับปีสิ้นสุดวันที่ 31 ธันวาคม 2560 และ 2559 เป็นจำนวน 0.63 ล้านบาท ตามอัตราที่ตกลงระหว่างกัน

2) ธนาคารมีรายได้ค่าธรรมเนียมการให้บริการด้านงานสนับสนุนตามสัญญาให้บริการด้านงานสนับสนุน สำหรับปีสิ้นสุดวันที่ 31 ธันวาคม 2560 และ 2559 จำนวน 2,363.06 ล้านบาท และ 1,741.43 ล้านบาท ตามลำดับ ตามอัตราที่ตกลงระหว่างกัน

7.25	ฐานะและผลการดำเนินงานที่สำคัญจำแนกตามประเภทธุรกรรมในประเทศและต่างประเทศ

7.25.1	ฐานะจำแนกตามประเภทธุรกรรม

* รวมเงินลงทุนในบริษัทย่อยและบริษัทร่วม

งบการเงินรวมและงบการเงินเฉพาะของธนาคารมียอดสินทรัพย์รวม ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2560และ 2559 แสดงด้วยจำนวนเงินที่ยังไม่ได้หักรายการระหว่างธุรกรรมในประเทศและธุรกรรมสาขาในต่างประเทศ จำนวน 5,595.05 ล้านบาท และ 3,794.24 ล้านบาท ตามลำดับ

7.25	ฐานะและผลการดำเนินงานที่สำคัญจำแนกตามประเภทธุรกรรมในประเทศและต่างประเทศ (ต่อ)

7.25.2	ผลการดำเนินงานจำแนกตามประเภทธุรกรรม

งบการเงินรวมและงบการเงินเฉพาะของธนาคาร สำหรับปีสิ้นสุดวันที่ 31 ธันวาคม 2560 และ 2559 มียอดรวมรายได้ดอกเบี้ยและค่าใช้จ่ายดอกเบี้ย แสดงด้วยจำนวนเงินที่ยังไม่ได้หักรายการธุรกรรมในประเทศและธุรกรรมสาขาในต่างประเทศ จำนวน 3,177.86 ล้านบาท และ 3,561.57 ล้านบาท ตามลำดับ

7.26	ผลการดำเนินงานจำแนกตามส่วนงานดำเนินงาน

ปัจจัยในการกำหนดส่วนงาน

ธนาคารมีการจัดแบ่งองค์กรเพื่อใช้บริหารจัดการภายใน โดยมีคณะกรรมการผู้บริหารสายงานเป็นผู้มีอำนาจตัดสินใจสูงสุดด้านการดำเนินงาน โดยจัดแบ่งเป็น 3 ส่วนงาน ตามกลุ่มลูกค้าและลักษณะการประกอบธุรกิจ ดังนี้

1) ธนาคารเพื่อลูกค้ารายย่อย ให้บริการและพัฒนาผลิตภัณฑ์ด้านการรับฝากเงิน การให้สินเชื่อ การให้บริการรับชำระค่าสินค้าและบริการอื่น ๆ รวมทั้งการแนะนำและขายผลิตภัณฑ์ของบริษัทในเครือและพันธมิตรธุรกิจ ผ่านเครือข่ายสาขาของธนาคารทั่วประเทศ

2) ธนาคารเพื่อลูกค้าธุรกิจ ให้บริการด้านสินเชื่อและบริการทางการเงินแก่ลูกค้าธุรกิจ

3) ธุรกิจบริหารเงินและการลงทุน ทำหน้าที่ดูแลโครงสร้างทางการเงินให้อยู่ในระดับที่เหมาะสม พร้อมสร้างผลกำไรจากการบริหารการลงทุน การปริวรรตเงินตรา ธุรกิจระหว่างประเทศ และสภาพคล่องส่วนเกินของธนาคาร รวมทั้งบริหารสาขาต่างประเทศและดูแลบริษัทที่ธนาคารลงทุน และอื่นๆ

สำหรับส่วนงานอื่น ๆ จะประกอบไปด้วย หน่วยงานส่วนกลาง หน่วยงานสนับสนุน บริษัทย่อยและบริษัทร่วม

เกณฑ์การวัดมูลค่า

นโยบายการบัญชีสำหรับส่วนงานดำเนินงานเป็นไปตามหลักการบริหารจัดการเพื่อสร้างมูลค่าทางเศรษฐศาสตร์ (Economic Value Management : EVM) เพื่อใช้เป็นข้อมูลในการประเมินผลงานโดยผู้มีอำนาจตัดสินใจสูงสุดด้านการดำเนินงาน หลักการดังกล่าวนั้นแตกต่างจากนโยบายการบัญชีที่ใช้จัดทำงบการเงิน เนื่องจากกำหนดให้ทุกหน่วยงานเป็นศูนย์กำไร  มีการคิดค่าบริการระหว่างหน่วยงาน นอกจากนี้ มีการคำนวณผลตอบแทนจากการจัดหาเงินให้แก่หน่วยงานผู้จัดหาเงิน และคำนวณต้นทุนจากการใช้เงินของหน่วยงานผู้ใช้เงินทุนตามหลักการกำหนดราคาโอน รายได้และค่าใช้จ่ายจะถูกปันส่วนไปยังหน่วยงานผู้เป็นเจ้าของ จนได้กำไรสุทธิจากการดำเนินงานหลังหักภาษี (Net Operating Profit After Tax : NOPAT)

7.26	ผลการดำเนินงานจำแนกตามส่วนงานดำเนินงาน (ต่อ)

1	การแสดงรายการในงบการเงิน รายการกำไรบางรายการแสดงค่าสุทธิจากรายการขาดทุน ซึ่งกรณีที่เป็นกำไรสุทธิจะแสดงภายใต้รายได้จากการดำเนินงานอื่น ๆ และในกรณีที่เป็นขาดทุนสุทธิจะแสดงภายใต้ค่าใช้จ่ายจากการดำเนินงานอื่น ๆ ขณะที่ตามระบบ EVM จะกำหนดไว้ให้แสดงเป็นรายได้หรือค่าใช้จ่ายโดยไม่พิจารณาว่าเป็นกำไรสุทธิหรือขาดทุนสุทธิ

7.27	รายได้ดอกเบี้ย

7.28	ค่าใช้จ่ายดอกเบี้ย

7.29	รายได้ค่าธรรมเนียมและบริการสุทธิ

7.30	กำไรสุทธิจากธุรกรรมเพื่อค้าและปริวรรตเงินตราต่างประเทศ

7.31	กำไรสุทธิจากเงินลงทุน

7.32	หนี้สูญ หนี้สงสัยจะสูญ และขาดทุนจากการด้อยค่า

7.33	ภาษีเงินได้

การบริหารจัดการด้านภาษี ธนาคารได้ดำเนินการตามนโยบายจัดการด้านภาษีอากรของธนาคาร โดยการเสียภาษีอากร นำส่งภาษีอากร และใช้สิทธิประโยชน์ทางภาษีให้ถูกต้องภายใต้ข้อกำหนดของกฎหมาย

ธนาคารได้พิจารณาผลกระทบทางภาษีทั้งในงวดปัจจุบันและอนาคตจากการได้รับประโยชน์จากมูลค่าตามบัญชีของสินทรัพย์หรือจ่ายชำระมูลค่าตามบัญชีของหนี้สิน หากมีความเป็นไปได้ค่อนข้างแน่ว่าธนาคารได้รับประโยชน์จากมูลค่าตามบัญชีของสินทรัพย์หรือการจ่ายชำระมูลค่าตามบัญชีของหนี้สินดังกล่าว จะมีผลทำให้ธนาคารต้องจ่ายภาษีเงินได้ในอนาคตเพิ่มขึ้น (หรือลดลง) จากจำนวนภาษีที่ต้องจ่าย การพิจารณาดังกล่าวอยู่บนพื้นฐานของการประมาณการ ข้อสมมติฐาน การเปลี่ยนแปลงของกฎหมายที่อาจมีขึ้น การตีความกฎหมาย และจากประสบการณ์ในอดีต หากเหตุการณ์ในอนาคตเปลี่ยนแปลง ทำให้ธนาคารต้องเปลี่ยนการตัดสินใจเกี่ยวกับความเพียงพอของภาษีเงินได้ค้างจ่ายที่มีอยู่ การเปลี่ยนแปลงภาษีเงินได้ค้างจ่ายจะกระทบต่อค่าใช้จ่ายภาษีเงินได้ในงวดที่มีการเปลี่ยนแปลง

ภาษีเงินได้ที่รับรู้ในกำไรหรือขาดทุนสำหรับปีสิ้นสุดวันที่ 31 ธันวาคม 2560 และ 2559 มีดังนี้

7.33	ภาษีเงินได้ (ต่อ)

การกระทบยอดเพื่อหาอัตราภาษีที่แท้จริง สำหรับปีสิ้นสุดวันที่ 31 ธันวาคม 2560 และ 2559 ประกอบด้วย

7.34 	องค์ประกอบของกำไรขาดทุนเบ็ดเสร็จอื่นและภาษีที่เกี่ยวข้อง

องค์ประกอบของกำไรขาดทุนเบ็ดเสร็จอื่นและภาษีที่เกี่ยวข้อง สำหรับปีสิ้นสุดวันที่ 31 ธันวาคม 2560 และ 2559

7.34 	องค์ประกอบของกำไรขาดทุนเบ็ดเสร็จอื่นและภาษีที่เกี่ยวข้อง (ต่อ)

* บันทึกรวมอยู่ในกำไรสะสม

** รวมกำไรขาดทุนจากการโอนเปลี่ยนประเภทเงินลงทุน

7.35	มูลค่ายุติธรรมของเครื่องมือทางการเงิน

สินทรัพย์และหนี้สินทางการเงินที่วัดมูลค่าด้วยมูลค่ายุติธรรม แยกแสดงตามลำดับชั้นของมูลค่ายุติธรรม ดังนี้

7.35	มูลค่ายุติธรรมของเครื่องมือทางการเงิน (ต่อ)

ทั้งนี้ ไม่มีการโอนระหว่างระดับ 1 และระดับ 2 ของลำดับชั้นของมูลค่ายุติธรรมในระหว่างงวด

ลำดับชั้นของมูลค่ายุติธรรม

การจัดลำดับชั้นของมูลค่ายุติธรรมของสินทรัพย์และหนี้สินทางการเงินข้างต้น ขึ้นอยู่กับความแตกต่างของข้อมูลที่ใช้ในการประเมินมูลค่า โดยนิยามของข้อมูลระดับต่าง ๆ มีดังนี้

ข้อมูลระดับ 1 เป็นราคาที่เสนอซื้อขาย (ไม่ต้องปรับปรุง) ในตลาดที่มีสภาพคล่องสำหรับสินทรัพย์หรือหนี้สินอย่างเดียวกันและธนาคารและบริษัทย่อยสามารถเข้าถึงตลาดนั้น ณ วันที่วัดมูลค่า

ข้อมูลระดับ 2 เป็นข้อมูลอื่นที่สังเกตได้ไม่ว่าโดยทางตรงหรือทางอ้อมสำหรับสินทรัพย์หรือหนี้สินนั้น นอกเหนือจากราคาเสนอซื้อขายซึ่งรวมอยู่ในข้อมูลระดับ 1

ข้อมูลระดับ 3 เป็นข้อมูลที่ไม่สามารถสังเกตได้สำหรับสินทรัพย์หรือหนี้สินนั้น

เทคนิคการประเมินมูลค่าสำหรับการวัดมูลค่ายุติธรรมระดับ 2

มูลค่ายุติธรรมของตราสารอนุพันธ์ใช้เทคนิคการประเมินมูลค่าซึ่งใช้หลักการคิดลดกระแสเงินสดและ Option Pricing Model ที่ใช้กันทั่วไป โดยข้อมูลที่นำมาใช้ในเทคนิคการประเมินมูลค่าเป็นข้อมูลที่สามารถสังเกตได้จากตลาดซึ่งอ้างอิงจากสถาบันที่เชื่อถือได้ เช่น อัตราดอกเบี้ย อัตราแลกเปลี่ยน ค่าความผันผวน เป็นต้น

มูลค่ายุติธรรมของเงินลงทุนในตราสารหนี้ที่ผู้ออกอยู่ในประเทศ คำนวณราคาจากอัตราผลตอบแทนที่ประกาศโดยสมาคมตลาดตราสารหนี้ไทย ขณะที่มูลค่ายุติธรรมของเงินลงทุนในตราสารหนี้ที่ผู้ออกอยู่ต่างประเทศ จะแสดงมูลค่ายุติธรรมด้วยราคาที่เผยแพร่ล่าสุดจากสถาบันที่เชื่อถือได้

นอกจากนี้ ในการใช้เทคนิคการประเมินมูลค่า ธนาคารมีการปรับปรุงมูลค่า (Valuation Adjustment) เพื่อให้สะท้อนความเสี่ยงที่เกี่ยวข้องอย่างเหมาะสม เช่น ความเสี่ยงด้านเครดิตของคู่สัญญา (Credit Valuation Adjustment - CVA) ความเสี่ยงด้านสภาพคล่องของตลาดโดยพิจารณาจากส่วนต่างระหว่างราคาเสนอซื้อและราคาเสนอขาย (Bid-Offer Spread Adjustment) และความเสี่ยงของ Model ที่ใช้ในการประเมินมูลค่า Option จากโครงการการประกันค่าเงินสำหรับ SMEs เป็นต้น

7.36	นโยบายการทำธุรกรรมภายในกลุ่มธุรกิจทางการเงินและนโยบายการบริหารความเสี่ยงที่เกิดจากการทำธุรกรรมภายใน

กลุ่มธุรกิจทางการเงิน

ตามประกาศของธนาคารแห่งประเทศไทยว่าด้วยหลักเกณฑ์การกำกับดูแลกลุ่มธุรกิจทางการเงินที่ สนส.5/2560 ถึง สนส.9/2560 ลงวันที่ 27 เมษายน 2560 กำหนดให้ธนาคารเปิดเผยข้อมูลเกี่ยวกับนโยบายการทำธุรกรรมภายในกลุ่มธุรกิจทางการเงินและนโยบายการบริหารความเสี่ยงที่เกิดจากการทำธุรกรรมภายในกลุ่มธุรกิจทางการเงิน ซึ่งนโยบายดังกล่าวสรุปได้ดังนี้

การทำธุรกรรมและการบริหารความเสี่ยงในการทำธุรกรรมระหว่างกันภายในกลุ่มธุรกิจทางการเงิน จัดทำขึ้นเพื่อใช้เป็นแนวทางกำกับดูแลการทำธุรกรรมภายในกลุ่มธุรกิจทางการเงิน ซึ่งประกอบด้วย ธนาคาร และบริษัทในกลุ่มธุรกิจทางการเงิน 11 บริษัท (หมายเหตุ ข้อ 7.5) ให้มีมาตรฐานและแนวปฏิบัติเดียวกัน และสอดคล้องตามหลักเกณฑ์การกำกับดูแลกลุ่มธุรกิจทางการเงินของธนาคารแห่งประเทศไทย โดยนโยบายการทำธุรกรรมภายในกลุ่มธุรกิจทางการเงินและนโยบายการบริหารความเสี่ยงที่เกิดจากการทำธุรกรรมภายในกลุ่มธุรกิจทางการเงินได้รับอนุมัติจากคณะกรรมการธนาคารและมีการทบทวนอย่างน้อยปีละครั้ง ซึ่งนโยบายดังกล่าวครอบคลุมถึงประเภทธุรกรรม หลักเกณฑ์และข้อกำหนดเกี่ยวกับการทำธุรกรรม รวมถึงอัตราส่วนในการทำธุรกรรมภายในกลุ่มธุรกิจทางการเงิน และแนวทางปฏิบัติอื่น ๆ ที่เกี่ยวข้อง โดยการทำธุรกรรมภายในกลุ่มธุรกิจทางการเงิน ถือปฏิบัติตามแนวทางเดียวกันกับการทำธุรกรรมกับบุคคลทั่วไป และจัดทำเป็นเอกสารสัญญาที่มีผลบังคับตามกฎหมาย รวมทั้งปฏิบัติตามหลักบรรษัทภิบาลของธนาคาร

กรณีที่ธนาคารทำธุรกรรมกับบริษัทในกลุ่มธุรกิจทางการเงินที่ธนาคารถือว่าบริษัทนั้นเป็นเสมือนหน่วยงานหนึ่งของธนาคาร ธนาคารจะถือปฏิบัติตามแนวทางการผ่อนปรนการทำธุรกรรมที่ธนาคารแห่งประเทศไทยกำหนด

7.37	อื่น ๆ

7.37.1	ธนาคารมีลูกหนี้ผิดนัดชำระหนี้จำนวนหนึ่งซึ่งเกี่ยวข้องกับสัญญาซื้อขายหุ้นบุริมสิทธิแปลงสภาพและเงินให้สินเชื่อ โดยมีมูลค่าเงินต้นค้างชำระตามสัญญาซื้อขายและสัญญาสินเชื่อ ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2560 รวมทั้งสิ้น 9,745 ล้านบาท ซึ่งยังไม่รวมดอกเบี้ยผิดนัดชำระหนี้ โดยเงินต้นจำนวนดังกล่าวธนาคารได้ตั้งสำรองค่าเผื่อการด้อยค่าและค่าเผื่อหนี้สงสัยจะสูญครบตามเกณฑ์ธนาคารแห่งประเทศไทยแล้ว และอยู่ระหว่างการดำเนินการเพื่อติดตามหนี้ดังกล่าวตามคำสั่งของศาลแพ่งและศาลล้มละลาย

นอกจากนี้แล้ว ลูกหนี้กลุ่มดังกล่าวยังเกี่ยวข้องกับการยื่นฟ้องคดีของสำนักงานอัยการสูงสุดต่อศาลฎีกาแผนกคดีอาญาของผู้ดำรงตำแหน่งทางการเมืองร่วมกับจำเลยอีกจำนวนหนึ่ง โดยศาลฎีกาฯ มีคำสั่งประทับรับคำฟ้องเมื่อวันที่ 25 กรกฎาคม 2555 และต่อมาเมื่อวันที่ 26 สิงหาคม 2558 มีคำพิพากษาให้จำเลยทุกรายร่วมรับผิดค่าเสียหายต่อธนาคาร ทางธนาคารได้มีหนังสือถึงสำนักงานอัยการสูงสุด เพื่อขอให้สำนักงานการบังคับคดี สำนักงานอัยการสูงสุด เป็นผู้ดำเนินการบังคับคดีตามคำพิพากษาให้แก่ธนาคาร โดยเมื่อเดือนมกราคม 2559 สำนักงานอัยการสูงสุดได้ยื่นคำร้องต่อศาลฎีกาฯ เพื่อขอออกหมายตั้งเจ้าพนักงานบังคับคดี และศาลฎีกาฯ ได้มีคำสั่งตั้งเจ้าพนักงานบังคับคดีแล้ว ทั้งนี้ ในส่วนของธนาคารได้แจ้งผลการสืบทรัพย์ของลูกหนี้ตามคำพิพากษาทุกรายให้พนักงานอัยการทราบแล้ว และเมื่อวันที่ 5 ตุลาคม 2559 พนักงานอัยการสำนักงานคดีพิเศษได้นัดหมายตัวแทนจากธนาคารแห่งประเทศไทย ตัวแทนจากสำนักงานป้องกันและปราบปรามการฟอกเงิน (ปปง.) และธนาคารให้ประชุมร่วมกันเกี่ยวกับปัญหาการบังคับคดีตามคำพิพากษาศาลฎีกาฯ ซึ่งจะประสานงานกันและแลกเปลี่ยนข้อมูลข่าวสารซึ่งกันและกัน โดยต่างฝ่ายต่างจะใช้อำนาจหน้าที่ตามกฎหมายและคำสั่งศาลฎีกาเพื่อบังคับต่อบรรดาจำเลยโดยถือประโยชน์ของธนาคารเป็นสำคัญ

7.37	อื่น ๆ (ต่อ)

7.37.1	(ต่อ)

ต่อมาในวันที่ 17 สิงหาคม 2560 จำเลยรายหนึ่งของคดีอาญาของผู้ดำรงตำแหน่งทางการเมือง ซึ่งมิได้เป็นลูกหนี้ที่ผิดนัดชำระหนี้ตามคดีแพ่ง ได้นำส่งเงินจำนวน 1,635.74 ล้านบาทให้แก่ธนาคารเพื่อเป็นการชำระค่าเสียหายบางส่วนตามคดีอาญาฯ ดังกล่าว โดยทางธนาคารได้รับชำระและบันทึกเป็นรายได้อื่นจากเงินชดเชยความเสียหายตามคดีความ พร้อมทั้งมีหนังสือถึงจำเลยให้ชำระค่าเสียหายตามคำพิพากษาดังกล่าวส่วนที่เหลือร่วมกับจำเลยที่เกี่ยวข้องทั้งหมดให้แก่ธนาคาร ส่วนในคดีแพ่ง ธนาคารยังมีสิทธิตามมูลฟ้องเต็มจำนวนและยังคงดำเนินการเร่งบังคับคดีและติดตามการชำระหนี้กับลูกหนี้ที่ผิดนัดชำระหนี้ทุกรายตามคำพิพากษาต่อไป

7.37.2	ในปี 2553 ธนาคารให้กู้ยืมเงินแก่บริษัทแห่งหนึ่ง จำนวน 95.67 ล้านดอลลาร์สหรัฐ (2,884.61 ล้านบาท) โดยมีหลักประกันเป็นหุ้นสามัญของสถาบันการเงินต่างประเทศแห่งหนึ่ง และหุ้นดังกล่าวอยู่ในนามของธนาคารในสัดส่วนร้อยละ 50 ของทุนจดทะเบียน ทั้งนี้ ธนาคารไม่มีอำนาจควบคุมในสถาบันการเงินนั้น ธนาคารได้รับชำระเงินให้กู้ยืมครบถ้วนตามสัญญาในเดือนกรกฎาคม 2554 แต่ยังไม่ได้โอนคืนหุ้นสามัญที่เป็นหลักประกันเนื่องจากบริษัทต้องหาผู้ร่วมทุนที่เป็นสถาบันการเงินมาถือหุ้นแทนธนาคาร

7.37.3	วันที่ 12 ตุลาคม 2559 ธนาคารได้พิจารณาหลักการในการปิดสาขาต่างประเทศสาขาหนึ่ง โดยปัจจุบันธนาคารได้ว่าจ้างที่ปรึกษากฎหมาย และอยู่ระหว่างดำเนินการตามรายละเอียดขั้นตอนที่เกี่ยวข้องกับหน่วยงานต่างๆ ซึ่งสินทรัพย์ หนี้สิน และผลประกอบการของสาขาไม่มีผลกระทบอย่างมีนัยสำคัญต่องบการเงินของธนาคาร

7.38	การอนุมัติงบการเงิน

งบการเงินนี้ได้รับการอนุมัติให้ออกงบการเงินจากคณะกรรมการธนาคาร เมื่อวันที่ 28 กุมภาพันธ์ 2561